با ورود محمد باقر قالیباف به ساختمان خیابان بهشت نخستین تغییراتی که به چشم شهروندان آمد مخازن زباله سر کوچه‌ها و خیابان‌ها بود. او چنان طرح مکانیزاسیون را مطرح کرد که به بزرگ‌ترین ابزار تبلیغاتی‌اش تبدیل شد. طبق طرح مکانیزاسیون باید فعالیت‌های خدمات شهری مانند جمع‌آوری زباله، رفت و روب معابر، لایروبی انهار و... بدون نیاز به کارگر و توسط ماشین صورت گیرد.
این طرح پر سر و صدا چند سال پیش در حالی به اجرا در‌آمد که پشتوانه مطالعاتی نداشت. یکی از ایرادات این طرح بی‌توجهی به تفکیک زباله در مبدا بود. مردم تولیدکننده اصلي زباله هستند و مكانيزه كردن جمع‌آوري زباله در حالی شروع شد که مسؤولان شهرداری فراموش کردند اجرای هر برنامه‌ای در شهر باید از مردم آغاز شود. نخستین واکنش شهروندان با نصب مخازن زباله شکل گرفت چون جانمایی این مخازن بدون مطالعه انجام شده بود. مشکل به همین‌جا ختم نشد، چون نظافت آنها بویژه در فصل‌های گرم سال نارضایتی تهرانی‌ها را از خدمات شهری به اوج رساند و عدم انتخاب جنس مناسب برای این مخازن موجب شد شهرداری پس از اغتشاشات اخير تمام آنها را تعویض کرده و هزینه هنگفتی به شهر تحمیل کند. این همه دردسر برای اجرای طرح مکانیزاسیون ایجاد شد اما از تعداد نیروهای خدمات شهری کاسته نشد. همان کارگرانی که تا چند وقت پیش دوشا دوش خودروها حرکت کرده و کیسه‌های زباله را جمع‌آوری می‌کردند با اجرای طرح مکانیزاسیون هم مجبور شدند برای تخلیه مخازن زباله درون خودروها به فعالیت خود ادامه دهند. در واقع با اجرای این طرح خدمات شهری به حالت مکانیزه درنیامد و تنها شکل و شمایل آن تغییر یافت. خدمات شهری تنها به رفت و روب گذر‌گاه‌ها، لایروبی انهار وجمع‌آوری زباله محدود نمی‌شود و برفروبی هم جزو خدمات شهری است. به همین دلیل بدعت جدیدی در این حوزه بنا نهاده شد و شهرداری سال 85 برای نخستین بار از نمک برای برفروبی استفاده کرد. در آن سال رئیس‌جمهور چند روز پس از بارش برف در حالی که به محل کار خود می‌رفت متوجه این اقدام شهرداری شد. تصویر محمود احمدی‌نژاد که با فروبردن پای خود در برف خسارت‌های ناشی از نمک‌پاشی را به اطرافیانش نشان می‌داد از طریق رسانه ملی پخش شد و بسیاری از منتقدان دولت این رفتار رئیس دولت را سیاسی دانستند اما این موضع‌گیری منتقدان دولت یک سال بعد تغییر کرد. سال 86 شهرداری با نمک‌پاشی گسترده و بی‌سابقه کار را به جایی رساند که رسانه‌های منتقد دولت هم به این راهکار شهرداری ایراد گرفتند و این واکنش با هشدار کارشناسان محیط‌زیست تشدید شد اما شهرداری توجهی به آن نکرد. سال 87 با وجود اینکه برفی در تهران نبارید خسارت‌های ناشی از نمک‌پاشی افزایش یافت چون شهرداری با قرار دادن کیسه‌ها و مخازن شن و نمک در معابر موجب رها شدن حجم قابل توجهی نمک در شهر شد. با این وجود مسؤولان شهرداری هرگز انتقاد‌ها را در این حوزه نپذیرفتند و امسال هم رویه سال گذشته را پیش گرفتند. سال گذشته هنگامی که زمستان سر رسید، سخنان انتقادآمیز و تند دبیرکل جبهه متحد افق 1404بود که بخشی از پشت‌پرده کیسه‌های شن و نمک شهرداری تهران را با اعداد درشتی برملا کرد؛ نجف محمودی با اشاره به یکی از موارد اسراف کاری در شهرداری گفت: «کیسه‌های شن و ماسه‌ای که در خیابان‌ها و اتوبان‌های تهران رها شده‌اند نمونه روشنی از عدم کارشناسی در صرف هزینه‌های شهرداری است».
وی در ادامه هزینه خرید این کیسه‌های شن و ماسه را قریب به 200 میلیارد تومان عنوان کرد و افزود: «بسته‌بندی و استقرار کیسه‌ها در خیابان‌ها و اتوبان‌های تهران و دیگر شهرهای بزرگ کشور هزینه‌ای است که دلیل و منطق مشخصی برای آن وجود ندارد». محمودی این هزینه‌ها را از بیت‌المال دانسته و خواستار پاسخگویی شهرداری به افکار عمومی شد و به نوعی پرونده‌ای تازه در بحث مدیریت‌های آزمون و خطایی در عرصه شهری را مفتوح کرد. اما محمد عیدیان در کسوت قائم مقام خدمات شهری وقت در گفت‌وگو با خبرنگار «وطن امروز» نکات تازه‌ای درباره بحث مدیریت بحران برف و سرانجام کیسه‌های شن حاشیه خیابان‌ها آشکار کرد. وی درباره سرانجام کیسه‌های شن و نمک کنار خیابان‌ها گفت: «پس از پایان فصل بارش و با گرم شدن هوای پایتخت این کیسه‌ها در مناطق جمع‌آوری شده و برای سال آینده دپو شده‌اند. در برنامه استقبال از نوروز هم جمع‌آوری کیسه‌های شن لحاظ شده است». وی با اشاره به مثال‌هایی درباره بحث پیش‌بینی حوادث غیرمترقبه در بحث مدیریت اضافه کرد: «برای هر کار و اتفاقی در سطح شهر باید پیش‌بینی کرده و آماده باشیم، اگر آن اتفاق مورد نظر افتاد آمادگی ما موجب مدیریت آن می‌شود، اگر هم اتفاق نیفتاد چه بهتر!» عیدیان در پاسخ به این سوال که آیا برنامه‌های سال بعد شهرداری برای مدیریت بحران برف کامل‌تر از امسال خواهد بود، برنامه سال 87 را کامل و بدون نقص دانست و اظهارداشت: «قطعا چنین برنامه‌ای داریم، برای سال آینده هم روال به همین شکل است و طبیعی است که سال بعد بهتر و آماده‌تر خواهیم بود».
عیدیان انتقادهای کارشناسان درباره اسراف‌های صورت گرفته در بحث مدیریت بحران برف را نپذیرفت و اینگونه از خود و سازمان متبوعش دفاع کرد: «در نظر گرفتن شرایط بد و پیش‌بینی راهکارهای مدیریتی برای مقابله با آن کاملا بدیهی است به طوری که حتی مردم عادی هم آن را قبول دارند. آیا اگر برف چند روز پشت سر هم می‌آمد این افراد باز هم چنین انتقادهایی می‌کردند». اگرچه قائم مقام معاونت خدمات شهری هزینه خریداری شن و نمک را نمی‌داند و از هزینه‌های جمع‌آوری و دپوی دوباره آن مطلع نیست اما حتی اگر رقمی که از این موضوع ارائه کرده، صحت داشته باشد نشان از اتلاف سرمایه‌هایی است که به جهت غیرکارشناسی بودن و عدم پایداری مدیریت‌ها در شهر هزینه می‌شود، هزینه‌ای که می‌تواند صرف توسعه همه‌جانبه شهر شود. در چنین شرایطی که شهرداری تهران بار دیگر برای نمک‌پاشی به گذرگاه‌های پایتخت دو‌رخیز کرده است، سازمان حفاظت از محیط‌زیست در مقابل این رفتار مدیریت شهری بشدت موضع گرفت. سروش مدبری، مدیرکل دفتر آب و خاک این سازمان نیز در این رابطه به «وطن امروز» گفت: «در تمام دنیا مشخص شده است که نمک‌پاشی برای برف‌زدایی، آب‌های زیرزمینی را بشدت شور می‌کند. شهرداری سال گذشته حجم گسترده‌ای از شن و نمک را در حاشیه معابر قرار داد که تاثیر منفی زیادی بر محیط زیست شهری ایجاد کرد. خوشبختانه برف زیادی نبارید چون در آن صورت با فاجعه‌ای زیست‌محیطی روبه‌رو می‌شدیم». وی در پاسخ به این سوال که میزان شوری آب‌های زیرزمینی پس از اقدامات چند ساله شهرداری چقدر افزایش پیدا کرده است، اظهار داشت: «چون از حجم نمکی که شهرداری مصرف کرده خبر نداریم، نمی‌شود برآورد کرد». این در حالی است که کارشناسان و دوستداران محیط‌زیست نیز سال گذشته به شهرداری برای آسیب دیدن گیاهان شهری هشدار دادند و خواستار عدم استفاده از نمک شدند، اما این رویه مدیریت شهری ادامه یافت. مدبری به این موضوع هم اشاره کرد: «گیاهانی که در محدوده شهری زندگی می‌کنند در مقابل شوری مقاوم نیستند. زمانی که نمک به نهر‌ها، جوی‌ها و باغچه‌ها جاری می‌شود این اتفاق گیاهان را می‌خشکاند».
مدیرکل دفتر آب و خاک سازمان حفاظت از محیط‌زیست دردسر دیگری را هم در این‌باره مطرح کرد: «25 درصد از آب آشامیدنی از سفره‌های آب زیرزمینی تامین می‌شود و نمک‌پاشی به بهانه آب کردن برف نه تنها سلامت گیاهان بلکه سلامت شهروندان را هم به خطر می‌اندازد». آیا سازمان حفاظت از محیط زیست با وجود اطلاع از این خطر‌ها اقدامی هم انجام داده است؟ مدبری در پاسخ به این سوال گفت: «در سطح ستاد مکاتباتی کرده و خطرات آن را گوشزد کردیم». درباره این اقدام شهرداری تنها سازمان حفاظت از محیط زیست موضع‌گیری نکرد چون چند روز پیش رئیس کارگروه باغات و فضای سبز شورای شهر تهران، اعلام کرد نمک مورد استفاده در ستادهای برفروبی شهرداری برای مقابله با یخ‌زدایی، سبب آسیب‌رسانی به خاک، آب‌های زیرزمینی، درختچه‌ها و درختان می‌شود. فرهنگ قصریانی گفت: «نمک مورد استفاده نه تنها در میزان PH خاک تغییر ایجاد خواهد کرد بلکه وارد لایه‌های پایینی خاک و سفره‌های آب‌های زیرزمینی نیز می‌شود. با این وجود امسال نیز با آغاز فصل سرما و احتمال بروز یخبندان، شهرداری تهران ستاد برفروبی تشکیل داده و در مناطق گوناگون برای مقابله با یخ‌زدگی معابر، اقدام به جانمایی برای توزیع نمک کرده است.
این اقدام در سال‌های گذشته نیز صورت گرفته و کارشناسان و متخصصان بسیاری در رسانه‌ها نسبت به آن انتقاد کرده‌اند». قصریانی افزود: «تعداد گونه‌های گیاهی که در خاک شور می‌رویند بسیار اندک است که این گونه‌های شورپسند را می‌توان در اطراف دریاچه‌هایی با آب شور، نظیر دریاچه قم دید. اما گونه‌های درختی و درختچه‌ای که در تهران کاشته می‌شوند یا بومی این شهر هستند نسبت به نمک حساسند». وی گفت: «گذشته از آن، نمک مورد استفاده تصفیه شده نیست و املاحی را به همراه دارد که این املاح نیز اثرات زیانباری بر گیاهان به‌جا می‌‌گذارد». عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور گفت: «به دلیل شیبی که شهر تهران دارد، نمک موجود در خاک بخش‌های شمالی نیز از طریق آب شسته شده و به بخش‌های جنوبی پایتخت برده می‌شود. در این بخش‌ها عمدتاً کشاورزی انجام می‌شود اما با ادامه این روند، خاک این زمین‌ها نیز به دلیل تجمع شوری دیگر مناسب کشاورزی نخواهد بود». او با اشاره به اینکه بسیار دیده شده کیسه‌های نمک تهیه شده از سوی ستاد برفروبی در کنار خیابان‌ها پاره و نمک موجود در آن شسته شده است، افزود: «با بروز چنین اتفاقاتی بخش زیادی از نمک حتی بدون استفاده در برفروبی از دسترس خارج می‌شود».
قصریانی اظهار داشت: «تهران، شهری با توپوگرافی کوهستانی است و خیابان‌های مسطح و بدون شیب کمی دارد. از این‌رو در شرایط کنونی برای جلوگیری از تصادف‌ها و بند آمدن معابر خودروها، پاشیدن نمک اجتناب‌ناپذیر است». او برای رفع این مشکل پیشنهاد هم داد: «باید در برنامه زمانبندی شده استفاده از نمک را کاهش داده و آن را به صفر برسانیم. راه‌حل‌های جایگزین در این زمینه بسیارند. در برخی از کشورهای جهان برای مقابله با یخ‌زدگی از ماشین‌آلات مخصوص استفاده می‌شود». موضع‌‌گیری‌های دوستداران محیط زیست به همین‌جا ختم نشد چون محمدحسن پیراسته که از کارشناسان محیط زیست است انهدام فضای سبز شهری را از نتایج نمک‌پاشی دانست و اعلام کرد تمام ارگان‌های مرتبط با حوزه شهری برای یافتن جایگزین نمک‌پاشی مسؤولند. وی معتقد است: «تبعات استفاده از نمک جهت یخ‌زدایی چندوجهی بوده و در شرایط کنونی هم پیامدهای مثبت و هم نتایج منفی درپی دارد». پیراسته با اعلام این مطلب گفت: «برفروبی و پاکسازی معابر عمومی بویژه در معابری که شیب تند دارند یک تکلیف برای مدیریت شهری است». این متخصص محیط زیست افزود: «بر هیچ فردی پوشیده نیست که استفاده از نمک، تبعات منفی فراوانی از جمله آسیب بسیار به درختان، انهدام فضای سبز و کوتاه شدن عمر این گیاهان را در پی دارد». او با تاکید دوباره بر این حرف خود که «تبعات منفی این اقدام بر هیچ‌کس پوشیده نیست.» افزود: «استفاده از نمک، سبب کاهش کیفیت آب می‌شود زیرا نمک نوعی آلودگی در آب به شمار می‌رود». پیراسته که خود را از مخالفان استفاده نمک برای یخ‌زدایی می‌داند، معتقد است: «با وجود تمام تبعات منفی تا زمانی که روش نوینی را جایگزین نکرده‌ایم این روش تنها روشی است که در شرایط کنونی قابل استفاده است. او افزود: «در سال گذشته مشاهده کردیم پیش از بارش برف، تعدادی از این بسته‌ها پاره شده و بدون آنکه استفاده مشخصی از آن بشود، این سرمایه ملی سبب آلودگی آب و خاک شد».
وی شهرداری، شورای شهر، بخش‌های مطالعاتی و تحقیقاتی در حوزه مدیریت شهری را به عنوان ارگان‌های مسؤول نام برد و گفت: «دپوی نامناسب و پراکنش نامطلوب کیسه‌های نمک، واکنش مدیریت شهری را می‌طلبد». در این شرایط انتخابات دوره نهم ریاست جمهوری به یاد می‌آید که محمد باقر قالیباف ادعا کرد تنها کاندیدایی است که برنامه محیط زیستی دارد!
نمک بر زخم شهر
با ورود محمد باقر قالیباف به ساختمان خیابان بهشت نخستین تغییراتی که به چشم شهروندان آمد مخازن زباله سر کوچه‌ها و خیابان‌ها بود. او چنان طرح مکانیزاسیون را مطرح کرد که به بزرگ‌ترین ابزار تبلیغاتی‌اش تبدیل شد. طبق طرح مکانیزاسیون باید فعالیت‌های خدمات شهری مانند جمع‌آوری زباله، رفت و روب معابر، لایروبی انهار و... بدون نیاز به کارگر و توسط ماشین صورت گیرد.
این طرح پر سر و صدا چند سال پیش در حالی به اجرا در‌آمد که پشتوانه مطالعاتی نداشت. یکی از ایرادات این طرح بی‌توجهی به تفکیک زباله در مبدا بود. مردم تولیدکننده اصلي زباله هستند و مكانيزه كردن جمع‌آوري زباله در حالی شروع شد که مسؤولان شهرداری فراموش کردند اجرای هر برنامه‌ای در شهر باید از مردم آغاز شود. نخستین واکنش شهروندان با نصب مخازن زباله شکل گرفت چون جانمایی این مخازن بدون مطالعه انجام شده بود. مشکل به همین‌جا ختم نشد، چون نظافت آنها بویژه در فصل‌های گرم سال نارضایتی تهرانی‌ها را از خدمات شهری به اوج رساند و عدم انتخاب جنس مناسب برای این مخازن موجب شد شهرداری پس از اغتشاشات اخير تمام آنها را تعویض کرده و هزینه هنگفتی به شهر تحمیل کند. این همه دردسر برای اجرای طرح مکانیزاسیون ایجاد شد اما از تعداد نیروهای خدمات شهری کاسته نشد. همان کارگرانی که تا چند وقت پیش دوشا دوش خودروها حرکت کرده و کیسه‌های زباله را جمع‌آوری می‌کردند با اجرای طرح مکانیزاسیون هم مجبور شدند برای تخلیه مخازن زباله درون خودروها به فعالیت خود ادامه دهند. در واقع با اجرای این طرح خدمات شهری به حالت مکانیزه درنیامد و تنها شکل و شمایل آن تغییر یافت. خدمات شهری تنها به رفت و روب گذر‌گاه‌ها، لایروبی انهار وجمع‌آوری زباله محدود نمی‌شود و برفروبی هم جزو خدمات شهری است. به همین دلیل بدعت جدیدی در این حوزه بنا نهاده شد و شهرداری سال 85 برای نخستین بار از نمک برای برفروبی استفاده کرد. در آن سال رئیس‌جمهور چند روز پس از بارش برف در حالی که به محل کار خود می‌رفت متوجه این اقدام شهرداری شد. تصویر محمود احمدی‌نژاد که با فروبردن پای خود در برف خسارت‌های ناشی از نمک‌پاشی را به اطرافیانش نشان می‌داد از طریق رسانه ملی پخش شد و بسیاری از منتقدان دولت این رفتار رئیس دولت را سیاسی دانستند اما این موضع‌گیری منتقدان دولت یک سال بعد تغییر کرد. سال 86 شهرداری با نمک‌پاشی گسترده و بی‌سابقه کار را به جایی رساند که رسانه‌های منتقد دولت هم به این راهکار شهرداری ایراد گرفتند و این واکنش با هشدار کارشناسان محیط‌زیست تشدید شد اما شهرداری توجهی به آن نکرد. سال 87 با وجود اینکه برفی در تهران نبارید خسارت‌های ناشی از نمک‌پاشی افزایش یافت چون شهرداری با قرار دادن کیسه‌ها و مخازن شن و نمک در معابر موجب رها شدن حجم قابل توجهی نمک در شهر شد. با این وجود مسؤولان شهرداری هرگز انتقاد‌ها را در این حوزه نپذیرفتند و امسال هم رویه سال گذشته را پیش گرفتند. سال گذشته هنگامی که زمستان سر رسید، سخنان انتقادآمیز و تند دبیرکل جبهه متحد افق 1404بود که بخشی از پشت‌پرده کیسه‌های شن و نمک شهرداری تهران را با اعداد درشتی برملا کرد؛ نجف محمودی با اشاره به یکی از موارد اسراف کاری در شهرداری گفت: «کیسه‌های شن و ماسه‌ای که در خیابان‌ها و اتوبان‌های تهران رها شده‌اند نمونه روشنی از عدم کارشناسی در صرف هزینه‌های شهرداری است».
وی در ادامه هزینه خرید این کیسه‌های شن و ماسه را قریب به 200 میلیارد تومان عنوان کرد و افزود: «بسته‌بندی و استقرار کیسه‌ها در خیابان‌ها و اتوبان‌های تهران و دیگر شهرهای بزرگ کشور هزینه‌ای است که دلیل و منطق مشخصی برای آن وجود ندارد». محمودی این هزینه‌ها را از بیت‌المال دانسته و خواستار پاسخگویی شهرداری به افکار عمومی شد و به نوعی پرونده‌ای تازه در بحث مدیریت‌های آزمون و خطایی در عرصه شهری را مفتوح کرد. اما محمد عیدیان در کسوت قائم مقام خدمات شهری وقت در گفت‌وگو با خبرنگار «وطن امروز» نکات تازه‌ای درباره بحث مدیریت بحران برف و سرانجام کیسه‌های شن حاشیه خیابان‌ها آشکار کرد. وی درباره سرانجام کیسه‌های شن و نمک کنار خیابان‌ها گفت: «پس از پایان فصل بارش و با گرم شدن هوای پایتخت این کیسه‌ها در مناطق جمع‌آوری شده و برای سال آینده دپو شده‌اند. در برنامه استقبال از نوروز هم جمع‌آوری کیسه‌های شن لحاظ شده است». وی با اشاره به مثال‌هایی درباره بحث پیش‌بینی حوادث غیرمترقبه در بحث مدیریت اضافه کرد: «برای هر کار و اتفاقی در سطح شهر باید پیش‌بینی کرده و آماده باشیم، اگر آن اتفاق مورد نظر افتاد آمادگی ما موجب مدیریت آن می‌شود، اگر هم اتفاق نیفتاد چه بهتر!» عیدیان در پاسخ به این سوال که آیا برنامه‌های سال بعد شهرداری برای مدیریت بحران برف کامل‌تر از امسال خواهد بود، برنامه سال 87 را کامل و بدون نقص دانست و اظهارداشت: «قطعا چنین برنامه‌ای داریم، برای سال آینده هم روال به همین شکل است و طبیعی است که سال بعد بهتر و آماده‌تر خواهیم بود».
عیدیان انتقادهای کارشناسان درباره اسراف‌های صورت گرفته در بحث مدیریت بحران برف را نپذیرفت و اینگونه از خود و سازمان متبوعش دفاع کرد: «در نظر گرفتن شرایط بد و پیش‌بینی راهکارهای مدیریتی برای مقابله با آن کاملا بدیهی است به طوری که حتی مردم عادی هم آن را قبول دارند. آیا اگر برف چند روز پشت سر هم می‌آمد این افراد باز هم چنین انتقادهایی می‌کردند». اگرچه قائم مقام معاونت خدمات شهری هزینه خریداری شن و نمک را نمی‌داند و از هزینه‌های جمع‌آوری و دپوی دوباره آن مطلع نیست اما حتی اگر رقمی که از این موضوع ارائه کرده، صحت داشته باشد نشان از اتلاف سرمایه‌هایی است که به جهت غیرکارشناسی بودن و عدم پایداری مدیریت‌ها در شهر هزینه می‌شود، هزینه‌ای که می‌تواند صرف توسعه همه‌جانبه شهر شود. در چنین شرایطی که شهرداری تهران بار دیگر برای نمک‌پاشی به گذرگاه‌های پایتخت دو‌رخیز کرده است، سازمان حفاظت از محیط‌زیست در مقابل این رفتار مدیریت شهری بشدت موضع گرفت. سروش مدبری، مدیرکل دفتر آب و خاک این سازمان نیز در این رابطه به «وطن امروز» گفت: «در تمام دنیا مشخص شده است که نمک‌پاشی برای برف‌زدایی، آب‌های زیرزمینی را بشدت شور می‌کند. شهرداری سال گذشته حجم گسترده‌ای از شن و نمک را در حاشیه معابر قرار داد که تاثیر منفی زیادی بر محیط زیست شهری ایجاد کرد. خوشبختانه برف زیادی نبارید چون در آن صورت با فاجعه‌ای زیست‌محیطی روبه‌رو می‌شدیم». وی در پاسخ به این سوال که میزان شوری آب‌های زیرزمینی پس از اقدامات چند ساله شهرداری چقدر افزایش پیدا کرده است، اظهار داشت: «چون از حجم نمکی که شهرداری مصرف کرده خبر نداریم، نمی‌شود برآورد کرد». این در حالی است که کارشناسان و دوستداران محیط‌زیست نیز سال گذشته به شهرداری برای آسیب دیدن گیاهان شهری هشدار دادند و خواستار عدم استفاده از نمک شدند، اما این رویه مدیریت شهری ادامه یافت. مدبری به این موضوع هم اشاره کرد: «گیاهانی که در محدوده شهری زندگی می‌کنند در مقابل شوری مقاوم نیستند. زمانی که نمک به نهر‌ها، جوی‌ها و باغچه‌ها جاری می‌شود این اتفاق گیاهان را می‌خشکاند».
مدیرکل دفتر آب و خاک سازمان حفاظت از محیط‌زیست دردسر دیگری را هم در این‌باره مطرح کرد: «25 درصد از آب آشامیدنی از سفره‌های آب زیرزمینی تامین می‌شود و نمک‌پاشی به بهانه آب کردن برف نه تنها سلامت گیاهان بلکه سلامت شهروندان را هم به خطر می‌اندازد». آیا سازمان حفاظت از محیط زیست با وجود اطلاع از این خطر‌ها اقدامی هم انجام داده است؟ مدبری در پاسخ به این سوال گفت: «در سطح ستاد مکاتباتی کرده و خطرات آن را گوشزد کردیم». درباره این اقدام شهرداری تنها سازمان حفاظت از محیط زیست موضع‌گیری نکرد چون چند روز پیش رئیس کارگروه باغات و فضای سبز شورای شهر تهران، اعلام کرد نمک مورد استفاده در ستادهای برفروبی شهرداری برای مقابله با یخ‌زدایی، سبب آسیب‌رسانی به خاک، آب‌های زیرزمینی، درختچه‌ها و درختان می‌شود. فرهنگ قصریانی گفت: «نمک مورد استفاده نه تنها در میزان PH خاک تغییر ایجاد خواهد کرد بلکه وارد لایه‌های پایینی خاک و سفره‌های آب‌های زیرزمینی نیز می‌شود. با این وجود امسال نیز با آغاز فصل سرما و احتمال بروز یخبندان، شهرداری تهران ستاد برفروبی تشکیل داده و در مناطق گوناگون برای مقابله با یخ‌زدگی معابر، اقدام به جانمایی برای توزیع نمک کرده است.
این اقدام در سال‌های گذشته نیز صورت گرفته و کارشناسان و متخصصان بسیاری در رسانه‌ها نسبت به آن انتقاد کرده‌اند». قصریانی افزود: «تعداد گونه‌های گیاهی که در خاک شور می‌رویند بسیار اندک است که این گونه‌های شورپسند را می‌توان در اطراف دریاچه‌هایی با آب شور، نظیر دریاچه قم دید. اما گونه‌های درختی و درختچه‌ای که در تهران کاشته می‌شوند یا بومی این شهر هستند نسبت به نمک حساسند». وی گفت: «گذشته از آن، نمک مورد استفاده تصفیه شده نیست و املاحی را به همراه دارد که این املاح نیز اثرات زیانباری بر گیاهان به‌جا می‌‌گذارد». عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور گفت: «به دلیل شیبی که شهر تهران دارد، نمک موجود در خاک بخش‌های شمالی نیز از طریق آب شسته شده و به بخش‌های جنوبی پایتخت برده می‌شود. در این بخش‌ها عمدتاً کشاورزی انجام می‌شود اما با ادامه این روند، خاک این زمین‌ها نیز به دلیل تجمع شوری دیگر مناسب کشاورزی نخواهد بود». او با اشاره به اینکه بسیار دیده شده کیسه‌های نمک تهیه شده از سوی ستاد برفروبی در کنار خیابان‌ها پاره و نمک موجود در آن شسته شده است، افزود: «با بروز چنین اتفاقاتی بخش زیادی از نمک حتی بدون استفاده در برفروبی از دسترس خارج می‌شود».
قصریانی اظهار داشت: «تهران، شهری با توپوگرافی کوهستانی است و خیابان‌های مسطح و بدون شیب کمی دارد. از این‌رو در شرایط کنونی برای جلوگیری از تصادف‌ها و بند آمدن معابر خودروها، پاشیدن نمک اجتناب‌ناپذیر است». او برای رفع این مشکل پیشنهاد هم داد: «باید در برنامه زمانبندی شده استفاده از نمک را کاهش داده و آن را به صفر برسانیم. راه‌حل‌های جایگزین در این زمینه بسیارند. در برخی از کشورهای جهان برای مقابله با یخ‌زدگی از ماشین‌آلات مخصوص استفاده می‌شود». موضع‌‌گیری‌های دوستداران محیط زیست به همین‌جا ختم نشد چون محمدحسن پیراسته که از کارشناسان محیط زیست است انهدام فضای سبز شهری را از نتایج نمک‌پاشی دانست و اعلام کرد تمام ارگان‌های مرتبط با حوزه شهری برای یافتن جایگزین نمک‌پاشی مسؤولند. وی معتقد است: «تبعات استفاده از نمک جهت یخ‌زدایی چندوجهی بوده و در شرایط کنونی هم پیامدهای مثبت و هم نتایج منفی درپی دارد». پیراسته با اعلام این مطلب گفت: «برفروبی و پاکسازی معابر عمومی بویژه در معابری که شیب تند دارند یک تکلیف برای مدیریت شهری است». این متخصص محیط زیست افزود: «بر هیچ فردی پوشیده نیست که استفاده از نمک، تبعات منفی فراوانی از جمله آسیب بسیار به درختان، انهدام فضای سبز و کوتاه شدن عمر این گیاهان را در پی دارد». او با تاکید دوباره بر این حرف خود که «تبعات منفی این اقدام بر هیچ‌کس پوشیده نیست.» افزود: «استفاده از نمک، سبب کاهش کیفیت آب می‌شود زیرا نمک نوعی آلودگی در آب به شمار می‌رود». پیراسته که خود را از مخالفان استفاده نمک برای یخ‌زدایی می‌داند، معتقد است: «با وجود تمام تبعات منفی تا زمانی که روش نوینی را جایگزین نکرده‌ایم این روش تنها روشی است که در شرایط کنونی قابل استفاده است. او افزود: «در سال گذشته مشاهده کردیم پیش از بارش برف، تعدادی از این بسته‌ها پاره شده و بدون آنکه استفاده مشخصی از آن بشود، این سرمایه ملی سبب آلودگی آب و خاک شد».
وی شهرداری، شورای شهر، بخش‌های مطالعاتی و تحقیقاتی در حوزه مدیریت شهری را به عنوان ارگان‌های مسؤول نام برد و گفت: «دپوی نامناسب و پراکنش نامطلوب کیسه‌های نمک، واکنش مدیریت شهری را می‌طلبد». در این شرایط انتخابات دوره نهم ریاست جمهوری به یاد می‌آید که محمد باقر قالیباف ادعا کرد تنها کاندیدایی است که برنامه محیط زیستی دارد!
ارسال نظر
پربیننده