
2 مقام ایرانی در هفته گذشته تایید کردهاند که احتمال دارد ایران تغییرات فنی در رآکتور اراک اعمال کند تا نگرانیهای گروه 1+5 نسبت به این رآکتور رفع شود. سیدعباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه و مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران گفته است ایران با استفاده از «فناوریهای مدرن» برخی تغییرات را در این رآکتور اعمال خواهد کرد. علیاکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی نیز از تغییراتی سخن گفته است که منجر به کاهش توان رآکتور اراک برای تولید پلوتونیوم میشود. به گزارش ایران هستهای، کارشناسان میگویند این اظهارات نشاندهنده دو اصل مهم حاکم بر تصمیمات دولت حسن روحانی درباره رآکتور اراک است: 1- نخستین اصل این است که این دولت نگرانیهای غرب درباره این رآکتور را به رسمیت شناخته و در حال برنامهریزی برای رفع آن است. 2- دولت روحانی میخواهد رآکتور آب سنگین، آب سنگین بماند و با تغییر آن به یک رآکتور آب سبک مخالف است. کشورهای غربی از مدتها قبل نسبت به رآکتور اراک ابراز نگرانی کردهاند.استدلال اصلی این کشورها این است که این رآکتور میتواند پلوتونیوم لازم برای ساخت چند سلاح هستهای را در یک سال تولید کند.جان کری روز 10 فروردین در سنا گفته است: «این یک اصل قطعی است که ایران به یک رآکتور آب سنگین تمامعیار نیاز ندارد». پیش از این رسانهها خبر داده بودند سناریوهای فنی متعددی برای تغییر رآکتور اراک وجود دارد که احتمالا اعمال یک یا چند مورد از آنها در رآکتور اراک در مذاکرات مورد بحث قرار گرفته است. حداقل 3 سناریوی مهم چنین است: اول- طریق کاهش قدرت رآکتور اراک از 40 مگاوات به عددی پایینتر دوم - رآکتور اراک به جای اورانیوم خام از اورانیوم 5 درصد غنا به عنوان سوخت استفاده کند. سوم - سوخت مصرف شده رآکتور اراک پس از چند ماه از استخر خنککننده خارج شود. با این حال، کارشناسان فنی به تازگی خبر دادهاند که اعمال هر کدام از این تغییرات در رآکتور اراک میتواند به از دست رفتن و تعطیل شدن برخی از مهمترین کارکردهای آن منجر شود. یک تحلیلگر ارشد فنی در تهران گفت که رآکتور اراک 4 کارکرد عمده دارد: 1- تولید برق 2- انجام امور تحقیقاتی 3- تولید پلوتونیوم 4- تولید رادیو دارو
این تحلیلگر گفت: «هرگونه کاهش قدرت رآکتور یا اعمال تغییرات دیگر 3 کارکرد آخر را تعطیل میکند و صرفا کارکرد اول که کماهمیتترین کارکرد رآکتور اراک است باقی خواهد ماند». وی اضافه کرد: «به عنوان نمونه رادیو داروهایی که رآکتور اراک تولید میکند منحصر بهفرد است و رآکتورهای آب سبک قادر به تولید آن نیستند». یک کارشناس دیگر گفت: «این خطرناک است که ایران سناریوهایی را بپذیرد که ظاهر کار را حفظ میکند اما در عمل به معنی تعطیلی کامل یا تقریبا کامل تاسیسات است». تحلیلگران فنی عقیده دارند اساسا ایران نباید نگرانیهای ادعایی غرب از این رآکتور را به رسمیت میشناخت چرا که اولا این رآکتور به طور کامل زیر نظر آژانس است و ثانیا ایران هیچ تاسیساتی برای بازفرآوری سوخت مصرفشده این رآکتور به منظور استحصال پلوتونیوم ندارد.