اگر شبی از شب‌های زمستان سربازی...

بهار مهرنژاد: اخباری که از طرق مختلف به گوش می‌رسد حاکی از آن است که بازار نشر ققنوس در این سرمای زودهنگام پاییزی کمی گرم‌تر از جاهای دیگر بوده است. یکی از خبرهای رسیده این است که مجموعه داستان کامران محمدی منتقد و همکار مطبوعاتی‌مان بالاخره منتشر شد. محمدی در این مجموعه که «قصه‌های پریوار» نام دارد با دستمایه قراردادن وقایعی که در یکی، دو دهه گذشته اتفاق افتاده، به بازگویی احساسات درونی خویش پرداخته و دغدغه‌های فکری‌اش را در قالب موقعیت‌هایی که برای شخصیت‌های داستان رقم می‌زند، در ذهن مخاطب به تصویر می‌کشد. این کتاب شامل 39 داستان مینی‌مالیستی است که در 2 بخش «قصه‌های پریوار» و «داستان‌های واقعی» تدوین شده است. بخش «پریوار» شامل 17 داستان است که همه آنها به صورت اول شخص روایت می‌شود و شخصیت پری به‌عنوان همسر راوی در همه آنها به چشم می‌خورد. بخش «داستان‌های واقعی» نیز از 22 داستان کوتاه تشکیل شده‌است که قایق، زیر ترمه، روی سنگ، تنها سه روز، اگر شبی از شب‌های زمستان سربازی و شال چهل و پنجم از جمله این داستان‌هاست. پررنگ‌ترین موضوعی که در این مجموعه داستان به چشم می‌خورد و به‌نظر می‌رسد، مهم‌ترین دغدغه فکری نویسنده نیز به شمار می‌رود؛ موضوع جنگ و بویژه حواشی آن است که در سال‌های اخیر دستمایه پیدایش بسیاری از تفکرات و مرزبندی‌ها در جامعه شده است. محمدی در این اثر نیز همانند رمان‌های قبلی‌اش از منظری روانشناسانه، عاطفی و شاعرانه به مقوله جنگ می‌پردازد و اثراتی که در روابط و مناسبات اجتماعی و خانوادگی آدم‌ها برجای می‌گذارد را مطرح می‌کند. نشر ققنوس همچنین رمانی از قاسم شکری، برنده سال گذشته جایزه کتاب‌های متفاوت «واو» را چاپ و روانه بازار کرده است که «مارمولکی که ماه را بلعید» نام دارد. این رمان که در مدت زمان کوتاهی که از انتشارش می‌گذرد، توجه بسیاری از منتقدان را به خود جلب کرده، روایتی است طنز‌گونه از ماجراهایی که در زمان به اصطلاح کشورداری شاهان قاجار در ایران اتفاق افتاده است. شکری در این رمان که فضای آن سوررئال و ساخته ذهن خود او است به بازخوانی برخی وقایع‌ مانند تحریم تنباکو، انقلاب مشروطه، قتل ناصرالدین شاه در حرم شاه‌عبدالعظیم، استنطاق میرزا رضای کرمانی، موضوع فراماسونری و تاریخ سینمای ایران پرداخته و با به کاربردن توصیفات خیال‌پردازانه دغدغه‌های ذهنی خود را نسبت به موضوعات مختلف به نقد می‌کشد. این رمان شامل 33 بخش است و همه وقایع آن از زبان فردی به نام ژان ژاک ژی گاردیو روایت می‌شود. او یک نویسنده دورگه‌ فرانسوی‌ـ اسپانیایی‌تبار است که با طنزی منحصر به فرد و نگاهی بی‌طرفانه وقایع مورد بحث را به چالش می‌کشد. البته براساس آنچه راوی در همه فصل‌ها اشاره می‌کند، قرن‌ها از وقوع این اتفاقات گذشته و حالا این روح او است که در دنیای پس از مرگ روایتگر داستانی است که سلسله‌وار تکرار می‌شود، اما برخی اوقات اتفاقات جالبی در حوزه کتاب می‌افتد. گاهی یک کتاب چاپ می‌شود و بعد که دو، سه سالی از انتشارش گذشت منتقدان جمع می‌شوند و آن را نقد می‌کنند! گاهی هم یک کتاب چاپ می‌شود، به بازار می‌آید و درحالی که هنوز یک ماه از چاپش نگذشته و خیلی‌ها از انتشار آن خبردار نشده‌اند، دوستانی می‌آیند، نقدش می‌کنند و پرونده‌اش را می‌بندند. مجموعه داستان «هفت» نوشته مختار عبداللهی یکی از همین نمونه‌هاست که اول آبان از سوی نشر مروارید منتشر و آخر آبان نقد شد! «هفت» شامل 8 داستان کوتاه با محوریتی واحد است که همگی در فضایی سمبلیک و سوررئال روایت شده‌اند. عبداللهی در این مجموعه ‌سراغ موضوعاتی رفته که تا به حال کمتر نویسنده‌ای به آنها پرداخته است. او با نگاه خاص و فیلسوفانه خود، به دنیای انسان‌های پیرامون خود به‌گونه‌ای نفوذ و روابط اجتماعی آنها را پردازش کرده است که ‌جبر و ناگریزی انسان مدرن را بخوبی می‌توان در آنها دید. یکی از نقاط قوت این مجموعه داستان که موجب می‌شود خواننده یک نفس به خوانش آن بنشیند، علاوه بر زبان ساده، ملموس و به دور از هرگونه ابهام و سرگیجه آن، پایان‌بندی غافلگیر کننده داستان‌هاست که مخاطب را در فضایی هیجان‌انگیز غوطه‌ور می‌کند. در پایان هر داستان، خواننده فکر می‌کند همه چیز تمام شده، ولی بعد متوجه می‌شود که ماجراها تازه شروع شده است و همچنان ادامه دارد... . مشابه حکایت ما و صفحه هفت گذر!