
گروه فرهنگ و هنر: سند ملی هنرهای نمایشی به نوعی چشمانداز 20 سالهای است برای تئاتر کشور که دستگاههای مختلف را مجاب کرده بخش سرمایهگذاری حوزه تئاتر ورودی جدیتر داشته باشند. در این میان مدیرکل هنرهای نمایشی کشور با اشاره به بیش از 40 هزار عضو تئاتر در استانهای مختلف کشور، ساماندهی و سازماندهی تمام هنرمندان را از جمله وظایف و ماموریتهای این نهاد هنری میداند. از طرفی وظیفه حمایت از تولیدات استانها، برپایی رویدادها با شعار عدالت فرهنگی در گستره ایران اسلامی، همچنین ساخت سالنهای نمایش بر عهده این مرکز تئاتری قرار گرفته است. از همین رو با توجه به نیازسنجی موجود و وعده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تدوین سند جامع تئاتر کشور از اوایل سال 1401 در دستور کار معاونت هنری و مرکز هنرهای نمایشی کشور قرار گرفت و دبیر کل این مرکز نیز با انتخاب جمعی از هنرمندان و پیشکسوتان عرصه تئاتر، تلاش کرد به این مهم جامه عمل بپوشاند. بر همین اساس تاکنون 8 جلسه و نشست پیرامون تدوین سند جامع برگزار شده است که به گفته مدیرکل هنرهای نمایشی کشور بزودی این سند آماده و به شورای هنر ارائه خواهد شد. در آخرین جلسه که با حضور هوشنگ توکلی، ایرج راد، محمدحسین ایمانیخوشخو، کاظم نظری، علی منتظری، قطبالدین صادقی، تاجبخش فناییان، محمدباقر قهرمانی، ولیالله شالی، غلامرضا نعمتی، سیدمحمدجواد طاهری و علی ایزدی، با هدف بیان فرصتها، تهدیدها و چالشهای پیش روی هنرهای نمایشی و ارائه راهکارهای مناسب، برای بررسی چگونگی تحقق آن، برگزار شد، علی ایزدی، دبیر شورای تخصصی تدوین سند تحول هنرهای نمایشی با اشاره به برخی کاستیها در این حوزه گفت: «با توجه به گستره فعالیت هنرهای نمایشی در کشور و عدم تناسب امکانات، اعتبارات و اختیارات موجود و با توجه به تعداد فعالان و خانواده بزرگ تئاتر، همچنین تنوع و تعدد رویدادها و جشنوارههایی با مضامین اجتماعی، خانوادهمحور، دینی، انقلابی، دفاع مقدس، جمعیتمحور، جبهه مقاومت، فرهنگی و... که در قالب 59 جشنواره، توسط اداره کل هنرهای نمایشی برگزار یا حمایت میشوند، کمبود سالنها و فضاهای نمایشی به نحوی که تنها 7 سالن در اختیار این اداره کل و مابقی در اختیار دیگر سازمانها یا در اختیار بخش خصوصی است، همچنین فرسودگی تجهیزات و زیرساختهای همین سالنهای کم و عدم تناسب در ساختار اداری، اجرایی و کارشناسی برای پاسخگویی لازم به هنرمندان و نیز افزایش هزینه تولید تئاتر در سالهای اخیر، بخشی از مشکلاتی است که راهکار گذر از آن، تدبیر در مسیر توسعه زیرساختی، اداری، اجرایی و فنی هنرهای نمایشی کشور است».
مدرس دانشگاه در تشریح چالشها و عدم رشد متناسب زیرساختها با گستردگی این هنر اصیل و مؤثر گفت: «حدود 150 هزار فارغالتحصیل رشته تئاتر در این عرصه فعال هستند و سالانه حدود 1400 دانشجو از دانشگاههای کشور، با مدرک کاردانی، کارشناسی یا کارشناسی ارشد و بعضاً دکترا فارغالتحصیل میشوند که باید هر چه سریعتر فکری برای اشتغال و استفاده از این نیروی جوان و کارآمد کرد. غیر از دانشجویان، 1000 گروه هم در «سامانه گروههای نمایشی» ثبت شدهاند و دارای پروانه فعالیت هستند اما چند برابر این رقم نیز گروههایی به شکل مستقل و پراکنده به هنر تئاتر اشتغال دارند. غیر از آن، حدود 320 مؤسسه، آموزشگاه و هنرستان هنرهای زیبا در کشور مشغول آموزش به هنرجویان و علاقهمندان هنرهای نمایشی هستند».
او ادامه داد: «در برگزاری جشنوارهها و رویدادهای تئاتری، اداره کل هنرهای نمایشی در 59 جشنواره به شکل مستقیم یا غیرمستقیم دخیل است که یا مسؤول برگزاری آن است یا از آن حمایت میکند».
ایزدی گفت: «در بحث فضاهای نمایشی، در کشور جمعا حدود 109 هزار صندلی برای تماشاگر تئاتر وجود دارد که اگر این رقم به کل جمعیت تقسیم شود، به ازای هر 800 نفر، تنها یک صندلی برای تماشاگر تئاتر در کشور وجود دارد. فرسودگی تجهیزات فنی و زیرساختها از کارآمدی مطلوب همین تعداد محدود سالنهای موجود نیز کاسته است و نیاز مبرم به ترمیم، بازسازی و بهروز شدن دارند. با توجه به گستردگی هنرهای نمایشی که تشریح شد، ساختار سازمانی فعلی اداره کل هنرهای نمایشی پاسخگوی این مسائل نیست؛ بنابراین ساختار فعلی باید متناسب با مسائل و مشکلات، رشدی همپای این گستردگی داشته باشد».
او با نتیجهگیری از وجود تهدیدها و فرصتها در هنر نمایش گفت: «اداره کل هنرهای نمایشی برای کمک به جریان رشد و توسعه هنر نمایش که به رشد فرهنگی کشور میانجامد، تصمیم به تشکیل «شورای تخصصی تدوین سند تحول هنرهای نمایشی» گرفت. این شورای تخصصی نیز پس از نشستهای متعدد و گفتوگوهای فراوان، پیشنهاد تأسیس و تشکیل «سازمان تئاتر کشور» را داد، چرا که فقط این سازمان میتواند جوابگوی نیاز فزاینده حوزه هنرهای نمایشی باشد. همچنین با وجود این سازمان است که میتوان چتر حمایتی مؤثری برای همه هنرمندان نمایش فراهم آورد و تدابیر و سیاستهای زیرساختی و اجرایی وسیعی را برای گسترش کیفی و کمی هنر نمایش ترسیم کرد و برای توسعه تئاتر و پویایی آن برنامهریزی کرد و آیندهای اندیشهگرا و مؤثر برای هنرهای نمایشی متصور بود».