مهدی زرین نام: توان دانشمندان کشور در تولید دارو، ایران را در زمره کشورهای پیشرفته تولید این کالای سلامت‌محور قرار داده است به طوری که اکنون 95 درصد داروها در داخل ساخته می‌شود و اخیراًَ نیز دانش بنیان‌ها در داخل داروی کلیدی درمان سرطان را بومی‌سازی کردند.
طبق گزارش‌های موجود رتبه علمی و پژوهشی ایران در جهان با پیشرفت قابل توجهی به ۱۵ رسیده است. از طرفی پیشرفت علوم و دانش پزشکی ایران باعث شده بخش قابل توجهی از سرطان‌ها در کشور درمان و 97 درصد داروهای مورد نیاز نیز در داخل تولید شود. علاوه بر این حدود 20 سال است در کشور از روش سلول‌درمانی استفاده می‌شود و ایران جزو 10کشور اول دنیاست که توانسته این فناوری را کاربردی کند. در حالی که بسیاری از کشورهای دنیا هنوز در مرحله تحقیقات قرار دارند، در ایران از سلول‌های بنیادی در پیوندهای مختلف قرنیه، قلب و پوست استفاده می‌شود. در عرصه بیوتکنولوژی نیز اکنون کشور ما جزو 3 کشور تولید‌کننده محصولات این فناوری در دنیاست و محصولات واکسن هپاتیت B، اریتروپویتین، استر پتوکیناز، gcsf و اینترفون بتا اکنون در کشور تولید می‌شود. توانمندی دانشمندان ایرانی در علوم پزشکی و پیشرفت‌های قابل توجه در این عرصه موجب شده است دیگر بیماری برای درمان به خارج از کشور اعزام نشود. در حالی که طبق اظهارات مسؤولان تا قبل از دهه ۷۰ سالانه ۱۱ هزار اعزام بیمار به خارج از کشور داشتیم و برای هرکدام میانگین ۱۰ هزار دلار هزینه می‌شد اما اکنون با توسعه زیرساخت‌های پزشکی، گردشگری سلامت در ایران بخوبی رونق گرفته است و سالانه بیش از یک میلیون نفر از کشورهای مختلف بویژه کشورهای همسایه برای درمان راهی ایران می‌شوند.
با وجود تحریم‌ها ایران توانسته است در بخش تولید دارو در آستانه خودکفایی قرار گیرد و چه بسا بخش عمده‌ای از داروهای ساخت ایران به دنیا صادر می‌شود. در این باره معاون علمی رئیس‌جمهور از جلوگیری از خروج ۵ میلیون دلار ارز با بومی‌سازی داروی کلیدی درمان سرطان خبر داد و گفت: دانش‌بنیان‌ها داروی کلیدی درمان سرطان را بومی‌سازی کردند. با حضور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور برای نخستین‌بار در کشور از تولید داروی ضدسرطان سیکلوفسفاماید تزریقی توسط یک شرکت دانش‌بنیان داروسازی رونمایی شد. روح‌الله دهقانی فیروزآبادی در آیین رونمایی از داروی درمان سرطان سیکلوفسفاماید 500 و 1000 که با نام تجاری اندوکسینا توسط شرکتی دانش‌بنیان در پارک علم و فناوری استان البرز تولید و به مرحله تجاری‌سازی رسیده است، عنوان کرد: تولید این دارو کاملا اقتصادی انجام شده و ضمن ایجاد اقتدار فناورانه و خودکفایی در حوزه سلامت، زمینه‌ساز استقلال حوزه درمان و حضور در بازارهای بین‌المللی است. وی با بیان اینکه حوزه سلامت یک حوزه ویژه است و در کشورمان در طول 40 سال گذشته سرمایه‌گذاری‌های خوبی در این حوزه شده است، تصریح کرد: در حال حاضر نزدیک 28 درصد دانش‌بنیان‌های کشور در حوزه سلامت در حال فعالیتند. معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهوری با تاکید بر اینکه یکی از مهم‌ترین حوزه‌های اقتصاد دانش‌بنیان شرکت‌های فعال در حوزه سلامت هستند و به صورت ویژه از این حوزه حمایت می‌شود، عنوان کرد: مهم‌ترین حمایت معاونت علمی، تسهیل فرآیندها، هماهنگی و پیگیری‌های لازم برای توسعه بازار ملی در گام نخست و در ادامه کمک به توسعه بازار بین‌المللی شرکت‌های دانش‌بنیان حوزه سلامت است. وی همچنین درباره ضرورت حمایت از پارک‌های علم و فناوری کشور از جمله پارک علم و فناوری البرز تاکید کرد: تمام امکانات دولتی فراهم شده در این پارک‌ها از جمله پارک فناوری البرز به منظور تعامل هر چه بیشتر با بخش خصوصی توسعه یافته است. معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با اشاره به حمایت و همکاری ۴ مجموعه در توسعه دستاوردهای فناورانه پارک علم و فناوری استان البرز عنوان کرد: همکاری و هم‌افزایی دستگاه‌ها و مجموعه‌های مختلف است که راهگشای توسعه بازار شرکت‌های دانش‌بنیان، توسعه محصول و شکوفایی ایده‌ها تا رسیدن به بازار خواهد بود. در موفقیت امروز، همکاری و هم‌افزایی سازنده ۴ مجموعه وزارت علوم، جهاد دانشگاهی-که بیشترین انرژی و بیشترین سهم را دارد - معاونت علمی و صندوق پژوهش و فناوری البرز به عنوان بخش خصوصی با فناوران و دانش‌بنیان‌ها به بومی‌سازی این محصولات فناورانه منجر شده است. بنا بر این گزارش، این محصول دانش‌بنیان با عنوان تجاری اندوکسینا تحریمی بوده و سالانه حدود ۵ میلیون دلار ارزبری دارد که با داخلی‌سازی آن مسیر ارزبری مسدود و در آینده زمینه صادرات آن فراهم خواهد شد. میانگین نیاز سالانه حوزه درمان کشور به این دارو 400 هزار دوز است که با تولید صد درصد داخلی این فرآورده، نیاز کشور به واردات نمونه‌های خارجی برطرف خواهد شد.
* پیشرفت چشمگیر علم پزشکی در ایران
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با «وطن امروز» درباره پیشرفت علوم پزشکی ایران طی چند سال اخیر گفت: ایران با وجود قرار داشتن در شرایط تحریمی توانسته است در بخش پزشکی، داروسازی و تجهیزات بیمارستانی و.. پیشرفت‌های قابل توجهی کند. برای مثال در بخش تولید دارو نه تنها خودکفا شده‌ایم، بلکه محصولات دارویی کشورمان هم اکنون به خارج از کشور صادر می‌شود و خیلی از کشورهای دنیا خواهان داروی ایرانی هستند.
فاطمه محمدبیگی اظهار داشت: از آنجا که بنده به عنوان عضو کمیسیون بهداشت و درمان بازدیدهای متعددی از مراکز دانش‌بنیان، تولید دارو و... داشته‌ام، از نزدیک شاهد توفیقات دانشمندان‌مان در همه بخش‌های دارویی و پزشکی بوده‌ام. رشد چشمگیر علمی در عرصه‌های بیوتکنولوژی، تولید دارو و تجهیزات پزشکی اکنون به گونه‌ای است که ایران در بخش تولید دارو از وابستگی به واردات این کالا فاصله گرفته است. با توجه به تهیه واکسن‌های متعدد ضد ویروس که بر اساس آخرین فناوری‌های روز دنیا ساخته شده و به تولید انبوه رسیده است، توسعه خطوط تولید دارو بویژه داروهای ضد سرطان و داروی بیماری‌های صعب‌العلاج، همچنین حرکت در مسیر توسعه پزشکی هسته‌ای، ایران توانسته است به جایگاه ویژه‌ای در حوزه سلامت در دنیا دست یابد.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه ایران از حیث علم پزشکی و داروسازی جزو 6 کشور اول جهان قرار دارد، افزود: هر چند تحریم‌ها موانعی را پیش روی پیشرف در همه عرصه‌ها گذاشته است اما توان بالای ایران در علم پزشکی بخوبی توانسته است بر تحریم‌ها غالب شود به طوری که با توسعه مراکز دانش‌بنیان و همچنین تولید دارو، اثرات تحریم را خنثی کرده است؛ نمونه آن تولید بیش از 12 واکسن ضد‌ویروس است که ایران را در حوزه تولید واکسن و داروهای تک بی‌نیاز کرده است.
***
مبتلایان دیابت و فشارخون، ستاره‌دار می‌شوند
هر کد ملی، یک پرونده الکترونیک سلامت
همه ایرانیان تحت غربالگری پرفشاری خون و دیابت قرار می‌گیرند تا زمینه مهار این بیماری فراهم شود. این اقدام در حالی است که هر کد ملی یک پرونده الکترونیک سلامت خواهد داشت تا کار پزشک برای تشخیص بیماری و درمان آن آسان می‌شود. رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت با بیان اینکه هر کد ملی باید یک پرونده الکترونیک سلامت داشته باشد تا سلامت فرد به صورت فعال پیگیری شود، گفت: در قرارگاه سلامت خانواده و نظام ارجاع پیشنهاد دادیم افرادی که ما با ۲ بیماری دیابت و فشارخون شناسایی کرده‌ایم، ستاره‌دار شوند و در سطح ۲ خدمتی، خدمات رایگان بگیرند. محسن بارونی در نشست خبری پویش ملی سلامت غربالگری دیابت و پرفشاری خون گفت: حدود ۳۰ هزار واحد بهداشتی و درمانی در کشور ارائه‌دهنده خدمت سلامت هستند و بیش از ۷۰ هزار نفر کادر بهداشتی درگیر این پویش شده‌اند. وی با اشاره به اینکه بالغ بر ۳۶۰ هزار مرگ سالانه داریم، تصریح کرد: بر اساس مقالات چاپ شده، ۵۰ درصد این مرگ‌ها به دلیل بیماری‌های قلبی و عروقی است که تقریبا سالانه ۱۸۰ هزار مرگ می‌شود. طبق مقالات علمی ۷۰ درصد مرگ‌های ناشی از بیماری‌های قلبی نیز به دلیل فشارخون بالاست. در واقع ۷۰ درصد مرگ‌هایی که در سنین ۴۵ تا ۵۰ رخ می‌دهد، به دلیل فشارخون بالاست که یعنی سالانه ۱۲۶ هزار مرگ سهم فشارخون بالاست. بارونی تاکید کرد: سن امید به زندگی در کشور ما ۷۶ سال است و اگر سال‌های عمر از دست رفته مردم را محاسبه کنیم، مشخص می‌شود بالغ بر ۲ میلیون و ۵۲۰ هزار سال از دست رفته عمر فقط به دلیل فشارخون بالا در هر سال داریم. وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه انجام پویش ملی فشارخون بالا و دیابت تا چه اندازه در لکه‌گیری پرونده الکترونیک سلامت موثر بوده است، بیان کرد: در مرکز مدیریت شبکه، مسؤولیت پرونده الکترونیک سلامت به فردی واگذار شده که دکترای هوش مصنوعی دارد تا با تکنولوژی‌های روز حرکت کنیم و هر کد ملی یک پرونده الکترونیک سلامت داشته باشد که تمام اطلاعات فرد ثبت شود؛ به عنوان مثال ساعت هوشمندی طراحی کنیم که اطلاعات به‌‌روز سلامت اولیه فرد را به پرونده الکترونیک منتقل کند و در صورت نیاز به خدمت اورژانسی به فرد کمک کند. به هر حال هر کد ملی باید یک پرونده الکترونیک داشته باشد و اگر فردی با بیماری شناسایی شود، حتما به شکل فعال توسط مراقب سلامت پیگیری خواهد شد. وی گفت: در جلسه قرارگاه سلامت خانواده و نظام ارجاع که با حضور نمایندگان تامین اجتماعی و بیمه سلامت برگزار شد پیشنهاد دادیم افرادی که ما با این ۲ بیماری شناسایی کرده‌ایم، ستاره‌دار شوند و در سطح ۲ خدمتی، خدمات رایگان بگیرند؛ این کار در حال برنامه‌ریزی است. در نقاطی که هنوز نظام ارجاع برقرار نشده، فرد ستاره‌دار با مراجعه به سطح ۲ خدمتی شناسایی می‌شود.