«درچشم باد» فرصتی است تا بیننده از پشت عینک جوزانی به تاریخ نگاه کند؛ تاریخی که یک نوع پرسه و جزئی‌نگری فرهنگی در کوچه پس کوچه‌های سنت‌های آیینی و نمایشی‌مان است. جوزانی تلاش کرده است تا گاهی از دریچه هنر (صحنه‌های مربوط به چارلی چاپلین) و گاهی از دریچه وقایع تاریخی (حمله هوایی روسیه) فهم تاریخی بیننده را ارتقا دهد؛ اتفاقی که پیش‌تر در سریال «روزگار قریب» کیانوش عیاری هم رخ داد و بهانه‌ای شد تا نوع نگاهمان به تاریخ را عوض کنیم. یکی از نقاط ضعف مهم سریال بلندی سکانس‌هاست که مخاطب را آزار می‌دهد، به طوری که اگر یک قسمت را نبیند عملا چیز زیادی را از دست نداده است. شاید اگر این اشکال در سریال وجود نداشت، هم هزینه‌های کمتری صرف سریال می‌شد هم برای ساخت آن مدت زمان کمتری. البته وقتی تماشاگران از این اطناب و کشش‌ها آزرده می‌شوند باید به این نیز فکر کنند که شاید نشان دادن نمایش سفره‌های ایرانی و رسوم خانوادگی‌مان که خیلی وقت است در گنجه‌های ذهن‌مان خاک می‌خورند یادآوری زیبایی باشد و «در چشم باد» رونمایی دوباره از همین نوستالژی‌هاست؛ یادآوری خاطراتی که شاید گاهی غم‌انگیز باشد و به رخ کشیدن کج فهمی‌ها و عدم درایت‌هایی که سیاستمداران در ایران داشتند. صحنه‌هایی که گاهی در اوج گریه، خنده‌مان می‌گیرد وقتی می‌بینیم اتاق و صندوق‌های مهمات نیروی نظامی خالی از فشنگ و اسلحه است و روزنامه‌های باطله در آن گذاشته شده است! جوزانی دوباره به ما یادآوری می‌کند که اگر نبود رشادت‌های جوانانی که خود را مقابل تیر و بمب‌های دشمن گذاشتند این نبود ایرانمان، برای نشان دادن همین اتفاقات، آرشیو تاریخ تصویری موجود (اما کمتر دیده شده) را در برخی از سکانس‌هایش گنجانده تا ذهن مخاطب را دور کند از تمام آن سکانس‌هایی که همیشه و مکرر در سریال‌های تاریخی دهه فجر و دیگر ایام دیدیم، که انگار همه آنها یک چیز را البته با بازیگرانی متفاوت نشان می‌دادند.
نکته‌ای که در روایت «درچشم باد» وجود دارد این است که به مخاطب اجازه می‌دهد خودش با طرفین دعوای تاریخي قاجار و پهلوی و... مواجه شود و راجع به آنها تصمیم‌گیری و قضاوت کند. آنچه تاکنون دیده‌ایم این است که رضا شاه و قبل از آن در سلسله قاجار همه نالایقند و اصلا مخاطب با همین تصویر ذهنی مجبور می‌شود سریال را دنبال کند که یک گروه «بدمن» و ضد قهرمان داستان هستند و آن گروه دیگر قهرمان‌زاده و اصیل. جوزانی این نوع روایت را دور زده، به این معنی که تصمیم‌گیری درباره پاسخ سوالات را به مخاطب واگذار کرده‌است. چرا ایران دچار حمله هوایی می‌شود؟ چرا تمام نیروهای‌مان کشته می‌شوند؟ چرا تیمسار مملکت، در این وضعیت نا بسامان فرار می‌کند؟ چرا به جای داشتن اتاق فکرهای متعدد مجالس لهو و لعب در مراكز سیاسی‌مان برپا بود؟ اینها همه سوالاتی است که جوزانی حق پاسخ دادنش را از مخاطب نمی‌گیرد و ریش و قیچی را به او می‌سپارد. از همه اینها که بگذریم، می‌رسیم به بازیگری و نحوه بازیگیری این سریال که نشان از حرفه‌ای‌گری مسعود جعفری‌جوزانی دارد. انتخاب بازیگران در نوع خود جالب است، استفاده از پارسا پیروزفری که چند سالی است با مخاطبان خود قهر کرده و بازگشتش به تلویزیون می‌تواند جالب توجه باشد. پیروزفر هرچند بازی‌اش خوب و یکدست است اما گاهی به طرز غلوآمیزی با اجزای صورتش بازی می‌کند که تماشاگر را متعجب می‌کند. سحر جعفری‌جوزانی هم بازی بسیار خوبی را از خود به جای می‌گذارد و باز این نکته را به ما یادآوری می‌کند وقتی خانواده یک بازیگر پشت دوربین باشند بازی آن بازیگر خیلی بهتر می‌شود (مثل بازی تحسین‌برانگیز باران کوثری در«خون بازی» یا پگاه آهنگرانی در«زندان زنان»). از لاله اسکندری بازی متفاوتی را نمی‌بینیم و تکرار مکررات قبلی است. اما اکبر عبدی بازی شیرینی را انجام می‌دهد هرچند اگر برحسب زمان حساب کنیم این بازی را در اخراجی‌ها انجام داده است و به خاطر پخش جلوتر فیلم این بازی تکراری و آزاردهنده می‌نماید و عبدی را می‌بینیم که هنوز در لایه‌های کاراکتر بایرام فیلم« اخراجی‌ها» مانده است و به نوعی در بازی‌اش تحمیلی دیده می‌شود که به واسطه طنز و گویش ترکی‌اش خود را بر گروه و همبازیانش قالب می‌کند. سعید راد در نقش رضا خان هرچند تا بدین جا آنچنان نقش زیادی نداشته است اما خیلی خوب کار کرده که البته گریم هم نقش بسزایی در این کارآیی داشته است.
طراحی و دکور صحنه مناسب فضاهای زمانی است اما مشکل همیشگی سریال‌های تاریخی ایرانی یعنی کمبود یا عدم تعدد لوکیشن در آن مشهود است؛ اینکه صحنه‌های تهران در یک سری خیابان‌های ثابت در شهرک سینمایی غزالی گرفته شده و یک تکرار بصری را برای بیننده به وجود می‌آورد.
نکته‌ای که در سریال «درچشم باد» به چشم می‌خورد، فیلمبرداری بسيار خوب این سریال است که از هدفی پیروی می‌کند و آن این است که هرکدام از صحنه‌های این سریال را اگر کنترلی در دست داشته باشیم و دکمه استپ را بزنیم، می‌توانیم شاهد عکس‌های زیبایی باشیم که در لحظه لحظه‌های این سریال وجود دارد و این حسن سلیقه طراحی صحنه و لباس و میزانسن‌های بسیار دقیقی است که مسعود جعفری‌جوزانی آنها را بسیار حرفه‌ای کنار هم چیده است تا چشم‌های مخاطبانش را با دیدن آن بنوازد.
چشم در چشم تاریخ با نگاه جوزانی
«درچشم باد» فرصتی است تا بیننده از پشت عینک جوزانی به تاریخ نگاه کند؛ تاریخی که یک نوع پرسه و جزئی‌نگری فرهنگی در کوچه پس کوچه‌های سنت‌های آیینی و نمایشی‌مان است. جوزانی تلاش کرده است تا گاهی از دریچه هنر (صحنه‌های مربوط به چارلی چاپلین) و گاهی از دریچه وقایع تاریخی (حمله هوایی روسیه) فهم تاریخی بیننده را ارتقا دهد؛ اتفاقی که پیش‌تر در سریال «روزگار قریب» کیانوش عیاری هم رخ داد و بهانه‌ای شد تا نوع نگاهمان به تاریخ را عوض کنیم. یکی از نقاط ضعف مهم سریال بلندی سکانس‌هاست که مخاطب را آزار می‌دهد، به طوری که اگر یک قسمت را نبیند عملا چیز زیادی را از دست نداده است. شاید اگر این اشکال در سریال وجود نداشت، هم هزینه‌های کمتری صرف سریال می‌شد هم برای ساخت آن مدت زمان کمتری. البته وقتی تماشاگران از این اطناب و کشش‌ها آزرده می‌شوند باید به این نیز فکر کنند که شاید نشان دادن نمایش سفره‌های ایرانی و رسوم خانوادگی‌مان که خیلی وقت است در گنجه‌های ذهن‌مان خاک می‌خورند یادآوری زیبایی باشد و «در چشم باد» رونمایی دوباره از همین نوستالژی‌هاست؛ یادآوری خاطراتی که شاید گاهی غم‌انگیز باشد و به رخ کشیدن کج فهمی‌ها و عدم درایت‌هایی که سیاستمداران در ایران داشتند. صحنه‌هایی که گاهی در اوج گریه، خنده‌مان می‌گیرد وقتی می‌بینیم اتاق و صندوق‌های مهمات نیروی نظامی خالی از فشنگ و اسلحه است و روزنامه‌های باطله در آن گذاشته شده است! جوزانی دوباره به ما یادآوری می‌کند که اگر نبود رشادت‌های جوانانی که خود را مقابل تیر و بمب‌های دشمن گذاشتند این نبود ایرانمان، برای نشان دادن همین اتفاقات، آرشیو تاریخ تصویری موجود (اما کمتر دیده شده) را در برخی از سکانس‌هایش گنجانده تا ذهن مخاطب را دور کند از تمام آن سکانس‌هایی که همیشه و مکرر در سریال‌های تاریخی دهه فجر و دیگر ایام دیدیم، که انگار همه آنها یک چیز را البته با بازیگرانی متفاوت نشان می‌دادند.
نکته‌ای که در روایت «درچشم باد» وجود دارد این است که به مخاطب اجازه می‌دهد خودش با طرفین دعوای تاریخي قاجار و پهلوی و... مواجه شود و راجع به آنها تصمیم‌گیری و قضاوت کند. آنچه تاکنون دیده‌ایم این است که رضا شاه و قبل از آن در سلسله قاجار همه نالایقند و اصلا مخاطب با همین تصویر ذهنی مجبور می‌شود سریال را دنبال کند که یک گروه «بدمن» و ضد قهرمان داستان هستند و آن گروه دیگر قهرمان‌زاده و اصیل. جوزانی این نوع روایت را دور زده، به این معنی که تصمیم‌گیری درباره پاسخ سوالات را به مخاطب واگذار کرده‌است. چرا ایران دچار حمله هوایی می‌شود؟ چرا تمام نیروهای‌مان کشته می‌شوند؟ چرا تیمسار مملکت، در این وضعیت نا بسامان فرار می‌کند؟ چرا به جای داشتن اتاق فکرهای متعدد مجالس لهو و لعب در مراكز سیاسی‌مان برپا بود؟ اینها همه سوالاتی است که جوزانی حق پاسخ دادنش را از مخاطب نمی‌گیرد و ریش و قیچی را به او می‌سپارد. از همه اینها که بگذریم، می‌رسیم به بازیگری و نحوه بازیگیری این سریال که نشان از حرفه‌ای‌گری مسعود جعفری‌جوزانی دارد. انتخاب بازیگران در نوع خود جالب است، استفاده از پارسا پیروزفری که چند سالی است با مخاطبان خود قهر کرده و بازگشتش به تلویزیون می‌تواند جالب توجه باشد. پیروزفر هرچند بازی‌اش خوب و یکدست است اما گاهی به طرز غلوآمیزی با اجزای صورتش بازی می‌کند که تماشاگر را متعجب می‌کند. سحر جعفری‌جوزانی هم بازی بسیار خوبی را از خود به جای می‌گذارد و باز این نکته را به ما یادآوری می‌کند وقتی خانواده یک بازیگر پشت دوربین باشند بازی آن بازیگر خیلی بهتر می‌شود (مثل بازی تحسین‌برانگیز باران کوثری در«خون بازی» یا پگاه آهنگرانی در«زندان زنان»). از لاله اسکندری بازی متفاوتی را نمی‌بینیم و تکرار مکررات قبلی است. اما اکبر عبدی بازی شیرینی را انجام می‌دهد هرچند اگر برحسب زمان حساب کنیم این بازی را در اخراجی‌ها انجام داده است و به خاطر پخش جلوتر فیلم این بازی تکراری و آزاردهنده می‌نماید و عبدی را می‌بینیم که هنوز در لایه‌های کاراکتر بایرام فیلم« اخراجی‌ها» مانده است و به نوعی در بازی‌اش تحمیلی دیده می‌شود که به واسطه طنز و گویش ترکی‌اش خود را بر گروه و همبازیانش قالب می‌کند. سعید راد در نقش رضا خان هرچند تا بدین جا آنچنان نقش زیادی نداشته است اما خیلی خوب کار کرده که البته گریم هم نقش بسزایی در این کارآیی داشته است.
طراحی و دکور صحنه مناسب فضاهای زمانی است اما مشکل همیشگی سریال‌های تاریخی ایرانی یعنی کمبود یا عدم تعدد لوکیشن در آن مشهود است؛ اینکه صحنه‌های تهران در یک سری خیابان‌های ثابت در شهرک سینمایی غزالی گرفته شده و یک تکرار بصری را برای بیننده به وجود می‌آورد.
نکته‌ای که در سریال «درچشم باد» به چشم می‌خورد، فیلمبرداری بسيار خوب این سریال است که از هدفی پیروی می‌کند و آن این است که هرکدام از صحنه‌های این سریال را اگر کنترلی در دست داشته باشیم و دکمه استپ را بزنیم، می‌توانیم شاهد عکس‌های زیبایی باشیم که در لحظه لحظه‌های این سریال وجود دارد و این حسن سلیقه طراحی صحنه و لباس و میزانسن‌های بسیار دقیقی است که مسعود جعفری‌جوزانی آنها را بسیار حرفه‌ای کنار هم چیده است تا چشم‌های مخاطبانش را با دیدن آن بنوازد.
ارسال نظر
پربیننده