دیدگاه

تحلیلی بر سفر سران آمریکا و انگلیس به افغانستان غرب و اعاده حیثیت امید عبداللهی: این روزها افغانستان به مقصد بسیاری از سران کشورهای غربی بدل شده است و سران انگلیس و ایالات متحده به شکلی متناوب به این کشور بحران‌خیز سفر می‌کنند و به صورت غیرمنتظره و بدون اطلاع قبلی دولت افغانستان وارد کابل می‌شوند؛ اقدامی که کاملا خلاف عرف و آداب دیپلماتیک محسوب می‌شود و مقامات بلندپایه افغانستان را بشدت شاکی کرده است و سران کابل بارها در اظهار نظرهای غیررسمی، این اقدام را زیر سوال برده‌اند، اما به هیچ وجه قادر نیستند واکنشی رسمی به این دست اقدامات که منافی استقلال افغانستان است و شأن این کشور را بشدت کاهش می‌دهد نشان دهند، چرا که اساسا افغانستان را نه دولت کرزای که خود ایالات متحده و انگلیس رهبری می‌کنند و هرگونه تقابل دیپلماتیک می‌تواند هزینه گزافی را برای سران کابل به دنبال داشته باشد. به این خاطر است که مقامات افغانستان تاکنون در قبال این دست اقدامات سکوت پیشه کرده‌اند؛ سکوتی که به نظر نمی‌رسد به این راحتی‌ها شکسته شود. شاید بدترین بخش سفرهای غیرمنتظره مقامات غرب به افغانستان، زیر سوال بردن ‌شأن رئیس‌جمهور این کشور باشد. بارها دیده شده است که به واسطه سفر یکی از این سران، کرزای مجبور شده برنامه‌ کاری خود را تغییر دهد و حتی قید برخی از سفرهای خارجی خود را بزند، اما بی‌شک این اقدامات که نتیجه آن تحقیر افغانستان است، از چشم مردم این کشور دور نخواهد ماند. به نظر می‌رسد اهداف سران ایالات متحده و انگلیس از این سفرها تقریبا یکسان باشد. رابرت گیتس و باب آینس ورث، وزرای دفاع آمریکا و انگلیس چند روز پیش در سفری غیرمنتظره وارد افغانستان شدند و پس از آن هم گوردون براون، نخست‌وزیر انگلیس به صورت غیرمنتظره وارد کابل شد. بررسی شرایط کنونی افغانستان دلایل این سفرها را آشکار می‌سازد. حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان که در انتخاباتی بحث‌برانگیز به پیروزی رسیده و در حال حاضر رئیس‌جمهور افغانستان محسوب می‌شود، قرار است بزودی کابینه جدید خود را معرفی کند؛ کابینه‌ای که تاکنون نیز در معرفی آن تأخیر صورت گرفته است. با توجه به اینکه وقوع تقلب در انتخابات افغانستان اثبات شد، حامد کرزای که حمایت غرب را پشت سر خود می‌بیند، در داخل و خارج با بحران مشروعیت مواجه است، از این رو غرب به کرزای فشار وارد می‌کند که در کابینه از رقبایش در انتخابات بهره ببرد تا بدین وسیله بتواند درصدی از مشروعیت از دست رفته خود را بازیابد. همچنین ایالات متحده و انگلیس در تلاشند مهره‌هایی را که گرایش‌های غربی آشکارتری دارند در کابینه افغانستان قرار دهند تا منافع خود را راحت‌تر از گذشته تأمین کنند. افزون بر این، افغانستان پس از حمله ایالات متحده و متحدانش سال‌هاست با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم می‌کند؛ مشکلاتی که جامعه بین‌الملل، غرب را مسبب آن می‌داند. در حال حاضر مسأله ناامنی‌ در افغانستان نه‌تنها کاملا اپیدمی شده که در آستانه سرایت کردن به کشورهای همسایه نیز قرار دارد. تولید و کشت مواد مخدر پس از حمله آمریکا به افغانستان چندین برابر شده و افغانستان کماکان تولیدکننده اصلی مواد مخدر در دنیا محسوب می‌شود و حتی برادر حامد کرزای نیز رهبری یکی از بزرگ‌تر‌ین باندهای مواد مخدر افغانستان را برعهده دارد. از نظر فساد اداری و اقتصادی هم افغانستان تقریبا در جهان بی‌رقیب است. این در حالی است که این فساد در بالاترین سطوح کشور نیز به چشم می‌خورد و برخی از وزرای کرزای، سردمداران فساد اداری و اقتصادی هستند، از این رو غرب می‌کوشد با تلاش ظاهری برای بهبود این اوضاع تا حدی از خود سلب اتهام کند. سفرهای مکرر سران بریتانیا و ایالات متحده به افغانستان نیز در همین راستا قابل ارزیابی است. از سوی دیگر، این سفرها در شرایطی انجام می‌شود که آمریکا با ادعای استراتژی جدید، طرح اعزام بیش از 30 هزار نیرو به افغانستان را مطرح کرده و از سوی دیگر افزایش تلفات نیروهای انگلیسی چالش‌های بسیاری برای براون و حزب متبوعش به همراه داشته است. از سوی دیگر، سران ایالات متحده اندکی مانده به اعزام نیروی بیشتر به افغانستان در تلاشند بسترها را در داخل و خارج از کشور برای پذیرش این اقدام مهیا سازند، از این رو طی روزهای اخیر ژنرال مک کریستال،‌ فرمانده نیروهای آمریکایی مستقر در افغانستان و همچنین رابرت گیتس، وزیر دفاع ایالات متحده کوشیده‌اند که رضایت‌های داخلی و خارجی را برای پذیرش این اقدام فراهم سازند. مساله مهم دیگر در تحولات افغانستان، نگاه دیگر متحدان آمریکا به استراتژی جدید اوباماست. اوباما پس از مدت‌ها گمانه‌زنی سرانجام استراتژی جدید جنگ را با محوریت اعزام بیش از 30 هزار نیروی جدید به افغانستان اعلام کرد. وی همچنین خواستار حضور فعال دیگر کشورها بویژه اعضای ناتو در این استراتژی شد. هرچند که مقامات آمریکایی تبلیغات گسترده‌ای برای این استراتژی داشته‌اند، اما بررسی مواضع کشورها حتی در داخل اروپا و ناتو نشانگر عدم گرایش کشورها به پذیرش این طرح است. از این رو سران ایالات متحده و بریتانیا می‌کوشند با سفر به افغانستان هم روحیه سربازان خود را افزایش داده و هم دیگر کشورها را به ادامه حضور در افغانستان متقاعد سازند تا بدین وسیله از هزینه‌های خود در این جنگ فرسایشی بکاهند.