همیشه نیمه دوم سال که می‌رسد، بحث افزایش آلودگی هوا هم تقریبا به اصطلاح روی بورس می‌افتد و با آمدن بهار دوباره از بورس خارج می‌شود تا نیمه دوم سال بعد...! حداقل از سال ۷۹ که به طور کامل در زمینه آلودگی هوای تهران و اقدامات و برنامه‌های مقابله با آن هستم، شخصا این اتفاق را ملاحظه کرده‌ام. متاسفانه دیگر آلودگی هوا تبدیل به سوژه عادی و ابتدایی شده که افکار عمومی و مسؤولان تصمیم‌گیر هم به نوعی در برابر آن واکسینه شده‌اند و آنقدر به موضوع پیش پا افتاد‌‌ه‌ای تبدیل شده که حتی ایجاد حساسیت هم دردی را چاره نمی‌کند. شخصا اعتقاد دارم ۹۰ درصد چاره کاهش آلودگی هوا در اختیار مسؤولان و تصمیم‌گیرندگان ارشد دولتی است و فقط ۱۰درصد آن به مردم بازمی‌گردد و این یعنی با حرف، شعار و اقدامات سمبلیک نمی‌توان کیفیت هوای پایتخت را بهبود بخشيد. همه می‌دانیم بیش از ۸۰ درصد آلودگی هوای موجود تهران به منابع متحرک و 2 واژه تکراری و کسل‌کننده «خودرو» و«سوخت» بازمی‌گردد اما شهروندان تا چه میزانی در تولید سوخت و خودرو نقش دارند؟ آیا نقش آنها فقط شعار مصرف کمتر است! یا شاید هم عدم استفاده از وسیله نقلیه شخصی است! شاید هم انتظار داریم به جای خودروی شخصی و مصرف سوخت و به تبع آن ایجاد آلودگی هوا از حمل و نقل عمومی استفاده کنند؟! آیا نقش شهروندان در همین حد است؟! پس ما شهروندان چکار باید بکنیم تا هوای سالم برای تنفس برای خود و فرزندانمان داشته باشیم؟ شاید بد نباشد محورهای مهم کاهش آلودگی هوای پایتخت را با هم مرور کنیم تا ببینیم نقش ما شهروندان در آن چقدر است.
تولید خودروهای نو و استاندارد
همین‌قدر در این بخش نقش داریم که در حد توان مالی خودمان می‌توانیم فقط چند خودروی مشخص را از چندین ماه قبل پیش‌خرید کنیم و هنگام تحویل ۴۸ ساعت دوندگی کنیم تا به ما خودروی با استاندارد آلایندگی یورو۲ تحویل دهند که از رادیو و تلویزیون شنیده‌ایم این استاندارد را هم شرکتی به نام بازرسی کیفیت استاندارد خودرو که صددرصد سهام آن مربوط به خانواده خودروسازان است به نیابت از سازمان فخیمه محیط زیست تایید می‌کند. از چیزهایی مثل کنیستر و کیفیت باک بنزین و... که همگی تاثیر مستقیم در ایجاد آلودگی هوا دارند و بعضی از شرکت‌ها به دلخواه خودشان سالیان سال است بی‌خیال آن شده‌اند هم یک چیزهایی شنیده‌ایم! حالا از بحث گارانتی،خدمات پس از فروش و... بگذریم، نقش مبدل‌های کاتالیستی که بعد از ۳ سال خراب شده و موجب می‌شوند یک خودروی استاندارد با عمر 3 سال، تا ۱۰ برابر آلودگی بیشتری تولید کند هم بماند که حتی یک تعمیرگاه خدمات پس از فروش از این قطعه به عنوان لوازم یدکی هم ندارد. پس نقش ما شهروندان در این بخش نزدیک صفر است!
از رده خارج کردن خودروهای فرسوده
ثبت نام در سایت خودروهای فرسوده و ماه‌ها انتظار تا اینکه خودروی ۳۰ سال به بالا را از رده خارج کنند و بعد به جای آن خودتان می‌دانید چه خودرویی با چه میزان مصرف سوخت می‌دهند، تازه اگر مثل حدود یکهزار راننده نگون‌بخت تاکسی نباشیم که خودروی‌شان را هم اسقاط کرده‌اند ولی به دلیل لجبازی‌های بعضی‌ها ماه‌هاست بدون خودرو در خیابان‌ها قدم می‌زنند و استراحت می‌کنند. وقتی ما شهروندان با ماشین‌های ۳۰-20 ساله براحتی همه جا می‌رویم، حق بیمه کمتری هم می‌پردازیم، سهمیه سوخت‌مان هم مشکلی ندارد و بدون ترس از تصادف و خسارت در شهر بزرگ تهران رانندگی می‌کنیم چرا باید نگران سوار شدن بر خودروی فرسوده باشیم. به‌طور حتم برای ما صرفه اقتصادی دارد که حاضر نیستیم از آن دل بکنیم. هر وقت نگه‌داشتن یک ماشین سن بالا که مصرف سوخت ارزان بالا و آلودگی بیشتر هوا را هم به ارمغان می‌آورد با تصویب قوانین محکم، سختگیرانه و دارای قابلیت اجرا به صرفه نبود آنگاه شهروندان قطع به یقین برای خودشان فکری می‌کنند. البته در این بین مسؤولان هم باید این نگاهشان را اصلاح کنند. نگویید که خودروهای سن بالا متعلق به قشر ضعیف جامعه است. مسؤولان نباید عدم توانمندی خودشان را به گردن مردم بیندازند. بد نیست مسؤولان امر در بحث نوسازی به جای تجویز همین چند خودرویی که سال‌هاست 2 کارخانه قدیمی تولید می‌کنند، واردات خودرو را آزاد کنند آن وقت می‌بینید همین قشر مستضعف چه ماشین‌هایی با چه میزان آلایندگی و مصرف سوخت را می‌توانند سوار شوند... خب! حالا به نظر شما نقش ما شهروندان در این موضوع چقدر است؟!
مدیریت ترافیک
وقتی حدود ۱۸-17 سازمان و ارگان می‌خواهند همزمان ترافیک شهر را مدیریت کنند چه انتظاری از ما شهروندان دارند؟ یکی چراغ هوشمند راه می‌اندازد، دیگری به خاطر عبور خودروی اسکورت دبیر سوم فلان سفارت با دست تمام چراغ‌های مسیرش را سبز می‌کند، یکی امروز آسفالت می‌کند و دیگری فردا برای لوله‌کشی برق حفاری می‌کند، ۲ هفته دیگر همانجا دوباره آسفالت می‌شود و چند هفته دیگر برای لوله‌کشی برای حفاری گاز مجددا کنده‌کاری می‌شود. آیا در این بخش نقشی برای ما شهروندان قائل هستید؟
حمل و نقل عمومی
مسؤولان هر وقت مترو راه انداختند، خط اتوبوس تندرو راه انداختند، اتوبوس با کلاس و شیک برای حمل و نقل مردم اختصاص دادند، شهروندان استقبال نکردند؟ هر چند ما فقط در صفحات روزنامه می‌خوانیم که بعضی‌ها از روی عمد یا سهو نمی‌گذارند همین 4 تا قطار مترو و اتوبوس هم بی‌دردسر به دست شهروندان برسد. راستی! مگر می‌شود جلوی گسترش حمل و نقل عمومی را گرفت؟ همه دنیا می‌دانند که کاهش آلودگی هوا فقط و فقط با زیاد شدن حمل و نقل عمومی با کیفیت و خوب امکانپذیر است. صبح‌ها مردم در قطار مترو مجبور می‌شوند به خاطر ازدحام شدید، گرمای نفس همشهریان خود را روی صورت‌شان احساس کنند، اصلا حس خوبی نیست و درست همین وقت است که از هر چه شعار حمل و نقل عمومی و کاهش آلودگی هوا که می‌شنوند بیزار می‌شوند. به نظرتان تا اینجا نقش ما چقدر شد؟
بهبود کیفیت سوخت
مگر ما شهروندان بنزین‌های عجیب و غریب وارد می‌کنیم؟ مگر ما شهروندان گازوئیل با 8 هزار قسمت در میلیون گوگرد به خورد مینی بوس‌ها و اتوبوس‌ها می‌دهیم که در دنیا این عدد فقط ۵۰ قسمت در میلیون است؟ مگر ما شهروندان به جای افزودن تترا اتیل سرب برای خوش سوزی بنزین به آن MTBE اضافه می‌کنیم که همه جای دنیا در حال حذف شدن از بنزین است چون مشکوک به
سرطان زایی است؟
معاینه فنی خودرو
شاید برخی‌ها انتظار دارند در این بخش ما شهروندان خودمان را صددرصد مقصر اعلام کنیم، اما به نظر می‌رسد در این محور هم مسؤولان سهم بیشتری دارند و نقش شهروندان حداکثر ۱۰درصد است. شهروندان دلشان نمی‌خواهد برای خودشان دردسر درست کنند و با رفتن به معاینه فنی با این ماشین‌ها و این بنزین از هزار تا عیب خودروی‌شان مطلع شوند و برای رفع آن کلی خرج کنند. اصلا وقتی کسی به مردم نمی‌گوید بالای چشمتان ابرو است چرا باید خودشان را به زحمت بیندازند. سالی یکی، دو بار آن هم در مواقع افزایش شدید آلودگی هوا، شوی رادیو تلویزیونی می‌گذارند و ضرب‌الاجل تعیین می‌کنند که اگر تا فلان تاریخ معاینه نگیرید فلان و بهمان می‌کنند. البته مردم هم مراجعه نمی‌کنند.
آموزش
بد نیست مسؤولان بروند تحقیق کنند آیا کشورهای پیشرفته که شاید عمر باکلاسی و فرهنگ در بعضی از آنها به یکصد سال هم نمی‌رسد اول آموزش دیده‌اند و بعد با فرهنگ شده‌اند؟ روال در این ممالک اینگونه است اول مشکلات را شناسایی و قوانین را وضع کرده و بعد آنها را به بهترین نحو اجرا کرده‌اند.آن وقت شهروندان به 2 دسته تقسیم شدند؛ یا قوانین و مقررات زندگی در آن کشورها را بلافاصله پذیرفتند و به مرور در ذهن خود و نسل‌های بعدی نهادینه کردند که مشکلی با این گروه نبود يا کسانی بودند که اجرای این قوانین برای‌شان سخت بود. این گروه چند بار چنان نقره داغ شدند که حتی جرات نداشتند خواب بی‌قانونی را هم ببینند. مثلا آنها پذیرفتند که اگر بخواهند یک خودرو را با عمر بیشتر از ۵ سال نگهداری کنند باید هزینه نگهداری آن را (اعم از بیمه، عوارض و...) که بسیار بیشتر از یک خودروی نو و باکیفیت است بپردازند. در نتیجه این شهروندان بلافاصله خودروی خود را اسقاط می‌کنند و می‌شوند شهروندی که با خودروی فرسوده تردد نمی‌کند. یا مثلا با همان خودروی نو وقتی می‌بینند اگر بخواهند وارد محدوده مرکزی شهر شوند، باید نصف حقوق یک ماه خود را بپردازند چنان با شخصیت می‌شوند و با اتوبوس و مترو تردد می‌کنند که نگو و نپرس.... یا همان شهروند با کلاس اروپایی اگر در بزرگراه ویراژ داد و منجر به تصادف شد، وقتی ۶ ماه اجازه رانندگی نداشت و حقوق ۳ ماه خود را بابت جریمه پرداخت کرد آنقدر مودب می‌شود که صد نسل بعدی‌اش هم جرات نمی‌کند به حقوق دیگر شهروندان تعدی کند. در نهایت اینگونه شهروندان برای ما شهروندان تهرانی الگو می‌شوند! نقش شهروندان در این محور هم چند هزارم درصد می‌شود؟!
پایش مستمر آلودگی هوا
یک شرکت کوچک ۴۰ نفری به نام شرکت کنترل کیفیت هوا در پایتخت وجود دارد که آبروی تهران محسوب می‌شود، با 12-10 ایستگاه خودش و ۶-5 ایستگاه محیط‌زیست هر روز آلودگی هوا را اندازه می‌گیرد و آن را به اطلاع شهروندان می‌رساند. حالا این ایستگاه‌ها تعدادشان کافی است یا نه جای خود دارد اما وقتی با همین شرایط محدود شرایط هشدار و اضطرار اعلام می‌کنند آن وقت تشکیل کمیته هماهنگی مواقع اضطراری آلودگی هوا در استانداری و واکنش مقامات بهداشتی و... خودش مثنوی هفتاد من می‌شود که از حوصله این نوشتار خارج است. اما نقش شهروندان در این شرایط همین است که وقتی شرایط هشدار یا اضطرار اعلام شد یا باید ماسک بزنیم یا بمانیم در منزل که شاید نسیمی و بادی ما را نجات دهد!
کاهش آلودگی صنایع
مردم چه نقشی در تولید هزاران تن آلودگی از دودکش کارخانه‌های سیمان، پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌های فرسوده اطراف تهران دارند؟ صدها هزار واحد صنعتی که نقش آنها در ایجاد آلودگی هوا فراموش شده و خودروها را سیبل کرده‌اند چه ربطی به ما دارند؟ تازه در همان شرایط اضطراری هم که دستور می‌دهید کارخانجات را تعطیل کنند بزرگ‌ترین شرکت‌های خودروسازی توجهی نمی‌کنند و هزاران کارخانه دیگر هم همینطور... آن وقت نقش ما شهروندان محترم تهرانی چیست؟!
حرف آخر
هوای آلوده، پیر و جوان، وکیل و وزیر، دکتر و مهندس و فقیر و غنی نمی‌شناسد و با توپ به زمین دیگران انداختن گرهی از مشکلات آن باز نمی‌شود. برای مدیریت آلودگی هوا نیاز به عزم ملی و همگانی به معنای واقعی داریم. همه باید دست به دست هم دهند؛ از مجلس تا دولت و شهرداری تا پلیس راهنمایی و رانندگی و شهروندان همه با هم در قالب یک برنامه مشخص مدت‌دار که محل تامین بودجه آن هم تعیین شده است هوای تنفسی شهرمان را بهبود بخشیم. راستی! چرا نمی‌خواهیم؟ چرا نمی‌توانیم؟
* مشاور محیط زیست معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران و مدیر مرکز معاینه فنی تهران نگاهي به تاثير عوامل مختلف در مشكلات زيست‌محيطي پايتخت
نقش شما در آلودگي هوا چيست؟
همیشه نیمه دوم سال که می‌رسد، بحث افزایش آلودگی هوا هم تقریبا به اصطلاح روی بورس می‌افتد و با آمدن بهار دوباره از بورس خارج می‌شود تا نیمه دوم سال بعد...! حداقل از سال ۷۹ که به طور کامل در زمینه آلودگی هوای تهران و اقدامات و برنامه‌های مقابله با آن هستم، شخصا این اتفاق را ملاحظه کرده‌ام. متاسفانه دیگر آلودگی هوا تبدیل به سوژه عادی و ابتدایی شده که افکار عمومی و مسؤولان تصمیم‌گیر هم به نوعی در برابر آن واکسینه شده‌اند و آنقدر به موضوع پیش پا افتاد‌‌ه‌ای تبدیل شده که حتی ایجاد حساسیت هم دردی را چاره نمی‌کند. شخصا اعتقاد دارم ۹۰ درصد چاره کاهش آلودگی هوا در اختیار مسؤولان و تصمیم‌گیرندگان ارشد دولتی است و فقط ۱۰درصد آن به مردم بازمی‌گردد و این یعنی با حرف، شعار و اقدامات سمبلیک نمی‌توان کیفیت هوای پایتخت را بهبود بخشيد. همه می‌دانیم بیش از ۸۰ درصد آلودگی هوای موجود تهران به منابع متحرک و 2 واژه تکراری و کسل‌کننده «خودرو» و«سوخت» بازمی‌گردد اما شهروندان تا چه میزانی در تولید سوخت و خودرو نقش دارند؟ آیا نقش آنها فقط شعار مصرف کمتر است! یا شاید هم عدم استفاده از وسیله نقلیه شخصی است! شاید هم انتظار داریم به جای خودروی شخصی و مصرف سوخت و به تبع آن ایجاد آلودگی هوا از حمل و نقل عمومی استفاده کنند؟! آیا نقش شهروندان در همین حد است؟! پس ما شهروندان چکار باید بکنیم تا هوای سالم برای تنفس برای خود و فرزندانمان داشته باشیم؟ شاید بد نباشد محورهای مهم کاهش آلودگی هوای پایتخت را با هم مرور کنیم تا ببینیم نقش ما شهروندان در آن چقدر است.
تولید خودروهای نو و استاندارد
همین‌قدر در این بخش نقش داریم که در حد توان مالی خودمان می‌توانیم فقط چند خودروی مشخص را از چندین ماه قبل پیش‌خرید کنیم و هنگام تحویل ۴۸ ساعت دوندگی کنیم تا به ما خودروی با استاندارد آلایندگی یورو۲ تحویل دهند که از رادیو و تلویزیون شنیده‌ایم این استاندارد را هم شرکتی به نام بازرسی کیفیت استاندارد خودرو که صددرصد سهام آن مربوط به خانواده خودروسازان است به نیابت از سازمان فخیمه محیط زیست تایید می‌کند. از چیزهایی مثل کنیستر و کیفیت باک بنزین و... که همگی تاثیر مستقیم در ایجاد آلودگی هوا دارند و بعضی از شرکت‌ها به دلخواه خودشان سالیان سال است بی‌خیال آن شده‌اند هم یک چیزهایی شنیده‌ایم! حالا از بحث گارانتی،خدمات پس از فروش و... بگذریم، نقش مبدل‌های کاتالیستی که بعد از ۳ سال خراب شده و موجب می‌شوند یک خودروی استاندارد با عمر 3 سال، تا ۱۰ برابر آلودگی بیشتری تولید کند هم بماند که حتی یک تعمیرگاه خدمات پس از فروش از این قطعه به عنوان لوازم یدکی هم ندارد. پس نقش ما شهروندان در این بخش نزدیک صفر است!
از رده خارج کردن خودروهای فرسوده
ثبت نام در سایت خودروهای فرسوده و ماه‌ها انتظار تا اینکه خودروی ۳۰ سال به بالا را از رده خارج کنند و بعد به جای آن خودتان می‌دانید چه خودرویی با چه میزان مصرف سوخت می‌دهند، تازه اگر مثل حدود یکهزار راننده نگون‌بخت تاکسی نباشیم که خودروی‌شان را هم اسقاط کرده‌اند ولی به دلیل لجبازی‌های بعضی‌ها ماه‌هاست بدون خودرو در خیابان‌ها قدم می‌زنند و استراحت می‌کنند. وقتی ما شهروندان با ماشین‌های ۳۰-20 ساله براحتی همه جا می‌رویم، حق بیمه کمتری هم می‌پردازیم، سهمیه سوخت‌مان هم مشکلی ندارد و بدون ترس از تصادف و خسارت در شهر بزرگ تهران رانندگی می‌کنیم چرا باید نگران سوار شدن بر خودروی فرسوده باشیم. به‌طور حتم برای ما صرفه اقتصادی دارد که حاضر نیستیم از آن دل بکنیم. هر وقت نگه‌داشتن یک ماشین سن بالا که مصرف سوخت ارزان بالا و آلودگی بیشتر هوا را هم به ارمغان می‌آورد با تصویب قوانین محکم، سختگیرانه و دارای قابلیت اجرا به صرفه نبود آنگاه شهروندان قطع به یقین برای خودشان فکری می‌کنند. البته در این بین مسؤولان هم باید این نگاهشان را اصلاح کنند. نگویید که خودروهای سن بالا متعلق به قشر ضعیف جامعه است. مسؤولان نباید عدم توانمندی خودشان را به گردن مردم بیندازند. بد نیست مسؤولان امر در بحث نوسازی به جای تجویز همین چند خودرویی که سال‌هاست 2 کارخانه قدیمی تولید می‌کنند، واردات خودرو را آزاد کنند آن وقت می‌بینید همین قشر مستضعف چه ماشین‌هایی با چه میزان آلایندگی و مصرف سوخت را می‌توانند سوار شوند... خب! حالا به نظر شما نقش ما شهروندان در این موضوع چقدر است؟!
مدیریت ترافیک
وقتی حدود ۱۸-17 سازمان و ارگان می‌خواهند همزمان ترافیک شهر را مدیریت کنند چه انتظاری از ما شهروندان دارند؟ یکی چراغ هوشمند راه می‌اندازد، دیگری به خاطر عبور خودروی اسکورت دبیر سوم فلان سفارت با دست تمام چراغ‌های مسیرش را سبز می‌کند، یکی امروز آسفالت می‌کند و دیگری فردا برای لوله‌کشی برق حفاری می‌کند، ۲ هفته دیگر همانجا دوباره آسفالت می‌شود و چند هفته دیگر برای لوله‌کشی برای حفاری گاز مجددا کنده‌کاری می‌شود. آیا در این بخش نقشی برای ما شهروندان قائل هستید؟
حمل و نقل عمومی
مسؤولان هر وقت مترو راه انداختند، خط اتوبوس تندرو راه انداختند، اتوبوس با کلاس و شیک برای حمل و نقل مردم اختصاص دادند، شهروندان استقبال نکردند؟ هر چند ما فقط در صفحات روزنامه می‌خوانیم که بعضی‌ها از روی عمد یا سهو نمی‌گذارند همین 4 تا قطار مترو و اتوبوس هم بی‌دردسر به دست شهروندان برسد. راستی! مگر می‌شود جلوی گسترش حمل و نقل عمومی را گرفت؟ همه دنیا می‌دانند که کاهش آلودگی هوا فقط و فقط با زیاد شدن حمل و نقل عمومی با کیفیت و خوب امکانپذیر است. صبح‌ها مردم در قطار مترو مجبور می‌شوند به خاطر ازدحام شدید، گرمای نفس همشهریان خود را روی صورت‌شان احساس کنند، اصلا حس خوبی نیست و درست همین وقت است که از هر چه شعار حمل و نقل عمومی و کاهش آلودگی هوا که می‌شنوند بیزار می‌شوند. به نظرتان تا اینجا نقش ما چقدر شد؟
بهبود کیفیت سوخت
مگر ما شهروندان بنزین‌های عجیب و غریب وارد می‌کنیم؟ مگر ما شهروندان گازوئیل با 8 هزار قسمت در میلیون گوگرد به خورد مینی بوس‌ها و اتوبوس‌ها می‌دهیم که در دنیا این عدد فقط ۵۰ قسمت در میلیون است؟ مگر ما شهروندان به جای افزودن تترا اتیل سرب برای خوش سوزی بنزین به آن MTBE اضافه می‌کنیم که همه جای دنیا در حال حذف شدن از بنزین است چون مشکوک به
سرطان زایی است؟
معاینه فنی خودرو
شاید برخی‌ها انتظار دارند در این بخش ما شهروندان خودمان را صددرصد مقصر اعلام کنیم، اما به نظر می‌رسد در این محور هم مسؤولان سهم بیشتری دارند و نقش شهروندان حداکثر ۱۰درصد است. شهروندان دلشان نمی‌خواهد برای خودشان دردسر درست کنند و با رفتن به معاینه فنی با این ماشین‌ها و این بنزین از هزار تا عیب خودروی‌شان مطلع شوند و برای رفع آن کلی خرج کنند. اصلا وقتی کسی به مردم نمی‌گوید بالای چشمتان ابرو است چرا باید خودشان را به زحمت بیندازند. سالی یکی، دو بار آن هم در مواقع افزایش شدید آلودگی هوا، شوی رادیو تلویزیونی می‌گذارند و ضرب‌الاجل تعیین می‌کنند که اگر تا فلان تاریخ معاینه نگیرید فلان و بهمان می‌کنند. البته مردم هم مراجعه نمی‌کنند.
آموزش
بد نیست مسؤولان بروند تحقیق کنند آیا کشورهای پیشرفته که شاید عمر باکلاسی و فرهنگ در بعضی از آنها به یکصد سال هم نمی‌رسد اول آموزش دیده‌اند و بعد با فرهنگ شده‌اند؟ روال در این ممالک اینگونه است اول مشکلات را شناسایی و قوانین را وضع کرده و بعد آنها را به بهترین نحو اجرا کرده‌اند.آن وقت شهروندان به 2 دسته تقسیم شدند؛ یا قوانین و مقررات زندگی در آن کشورها را بلافاصله پذیرفتند و به مرور در ذهن خود و نسل‌های بعدی نهادینه کردند که مشکلی با این گروه نبود يا کسانی بودند که اجرای این قوانین برای‌شان سخت بود. این گروه چند بار چنان نقره داغ شدند که حتی جرات نداشتند خواب بی‌قانونی را هم ببینند. مثلا آنها پذیرفتند که اگر بخواهند یک خودرو را با عمر بیشتر از ۵ سال نگهداری کنند باید هزینه نگهداری آن را (اعم از بیمه، عوارض و...) که بسیار بیشتر از یک خودروی نو و باکیفیت است بپردازند. در نتیجه این شهروندان بلافاصله خودروی خود را اسقاط می‌کنند و می‌شوند شهروندی که با خودروی فرسوده تردد نمی‌کند. یا مثلا با همان خودروی نو وقتی می‌بینند اگر بخواهند وارد محدوده مرکزی شهر شوند، باید نصف حقوق یک ماه خود را بپردازند چنان با شخصیت می‌شوند و با اتوبوس و مترو تردد می‌کنند که نگو و نپرس.... یا همان شهروند با کلاس اروپایی اگر در بزرگراه ویراژ داد و منجر به تصادف شد، وقتی ۶ ماه اجازه رانندگی نداشت و حقوق ۳ ماه خود را بابت جریمه پرداخت کرد آنقدر مودب می‌شود که صد نسل بعدی‌اش هم جرات نمی‌کند به حقوق دیگر شهروندان تعدی کند. در نهایت اینگونه شهروندان برای ما شهروندان تهرانی الگو می‌شوند! نقش شهروندان در این محور هم چند هزارم درصد می‌شود؟!
پایش مستمر آلودگی هوا
یک شرکت کوچک ۴۰ نفری به نام شرکت کنترل کیفیت هوا در پایتخت وجود دارد که آبروی تهران محسوب می‌شود، با 12-10 ایستگاه خودش و ۶-5 ایستگاه محیط‌زیست هر روز آلودگی هوا را اندازه می‌گیرد و آن را به اطلاع شهروندان می‌رساند. حالا این ایستگاه‌ها تعدادشان کافی است یا نه جای خود دارد اما وقتی با همین شرایط محدود شرایط هشدار و اضطرار اعلام می‌کنند آن وقت تشکیل کمیته هماهنگی مواقع اضطراری آلودگی هوا در استانداری و واکنش مقامات بهداشتی و... خودش مثنوی هفتاد من می‌شود که از حوصله این نوشتار خارج است. اما نقش شهروندان در این شرایط همین است که وقتی شرایط هشدار یا اضطرار اعلام شد یا باید ماسک بزنیم یا بمانیم در منزل که شاید نسیمی و بادی ما را نجات دهد!
کاهش آلودگی صنایع
مردم چه نقشی در تولید هزاران تن آلودگی از دودکش کارخانه‌های سیمان، پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌های فرسوده اطراف تهران دارند؟ صدها هزار واحد صنعتی که نقش آنها در ایجاد آلودگی هوا فراموش شده و خودروها را سیبل کرده‌اند چه ربطی به ما دارند؟ تازه در همان شرایط اضطراری هم که دستور می‌دهید کارخانجات را تعطیل کنند بزرگ‌ترین شرکت‌های خودروسازی توجهی نمی‌کنند و هزاران کارخانه دیگر هم همینطور... آن وقت نقش ما شهروندان محترم تهرانی چیست؟!
حرف آخر
هوای آلوده، پیر و جوان، وکیل و وزیر، دکتر و مهندس و فقیر و غنی نمی‌شناسد و با توپ به زمین دیگران انداختن گرهی از مشکلات آن باز نمی‌شود. برای مدیریت آلودگی هوا نیاز به عزم ملی و همگانی به معنای واقعی داریم. همه باید دست به دست هم دهند؛ از مجلس تا دولت و شهرداری تا پلیس راهنمایی و رانندگی و شهروندان همه با هم در قالب یک برنامه مشخص مدت‌دار که محل تامین بودجه آن هم تعیین شده است هوای تنفسی شهرمان را بهبود بخشیم. راستی! چرا نمی‌خواهیم؟ چرا نمی‌توانیم؟
* مشاور محیط زیست معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران و مدیر مرکز معاینه فنی تهران ارسال نظر
پربیننده