ایدز فقط برای دیگران نیست

كتايون ضيايي: در اوایل دهه 80 ميلادي نوعی عفونت ریوی خفیف در همجنس‌بازان مشاهده و در سال1981 (1360) نخستین‌ بیمار مبتلا به ایدز شناسایی شد. با دیده شدن انواع متفاوتی از عفونت‌های ناشناخته در ایالت‌های مختلف آمریکا‌، توجه دانشمندان به ویروس مشترکی جلب شد که با تغییر شکل مداوم، سیستم ایمنی بدن افراد مبتلا را از کار می‌انداخت و در نتیجه امکان ابتلای فرد به انواع بیماری‌های خطرناک دیگر را فراهم می‌آورد. ویروس ایدز در سال 1983 کشف شد و سال 1985 به عنوان آغاز اپیدمی این بیماری در جهان به ثبت رسید. امروز بعد از 27 سال، بیش از 33 میلیون نفر در جهان به HIV مبتلا هستند و بیش از 25میلیون نفر بر اثر ابتلا به این بیماری درگذشته‌اند و بسیاری نیز با آن فعالانه زندگی می‌کنند. متخصصان معتقدند ایدز فقط یک بیماری نیست بلکه یک مساله درهم تنیده اجتماعی است که از همه جوانب زندگی متاثر شده و بر آنها تاثیر می‌گذارد. ایدز چیست؟ HIV كه علامت ويروس ايدز است، از حروف اول کلمات(Human Immunodeficiency Virus) گرفته شده است که معنای فارسی آن «ویروس نقص ایمنی انسانی» است. هنگامی که HIV سیستم ایمنی بدن را به حدی ضعیف کند که دیگر نتواند فرد را در مقابل بیماری‌هایی که به طور عادی آنها را مهار می‌کرد، محافظت کند، فرد وارد مرحله‌ای از بیماری می‌شود که به اختصار به آن «ایدز» می‌گویند. بیماری ایدز به دلیل ابتلا به ویروس عامل آن که به نام HIV شناخته می‌شود، ایجاد می‌شود. ویروس، یک ذره خیلی کوچک است که برای زندگی، تکثیر و پخش نیاز به ورود به داخل یک سلول زنده دارد. وقتی ویروس، سلولی را آلوده کند شروع به تکثیر در داخل آن سلول مي‌كند که در نهایت منجر به آسیب و تخریب سلول می‌شود. متاسفانه ویروس عامل بیماری ایدز وارد سلول‌های لنفوسیت انسانی می‌شود. سلول‌های لنفوسیت جزو گلبول‌های سفید هستند و بخشی از سیستم ایمنی بدن محسوب می‌شوند. با تکثیر ویروس ایدز در داخل لنفوسیت‌ها و تخریب این سلول‌ها، سیستم ایمنی بدن تضعیف شده و قدرت پاسخ‌دهی به برخی بدخیمی‌ها و بیماری‌های عفونی، حتی یک سرماخوردگی ساده را هم ندارد. وقتی سیستم ایمنی آسیب ببیند، نه تنها در برابر ویروس HIV (که در آغاز به آن صدمه زده) بلکه نسبت به بقیه عفونت‌ها هم آسیب‌پذیر می‌شود و دیگر قادر به کشتن میکروب‌ها و ویروس‌هایی که قبلاً برایش مشکلی ایجاد نمی‌کردند، نیست. باز هم روش انتقال HIV از راه آمیزش ناایمن (تماس جنسی با فرد مبتلا بدون استفاده از کاندوم)، خون و فرآورده‌های خونی و نیز از مادر مبتلا به نوزاد منتقل می‌شود. استفاده از سوزن و سرنگ آلوده و ورود اجسام تیز و برنده آغشته به خون آلوده در پوست از راه‌های انتقال این بیماری هستند، اما زیاد هم نگران نباشید چرا که تماس‌های معمول مانند دست دادن، روبوسی، استفاده از ظروف غذا خوری مشترک، عطسه و سرفه و مانند آن موجب انتقال HIV نمی‌شود. در سال‌های اخیر الگوی رفتاری انتقال ایدز از معتادان تزریقی به سمت روابط جنسی محافظت نشده تغییر یافته است. به گفته مینو محرز نباید چشم‌های خود را روی واقعیت ببندیم، ما باید قبول کنیم که در تعداد معدودی از افراد جامعه رفتار پرخطر وجود دارد و این امر می‌تواند عامل انتقال و شیوع این بیماری باشد. رئیس مرکز تحقیقات ایدز با انتقاد از شورای سلامت صدا و سیما درباره نحوه اطلاع‌رسانی و آموزش به مخاطبان برای پیشگیری از انتقال ایدز از طریق تماس جنسی افزود: وقتی سن ازدواج بالا می‌رود و از سوی دیگر آمار طلاق رو به افزایش است ممكن است تماس جنسی محافظت نشده نیز افزایش يابد و در نتیجه شیوع موارد ابتلا به بیماری ایدز از طریق این شکل از تماس‌های جنسی شدت می‌یابد. محرز ضمن هشدار نسبت به اینکه در حال حاضر شایع‌ترین راه انتقال ایدز از طریق تماس جنسی است، گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد باید 83 تا 120 هزار فرد مبتلا به HIV در کشور داشته باشیم که فقط 20 هزار مورد آنها را کشف کرده‌ایم. نایب رئیس انجمن حمایت از بیماران عفونی کشور ضمن مخالفت با انجام آزمایش قبل از ازدواج برای شناسایی فرد مبتلا به ایدز گفت: به هیچ‌وجه موافق این کار نیستیم چون معتقدیم این بیماری با تست اول شناسایی نمی‌شود و مقرون به صرفه نیست. رئیس‌ بخش عفونی بیمارستان امام خمینی (ره) نیز با تاکید بر اینکه یک‌سوم بیماران جدید مبتلا به ویروس ایدز از طریق جنسی مبتلا شده‌اند، گفت: در میان این گروه از بیماران زنان روسپی و افرادی که از طریق رابطه جنسی ارتزاق می‌کنند، زیاد نیستند و بیشتر مردانی هستند که رابطه جنسی غیرمتعارف داشته‌اند و در مواردی همسران این افراد یا همسران معتادان تزریقی نیز جزو مبتلایان هستند. محبوبه حاج عبدالباقی، عضو کمیته مراقبت و درمان ایدز به فارس گفت: درمان بیماری ایدز برای این افراد کاملا رایگان است اما تعداد قابل توجهی از این بیماران همزمان به هپاتیت C نیز مبتلا هستند که درمان آن گرانقیمت است و بیشتر این افراد که معتاد تزریقی و از اقشار کم‌درآمد جامعه هستند، توان پرداخت هزینه درمان این بیماری‌ها را ندارند و به همین علت با مشکل مواجه هستیم. معاون سلامت وزارت بهداشت اما نظر دیگری دارد، حسن امامی رضوی معتقد است، آمارها، موج سوم ایدز از طریق جنسی را تایید نمی‌کند. به گفته امامی‌رضوی بخشی از افزایش موارد ابتلا از طریق جنسی به علت کاهش موارد ابتلا از راه اعتیاد تزریقی و کنترل این بیماری بین افراد معتاد با آموزش و ارائه سرنگ و کاندوم رایگان است و به معنای گسترش این بیماری از طریق روابط جنسی نیست. البته در میان این اظهارنظرهای متفاوت درباره روش انتقال ویروس بیماری، صداقت، رئیس‌ اداره ایدز وزارت بهداشت، آموزش و اطلاع‌رسانی، مشاوره داوطلبانه، کاهش آسیب و مراقبت و درمان بیماران آمیزشی را از مهم‌ترین استراتژی‌های موجود در کنترل ایدز در کشور می‌داند. حرف آخر اگر از ابتلای خود یا همسرتان به HIV نگران هستید به مراکز مشاوره بیماری‌های رفتاری مراجعه کنید. در این مراکز علاوه بر آموزش، مشاوره و ارائه وسایل پیشگیری، آزمایش HIV نیز به صورت رایگان برای شما انجام می‌شود و نتیجه آن، چه مثبت و چه منفی به صورت کاملا محرمانه خواهد ماند و کسی جز شما از آن مطلع نمی‌شود و اقدامات مشاوره‌ای لازم برای پیگیری‌های بعدی برایتان انجام خواهد شد. مبتلایان همچنین در صورت تمایل تحت مراقبت و درمان قرار می‌گیرند. نشانی مراکز مشاوره را می‌توانید از مراکز بهداشتی- درمانی منطقه خود یا از طریق مراجعه به نشانی اینترنتی وزارت بهداشت http://www.mohme.gov.ir دریافت کنید.