
گروه اقتصادی: درباره عقبماندگیهای اقتصادی دهه 90 زیاد گفته و نوشته شده است اما یکی از بخشهای مغفولمانده مشکلاتی بود که جامعه کارگری به واسطه تصمیمهای دولتهای گذشته با آن دست و پنجه نرم میکرد. واگذاری و خصوصیسازی کارخانههایی که آمادگی آن را نداشتند، عدم تلاش برای تدوین لایحه امنیت شغلی کارگران، عقبماندگی چند ساله حقوق از تورم و... بخشی از این فشارها بود. به طور کلی با توجه به صعودی بودن تورم هر روز سفره کارگران هم کوچکتر میشد. با روی کار آمدن دولت سیزدهم اما گامهای بلندی برای اصلاح رویههای قبلی برداشته شد. از اساسیترین کارهایی که در دولت مردمی برای کارگران انجام شد، تدوین لایحه امنیت شغلی کارگران بود که امید است در مجلس تصویب و نهایی شود. از سوی دیگر بحث اشتغال کارگران بیش از پیش دنبال شد، به طوری که امروز شاهد کمترین میزان بیکاری طی 2 دهه اخیر هستیم.
***
ایمنسازی و کاهش حوادث و برطرف کردن مشکل امنیت شغلی
ایمنسازی و کاهش حوادث در کنار تأمین امنیت شغلی در قانون کار یکی از مسائل مهم جامعه کارگری است که در دهههای گذشته در گستره وسیعی بر خلاف قانون در شکل قراردادهای موقت و کوتاهمدت کار تضییع شده بود. امنیت شغلی نیروی کار حتی در قالب کارهای ماهیت مستمر (اشاره شده در قانون کار) نادیده گرفته میشد و در حال حاضر بیش از ۹۵ درصد قراردادهای کار کارگران به شکل موقت امضا میشود که به هیچ عنوان با روح قانون کار همراهی و هماهنگی ندارد. لذا برای تأمین امنیت شغلی نیروی کار در قالب قانون، معاون روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره قراردادهای موقت کار میگوید: قانون کار وضعیت قراردادها را مشخص کرده است اما ما هم در شورای عالی کار و هم با کمک شرکای اجتماعی، برای برچیده شدن قراردادهای موقت کار نیاز به تلاش ویژه داریم. باید شکل دائمی به کارهایی که جنبه مستمر دارد بدهیم تا امنیت شغلی کارگران تأمین شود و دغدغه آنها به حداقل برسد.
***
سامانههای مؤثر در فعال کردن بازار کار
از زمان تصدی دولتهای پیشین، ساماندهی سامانههای مختلف حوزههای اشتغال و کارآفرینی از جمله سامانههای مشوق بیمهای، یارانه دستمزد، کارورزی و سامانه جامع کاریابی (جستوجوی شغل) در دستور کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرار گرفت ولی در دولت سیزدهم این موضوعات به بار نشست و از آنها نتیجه عملی و عملیاتی گرفته شد. سامانه رصد اشتغال مهمترین اقدام عملیاتی در این حوزه به شمار میرود. به گفته محمود کریمی بیرانوند، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، سامانه جامع کاریابی برای ارتباط بین کارجویان و کارفرمایان راهاندازی شد تا از این طریق زمینه اشتغال کارجویان، طی قراردادی فراهم شود و نظارت بر عملکرد آنها نیز از همین مجرا صورت گیرد. در دولت سیزدهم تمام ظرفیتهای موجود در دولت و دستگاههای اجرایی مرتبط با اشتغال، بازار کار و آموزش، راهکار اثربخش رفع نیاز کارفرمایان به نیروی کار دارای مهارت و حل مساله کارجویان در راستای یافتن شغل مناسب به کار گرفته شد تا گامی در مسیر ایجاد شغل برداشته شود.
***
همیشه کنار کارگر
دولت سیزدهم از زمان آغاز به کار در مردادماه سال ۱۴۰۰ با ارائه سیاستهای حمایتی، ایجاد فرصتهای شغلی، مهارتآموزی، ایمنی محیط کار، روابط کار در قالبهای مرتبط، خدمات بیمهای و درمانی و بسیاری از برنامههای مرتبط با جامعه کارگری در حوزه فعالیت نهادها و سازمانهای مرتبط با کار و تولید، تلاش در جبران عقبماندگیهای حقوق قانونی کارگران و پرکردن بخشی از خلأ موجود در این حوزه و همچنین زمینهسازی برای ارتقای شرایط شغلی، مهارتی، بیمهای، درمانی و رفاهی نیروی کار را در رأس اقدامات خود قرار داد. در دولت مردمی شهید آیتالله رئیسی تأکید شخص رئیسجمهور بیش از همه اقشار به جامعه کارگران بود، زیرا از دیدگاه ایشان بار تولید بر دوش کارگران است و بخش ستادی باید خدمترسانی به ستونهای تولید و اقتصاد را که کارگران رکن اصلی هستند برعهده بگیرد و با بهبود فضای کسبوکار و توجه به رفع مشکلات جامعه تولید و کارگران بر روحیه جهادی آنها بیفزاید.
***
احیای کارخانهها و بازگشت کارگران به کار
کارخانهها و کارگاهها به عنوان پایههای اصلی اقتصاد با فعالیت موجبات رشد و توسعه اقتصادی و رفاه اجتماعی را فراهم میآورند و اشتغال به عنوان اساسیترین مساله تولید، در صورتی از قالب یک چالش به عنوان ظرفیت مطرح میشود که دولت با حمایت از تولیدکنندگان و ارائه تسهیلات ارزان به واحدهای تولیدی، زمینه فعالیت مستمر آنها و حل مشکلات کارگاههای تعطیل شده را موجب شود. دولت سیزدهم از زمان شروع به کار با ارائه برنامههای اجرایی در قالب سیاستهای کلان مرتبط با رونق تولید علاوه بر حمایتهای لازم از تولید با تمرکز بر ظرفیت و توانمندی داخلی، بخشی از برنامه خود را بر احیای واحدهای تولیدی که به دلایل مختلف مشغول به فعالیت نیستند متمرکز کرده است که منجر به اشتغال مجدد و بازگشت به کار کارگران شد. دولت سیزدهم با عزم جدی پیگیر احیای صنایع تولیدی در سراسر کشور بود و بر اساس آمارها، از زمان آغاز به کار دولت سیزدهم تا پایان سال ۱۴۰2 بیش از ۸ هزار بنگاه اقتصادی با حفظ اشتغال مورد حمایت قرار گرفتهاند.
***
گسترش زیستبوم اشتغال
سیاست کلان اشتغالزایی در دولت شهید رئیسی گسترش زیستبوم ملی اشتغال بوده است. زیستبوم ملی اشتغال طرحی بود که در چارچوب سیاستهای اشتغال دولت سیزدهم در کشور به عنوان بستر اصلی ایجاد فرصتهای شغلی در قالب فعالیت 4 ساله دولت تعریف و تدوین شد و در نخستین جلسه شورای عالی اشتغال با حضور رئیسجمهور به تصویب رسید. بر اساس این طرح اجرایی، دولت با همکاری نهادها و دستگاههای مرتبط و حاکمیتی از قانونگذاری گرفته تا مالی و اعتباری، تشخیصی و دانشمحور مانند دانشگاهها در قالب فعالیتهای دانشبنیان، همچنین با بهرهمندی از حضور بخش خصوصی، برنامه ایجاد 4 میلیون شغل در چارچوب یک میلیون فرصت شغلی سالانه را داشت که تا حد زیادی هم در این راستا پیشرفتهایی به دست آمد. میزان ایجاد اشتغال در کشور نسبت به ۱۲ سال گذشته بسیار بالاتر بود، تا جایی که سالانه حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار بیمهشده جدید در کشور به ثبت رسید که از این تعداد، ۷۰ درصد بیمهپرداز اجباری بودهاند.
***
پیگیری لایحه امنیت شغلی کارگران
فقدان امنیت شغلی نخستین دغدغه کارگران و مسالهای است که کارگران را آزار میدهد. کارگران زیادی هستند که با وجود سابقه کار بالا ولی همچنان با قراردادهای ۳ ماهه و ۶ ماهه و بعضا یکماهه فعالیت میکنند. رواج قراردادهای موقت ناشی از نقص قانون است و تبصرههای ماده قانون کار بدرستی تبیین نشده است. سال گذشته رئیسجمهور دستور داد وزارتخانههای کار و صمت نسبت به ساماندهی قراردادها اقدام کنند که در این راستا معاونت روابط کار نشستهای سهجانبهای را برگزار کرد. در نهایت توافقات به هیات دولت ارسال شد تا کلیات لایحه امنیت شغلی به تصویب رسید و اکنون کارگروههای تخصصی روی جزئیات کار میکنند. آیتالله رئیسی ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ در سیوپنجمین جشنواره ملی تقدیر از کارگران نخبه، گروههای کارگری و واحدهای نمونه حضور یافت. شهید رئیسی با اشاره به پیگیری مجدانه دولت برای به سرانجام رسیدن لایحه امنیت شغلی کارگران، اظهار داشت: به هیچوجه اجازه ندهید کارگاه و کارخانهای بنا به هر دلیلی تعطیل شود. رئیسجمهور در جمع کارگران نخبه اظهار داشت: خدا را شاکریم که نشست ما بعد از جلسه بسیار باشکوهی که در محضر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی بود، تشکیل میشود که ما از رهنمودهای ایشان بهره ببریم. مدیران و محافل کارگری تلاش کنند و سازوکارهای لازم برای اجرایی شدن فرمایشات ایشان را بیندیشند. قانون و سیاستهای نظام در جهت رشد اقتصادی و تولید مصوب شده است که باید اجرایی شود. آیتالله رئیسی با تاکید بر اینکه دشمن همانطور که در همه عرصهها ناکام مانده حتما در عرصه اقتصادی نیز ناکام خواهد ماند، اظهار داشت: محور تولید، کارآفرینی و کارگر است. نقش کارگران بیبدیل است، لذا باید همه حمایتهای حقوقی، مالی و اجتماعی از کار و کارگر انجام شود که روزبهروز تولید ما در کیفیت و کمیت رشد یابد. تولیدات ما باید استانداردها و شاخصها را داشته باشد و باید تولید برتری داشته باشیم که در دنیا بهترین باشد و این از ملت ما برمیآید که حتی بالاتر از استانداردهای ضروری میتوانند کالاها را تولید و عرضه کنند. رئیسجمهور در جشنواره ملی امتنان از کارگران و گروههای کار و واحدهای نمونه افزود: آقای وزیر توضیح دادند که لایحه امنیت شغلی کارگران در دولت تصویب شده است و انشاءالله از طریق مجلس دنبال خواهد شد که سریعتر به نتیجه برسد. ثبات شغلی برای کارگران مساله بسیار مهمی است. تزلزل شغلی نه تنها فرد، بلکه خانواده را متزلزل میکند.
وی با تاکید بر اینکه خداوند متعال تفضل کرد و به دست شما کارگران و کارآفرینان عزیز امروز شاهد افزایش میزان اشتغال و کاهش بیکاری در کشور هستیم، اظهار داشت: آمار اشتغال نشان میدهد زمینه ایجاد اشتغال برای تحصیلکردهها بسیار بهتر از قبل فراهم شده است.
* تاکید بر بیمه کارگران ساختمانی
شغل کارگران ساختمانی جزو مشاغل سخت و زیانآور است و طبق آمارها بیشترین حوادث ناشی از کار مربوط به فعالیت در کارگاههای ساختمانی و بخش ساختمان است تا جایی که به گفته فعالان بخش ساختمان ۵۰ درصد حوادث کشور مربوط به کارگران ساختمانی و ۵۰ درصد مابقی حوادث، مربوط به بیمهشدگان دیگر مشاغل است که این مساله اهمیت و ضرورت پیگیری بیمه کارگران ساختمانی را بیش از پیش نشان میدهد.
به همین منظور رئیسجمهور مرداد سال گذشته در جلسه شورای عالی مسکن با دستور فوری، وزیر راه و شهرسازی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزیر کشور را مکلف کرد با برگزاری جلسهای مشترک موضوع بیمه کارگران ساختمانی را با فوریت بررسی و راهکارهای مساعدت دولت برای تسریع در حل این موضوع را احصا کنند.
آیتالله رئیسی در اجرای اصل ۱۲۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قانون اصلاح ماده ۵ قانون بیمههای اجتماعی کارگران ساختمانی اصلاحی ۵ بهمن ۱۴۰۱ را که در جلسه علنی روز چهارشنبه ۲۲ شهریور ۱۴۰۲ مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۴۰۲ به تأیید شورای نگهبان رسیده بود، برای اجرا به وزارتخانههای کشور، راه و شهرسازی، امور اقتصادی و دارایی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی ابلاغ کرد. رئیسجمهور در جشنواره ملی امتنان از کارگران و گروههای کار و واحدهای نمونه اظهار داشت: مساله بیمه کارگران ساختمانی بسیار مهم است. آنها بسیار زحمتکش هستند و در شرایط سخت در تولید ساختمان و مسکن که پیشران اقتصادی است، نقش دارند. بیمه کارگران ساختمانی مورد تاکید دولت است، موانعی وجود داشت و در تلاشیم با کمک نمایندگان مجلس هر چه سریعتر موانع را رفع کنیم. سازوکار سهجانبه کارگری - کارفرمایی که در قانون تعریف شده است، سازوکار خوبی است و باید دنبال شود.
آخرین اقدام رئیسجمهور شهید جلوگیری از انحراف قانونی تعیین دستمزد توسط مجلس شورای اسلامی بود که با وورد شخص شهید رئیسی منتفی شد.
***
رئیسی با صبوری حرف کارگران هفتتپه را شنید
محمد خنیفر، فعال کارگری شرکت کشت و صنعت هفتتپه، درباره خدمات آقای رئیسی میگوید: آیتالله رئیسی در زمان ریاست قوه قضائیه به حرفهای کارگران هفتتپه گوش کرد و زمانی که رئیسجمهور شد نیز پیگیریها برای رفع مشکلات هفتتپه را ادامه داد تا این شرکت در اختیار یک مجموعه خوب با منطق اقتصادی قرار گیرد. خیلی خاطره با آیتالله رئیسی دارم و این شهید کاری برای هفتتپه انجام داد که فقط از یک منجی مردمی تمامعیار برمیآمد. وی همچنین میافزاید: آیتالله رئیسی در آخرین سفر خود به خوزستان نیز قول پیگیری برای واگذاری قطعی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه را داده بود که امیدواریم این قضیه توسط سایر مسؤولان پیگیری شود.
***
کارگران هپکو خود را مدیون شهید رئیسی میدانند
امیر میرناصری، فعال کارگری شرکت هپکو میگوید: بچههای هپکو، آیتالله رئیسی را به عنوان یکی از دلسوزان واقعی این کارخانه میدانستند و اکنون حال و هوای عجیبی دارند. از وقتی کارگران خبر سانحه هلیکوپتر رئیسجمهور را شنیدند، امیدهایی داشتند اما متأسفانه دقیقه به دقیقه از این امیدها کاسته شد. هیچکس دست و دلش به کار نمیرود و تقریباً کارخانه نیمهتعطیل شد. وی تصریح کرد: شهید رئیسی تقریبا اوایل سال ۹۸ ما را به دفتر خود دعوت کرد. ابتدا چند جلسه با حضور کارشناسان و بعد با حضور خودشان مستقیما برگزار شد. این شهید پای درد دل بچهها نشست. زمانی که برایشان مشکلات بچهها را مطرح کردم و گفتم ما کار و حقوق نمیخواهیم و فقط بچههای ما را از زندان آزاد کنید، ظرف کمتر از یک هفته، مشکلات بچهها را حل کرد. میرناصری افزود: روز کارگر بود و ایشان رئیس قوه قضائیه بودند و باید رئیسجمهور میآمد برای ما صحبت میکرد اما ایشان در زمان کرونا ما را به دفترش در قوه قضائیه دعوت کرد و دوباره استاندار استان مرکزی، مسؤولان استانی و کشوری را خواست و در هفته بعد از این جلسه دوباره جلسه تشکیل شد و پیگیر مسائل هپکو بود تا مشکلات برطرف شود.
***
افزایش بیمهشدگان تأمین اجتماعی
سازمان تأمین اجتماعی به عنوان بزرگترین نهاد بیمهای کشور با پوشش بیمهای بیش از ۵۰ درصد جمعیت کشور که بخش قابل توجهی از آنها را جامعه کار و تولید تشکیل میدهند، نیمه دوم سال ۱۴۰۳ با ارائه طرحهای مختلف بیمهای موفق به جذب و پوشش بیش از ۵۰۰ هزار نفر در این سازمان شده است که گام بسیار مهمی در گسترش چتر بیمهای این سازمان، بخصوص در حوزه بیمه نیروی کار محسوب میشود. اولویت توسعه پوشش بیمهای، رشد بیمهای بالغ بر ۵۰۰ هزار نفر در سازمان تأمین اجتماعی، رشد بیش از ۱۶ درصدی صنعت بیمه، توسعه پوشش بیمهای از اولویتهای راهبردی سازمان تأمین اجتماعی در دولت شهید رئیسی بود.