قُرت
امروزه در زبان محاوره این کلمه با مصوت بلند وُ به جای ضمه کاربرد دارد، یعنی «قورت» اما در نوشتار و صورت صحیح همان است که در تیتر آمده است. در معنی این واژه اغلب لغتنامه‌ها یک جرعه از آب آورده‌اند و قرت قرت به معنی جرعه‌جرعه آمده است. استفاده اولیه این کلمه در عموم موجودات از حیوانات تا انسان‌ها وجود دارد که انسان با جرعه‌جرعه نوشیدن معنای منطقی‌تری به آن می‌دهد اما امروزه در معنی بلعیدن نیز آمده است. مثلا مار قورباغه را قرت داد. یا فلانی یکجا گاوی را قرت می‌دهد. یا کارمند فلان بانک طبق اخبار روزنامه‌ها بیش از یک میلیارد تومان را بی آنکه آبی پشت سرش بخورد درجا قرت داد و هزار از این قرت‌ها که هم قدرت می‌خواهد و هم گاهی حیوانیت ولی ضرب‌المثل معروف این کلمه درباره کسانی خرج می‌شود که با وجود رسیدن به مقصود و اندازه کامل خودش باز خواستار و طالب آن است یا افرادی که اضافه بر حق و اندازه خود بهره‌جویی می‌کنند ولی طلبکارند یا مثلا راننده‌ای با بی‌احتیاطی و بی‌درکی در خیابان به ماشین دیگری می‌زند و بلافاصله طرف مقابل را می‌گیرد به باد هتاکی و خدای نکرده کتک و ادامه ماجرا که طرف مظلوم می‌گوید، هم مقصری هم مدعی! زدی ماشین مرا ناقص کردهای تازه دو قرت و نیمت هم باقیه. بله بحث ما «دو قرت و نیم باقی» است. خدا نکند که انسان عادت به این رفتار شنیع و حریصانه بکند که روزگار خودش و خانواده‌اش و اطرافیانش تیره است. چون به سر بردن با آدم‌های همیشه مدعی، همیشه طلبکار و خودکامه درست مثل زندگی کردن با یک موجود مهیب مثل غول و گودزیلا و گرگ است که می‌دانیم اگر در بیابان، بی آب و رخت و غذا زندگی کنیم از زیستن با گودزیلا بهتر است.
این ضرب‌المثل را از نظر ریشه می‌برند به دوره حضرت سلیمان(ع): گویی روزی سلیمان(ع)، تمام حیوانات خزنده و درنده و پرنده را به حضور طلبید و تصمیم گرفت به همه آنها یک وعده کامل غذا بدهد. قبل از همه حیوانات نهنگی از آب سر بیرون آورد و از سلیمان(ع) غذا خواست. به دستور او لقمه‌ای در دهانش انداختند، نهنگ بلعید و دوباره طلب غذا کرد. دوباره، سه باره و چند باره به آن نهنگ غذا دادند، آنقدر خورد که دیگر چیزی برای حیوانات دیگر نماند. سلیمان(ع) با تعجب از ناسیری نهنگ از آن پرسید: خوراک تو در هر روز چقدر است؟ نهنگ گفت: روزی «سه قرت» و تمام این غذاها که به من دادید در حقیقت نیم قرت بود و هنوز دو قرت و نیمش باقی است. در قولی دیگر آمده است که 3 رفیق بودند با یک کاسه ماست. قرار شد هر کدام 3 قرت از آن بخورند. اولی همه ماست را خورد و گفت: این نیم قرت بود. هنوز 2 قرت و نیمش باقی است. در مجموع چه نهنگ باشیم و چه گربه و چه گرگ اینگونه عمل کردن در هر صورت نشان از عقل و معرفت و شعور نمی‌دهد پس بهتر است خود را همیشه طلبکار و محق ندانیم که بشویم نهنگ سلیمان(ع) !
رحمت برعجز دشمن
بر عجز دشمن رحمت مکن که اگر قادر شود بر تو نبخشاید
دشمن چو بینی ناتوان لاف از بروت خود مزن
مغزی است در هر استخوان مردی است در هر پیرهن
گلستان سعدي
عرفه؛ سرآغاز فصل نوین
در شیوه گفت‌وگو با خدا
رامین شرفی: بر اساس تقویم شرعی، روز قبل از عید قربان به نام روز عرفه نامیده شده است؛ روزی که مناجات حضرت امام حسین(ع) با خدای خود سرآغاز فصل نوینی در شیوه گفت‌وگو با خالق شده که هنوز که هنوز است، بوی عطر خوش آن به مشام شیعیان بویژه حسینیان، تازه می‌آید. تفکر و تامل در بند‌بند دعای روز عرفه ناخودآگاه فلسفه وجودی خلقت بشر را به بنده یادآوری می‌کند اما نکته قابل توجه اشارات حضرت به کوچک‌ترین و جزئی‌ترین رازهای آفرینش بشر است که به گفته عالمان علوم دینی و عقلی در نوع گفتار و بیان کم‌نظیر و شاید بی‌نظیر است. اما این راز و نیاز نسبتا طولانی آن هم در آن فضا و به آن کیفیت مورد اشاره در روایات، بیانگر پیش‌بینی رفتار بندگانی است که نه خود را شناختند و نه خدای خود و نه حتی ولی خود را که برگزیده خالق است (وقایع روز عاشورا). براستی حضرت امام حسین(ع) در این مناجات به نوعی اتمام حجت می‌کند با اطرافیان حاضر در حج که قبولی طاعات خود را در قربانی کردن قربانی می‌دانند و نه در قربانی نفس خود، ولی شنیدن این جملات روحانی با آن مضامین از زبان ولی‌خدا که خود دارای جایگاه و منزلت عظیمی است نشانگر شروع حرکتی بزرگ در تاریخ دین و عالم بندگی است که بعدها ضامن بقای آن نامیده شد. درس بزرگ این دعا این است که لازمه هر حرکت و عملی (بویژه در راه خداوند) شناخت خود، خدای خود و جایگاه خود نسبت به خالق قادر است که نتیجه عینی آن جز پیروزی واقعی در روز عاشورا نیست. پس بیایید این عرفه با روزهای عرفه گذشته‌مان فرق کند. این بار با دقت بیشتری در این دعا شرکت کنیم تا شاید بتوانیم با درک واقعی معانی آن و احساس آن در عمق وجودمان و شناخت نفس درونی خود، آماده شرکت در مجالس عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع) باشیم. الحمدلله الذی لیس لقضائه دافع و لا لعطائه مانع و لا کصنعه صانع... باکلمه
قُرت
امروزه در زبان محاوره این کلمه با مصوت بلند وُ به جای ضمه کاربرد دارد، یعنی «قورت» اما در نوشتار و صورت صحیح همان است که در تیتر آمده است. در معنی این واژه اغلب لغتنامه‌ها یک جرعه از آب آورده‌اند و قرت قرت به معنی جرعه‌جرعه آمده است. استفاده اولیه این کلمه در عموم موجودات از حیوانات تا انسان‌ها وجود دارد که انسان با جرعه‌جرعه نوشیدن معنای منطقی‌تری به آن می‌دهد اما امروزه در معنی بلعیدن نیز آمده است. مثلا مار قورباغه را قرت داد. یا فلانی یکجا گاوی را قرت می‌دهد. یا کارمند فلان بانک طبق اخبار روزنامه‌ها بیش از یک میلیارد تومان را بی آنکه آبی پشت سرش بخورد درجا قرت داد و هزار از این قرت‌ها که هم قدرت می‌خواهد و هم گاهی حیوانیت ولی ضرب‌المثل معروف این کلمه درباره کسانی خرج می‌شود که با وجود رسیدن به مقصود و اندازه کامل خودش باز خواستار و طالب آن است یا افرادی که اضافه بر حق و اندازه خود بهره‌جویی می‌کنند ولی طلبکارند یا مثلا راننده‌ای با بی‌احتیاطی و بی‌درکی در خیابان به ماشین دیگری می‌زند و بلافاصله طرف مقابل را می‌گیرد به باد هتاکی و خدای نکرده کتک و ادامه ماجرا که طرف مظلوم می‌گوید، هم مقصری هم مدعی! زدی ماشین مرا ناقص کردهای تازه دو قرت و نیمت هم باقیه. بله بحث ما «دو قرت و نیم باقی» است. خدا نکند که انسان عادت به این رفتار شنیع و حریصانه بکند که روزگار خودش و خانواده‌اش و اطرافیانش تیره است. چون به سر بردن با آدم‌های همیشه مدعی، همیشه طلبکار و خودکامه درست مثل زندگی کردن با یک موجود مهیب مثل غول و گودزیلا و گرگ است که می‌دانیم اگر در بیابان، بی آب و رخت و غذا زندگی کنیم از زیستن با گودزیلا بهتر است.
این ضرب‌المثل را از نظر ریشه می‌برند به دوره حضرت سلیمان(ع): گویی روزی سلیمان(ع)، تمام حیوانات خزنده و درنده و پرنده را به حضور طلبید و تصمیم گرفت به همه آنها یک وعده کامل غذا بدهد. قبل از همه حیوانات نهنگی از آب سر بیرون آورد و از سلیمان(ع) غذا خواست. به دستور او لقمه‌ای در دهانش انداختند، نهنگ بلعید و دوباره طلب غذا کرد. دوباره، سه باره و چند باره به آن نهنگ غذا دادند، آنقدر خورد که دیگر چیزی برای حیوانات دیگر نماند. سلیمان(ع) با تعجب از ناسیری نهنگ از آن پرسید: خوراک تو در هر روز چقدر است؟ نهنگ گفت: روزی «سه قرت» و تمام این غذاها که به من دادید در حقیقت نیم قرت بود و هنوز دو قرت و نیمش باقی است. در قولی دیگر آمده است که 3 رفیق بودند با یک کاسه ماست. قرار شد هر کدام 3 قرت از آن بخورند. اولی همه ماست را خورد و گفت: این نیم قرت بود. هنوز 2 قرت و نیمش باقی است. در مجموع چه نهنگ باشیم و چه گربه و چه گرگ اینگونه عمل کردن در هر صورت نشان از عقل و معرفت و شعور نمی‌دهد پس بهتر است خود را همیشه طلبکار و محق ندانیم که بشویم نهنگ سلیمان(ع) !
رحمت برعجز دشمن
بر عجز دشمن رحمت مکن که اگر قادر شود بر تو نبخشاید
دشمن چو بینی ناتوان لاف از بروت خود مزن
مغزی است در هر استخوان مردی است در هر پیرهن
گلستان سعدي
عرفه؛ سرآغاز فصل نوین
در شیوه گفت‌وگو با خدا
رامین شرفی: بر اساس تقویم شرعی، روز قبل از عید قربان به نام روز عرفه نامیده شده است؛ روزی که مناجات حضرت امام حسین(ع) با خدای خود سرآغاز فصل نوینی در شیوه گفت‌وگو با خالق شده که هنوز که هنوز است، بوی عطر خوش آن به مشام شیعیان بویژه حسینیان، تازه می‌آید. تفکر و تامل در بند‌بند دعای روز عرفه ناخودآگاه فلسفه وجودی خلقت بشر را به بنده یادآوری می‌کند اما نکته قابل توجه اشارات حضرت به کوچک‌ترین و جزئی‌ترین رازهای آفرینش بشر است که به گفته عالمان علوم دینی و عقلی در نوع گفتار و بیان کم‌نظیر و شاید بی‌نظیر است. اما این راز و نیاز نسبتا طولانی آن هم در آن فضا و به آن کیفیت مورد اشاره در روایات، بیانگر پیش‌بینی رفتار بندگانی است که نه خود را شناختند و نه خدای خود و نه حتی ولی خود را که برگزیده خالق است (وقایع روز عاشورا). براستی حضرت امام حسین(ع) در این مناجات به نوعی اتمام حجت می‌کند با اطرافیان حاضر در حج که قبولی طاعات خود را در قربانی کردن قربانی می‌دانند و نه در قربانی نفس خود، ولی شنیدن این جملات روحانی با آن مضامین از زبان ولی‌خدا که خود دارای جایگاه و منزلت عظیمی است نشانگر شروع حرکتی بزرگ در تاریخ دین و عالم بندگی است که بعدها ضامن بقای آن نامیده شد. درس بزرگ این دعا این است که لازمه هر حرکت و عملی (بویژه در راه خداوند) شناخت خود، خدای خود و جایگاه خود نسبت به خالق قادر است که نتیجه عینی آن جز پیروزی واقعی در روز عاشورا نیست. پس بیایید این عرفه با روزهای عرفه گذشته‌مان فرق کند. این بار با دقت بیشتری در این دعا شرکت کنیم تا شاید بتوانیم با درک واقعی معانی آن و احساس آن در عمق وجودمان و شناخت نفس درونی خود، آماده شرکت در مجالس عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع) باشیم. الحمدلله الذی لیس لقضائه دافع و لا لعطائه مانع و لا کصنعه صانع... ارسال نظر
پربیننده