آزاده صالحی
شعر عاشورایی برای مخاطبان دریچه‌ای به سوی حقیقت است
در این فکرم که می‌توانم نخستین سوالم را درباره مختصات شعر عاشورایی از چه کسی بپرسم. به یاد حمید سبزواری می‌افتم و اینکه او طی سال‌های گذشته، آثار موفق و مورد پسندی در این حیطه ارائه کرده است. آنچه برای من در این گزارش نه‌چندان اجمالی حائز اهمیت است، اینکه چرا اغلب شاعران معاصر ما به وجه مرثیه‌گونگی عاشورا در شعرهایشان توجه بیشتری داشته‌اند. این مساله را با سبزواری نیز در میان می‌گذارم، اما از فحوای سخنان او تایید یا رد این نظریه را متوجه نمی‌شوم. او به طور کلی مایل است مساله عاشورا را از 2 جهت مورد بررسی قرار دهد. نخست اینکه در چنین روزی سایه کفر به دست امام حسین (ع) و یاران او برچیده شد و دیگر اینکه وقوع این حادثه موجب شد انسان‌ها در دوره‌های بعد الگوی مناسبی برای مقاومت کردن و درست زندگی کردن را سر لوحه کار خود قرار دهند. دلیلش هم این است که سیدالشهدا (ع) داعیه‌دار حقیقت بود. او گرچه در راه مبارزه با باطل به قیام عظیمی پرداخت و شهید هم شد، اما پیروزی را از آن خود کرد.
سبزواری خاطرنشان می‌کند: طی سال‌های گذشته، آثار مطلوبی در حیطه ادبیات عاشورایی در قالب‌های نثر و نظم به رشته تحریر درآمد که از رهگذر آنها می‌توان به اطلاعات جامعی درباره واقعه عاشورا دست یافت. عاشورا در واقع به مثابه دریچه‌ای است که به آگاه شدن و ارتقای سطح بینش ملت‌ها انجامیده است.
من در شعر خود همواره کوشیده‌ام جنبه‌های متفاوتی از قیام امام حسین (ع) و مقاومت او را تصویر کنم. به عنوان مثال، تلاش کردم مساله مظلومیت او را مطرح سازم و همین‌طور دیدگاه‌های مختلفی که درباره مظلومیت او وجود داشته است. ضمن اینکه تصویر کردن حقیقت و روح مقاومت امام حسین (ع) در شعر از دیگر آرزوهای من بوده است و نمی‌دانم تا چه حد توانسته‌ام به تحقق آن بپردازم. با این تفاسیر، تصور می‌کنم پرداختن به اندیشه‌های ایشان به نسبت دیگر مولفه‌های ارزنده‌اش اندک بوده است، درحالی که می‌توان بیش از این به ارزیابی سلوک و سیره ایشان پرداخت.
شعر عاشورایی منظومه‌ای است که وامدار مضامین متعدد است
سعید بیابانکی نیز با اشاره به اینکه عاشورا برای ما به مثابه یک فرهنگ به شمار می‌رود، می‌گوید: این مقوله نه‌تنها برای ما به منزله یک فرهنگ است، بلکه در کنار آن دارای وجوه عرفانی، عاشقانگی و اعتقادی، ادبی و اخلاقی نیز محسوب می‌شود. هرچند از دیرباز تا‌کنون از جنبه‌های مختلفی به مساله عاشورا نگاه شده است، اما بیشترین وجهی که مورد توجه قرار گرفته، وجه تراژیک آن بوده است، درحالی که واقعه عاشورا بی‌تردید چیزی فراتر از یک تراژدی را در‌بر می‌گیرد. به بیان ساده‌تر می‌توان گفت، تراژدی تنها یک بعد آن به شمار می‌رود. به نظر می‌رسد مهم‌ترین بخش این واقعه عظیم و جانکاه، بعد اعتقادی آن است که برای بازماندگان به یادگار مانده است.
در لابه‌لای صحبت‌هایش نگارنده به این نکته اشاره می‌کند که امروز شعر به زعم منتقدان ادبی به حاشیه رفته است و دیگر در اولویت مردم نیست. او نیز در پاسخ اضافه می‌کند که امروز مگر چه چیز فرهنگی‌ای در اولویت مردم است که شعر باشد. او می‌گوید: با شما همعقیده نیستم و فکر می‌کنم شعر هرگز به حاشیه نرفته است.
از او درباره دیدگاه خود نسبت به منظومه‌های عاشورایی می‌پرسم. جالب این است که بیابانکی، مقوله عاشورا را به خودی خود یک منظومه می‌داند؛ منظومه‌ای که می‌توان مضامین متعددی را از آن وام گرفت. نکته اصلی دراین باره این است که عاشورا با در‌برگیری مولفه‌های متعدد، تاریخ مصرف ندارد و همان طور که مشاهده می‌کنیم، در تمام اعصار و دوران جاری است. سیدالشهدا (ع) در این واقعه در برابر تزویر و ریا قد‌علم کرد و به قیام پرداخت و این مساله اندکی نیست. او به خاطر دین اجدادش قیام کرد؛ دینی که همیشه در آن دوران در معرض خطر بوده است. به تعبیر دیگر امام حسین (ع) به پا خاست تا مقاومت و روح آزادگی را از خود برای نسل‌های بعد به یادگار بگذارد، ضمن اینکه مواردی که من به آنها اشاره کردم اساسا کار شعر نیست، شعر تنها می‌تواند جنبه‌های کوچکی از این واقعه عظیم را برای مخاطبان روایت کند.
بیابانکی ادامه می‌دهد: هرچند امروز واقعه کربلا در قالب‌های مختلفی چون مقاله، سخنرانی و... گنجانده شده است، اما فراموش نکنیم شعر توانسته تنها به تبیین ابعاد عاطفی این واقعه بپردازد. درعین اینکه طی 30 سال اخیر، تاثیر مثبت و بازتاب عاشورا در شعر معاصر را بهتر می‌توان مشاهده کرد. اگر امروز می‌بینیم که به جنبه‌های دیگر این حیطه کمتر پرداخته شده است بخشی از آن به قصور رسانه‌ها بازمی‌گردد و البته مداحان که بیشتر بخش مرثیه‌گونگی این مقوله را مطرح کرده‌اند، درحالی که نشان دادن زخم‌های امام حسین (ع) تنها سرفصلی از این عظمت است و باید بیشتر به آن توجه شود. امام حسین (ع) به مقام رفیع شهادت نرسید که ما در سوگ او گریه کنیم. اندیشه‌های او مسلما در سطحی متعالی قرار دارد که پ‍ژوهش‌های بیشتری را می‌طلبد.
باید ابعاد حماسی در شعر عاشورا پررنگ‌تر شود
حمید‌رضا شکارسری دیگر شاعر معاصر نیز با تاکید بر اینکه نمود شعر عاشورا در شعر ایران محدود به شعر معاصر نمی‌شود، می‌گوید: نمود عاشورا در شعر ایران اساسا از قرن 4 به بعد یعنی از سال‌های حکومت آل‌بویه و فعالیت مناقبیان آغاز شد، ضمن اینکه تنها وجه آن در سوگ و مرثیه خلاصه نمی‌شود، یعنی نمی‌توان وجوه دیگری چون بخش‌های حماسی و عرفانی آن را از یاد برد. اتفاقا می‌خواهم بگویم شعرایی که در قرن‌های پیش به سمت شعر عاشورایی گرایش یافتند به نسبت شاعران امروز، توجه بیشتری به سمت وسوی ابعاد عرفانی و حماسی داشته‌اند، مانند کسایی مروزی یا حتی عطار.
از او می‌پرسم آیا عظمت این واقعه تاریخی موجب شده است تا وجه سوگمند بودن بیش از دیگر وجوه بر آن غلبه کند؟ او ضمن اینکه با من همعقیده است، به دلایل آن هم اشاره می‌کند و می‌گوید: هرچند مطلوب‌تر آن است که این وجه هم‌تراز با مولفه‌های عرفانی و حماسی بررسی شود ولی متاسفانه پیش از انقلاب چنین اتفاقی نیفتاد. اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ما شاهد وجود رگه‌هایی از این مسائل در شعر عاشورایی بوده‌ایم، چنانچه در اشعار شاعرانی چون زنده‌یاد طاهره صفار‌زاده، اسماعیل نورعلی و موسوی‌گرمارودی به وضوح این موارد را مشاهده می‌کنیم یا به عنوان مثال در آثار علی معلم‌دامغانی و مرحوم سیدحسن حسینی به همین شکل.
پرداختن به ابعاد فلسفی کربلا در شعر کمرنگ است
دکتر کامل احمدنژاد استاد دانشگاه ادبیات و شاعر معاصر است. طی چندین‌بار تماس تلفنی که میان ما برقرار می‌شود، او اذعان می‌کند که اطلاعات پژوهشی درستی در این زمینه ندارد و نمی‌تواند پاسخگوی این سوال باشد. او را متوجه این نکته می‌کنم که می‌تواند شعر عاشورایی را نه از منظر پژوهشی بلکه به عنوان یک استاد دانشگاه مورد بررسی قرار دهد.
او که هنوز بدرستی قانع نشده است، می‌گوید: بی‌تردید مبحث واقعه عاشورا همواره در طول تاریخ مورد توجه شاعران بوده است و می‌توان گفت امروز بیشتر شاعران متعهد انقلاب دارای چنین دغدغه‌ای هستند و به جنبه‌هایی از این مساله تا جایی که در توانشان بوده است اشاره کرده‌اند. دراین ارتباط می‌توان به اشعار خوبی از سیدعلی موسوی‌گرمارودی اشاره کرد، هرچند ابعادی چون فلسفه جنگیدن و مقاومت او کمتر در شعر معاصر مشاهده می‌شود و به نظر می‌رسد عمده تکیه شاعران بر مساله شهادت امام حسین (ع) بوده است.
احمدنژاد معتقد است: نه‌تنها در اشعار موسوی‌گرمارودی که در کارهای سیدحسن حسینی، قیصر امین پور و شاعران همپای آنها نیز اشعار محکمی درباره واقعه عاشورا به چشم می‌خورد.
جای مفاهیم عاشورایی در آثار کودکان خالی است
جعفر ابراهیمی متخلص به «شاهد» با وجود اینکه شاعر ادبیات کودک و نوجوان است اما شاید بیش از شاعرانی که در حوزه بزرگسال کار کرده‌اند در این زمینه به فعالیت پرداخته است. او طی سال‌های اخیر با 2 کتاب «فصل خون مهتاب» که مشتمل بر منظومه بلندبالایی با درونمایه عاشوراست، توانست نظر نوجوانان را به این مقوله جلب سازد. ضمن اینکه رمان «آسمان خون گریه کن» او نیز با همین موضوع بعد از انتشار جوایز متعددی را کسب کرد. ابراهیمی برخلاف دیگر شاعرانی که در این حوزه کار کرده‌اند، تمایل بیشتری دارد تا با نگارش آثار متفاوت در این زمینه به چرایی‌های نوجوانان درباره حماسه عاشورا پاسخ دهد. او به نکات جالبی اشاره می‌کند و ضمن ابراز تاسف از عدم اطلاع‌رسانی توسط کتاب‌های مذهبی - آیینی می‌گوید: برخی از نوجوانان می‌پرسند، چرا امام حسین (ع) بر سر آب شهید شد و چرا حاضر به بیعت نشد؟
او نیز بر این تصور است که آثاری که با مضامین عاشورایی منتشر شده‌اند، بیش از هر چیز به ابعاد تراژیک این مساله توجه داشته‌اند. هرچند شهادت سیدالشهدا (ع) از فرازهای مهم زندگی او به شمار می‌رود و در رثای او هرچقدر بگوییم کم گفته‌ایم. بنابراین باید سعی کنیم حماسه عاشورا را با جزئیات بیشتری در ذهن نوجوانان حلاجی کنیم و به تنویر ذهنی آنها بپردازیم؛ چرا که حقیقت امام حسین (ع) فراتر از اینها بود.
وقتی صحبت از شعر عاشورایی در ادبیات کودک و نوجوان می‌شود، به این مساله فکر می‌کنم که چرا تعداد کارهایی که در وادی عاشورایی اعم از شعر و داستان یا زندگینامه برای گروه سنی نوجوان انجام گرفته، برای کودکان نوشته نشده است. ابراهیمی این مساله را تایید می‌کند و می‌گوید: متاسفانه جای پرداختن به این مبحث سال‌هاست که در کتاب‌های کودک ما خالی است، اما نویسندگان کمتر نسبت به نگارش این موضوعات برای این طیف تن داده‌اند.
بعد از انقلاب، ادبیات عاشورایی بالنده‌تر شد
اما مرتضی امیری‌اسفندقه نسبت به ادبیات عاشورایی خوشبین است. او تصور می‌کند، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، شاعران به تمام جنبه‌های واقعه عاشورا نظر کردند و توانستند آثار خوبی در این زمینه منتشر کنند.
او می‌گوید: من با این نظر مخالف هستم که شاعران معاصر تنها به بعد شهادت امام حسین (ع) پرداخته‌اند و دیگر وجوه ایشان در شعر مغفول مانده است. اگر بیشتر دقت کنیم متوجه می‌شویم شاعرانی چون زنده‌یاد قیصر امین‌پور در اثر جاودان «نی نامه» به مباحثی از این دست اشاره بسیاری کرده‌اند. چنانچه در شعر زیبای «کودکان کربلا» علیرضا قزوه نیز می‌توان این نگاه عمیق و ژرف به سیدالشهدا (ع) و آرمان‌های او را مشاهده کرد. به طور کلی بعد از انقلاب نگاه به ادبیات عاشورایی بالنده‌تر و برومند‌تر شد.
بررسي زوایای واقعه عاشورا در شعر معاصر در گفت‌و‌گو با اهالي ادب
جای خالی مضامین حماسی و عرفانی
هر چند برخی بر این باورند که ادبیات آیینی- مذهبی ما دیری است از تحقیقات تاریخی فاصله گرفته و به اطلاعات کلیشه‌ای مبدل شده است، اما از آنجایی که ادبیات همواره به عنوان عنصری سازنده، نقشی زیربنایی در هر جامعه ایفا می‌کند، در این وادی نیز دست از توقف نکشیده است، به طوری که امروز ادبیات آیینی یا به تعبیری ادبیات عاشورایی در قالب‌های مختلف و به رشته نظم و نثر، همچنان در اذهان خوانندگان جاری و ساری است. بویژه در حوزه شعر، شاعران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی یا به عبارت دیگر طی 30 سال اخیر کوشیده‌اند ب
آزاده صالحی
شعر عاشورایی برای مخاطبان دریچه‌ای به سوی حقیقت است
در این فکرم که می‌توانم نخستین سوالم را درباره مختصات شعر عاشورایی از چه کسی بپرسم. به یاد حمید سبزواری می‌افتم و اینکه او طی سال‌های گذشته، آثار موفق و مورد پسندی در این حیطه ارائه کرده است. آنچه برای من در این گزارش نه‌چندان اجمالی حائز اهمیت است، اینکه چرا اغلب شاعران معاصر ما به وجه مرثیه‌گونگی عاشورا در شعرهایشان توجه بیشتری داشته‌اند. این مساله را با سبزواری نیز در میان می‌گذارم، اما از فحوای سخنان او تایید یا رد این نظریه را متوجه نمی‌شوم. او به طور کلی مایل است مساله عاشورا را از 2 جهت مورد بررسی قرار دهد. نخست اینکه در چنین روزی سایه کفر به دست امام حسین (ع) و یاران او برچیده شد و دیگر اینکه وقوع این حادثه موجب شد انسان‌ها در دوره‌های بعد الگوی مناسبی برای مقاومت کردن و درست زندگی کردن را سر لوحه کار خود قرار دهند. دلیلش هم این است که سیدالشهدا (ع) داعیه‌دار حقیقت بود. او گرچه در راه مبارزه با باطل به قیام عظیمی پرداخت و شهید هم شد، اما پیروزی را از آن خود کرد.
سبزواری خاطرنشان می‌کند: طی سال‌های گذشته، آثار مطلوبی در حیطه ادبیات عاشورایی در قالب‌های نثر و نظم به رشته تحریر درآمد که از رهگذر آنها می‌توان به اطلاعات جامعی درباره واقعه عاشورا دست یافت. عاشورا در واقع به مثابه دریچه‌ای است که به آگاه شدن و ارتقای سطح بینش ملت‌ها انجامیده است.
من در شعر خود همواره کوشیده‌ام جنبه‌های متفاوتی از قیام امام حسین (ع) و مقاومت او را تصویر کنم. به عنوان مثال، تلاش کردم مساله مظلومیت او را مطرح سازم و همین‌طور دیدگاه‌های مختلفی که درباره مظلومیت او وجود داشته است. ضمن اینکه تصویر کردن حقیقت و روح مقاومت امام حسین (ع) در شعر از دیگر آرزوهای من بوده است و نمی‌دانم تا چه حد توانسته‌ام به تحقق آن بپردازم. با این تفاسیر، تصور می‌کنم پرداختن به اندیشه‌های ایشان به نسبت دیگر مولفه‌های ارزنده‌اش اندک بوده است، درحالی که می‌توان بیش از این به ارزیابی سلوک و سیره ایشان پرداخت.
شعر عاشورایی منظومه‌ای است که وامدار مضامین متعدد است
سعید بیابانکی نیز با اشاره به اینکه عاشورا برای ما به مثابه یک فرهنگ به شمار می‌رود، می‌گوید: این مقوله نه‌تنها برای ما به منزله یک فرهنگ است، بلکه در کنار آن دارای وجوه عرفانی، عاشقانگی و اعتقادی، ادبی و اخلاقی نیز محسوب می‌شود. هرچند از دیرباز تا‌کنون از جنبه‌های مختلفی به مساله عاشورا نگاه شده است، اما بیشترین وجهی که مورد توجه قرار گرفته، وجه تراژیک آن بوده است، درحالی که واقعه عاشورا بی‌تردید چیزی فراتر از یک تراژدی را در‌بر می‌گیرد. به بیان ساده‌تر می‌توان گفت، تراژدی تنها یک بعد آن به شمار می‌رود. به نظر می‌رسد مهم‌ترین بخش این واقعه عظیم و جانکاه، بعد اعتقادی آن است که برای بازماندگان به یادگار مانده است.
در لابه‌لای صحبت‌هایش نگارنده به این نکته اشاره می‌کند که امروز شعر به زعم منتقدان ادبی به حاشیه رفته است و دیگر در اولویت مردم نیست. او نیز در پاسخ اضافه می‌کند که امروز مگر چه چیز فرهنگی‌ای در اولویت مردم است که شعر باشد. او می‌گوید: با شما همعقیده نیستم و فکر می‌کنم شعر هرگز به حاشیه نرفته است.
از او درباره دیدگاه خود نسبت به منظومه‌های عاشورایی می‌پرسم. جالب این است که بیابانکی، مقوله عاشورا را به خودی خود یک منظومه می‌داند؛ منظومه‌ای که می‌توان مضامین متعددی را از آن وام گرفت. نکته اصلی دراین باره این است که عاشورا با در‌برگیری مولفه‌های متعدد، تاریخ مصرف ندارد و همان طور که مشاهده می‌کنیم، در تمام اعصار و دوران جاری است. سیدالشهدا (ع) در این واقعه در برابر تزویر و ریا قد‌علم کرد و به قیام پرداخت و این مساله اندکی نیست. او به خاطر دین اجدادش قیام کرد؛ دینی که همیشه در آن دوران در معرض خطر بوده است. به تعبیر دیگر امام حسین (ع) به پا خاست تا مقاومت و روح آزادگی را از خود برای نسل‌های بعد به یادگار بگذارد، ضمن اینکه مواردی که من به آنها اشاره کردم اساسا کار شعر نیست، شعر تنها می‌تواند جنبه‌های کوچکی از این واقعه عظیم را برای مخاطبان روایت کند.
بیابانکی ادامه می‌دهد: هرچند امروز واقعه کربلا در قالب‌های مختلفی چون مقاله، سخنرانی و... گنجانده شده است، اما فراموش نکنیم شعر توانسته تنها به تبیین ابعاد عاطفی این واقعه بپردازد. درعین اینکه طی 30 سال اخیر، تاثیر مثبت و بازتاب عاشورا در شعر معاصر را بهتر می‌توان مشاهده کرد. اگر امروز می‌بینیم که به جنبه‌های دیگر این حیطه کمتر پرداخته شده است بخشی از آن به قصور رسانه‌ها بازمی‌گردد و البته مداحان که بیشتر بخش مرثیه‌گونگی این مقوله را مطرح کرده‌اند، درحالی که نشان دادن زخم‌های امام حسین (ع) تنها سرفصلی از این عظمت است و باید بیشتر به آن توجه شود. امام حسین (ع) به مقام رفیع شهادت نرسید که ما در سوگ او گریه کنیم. اندیشه‌های او مسلما در سطحی متعالی قرار دارد که پ‍ژوهش‌های بیشتری را می‌طلبد.
باید ابعاد حماسی در شعر عاشورا پررنگ‌تر شود
حمید‌رضا شکارسری دیگر شاعر معاصر نیز با تاکید بر اینکه نمود شعر عاشورا در شعر ایران محدود به شعر معاصر نمی‌شود، می‌گوید: نمود عاشورا در شعر ایران اساسا از قرن 4 به بعد یعنی از سال‌های حکومت آل‌بویه و فعالیت مناقبیان آغاز شد، ضمن اینکه تنها وجه آن در سوگ و مرثیه خلاصه نمی‌شود، یعنی نمی‌توان وجوه دیگری چون بخش‌های حماسی و عرفانی آن را از یاد برد. اتفاقا می‌خواهم بگویم شعرایی که در قرن‌های پیش به سمت شعر عاشورایی گرایش یافتند به نسبت شاعران امروز، توجه بیشتری به سمت وسوی ابعاد عرفانی و حماسی داشته‌اند، مانند کسایی مروزی یا حتی عطار.
از او می‌پرسم آیا عظمت این واقعه تاریخی موجب شده است تا وجه سوگمند بودن بیش از دیگر وجوه بر آن غلبه کند؟ او ضمن اینکه با من همعقیده است، به دلایل آن هم اشاره می‌کند و می‌گوید: هرچند مطلوب‌تر آن است که این وجه هم‌تراز با مولفه‌های عرفانی و حماسی بررسی شود ولی متاسفانه پیش از انقلاب چنین اتفاقی نیفتاد. اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ما شاهد وجود رگه‌هایی از این مسائل در شعر عاشورایی بوده‌ایم، چنانچه در اشعار شاعرانی چون زنده‌یاد طاهره صفار‌زاده، اسماعیل نورعلی و موسوی‌گرمارودی به وضوح این موارد را مشاهده می‌کنیم یا به عنوان مثال در آثار علی معلم‌دامغانی و مرحوم سیدحسن حسینی به همین شکل.
پرداختن به ابعاد فلسفی کربلا در شعر کمرنگ است
دکتر کامل احمدنژاد استاد دانشگاه ادبیات و شاعر معاصر است. طی چندین‌بار تماس تلفنی که میان ما برقرار می‌شود، او اذعان می‌کند که اطلاعات پژوهشی درستی در این زمینه ندارد و نمی‌تواند پاسخگوی این سوال باشد. او را متوجه این نکته می‌کنم که می‌تواند شعر عاشورایی را نه از منظر پژوهشی بلکه به عنوان یک استاد دانشگاه مورد بررسی قرار دهد.
او که هنوز بدرستی قانع نشده است، می‌گوید: بی‌تردید مبحث واقعه عاشورا همواره در طول تاریخ مورد توجه شاعران بوده است و می‌توان گفت امروز بیشتر شاعران متعهد انقلاب دارای چنین دغدغه‌ای هستند و به جنبه‌هایی از این مساله تا جایی که در توانشان بوده است اشاره کرده‌اند. دراین ارتباط می‌توان به اشعار خوبی از سیدعلی موسوی‌گرمارودی اشاره کرد، هرچند ابعادی چون فلسفه جنگیدن و مقاومت او کمتر در شعر معاصر مشاهده می‌شود و به نظر می‌رسد عمده تکیه شاعران بر مساله شهادت امام حسین (ع) بوده است.
احمدنژاد معتقد است: نه‌تنها در اشعار موسوی‌گرمارودی که در کارهای سیدحسن حسینی، قیصر امین پور و شاعران همپای آنها نیز اشعار محکمی درباره واقعه عاشورا به چشم می‌خورد.
جای مفاهیم عاشورایی در آثار کودکان خالی است
جعفر ابراهیمی متخلص به «شاهد» با وجود اینکه شاعر ادبیات کودک و نوجوان است اما شاید بیش از شاعرانی که در حوزه بزرگسال کار کرده‌اند در این زمینه به فعالیت پرداخته است. او طی سال‌های اخیر با 2 کتاب «فصل خون مهتاب» که مشتمل بر منظومه بلندبالایی با درونمایه عاشوراست، توانست نظر نوجوانان را به این مقوله جلب سازد. ضمن اینکه رمان «آسمان خون گریه کن» او نیز با همین موضوع بعد از انتشار جوایز متعددی را کسب کرد. ابراهیمی برخلاف دیگر شاعرانی که در این حوزه کار کرده‌اند، تمایل بیشتری دارد تا با نگارش آثار متفاوت در این زمینه به چرایی‌های نوجوانان درباره حماسه عاشورا پاسخ دهد. او به نکات جالبی اشاره می‌کند و ضمن ابراز تاسف از عدم اطلاع‌رسانی توسط کتاب‌های مذهبی - آیینی می‌گوید: برخی از نوجوانان می‌پرسند، چرا امام حسین (ع) بر سر آب شهید شد و چرا حاضر به بیعت نشد؟
او نیز بر این تصور است که آثاری که با مضامین عاشورایی منتشر شده‌اند، بیش از هر چیز به ابعاد تراژیک این مساله توجه داشته‌اند. هرچند شهادت سیدالشهدا (ع) از فرازهای مهم زندگی او به شمار می‌رود و در رثای او هرچقدر بگوییم کم گفته‌ایم. بنابراین باید سعی کنیم حماسه عاشورا را با جزئیات بیشتری در ذهن نوجوانان حلاجی کنیم و به تنویر ذهنی آنها بپردازیم؛ چرا که حقیقت امام حسین (ع) فراتر از اینها بود.
وقتی صحبت از شعر عاشورایی در ادبیات کودک و نوجوان می‌شود، به این مساله فکر می‌کنم که چرا تعداد کارهایی که در وادی عاشورایی اعم از شعر و داستان یا زندگینامه برای گروه سنی نوجوان انجام گرفته، برای کودکان نوشته نشده است. ابراهیمی این مساله را تایید می‌کند و می‌گوید: متاسفانه جای پرداختن به این مبحث سال‌هاست که در کتاب‌های کودک ما خالی است، اما نویسندگان کمتر نسبت به نگارش این موضوعات برای این طیف تن داده‌اند.
بعد از انقلاب، ادبیات عاشورایی بالنده‌تر شد
اما مرتضی امیری‌اسفندقه نسبت به ادبیات عاشورایی خوشبین است. او تصور می‌کند، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، شاعران به تمام جنبه‌های واقعه عاشورا نظر کردند و توانستند آثار خوبی در این زمینه منتشر کنند.
او می‌گوید: من با این نظر مخالف هستم که شاعران معاصر تنها به بعد شهادت امام حسین (ع) پرداخته‌اند و دیگر وجوه ایشان در شعر مغفول مانده است. اگر بیشتر دقت کنیم متوجه می‌شویم شاعرانی چون زنده‌یاد قیصر امین‌پور در اثر جاودان «نی نامه» به مباحثی از این دست اشاره بسیاری کرده‌اند. چنانچه در شعر زیبای «کودکان کربلا» علیرضا قزوه نیز می‌توان این نگاه عمیق و ژرف به سیدالشهدا (ع) و آرمان‌های او را مشاهده کرد. به طور کلی بعد از انقلاب نگاه به ادبیات عاشورایی بالنده‌تر و برومند‌تر شد.
ارسال نظر
پربیننده