۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۳:۵۷
اختلاف‌نظر در 3 مساله محوری بین ایران و 1+5

آیا مذاکرات توافق جامع شکست می‌خورد؟

گروه سیاسی: شواهد نشان می‌دهد یک ماه آینده ماه دشواری در مذاکرات مربوط به برنامه هسته‌ای ایران خواهد بود. تحلیلگران عقیده دارند پس از مذاکرات وین 3 روشن شده که در حداقل 3 مساله مهم اختلاف‌نظر بسیار حادی میان دوطرف وجود دارد که پرکردن آن دیگر با مذاکره امکانپذیر نیست و در ماه‌های آینده به‌اصطلاح باید یکی از دو طرف کوتاه بیاید. نخستین موضوع مساله تعداد و نوع ماشین‌های سانتریفیوژی است که ایران می‌تواند در گام آخر حفظ کند. گزارش‌ها نشان می‌دهد مواضع دوطرف در این باره فاصله بسیار جدی دارد و پرکردن آن عملا غیرممکن به نظر می‌رسد. طرف آمریکایی اصرار دارد که تعداد ماشین‌های ایران حول‌و‌حوش حداکثر 5000 عدد از ماشین‌های P-1  باشد این در حالی است که چنین موضعی مسلما از سوی ایران قابل پذیرش نیست چرا که مستلزم «برچیدن» تعداد زیادی از ماشین‌های نصب شده موجود است. ایران برچیدن تاسیسات خود را به عنوان خط قرمز اعلام کرده است. علاوه بر این، رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز در سخنان روز 20 فروردین تاکید کردند (علاوه بر تاسیسات) هیچ دستاورد هسته‌ای هم برچیده نخواهد شد.به گزارش ایران هسته‌ای، برخی منابع می‌گویند بحث‌های انجام شده درباره نیاز عملی ایران به غنی‌سازی درون مذاکرات ثابت کرده است که ایران نه فقط باید تعداد فعلی ماشین‌های سانتریفیوژ خود را حفظ کند بلکه اگر بنا بر تامین نیاز عملی ایران باشد، این ماشین‌ها باید به تعداد بسیار بیشتری افزایش پیدا کند. ایران هم‌اکنون در نطنز و فردو، حدود 21هزار ماشین سانتریفیوژ دارد. از این تعداد 1000 ماشین نصب شده در بخش صنعتی نطنز، از نوع دوم (P-2) است. از کل تعداد ماشین‌های ایران حدود 9000 عدد فعال است و ماهانه حدود 20 کیلوگرم اورانیوم 5 درصد تولید می‌کند. یک منبع فنی در تهران گفت: «اگر قدرت تفکیک ماشین‌ها مدنظر باشد (SWU)، صرفا برای تامین سوخت رآکتور بوشهر به 120 تا 190 هزار SWU غنی‌سازی نیاز است و تعداد ماشین‌ها بر حسب ظرفیت غنی‌سازی آنها باید محاسبه شود. به عنوان نمونه اگر بنا باشد ماشین‌های نوع اول در نطنز استفاده شود، نیاز عملی ایران اقتضا می‌کند که حدود یکصد هزار ماشین در نطنز نصب شود». SWU یا «واحد کاری تفکیک‌کننده» واحدی است که قدرت غنی‌سازی ماشین‌های سانتریفیوژ با آن اندازه‌گیری می‌شود.وی همچنین تاکید کرد که این موارد در مذاکرات مطرح شده و گروه 1+5 پاسخی برای آن نداشته است. موضوع دومی که احتمال به بن‌بست رسیدن بحث‌ها درباره آن وجود دارد تحقیق و توسعه (R&D) ایران در حوزه غنی‌سازی است. ایران تاکید دارد که در حوزه تحقیق و توسعه نباید هیچ محدودیتی داشته باشد چرا که با فرض محدودیت، اساسا تحقیق و توسعه‌ای رخ نخواهد داد و ایران از دانش علمی در این زمینه محروم می‌شود. یک کارشناس ارشد این مساله را چنین توضیح داده است: «اگر قرار باشد در توافق نهایی هم اشتباه توافق ژنو تکرار شود و برنامه تحقیق و توسعه ایران به برنامه کنونی محدود شود، عملا باید گفت نه فقط تحقیق و توسعه بلکه دانش هسته‌ای در ایران از دست رفته است. ایران به هیچ وجه نمی‌تواند هیچ محدودیتی را در حوزه دانش و تحقیقات بپذیرد و حتی قید «برنامه کنونی» تحقیق و توسعه هم باید حذف شود. ایران باید بتواند روی هر تعداد از ماشین‌ها از هر نوعی کار تحقیقاتی انجام داده و روندهای کاری خود را بهبود ببخشد. مسلما ایران پای توافقی را که حق تحقیقات علمی را از آن حتی به طور تلویحی سلب کند امضا نخواهد کرد». وی ادامه داد: «تنها محدودیتی را که می‌توان در این حوزه پذیرفت این است که در بخش تحقیق و توسعه مواد غنی‌سازی شده انباشت نشود». مساله سومی که به نظر می‌رسد اختلاف‌ها درباره آن حاد شده و حتی ممکن است تمام مذاکرات را به خطر بیندازد، مساله PMD  است. مقام‌های غربی هم درون مذاکرات و هم بیرون از آن نهایی شدن توافق جامع با ایران را به این موضوع مشروط کرده‌اند در حالی که ایران اساسا موضوعات دفاعی خود را روی میز مذاکره نمی‌داند و درباره آنها بحث نخواهد کرد. دیپلمات‌ها در تهران می‌گویند ورود به حوزه‌های دفاعی خط قرمز قطعی تیم مذاکره‌کننده است و اصرار آمریکا بر آن می‌تواند مذاکرات را با شکست قطعی مواجه کند. به عقیده این دیپلمات‌ها، آمریکا باید راهی برای گذشتن از کنار این موضوعات که خود بهتر از هر کسی می‌داند ساختگی است پیدا کند والا هرگونه پیشرفت در مذاکرات متوقف خواهد شد. در عین حال این دیپلمات‌ها در اینکه آمریکا آمادگی چنین کاری را داشته باشد، بشدت تردید دارند. در مجموع به نظر می‌رسد حتی اگر از خوشبینانه‌ترین موضع ممکن هم به مساله نگاه کنیم دورنمای توافق بر سر یک راه‌حل جامع میان ایران و 1+5 بسیار مبهم و احتمال آن فعلا زیر 50 درصد است و آمریکا اگر خواهان توافق است در یک ماه آینده کار سختی برای عدول از مواضع سنتی‌اش درباره این مسائل برعهده خواهد داشت.
 

ارسال نظر
captcha