پاسخ سليمي نمين به جوابيه هاشمي رفسنجاني

گروه سیاسی: به دنبال انتشار کتاب «ورای نمودها و نمادها» از سوی دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران که در آن نامه عباس سلیمی‌نمین، مدیر این دفتر به هاشمی‌رفسنجانی و جوابیه دفتر وی درج شده است، جوابیه دیگری از سوی اطرافیان حجت‌‌الاسلام والمسلمین هاشمی‌رفسنجانی با امضای «دفتر نشر معارف انقلاب» صادر شد که سلیمی‌نمین به آن پاسخ داد. متن کامل پاسخ عباس سلیمی‌نمین، مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران به جوابیه دفتر نشر معارف انقلاب به شرح زیر است: جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی ریاست محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام با سلام، اگر احتمال می‌دادم انتقادات دلسوزانه‌ام از عملکرد و مواضع حضرتعالی در جریان انتخابات دهم ریاست‌جمهوری و متعاقب آن، تا این حد اطرافیان تأثیرگذارتان را برافروخته ‌سازد که به نام آن عزیز و به ظاهر تحت عنوان دفاع از «مردان تاریخ‌ساز» ساختار‌شکنی کنند شاید در اقدامم تأملی مضاعف می‌کردم. بدون تردید هدف از یادآوری برخی نکات، صرفاً پاسداری از شخصیت حضرتعالی به عنوان سرمایه انقلاب بود اما اکنون جوابیه دوم به آنچه خدمت‌تان نگاشته بودم، نتیجه‌ای به مراتب ناخوشایندتر از جوابیه اول را در معرض قضاوت اهل نظر قرار می‌دهد. هرچند مرقومه اخیر فاقد هرگونه امضایی است و صرفاً عنوان «دفتر نشر معارف انقلاب» را ذیل آن دارد اما حتی اگر توسط افرادی غیر از حضرتعالی یا آقامحسن (مسؤول دفتر نشر، به عنوان ناشر انحصاری آثار شما) تنظیم شده باشد، علی‌القاعده بدون اذن و تأیید نهایی ارسال نشده است. خوانندگان در مطلع این جوابیه می‌خوانند: «برای ثبت در تاریخ، مستند و متقن به مطالبی که در لوای نقد منتشر کرده‌اید جواب می‌دهیم» و انتظارشان دریافت پاسخی در ‌شأن شخصیتی بزرگ به انتقادات یک نویسنده است اما متأسفانه به فاصله چند سطر با این جمله مواجه می‌شوند‌: «جناب سلیمی‌نمین! پیش از ورود به بحث، از انتخاب ادبیاتی ساختار شکن- نه از شما- از همه خوانندگان پوزش می‌طلبیم چون از قدیم‌الایام گفته‌اند: چون سر و کار تو با کودک فتاد / هم زبان کودکی باید گشاد». اینکه چرا باید برای بیان مطالبی مستند و متقن در پاسخ به نویسنده‌ای که بسیار ناچیز و خرد جلوه‌گر می‌سازیم به ساختارشکنی در ادبیات اهل فکر و نظر پرداخته شود، خود گویای نکته‌های بسیار است؛ ساختارشکنی و توسل به ادبیات تحقیر و خفیف‌سازی برای اثبات بی‌اساس بودن نقد نویسنده‌ای که به خود جرات انتقاد از بزرگی را داده است، نه‌تنها منزلت و قوت منطقی را به نمایش نمی‌گذارد، بلکه صرفاً سرکوب منتقد را با اتکا به چماق مدرن تداعی می‌کند که البته باید توجه داشت این سخیف‌سازی بردی هم نخواهد داشت زیرا نخستین تناقضی که - به فرض باور داشتن کودکانه بودن نقد ناقد- هنگام مطالعه این جوابیه به ذهن متبادر می‌شود، صدور 2 جوابیه از سوی بزرگ مورد نقد واقع شده، است. علی‌القاعده سخنی کودکانه از سوی فردی «مریض و..». هیچ صاحب اندیشه‌ای را متأثر نخواهد ساخت و دلیلی برای برانگیخته‌شدن خشم و توهین باقی نمی‌گذارد. احتمال دیگر که بعد از تأمل در محتوای جوابیه دوم تقویت می‌شود، اینکه ضعف استدلال تنظیم‌کنندگان جوابیه با هتک اعتبار و حیثیت منتقد، لاپوشانی شده است. البته ممکن است خواننده، اعتراف نویسندگان جوابیه درباره خود را بر اساس اصل «اقرار العقلا علی‌ انفسهم جایز» بپذیرد اما در پذیرش نسبت کودکی به ناقد، تأمل خواهد کرد. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! هرگز از‌ شأن و منزلت حضرتعالی کاسته نمی‌شد اگر با سعه صدر و بزرگوارانه به نقد پاسخ می‌دادید، همان‌گونه که هتک اینجانب از سوی اطرافیانی که از شما به صورت ویژه سود می‌برند مرا کوچک و حقیر نخواهد ساخت و نزد نکته‌سنجان، ادعای تحمل فکر مخالف (که این روزها شعار آن گوش‌ها را بسیار می‌نوازد) در عمل محک خواهد خورد. اگر کسی که 3 دهه در این کشور در عرصه رسانه‌ تلاش کرده و نشریات مهمی را مدیریت کرده است، نتواند دلسوزانه انتقادی را مطرح سازد، چه انتظاری می‌توان در زمینه اصلاح نابهنجاری‌ها داشت؟ بدون شک بسیاری از ضعف‌ها در جامعه امروز ما به حواشی و اطرافیان شخصیت‌های مورد احترام و بامنزلت کشور بازمی‌گردد. آیا بدون اجازه نقد به دلسوزان دادن، می‌توان ضمن حفظ سرمایه‌های انسانی مانع از تداوم حاشیه‌های امن برای سوءاستفاده‌کنندگان شد؟ اینجانب همان‌گونه که در نامه قبلی متذکر شدم، حضرتعالی را بحق فردی توانمند و با سوابق درخشان در مسیر مبارزات ملت ایران برای نیل به استقلال می‌دانم و این اعتقاد خود را در عمل و در شرایطی که برخی مؤتلفان سیاسی‌تان در تقابل قدرت، تهمت‌هایی همچون دست داشتن در ترور آقای سعید حجاریان، دخالت در فوت مرحوم حاج‌احمدآقا، هدایت قتل‌های زنجیره‌ای و... را در سطح مطبوعات زنجیره‌ای مطرح می‌ساختند در دفاع از حضرتعالی به اثبات رسانده‌ام، حال چگونه است که نمی‌توانم کوچک‌ترین نقدی، آن هم بسیار محترمانه، درباره مواضع کنونی جنابعالی داشته باشم؟ به گواه آرشیو روزنامه تهران‌تایمز (در دوران مدیریت اینجانب) به تک‌تک شایعات گسترده‌ای که به منظور نابود‌سازی شخصیت حضرتعالی در ابتدای ‌ روی کار‌ آمدن جریان دوم خرداد مطرح می‌شد، پاسخ داده شده است. حال کدام خصوصیت اطرافیان شما امروز موجب می‌شود تا فرق «انتقاد از موضع اصلاح» با «تخریب» تمیز داده نشود و منتقدی دلسوز، بی‌رحمانه آماج حملات غیرمنصفانه قرار گیرد؟! اجازه بدهید با این پرسش از حضرتعالی که «آیا برای اصلاح برخی ضعف‌های چشمگیر در اطرافمان راهی جز فراهم‌آوردن بستری برای طرح منطقی و مستند انتقادات وجود دارد؟» به این مقدمه پایان دهم و به بررسی جوابیه بپردازم. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! از توهین‌های تأسفبار که گذر کنیم، اطرافیان حضرتعالی برای اثبات تناقض در انتقادات اینجانب، در نخستین فراز از جوابیه خود آورده‌اند: اگر حوصله مطالعه مثنوی 70 من کاغذ خویش را داشته باشید، درمی‌یابید که تناقض، اصول گفتاری و نوشتاری شما بویژه در آن نامه است، توجه فرمایید: 1- به روش سوفسطائیان، سخن از مهندسی کلان رهبری در هدایت جامعه کرده‌اید [به میان آورده‌اید] «تا هرکس متناسب با توانمندی‌هایش به جایگاهی برسد که ملت از قابلیت‌هایش سود حداکثری ببرد» و در ادامه با تفسیر به رأی و تحریف بسیاری از واقعیت‌ها (که در ادامه به آنها اشاره می‌شود) خطاب به آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی می‌نویسید: «رفتار سیاسی حضرتعالی به روشنی نشان می‌دهد که حاضر نیستید به این مولفه تن دهید». عدم صداقت در جملاتی که بر اساس حب و بغض بر قلم جاری می‌شود، موجب می‌شود در چند سطر پس از آن در تایید ولایتمداری نامزدی که شما نشست و برخاست آن [وی] را در راستای تقویت ولایت می‌دانید، بنویسید: «رهبری به ریاست‌جمهوری، قبل از مناظره متذکر می‌شوند که نامی از افراد برده نشود اما به هر دلیل (احتمالاً دلیلی فوق‌ تذکر ولایت) احمدی‌نژاد از افرادی به عنوان خطاکاران مهم یاد می‌کند». (پاسخ، ص2) بیان چند نکته در ارتباط با نخستین تناقضی که به نامه انتقادی اینجانب به حضرتعالی نسبت داده شده، ضروری است؛ اولاً این فراز حتی به لحاظ دستور زبان فارسی دارای اشکالات چشمگیر است (برخی از آنها داخل کروشه اصلاح شده است) تا چه رسد به برخورداری از منطقی قوی! ثانیاً به فرض حفظ امانت در نقل قول‌ها، این 2 بخش که مربوط به 2 فرد مستقل از یکدیگر است، چه ربط منطقی‌ای با هم دارند؟ ثالثاً تهیه‌کنندگان محترم این پاسخ، ادعایی را مطرح می‌سازند که با مواضع به ثبت رسیده از اینجانب کاملاً در تعارض است. بنده نه‌تنها از همه عملکردهای آقای احمدی‌نژاد دفاع نکرده‌ام و نمی‌کنم، بلکه با انتقاداتم از بحث ایشان درباره اسرائیل در ابتدای دوره اول ریاست‌جمهوری، انتصاب افرادی ناهمخوان با اصولگرایی و نامقبول در میان مردم (همچون آقایان کردان، مشایی، رحیمی و...) موجب رنجش دولتمردان کنونی از خود شده‌ام؛ البته عالم سیاست عالم نسبیت‌هاست و از این رو آقای احمدی‌نژاد را به طور نسبی بر نامزدهای ریاست‌جمهوری مورد حمایت حضرتعالی ارجح دانستم؛ بنابراین نه‌تنها چنین باوری ندارم که «نشست و برخاست» ایشان در راستای تقویت ولایت است، بلکه به طور جدی معتقدم جناب آقای رئیس‌جمهور بعضاً متأثر از متملقان استقرار یافته در اطرافشان دچار توهماتی می‌شود که برخی بزرگان کاملاً در آن گرفتار آمده‌اند. رابعاً اینجانب در این جمله از آقای احمدی‌نژاد به دلیل عدم توجه به توصیه مشفقانه رهبری انتقاد کرده‌ام، به همین دلیل نیز تنظیم‌کنندگان جوابیه برای اینکه بتوانند مطلب مورد نظر خود را استخراج کنند دست به تحریف آشکار جمله نقل شده زده‌اند، حال آنکه در ابتدای جمله سلاخی شده به صراحت از عملکرد آقای احمدی‌نژاد در نام بردن از افراد در مناظره انتقاد کرده‌ام: «اگر برای رشد جامعه- به عنوان موثرترین تضمین‌کننده سلامت آن- ارزش لازم را قائل باشیم، برخی خطاها را تحمل می‌کنیم. مگر ممکن است انتخاباتی با چنین ابعاد گسترده‌ای مدیریت شود و هیچ خطایی در آن رخ ندهد؟ همان‌طور که اشاره شد، حتی رهبری به ریاست‌جمهوری قبل از مناظره متذکر می‌شوند که نامی از افراد برده نشود اما به هر دلیل آقای احمدی‌نژاد همچون آقای موسوی از افرادی به عنوان خطاکاران مهم یاد می‌کند». (ورای نمودها و نمادها، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران، چاپ سوم، شهریور 88، ص40) متأسفانه این جمله، تحریف شده تا ثابت شود که از کنار بی‌توجهی آقای احمدی‌نژاد به رهنمود رهبری گذشته‌ام (هرچند که اگر چنین هم بود هیچ‌گونه ارتباطی به انتقاد از جنابعالی نمی‌توانست داشته باشد)، همچنین برخورد احترام‌آمیز با افراد و نام آقای موسوی نیز از جمله نقل شده، حذف شده است. قابل توجه اینکه در چند فراز دیگر نامه نیز اینجانب به خطای آقای احمدی‌نژاد در مناظرات اشاره داشته‌ام: «البته نحوه بیان مسائل از جانب آقای احمدی‌نژاد خالی از اشکال نبود»... «بدون شک هیچ‌یک از نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری دهم (اعم از کاندیدای مورد حمایت حضرتعالی و کاندیدای رقیب) در تبلیغات انتخاباتی خود، عاری از لغزش نبودند». (همان، ص29) حال با وجود صراحت در انتقاد از آقای احمدی‌نژاد چگونه تصور شده است که با تحریف می‌توان تناقض تراشید (آن هم بی‌ارتباط؟!) مگر جامعه صرفاً یافته‌ها و برداشت‌های خود را محدود به مطالعه مطالب و ادعاهای اطرافیان حضرتعالی خواهد کرد؟ تهیه‌کنندگان جوابیه در چارچوب دومین تناقص‌یابی در نامه انتقادی اینجانب به حضرتعالی، مدعی‌اند: 2- با استفاده تحریف‌آمیز از اقدامات آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی از سال 60 تا 76، خطاب به ایشان چنین می‌نویسید: «فرد محوری محسوسی که می‌توان در شما سراغ گرفت خساراتی را متوجه انقلاب کرده است». اما در سطری دیگر ناخودآگاه از زبان رهبر‌ معظم انقلاب، آن هم در پایان 8 سال ریاست‌جمهوری آیت‌الله هاشمی‌‌رفسنجانی می‌نویسید: «رئیس‌جمهوری محترم (آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی) حقاً و انصافاً عمر و زندگی خود را چه پیش از انقلاب و چه بعد از آن وقف اسلام کرده و در تمام‌ مسؤولیت‌های سنگینی که تاکنون برعهده داشته، منشأ خدمات بزرگ و ارزنده‌ای بوده‌اند و بی‌تردید بعد از پایان ریاست‌جمهوری نیز در مسؤولیت‌های بزرگ دیگری که به عهده می‌گیرند، وجود ایشان برای نظام اسلامی و انقلاب و کشور بسیار نافع و ارزشمند خواهد بود». آیا تناقض از این آشکارتر می‌شود که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در چند جمله کوتاه از کسی که شما ایشان را برای انقلاب اسلامی «مخرب!» می‌دانید با کلمات تأکیدی «حقاً»، «انصافاً» «چه پیش از انقلاب»، «چه پس از انقلاب»، «در تمام‌ مسؤولیت‌های سنگین»، «تاکنون»، «خدمات ارزنده»، «بی‌تردید» و... تمجید و تقدیر کنند؟!‌ (جوابیه، ص2) جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! متأسفانه جوابیه‌نویسان حضرتعالی به اصول بدیهی مناظره قلمی پایبند نبوده‌اند. «اولاً این جمله که شما ایشان را برای انقلاب اسلامی «مخرب» می‌دانید». حقیقت خارجی ندارد و چون «مخرب» در گیومه آمده کاملاً تحریف است. ثانیاً جمله: «فرد‌محوری محسوسی که می‌توان در شما سراغ گرفت، خساراتی را متوجه انقلاب کرده است»، عین جمله بنده نیست و اشاره صریح به خدمات ارزشمند جنابعالی، عامدانه از میان آن حذف شده است؛ برای درک توانمندی اطرافیان‌تان در جعل واقعیت‌های آشکار، اصل جمله را مرور می‌کنیم: «اجازه دهید به عنوان فردی دلسوز خدمت‌تان عرض کنم با مروری گذرا بر رخدادهای 3 دهه گذشته، فرد محوری محسوسی را می‌توان در شما سراغ گرفت که در کنار خدمات شایسته و ماندگارتان خساراتی را نیز به جهت این خصیصه بارز متوجه انقلاب کرده است». (ورای نمودها و نمادها، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران، چاپ سوم، شهریور 88، ص22) البته خوانندگان قضاوت خواهند کرد که چه اطرافیان صدیقی را در ذیل قدرت و جایگاه‌تان رشد داده‌اید. ثالثاً: مگر نمی‌شود فردی هم خدمات ارزنده‌ای داشته باشد و هم مسبب خسارت شود؟ بر چه اساسی به کمک تحریف، این 2 جمله با هم متناقض ارزیابی شده‌اند؟ رابعاً چرا هیچ‌گونه اشاره‌ای به این مساله نمی‌شود که رهبری با این تجلیل و وعده که از رئیس‌جمهور بعد از پایان دوره‌اش در جای مهم دیگری استفاده خواهد شد از کدام زیاده‌خواهی اطرافیان جنابعالی پیشگیری کردند. افکار عمومی هرگز فراموش نخواهد کرد که این اعلام نظر رهبری بعد از 2 بار مقابله با حرکت فراقانونی برای ماندگاری در قدرت اجرایی، نادیده گرفتن قانون اساسی و بی‌محتوا ساختن جمهوریت، صورت گرفت و برای آرام کردن جریانی که اراده معطوف به قدرت و تکریم دارد تنها راهی بود که با کم‌هزینه‌ترین شکل، تلاش‌ها را برای مادام‌العمری کردن ریاست‌جمهوری خنثی کند. خامساً‌ در طول 3 دهه گذشته شخصیت‌های برجسته‌تر از جنابعالی و با خدمات بسیار شایسته‌تر در قبل و بعد از انقلاب به دلیل فردمحوری سرنوشتی یافتند که دیگر امکان خدمت به ملت برای آنان میسور نبود. اجازه بدهید در ادامه به این مساله بیشتر پرداخته شود. سومین تناقض ادعایی جوابیه‌نویسان حضرتعالی در نامه اینجانب چنین است: 3- ترجیع‌بند شما در این نقد و همه مطالبی که به عنوان نقد منتشر می‌کنید «فردمحوری» آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در برخورد با مسائل و برنامه‌های اداره جامعه است اما به بهانه چرایی و چگونگی مشرف ‌شدن نمایندگان به حج از ایشان می‌پرسید: «چرا مجلس شورای اسلامی قوانین دقیقی برای مرتفع ساختن این معضل وضع نکرد تا ستادهای حج و بعثه رهبری تبدیل به اقامتگاه‌های مجلل زیارتی برای مسؤولان باشد؟!» کجای این جملات دلیلی بر فردمحوری آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی است؟ عدم وضع قانون منع سفر نمایندگان به حج یا عدم اقامت مسؤولان کشور در بعثه رهبری؟ (جوابیه، ص3) جناب آقای‌ هاشمی‌رفسنجانی! گویا اطرافیان حضرتعالی آگاهانه نخواسته‌اند به اصل مطلب، یعنی مخالفت با نظر امام مبنی بر عدم تعطیلی مجلس به بهانه سفر حج توجه کنند؛ لذا با این تغافل اولاً صدر و ذیل عبارت طرح شده با یکدیگر ارتباطی پیدا نمی‌کنند. ثانیاً همچون دیگر نقل‌قول‌ها از نامه انتقادی اینجانب این جمله نیز با تحریف بیان شده است. اصل جمله چنین است: «چرا مجلس شورای اسلامی قوانین دقیقی برای مرتفع ساختن این معضل وضع نکرد تا جایی که هر ساله در موسم حج، کشور به صورت نیمه‌تعطیل درمی‌آمد و امور مربوط به جامعه و مردم برای نزدیک به یک ماه مسکوت می‌ماند و به تدریج ستادهای حج و بعثه رهبری تبدیل به اقامتگاه‌های مجلل زیارتی برای مسؤولان شد». (ورای نمودها و نمادها، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ معاصر ایران، چاپ سوم، شهریور88، ص21) خوانندگان توجه خواهند داشت که در سال 61 امام به صراحت می‌فرمایند، به بهانه حج مجلس تعطیل نشود: «الان چند روز است که به من مکرر گفته شده است که دارد مملکت برای این توجهی که دارند به سفر حج، فلج می‌شود. وکلای مجلس می‌خواهند همه مشرف شوند؛ 140 نفر یا بیشتر مشرف بشوند. البته عذر دارند می‌گویند آقای هاشمی‌ فرموده‌اند که این تعطیلی آنهاست، لیکن ما فکر این را بکنیم که ما امروز تعطیلی داریم؟... آقایان توجه کنند! خودشان همه دانشمند هستند، همه توجه به مسائل دارند که البته بعضی مسائل دیگر هست، من نمی‌خواهم بگویم که موجب نگرانی است...». (صحیفه‌ امام، مجموعه آثار امام خمینی، مؤسسه نشر و تنظیم آثار، چاپ سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سال 1379، جلد شانزدهم، صص5-464) جناب آقای هاشمی! حضرتعالی در خاطرات خویش، فرمایشات امام را اینگونه روایت می‌کنید: «سه‌شنبه 9 شهریور... نمایندگان مجلس، فرماندهان سپاه، سفرا و کارداران و ائمه جمعه پاوه با امام ملاقات داشتند. من مقداری صحبت کردم و سپس امام صحبت کردند و از تصمیم جمع زیادی از نمایندگان و مسؤولان درباره مسافرت به مکه انتقاد کردند. لابد عده‌ای منصرف خواهند شد». (پس از بحران، کارنامه و خاطرات هاشمی‌رفسنجانی در سال 1361، دفتر نشر معارف انقلاب، سال 1380، چاپ دوم، ص236) صرف‌نظر از اینکه در اظهارات امام بحث تعطیل نشدن مجلس مطرح است و مقدم نداشتن امور شخصی بر امور ملت اما در این روایت صرفاً انتقاد از تصمیم جمع زیادی از نمایندگان مطرح شده است، با این وجود حضرتعالی پیش‌بینی می‌کنید «لابد عده‌ای منصرف خواهند شد» و در خاطرات روز بعد خویش استدلال می‌کنید چون بیش از 80 نفر از نمایندگان به حج واجب مشرف خواهند شد چاره‌ای جز تعطیلی نداریم و سپس به نقل آنچه در صحن علنی عنوان کرده‌اید، می‌پردازید: «من با صراحت گفتم که اگر حج واجب باشد هیچکس حق ممانعت را ندارد؛ آقایانی که واجب است مکه بروند، حتماً بروند و جلویشان گرفته نشود، خودشان هم نمی‌توانند منصرف شوند چون وظیفه است و اگر با رفتن آقایان امکان ادامه کار مجلس نیست بعضی آقایانی که در کشور هستند در محل‌های انتخاباتی‌شان یا در جبهه یا در جاهای دیگری که امروز حضورشان نیاز است خدمت کنند و برنامه‌تان را بهم نزنید»‌ (همان، ص237، پاورقی). اگر فرض را بر این بگذاریم که «ولایت فقیه» نمی‌تواند در حد یک مدیر عادی مانع از تعطیلی یکی از ارکان کشور شود و با سفر 80 نماینده، مجلس از اکثریت می‌افتاد (که شما نیز این مساله را با «اگر» بیان کرده‌اید) سؤال این‌ است که چرا نظر امام سال بعد به اجرا درنمی‌آید تا جایی که حضرتعالی در سال 62 خود زبان به اعتراض می‌گشایید اما هرگز اقدامی برای جلوگیری از تعطیلی مجلس به عمل نمی‌‌آورید؟ «مجلس از امروز تا دهم مهرماه تعطیل است. بسیاری از نمایندگان به مکه می‌روند؛ کار خوبی نیست. تبعیض است و بدنامی دارد»‌ (آرامش و چالش، کارنامه و خاطرات هاشمی‌رفسنجانی در سال 1362، به اهتمام مهدی هاشمی، دفتر نشر معارف انقلاب، سال 1381، ص257). جمله‌ای که اطرافیان حضرتعالی دست به تحریف آن زده‌اند، در این رابطه بود که قطعاً دیگر در سال 62 بحث حج واجب مطرح نبوده است؛ اگرنه نمی‌گفتید: «تبعیض است و بدنامی دارد». چرا به خاطر جلوگیری از این بدنامی، فرمان امام را در سال بعد اجرا نکردید؟ آیا به عنوان ریاست ‌مجلس نمی‌توانستید کمترین اقدامی برای رفع دغدغه‌های امام انجام دهید؟ چرا مجلس سال بعد نیز همچون سال 61 برخلاف نظر صریح امام تعطیل می‌شود تا «بسیاری از نمایندگان» به حج مشرف شوند؟ آیا بر بی‌توجهی به انتقاد پدر دلسوزی چون امام در ارتباط با تعطیل کردن مجلس، جز فردمحوری می‌توان نام‌ دیگری نهاد؟! جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! تهیه‌کنندگان جوابیه در چهارمین تناقض‌تراشی به شیوه غیراصولی خود ادامه داده‌اند و می‌نویسند: 4- از یک سو برنامه‌های قائم‌مقامی آیت‌الله منتظری را تلاش دشمنان انقلاب برای رهبرسازی در عرض رهبری می‌دانید و از سوی دیگر تلاش ارادتمندان انقلاب برای کاستن از نگرانی خطری که نظام نوپای جمهوری اسلامی را به خاطر بروز بیماری قلبی امام (ره) تهدید می‌کند نکوهش می‌کنید و در ادامه، برای توجیه این تناقض آشکار می‌نویسید: «جناب آقای هاشمی! در این میان جنابعالی با هر 2 طیف ارتباط داشتید!!» (جوابیه، ص3). در این زمینه نیز باید گفت، تحریف، اساس تناقض‌تراشی واقع شده است. اولاً هرگز تلاش جمع ارادتمندان انقلاب برای مطرح ساختن آقای منتظری به عنوان رهبر آینده مورد نکوهش قرار نگرفته، بلکه صرفاً بی‌توجهی جنابعالی به دستور امام مورد نقد واقع شده است: «از سوی دیگر، طیفی از ارادتمندان انقلاب بعد از بروز بیماری قلبی امام و بستری شدن ایشان دچار نگرانی‌های عدیده‌ای برای استمرار نظام نوپای جمهوری اسلامی شدند؛ لذا طبیعی بود که به منظور اطمینان‌بخشی به مردم درباره نهاد رهبری به چاره‌اندیشی بپردازند»‌ (ورای‌ نمودها و نمادها، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ معاصر ایران، چاپ سوم، شهریور 88، ص24). اینجانب اقدام دلسوزان انقلاب و برنامه‌های افرادی چون سیدمهدی هاشمی برای طرح آقای منتظری را 2 مقوله جدا از یکدیگر ارزیابی کرده‌ام که یکی با هدف تقویت انقلاب و دیگری به منظور رهبرسازی در عرض امام معرفی شده است اما در این بین امام در آستانه برگزاری مجلس خبرگان به حضرتعالی پیام می‌دهند که با چنین انتخابی مخالفند. آنچه در نامه اینجانب مورد انتقاد واقع شده و مورد نکوهش قرار گرفته، مکتوم داشتن نظر رهبری و عدم انعکاس آن حتی به شخصیت‌های بسیار نزدیک به امام است. همه شخصیت‌هایی که آن‌ روز عضو مجلس خبرگان بودند و اقدام به بیان خاطرات خویش کرده‌اند به صراحت اعلام داشته‌اند که اگر قبل از تشکیل اجلاس خبرگان از نظر امام مطلع می‌شدند هرگز به آقای منتظری رأی نمی‌دادند؛ به عبارت دیگر درست است که ارادتمندان انقلاب تصور می‌کردند با گزینه‌ای چون آقای منتظری می‌توانند برخی نگرانی‌ها را برطرف سازند اما امام با آگاهی از فتنه‌گری‌های افرادی چون مهدی هاشمی در اطراف آقای منتظری صلاح نمی‌دانستند با چنین انتخابی این جریان تقویت شود؛ از سوی دیگر مایل نبودند در آن مقطع مسائل اطرافیان آقای منتظری را عمومی سازند، به همین دلیل مخالفت خود را به صورت خصوصی به حضرتعالی که عضو هیات رئیسه خبرگان بودید منعکس کردند: «آقای محمدی‌گیلانی به دفتر آمد و پیام امام را درباره برنامه مجلس خبرگان آورد... گفت که امام با انتخاب آقای منتظری «برای جانشینی رهبر» موافق نیستند.» (امید و دلواپسی، کارنامه و خاطرات هاشمی‌رفسنجانی در سال 1364، دفترنشر معارف انقلاب، سال 1387، ص312). با این وجود سران قوا و حتی آیت‌الله مشکینی (رئیس مجلس خبرگان که در قم سکونت داشتند) را در جریان قرار ندادید، بلکه همان‌گونه که اشاره شد، شخصاً به دیدار امام رفتید تا نظر ایشان را تغییر دهید که توفیقی نیافتید: «شب خدمت امام رفتم و راجع به پیام ایشان درباره مجلس خبرگان مذاکره کردیم. نگرانند که تعیین آیت‌الله منتظری به عنوان رهبر آینده، باعث عداوت و کارشکنی رقبای دیگر شود»‌ (همان، ص314). اما همان‌گونه که خاطرات آیت‌الله محمدی‌گیلانی روشن می‌سازد نگرانی امام از مسائل اساسی‌تری بود؛ پاسخ ندادن ایشان به تبریک مجلس در این زمینه و عدم واکنش به گزارش انتخاب آقای منتظری در ملاقات با اعضای خبرگان به وضوح واقعیت را روشن می‌سازد. آقای گیلانی همچنین می‌گوید: روزی آقای هاشمی در حضور جمعی گفت: من بعد از ظهر رفتم خدمت امام، امام فرمودند: «موضوع قائم‌مقامی آقای منتظری را فردا مطرح نکن». گفتم: چرا؟ ما در اجلاسیه قبل به آقایان گفته‌ایم که ایشان را به عنوان قائم‌مقام مطرح کنیم. فرمودند: نه! یکی از دوستان آمده و چنین گفته... گفتم: «ما اعلام کرده‌ایم. نمی‌شود...» (سنجه انصاف، محمدی‌ری‌شهری، به نقل از سخنرانی محمدی‌گیلانی، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث قم، سال 1386، ص18). این مقاومت جنابعالی در برابر نظر امام که بعد‌ها هزینه فراوانی را بر انقلاب تحمیل کرد و موجب ریزش بخش قابل توجهی از نیروهای انقلاب شد، صرفاً به این دلیل بود که علاوه بر جایگاه‌تان در میان دلسوزان انقلاب، تلاشی نیز برای حفظ موقعیت سیاسی‌تان در جمع نیروهای ناهمخوان با امام و انقلاب داشتید؛ از این‌رو - همان‌گونه که بیان شد- با قاطعیت رهبری در برابر سیدمهدی هاشمی همراه نبودید. اراده معطوف به قدرت، چنین رویه سیاسی را منطقی جلوه‌گر می‌سازد اما ما از امام آموختیم که اگر نزدیک‌ترین فرد به ما نیز به قانون و اصول تن نداد در مقام انتخاب بین وی و اصول بدون هیچ‌ تردیدی در کنار اصول قرار گیریم. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! تهیه‌کنندگان جوابیه در پنجمین فراز ضمن اشاره به عناوین برخی اظهارات حضرتعالی که سیاست‌های تبلیغاتی علیه آقای احمدی‌نژاد را جهت می‌داد و در نامه انتقادی اینجانب آمده بود، می‌نویسند: با این جمله که «شما علیه یک کاندیدا از هیچ حرکتی فروگذار نبودید!!!» نقض کننده فرازی از نامه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی به مقام معظم رهبری دانسته‌اید که گفته بود: «در رسانه‌ها مطلبی به نفع یا ضرر افراد و جریان‌های درگیر در انتخابات نگفته‌ام» اما کم‌حافظه‌بودن وادارتان می‌کند برای همه شواهد خویش مطالب متناقض بیاورید، چون بلافاصله می‌نویسید: «البته حق طبیعی حضرتعالی است که به عنوان شخصیتی مؤثر در انقلاب اسلامی نسبت به روند امور جامعه اظهارنظر فرمایید و در قبال آنچه به زعم خویش نامناسب می‌پندارید، واکنش نشان دهید»‌ (جوابیه، ص3). در این زمینه باید عرض کرد، ظاهراً جوابیه‌نویسان محترم با معنای تناقض چندان آشنا نیستند؛ زیرا مستندات فراوان که در نامه انتقادی‌ام به نمونه‌هایی از آن اشاره شد، در رد ادعای دخالت نداشتن جنابعالی در انتخابات و سخن نگفتن به نفع یا ضرر افراد و جریان‌های درگیر در انتخابات‌ بود. اگر چنین ادعای خلاف واقعی آن‌ هم در نامه به رهبری مطرح نمی‌شد، فعالیت پیرامون انتخابات حق طبیعی همه آحاد جامعه است اما از یک‌سو نقش محوری در یک جریان ایفا کردن و از سوی دیگر تکذیب فعالیت‌های گسترده آشکار و پنهان، جای انتقاد دارد. جنابعالی به منظور محق جلو‌ه‌گر ساختن خود در نگارش نامه‌ای تند به رهبری به بهانه توهین آقای احمدی‌نژاد به خانواده‌تان مدعی می‌شوید در حالی که هیچ اقدامی له یا علیه نامزدهای انتخاباتی نکرده‌اید مظلومانه مورد هجمه تبلیغاتی قرار گرفته‌اید. پذیرش چنین ادعای بزرگی از سوی جامعه مستلزم آن بود که از یک‌سو بسیاری از اخبار منتشر شده در رسانه‌های نزدیک به شما از آرشیوها معدوم شود (که به تعدادی از آنها اشاره کرده بودم) و از سوی دیگر حمایت‌های متنوع حضرتعالی، تک‌تک اعضای خانواده‌تان، احزاب سیاسی مرتبط و... از رقبای آقای احمدی‌نژاد جملگی نادیده گرفته شود. مجدداً تاکید می‌کنم ورود به عرصه فعالیت‌های انتخاباتی حق همه شهروندان است اما اگر وارد مبارزه انتخاباتی شدیم و سخنانی به ناحق گفتیم و در مقابل سخنانی به ناحق شنیدیم فریاد «وا اسلاما» سر ندهیم، بویژه اگر در سخن به ناحق گفتن بر دیگران سبقت گرفته باشیم. به راستی چرا باید خود را تافته جدا بافته‌ای بپنداریم و به خود اجازه هر نوع سخن گفتن بدهیم و در مقابل، اگر دیگران سخنی بگویند اساس امور را بر هم زنیم؟! انتخابات یک مبارزه سیاسی بسیار فشرده است که در آن خطا نیز صورت می‌گیرد. اگر مایل نبودید مورد تعرض قرار گیرید علی‌القاعده نباید به این وسعت خود را در انتخابات درگیر می‌کردید؛ بنابراین بین «فعالیت انتخاباتی را حق حضرتعالی دانستن» و بیان اینکه «چرا فعالیت‌های خود را کتمان می‌کنید» نه تنها تناقضی نیست، بلکه صرفاً خلاف گفتن به رهبری و مردم، مساله‌ مورد انتقاد در آن فراز از نامه بود. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! ششمین رویکرد تهیه‌کنندگان جوابیه برای تناقض‌یابی در نامه انتقادی اینجانب چنین است: «هشدار آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی درباره انزوای روحانیت» را بزرگ‌نمایی و تلاش ایشان برای ضربه زدن به دولت احمدی‌نژاد می‌دانید و در ادامه دچار تناقض عظیم گفتاری می‌شوید و از «ضعف چشمگیر دولت نهم در برقراری ارتباط با گروه‌های مرجع، بویژه روحانیت» سخن می‌گویید (جوابیه، ص4). همان‌گونه که اشاره رفت، یا جوابیه‌نویسان با معنی تناقض آشنا نیستند یا برای ملکوک جلوه‌گر ساختن نقد به هر شیوه‌ای دست می‌یازند. در این زمینه این سؤال مطرح شده بود: «اگر از حضرتعالی به عنوان یک روحانی برجسته پرسیده شود که چرا از یک سو از بسیاری از کسانی که تضعیف روحانیت را به صورت هدفمند و سازمان یافته در برنامه کار خود قرار داده‌اند تحت عنوان یک حزب سیاسی حمایت می‌کنید و از دیگر سو به بزرگ‌نمایی ضعف‌های دولت نهم در این زمینه می‌پردازید، چه پاسخی خواهید داشت؟» (ورای نمودها و نمادها، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ معاصر ایران، چاپ سوم، شهریور88، ص35). متأسفانه به این پرسش‌ اساسی پاسخی داده نشده است، در حالی که بسیاری از دلسوزان نظام از گسترش چتر حمایتی جنابعالی بر سر جریاناتی که درصدد تضعیف روحانیت، بلکه تضعیف جایگاه اسلام در جامعه هستند، انتقاد دارند. حتی متأسفانه در زمان حاکمیت یافتن همین جریان در بعد از دوم خرداد بر کشور که امام مورد بدترین حملات قرار گرفت، هرگز این نگرانی در شما بروز نیافت. جریان سیاسی غرب‌گرا خاطراتی برای آقای منتظری تنظیم کرد که در آن بدترین تهمت‌ها و نسبت‌های دروغ به بنیانگذار انقلاب و ستون روحانیت صورت گرفت اما هرگز چنین هشداری را در آن زمان از جانب جنابعالی شاهد نبودیم. اما اکنون ضعف دولت آقای احمدی‌نژاد را در برقراری ارتباط با گروه‌های مرجع، بویژه روحانیت، آنچنان بزرگ‌نمایی می‌کنید که گویا اراده‌ای برای تضعیف هدفمند روحانیت در کشور وجود دارد. آیا اگر کسی بپرسد چرا در برابر برنامه یک جریان سیاسی که سعی می‌کند خودش را به شما نزدیک نشان دهد سکوت می‌کنید اما به بزرگ‌نمایی ضعف دولت که صرفاً متوجه ارتباط با روحانیت نیست، بلکه همه گروه‌های مرجع را دربر می‌گیرد می‌پردازید، دچار تناقض است؟ اما در بند هفتم، جوابیه‌نویسان محترم نتوانسته‌اند بدخواهان خارج از نظام را با تشکل‌های داخلی از یکدیگر تمیز دهند، لذا فاصله زمانی کلید خوردن فعالیت‌های هریک را تناقض پنداشته‌‌ و می‌نویسند: در جایی نوشته‌اید: «بدخواهان این کشور پس از مطالعه نامه شما خود را برای سوءاستفاده از شرایط فراهم آمده آماده ساختند» و چند سطر پایین‌تر نوشتید: «البته باید اذعان داشت که برخی افراد و تشکل‌ها از ماه‌ها قبل برای احتمالات مختلف خود را آماده ساخته بودند». این «آماده ساختن‌ها» مربوط به چه مقطعی بود؟!! (جوابیه،ص4). صرف‌نظر از اینکه هر دو فراز سخن اینجانب تحریف شده و بخش‌هایی از آن به دلخواه حذف شده است (ظاهراً عدم پایبندی به امانت‌داری، رویه‌ای غیرقابل انفکاک از اطرافیان شماست) بدون شک نامه تند حضرتعالی به رهبری به بهانه دفاع از فرزندانتان، بدخواهان این مرز و بوم را به این جمع‌بندی رساند که شکافی در درون نظام جمهوری اسلامی ایجاد شده است، لذا فرصت را برای ضربه زدن به حکومتی که سال‌هاست درصدد براندازی آن هستند مغتنم شمردند و نیروهای وابسته به خود را فعال ساختند؛ قطعاً از طریق شبکه‌های خارجی مطلع شدید که بلافاصله پس از نامه شما که در آن پیش‌بینی آتش و دود را در خیابان‌ها کرده بودید، هم شبکه‌های صهیونیستی انگیزه یافتند و هم عوامل اجیر شده آنان همچون حزب دموکرات‌، مجاهدین خلق و... فعالیت خود را شدت بخشیدند. این خطاهای فاحش سیاسی که ریشه در برتری دادن حریم‌های کاذب بر اصل انقلاب دارد، حتی بهانه‌ای برای قرابت‌های ناهمگون فراهم ساخت، متأسفانه برخی فرزندان و وابستگان ‌شما و تشکل‌های سیاسی‌اي که از ماه‌ها قبل از انتخابات، ساز و کاری برای احتمال شکست پیش‌بینی کرده بودند با اعمال غیرقانونی و دور از انتظار خودشان بستر مناسبی برای تحرکات بدخواهان کشور فراهم ساختند؛ تأسف‌بارتر آنکه حضرتعالی ابتدا ترجیح دادید از درآمیختگی نیروهای خطاکار داخلی با نیروهای بدخواه خارج از نظام جلوگیری نکنید و موضعی در برابر آن اتخاذ نکردید تا زمانی که دستور کار نیروهای خارج از نظام در تظاهرات روز قدس بر همگان روشن شد. نویسندگان محترم در بند هشتم جوابیه مرقوم داشته‌اند: 8- در لابه‌لای نامه خواسته یا ناخواسته در تناقضی دیگر به مسؤولان کشور هم کنایه می‌زنید که می‌توانند به اشارت همه چیز را عوض کنند. از یک طرف می‌نویسید: «صرفاً انتقاد رهبری از عملکرد آقای احمدی‌نژاد می‌توانست شرایط را تغییر دهد»‌، از طرف دیگر می‌نویسید: «اقدام مورد درخواست شما از رهبری در 3 روز مانده به انتخابات چه ارتباطی با مردم داشت؟» (جوابیه، ص3). جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! آیا زمان آن نرسیده است که در عملکرد افرادی که برای‌تان جوابیه تهیه می‌کنند، دقت و در آن شک کنید؟ در جوابیه‌ای که به نام دفتر آثار شما تهیه شده حتی یک جمله اینجانب با حفظ امانت نقل نشده است. بدون شک چنین اطرافیانی نه‌تنها‌ شأن و منزلت حضرتعالی را ارتقا نخواهند داد بلکه به آن لطمه جدی وارد می‌سازند. لطفاً به اصل جمله توجه کنید: «توجیه نگارش چنین نامه‌ای صرفاً در یک حالت متصور است و آن اینکه براساس نظرسنجی‌ها، حضرتعالی عن‌قریب همه سرمایه‌گذاری و اعتبار سیاسی خود را از دست رفته می‌دیدید، لذا انتظار داشتید با نامه‌ای شدیداللحن، رهبری را وادار سازید علیه آقای احمدی‌نژاد موضعی اتخاذ کند که معادله انتخابات را برهم زند، چرا که از این دیدگاه صرفاً انتقاد رهبری از عملکرد آقای احمدی‌نژاد می‌توانست شرایط را تغییر دهد اما آیا تحقق چنین انتظاری با تهدید رهبری به مواجه شدن با شورش‌های خیابانی ممکن بود؟» (ورای نمودها و نمادها، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ معاصر ایران، چاپ سوم، شهریور 88، ص38). قطعاً پاسخ اینجانب به این سؤال منفی است اما اطرافیان حضرتعالی تصور دیگری داشتند، لذا بعد از ناکامی از این طریق از شب پنجشنبه با پخش شایعه‌ای به طور شبکه‌ای و گسترده چنین جلوه دادند که رهبر شفاهاً اعلام موضع کرده‌اند. تأمل و توجه در مفاد شایعه پخش شده تا حدودی اهداف مورد نظر را روشن می‌سازد: «رهبر معظم انقلاب ضمن دلجویی از حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی‌رفسنجانی فرمودند: مردم در مرحله‌ای هستند که باید خودشان معروف را از منکر تشخیص بدهند. امید است مردم با رأی خود جواب دروغگویان و کسانی که به سرمایه‌های نظام توهین‌ کردند را بدهند». فراگیری انتشار این شایعه سازمان‌یافته از طریق فضای مجازی، پیامک و... به حدی بود که دفتر رهبری ناگزیر از واکنش شد. متن تکذیبیه منتشر شده در رسانه‌ها در این زمینه بدین شرح است: «در پی شایعات مطرح شده درباره پاسخ رهبر معظم انقلاب به نامه حجت‌الاسلام والمسلمین هاشمی‌رفسنجانی، یک مقام آگاه در دفتر مقام معظم رهبری ضمن تکذیب این شایعه اعلام داشت: هیچ پاسخ شفاهی یا کتبی به این نامه از سوی معظم‌له داده نشده است» (پنجشنبه 21 خرداد 88). هرچند این سناریو با تکذیب به‌هنگام دفتر رهبری ناکارآمد شد اما اهداف اولیه را از انتشار نامه کاملاً روشن ساخت، زیرا زمانی که با تهدید نتیجه مورد نظر حاصل نشد «فریب» با استفاده از قدرت شبکه سازمانی و رسانه‌ای در دستور کار قرار گرفت تا محکومیت آقای احمدی‌نژاد به نوع دیگری رقم بخورد. قطعاً اصرار اطرافیان حضرتعالی بر کسب چنین دستاوردی به هر طریق با علم به جایگاه ولایت در میان مردم صورت می‌گرفت و اگر نبود چنین ارزیابی‌ای از جامعه، نه شما چنین خطایی مرتکب می‌شدید که نامه تهدیدآمیزی به رهبری بنگارید و نه اطرافیانتان با استفاده از شبکه قدرتمند تدارک دیده شده به پخش چنین شایعه‌ای مبادرت می‌کردند. اما درباره جمله استفهامی این فراز باید عرض شود، به هیچ‌وجه مراد آن نیست که نامه جنابعالی ارتباطی با مردم نداشته است، بلکه همان‌گونه که از محتوای سایر سؤالات به وضوح آشکار می‌شود مراد آن است که با انتشار علنی نامه به رهبری چه هدفی را درباره با مردم دنبال کرده‌اید. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! بخش دوم جوابیه بدین ‌موضوع اختصاص دارد که بنده زبان به توهین گشوده‌ام. جوابیه‌نویسان برای اثبات چنین ادعایی ابتدا تلاش مي‌كنند با ضمیر خوانی، انتقادات مرا که با حفظ حرمت جنابعالی صورت گرفته بود زیرسوال ببرند، سپس مطالب ناگفته‌ای را به اینجانب نسبت ‌مي‌دهند: «شاید با علم به غلبه ضمیر ناخودآگاه بر سخن گفتن با مبادی آداب در خویش، اینگونه پوزش‌طلبی‌های مکرر را معبری برای گذشتن از مین‌های نیش زبان‌ها در میدان آلوده‌ای بدانید که در قالب نامه‌نگاری فراهم ساخته‌اید اما مطمئناً واژگان و عباراتی چون «شلخته»، «عدول از اصول» و «فردمحوری» در فرهنگ شما در زمره تعریف و تمجید نمی‌گنجد و بالاتر از آن آیا «لجام گسیختگی» در فرهنگ شما صفتی مؤدبانه است؟ حاش الله که موصوف کردن اطرافیان آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی به این صفت و در مقابل، خود را مؤدب دانستن با هم سازگاری ندارد. (جوابیه، ص4) قطعاً اذعان دارید که «فردمحوری» صفت نامقبولی است اما به کاربردن آن حتی درباره شخصیت‌ها اگر همراه با ادله باشد صرفاً انتقادی سازنده است و هرگز توهین به حساب نمی‌آید. همچنین تذکر درباره عدول از اصول هرگز تاکنون در عرف سیاسی توهین محسوب نشده است. اما درباره واژه‌های «شلخته» و «لجام گسیختگی» اجازه می‌خواهم برای مشخص شدن میزان صداقت اطرافیانتان، جایگاه این عبارات را در جملات اینجانب مرور کنیم: «قبل از ورود به مباحث مطرح شده در نامه حضرتعالی، ابتدا لازم می‌دانم بر این نکته تاکید ورزم که قاطبه دلسوزان این مرز و بوم، شما را فردی توانمند و با سوابق درخشان در مسیر مبارزات ملت ایران برای نیل به استقلال می‌دانند اما در کنار این قوت‌ها، بویژه در دوران تصدی پست‌های اجرایی، ضعف‌هایی نیز عملاً در معرض دید مردم قرار گرفته است که البته منحصر به حضرتعالی نبوده است. ملت در 3 دهه پشت سر گذاشته شده، برخی سیاسیون را در عرصه حکومتداری و اداره جامعه مبتلا به نوعی کم‌توجهی رو به رشد به مبانی اعتقادی و اصول و ارزش‌ها یافت، یا متقابلاً برخی متدینین و پای‌بندان به مبانی را در درک پیچیدگی‌های سیاسی ضرورت‌های حکومتی دارای ضعف ارزیابی کرد، همچنین برخی روحانیون و متصدیان امور اجرایی را در زمینه حراست از اموال عمومی، غیرمنضبط و شلخته شناخت». (ورای نمودها و ، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ معاصر ایران، چاپ سوم، شهریور 88، ص17) همان‌گونه که ملاحظه می‌فرمایید، از عبارت «شلخته» صرفاً یک بار در نامه انتقادی اینجانب استفاده شده، آن هم بدون اشاره به فرد خاصی و این نیز واقعیتی است که برخی متصدیان امور و روحانیون در مراقبت از سرمایه‌های عمومی، غیرمنضبط و شلخته ارزیابی می‌شوند. همچنین درباره عبارت «لجام گسیختگی» برای پی بردن به هنر اطرافیانتان مناسب است جمله مربوط را مرور کنیم: «جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! متاسفانه سکوت حضرتعالی در برابر گرایش اطرافیانتان به سرمایه‌داری لجام گسیخته، که جهان سرمایه‌داری سرعقل آمده سال‌هاست دست‌کم به ظاهر از آن دوری جسته، شاخص نگران‌کننده‌ای به حساب می‌آید». (همان، ص44) قضاوت خواهید فرمود که چرا «سرمایه‌داری لجام گسیخته» به «لجام‌گسیختگی» تبدیل شده است؛ در نامه اینجانب این صفت از آن سرمایه‌داری قرون 18 و 19 میلادی عنوان شده است و گرایش اطرافیانتان را به اینگونه سرمایه‌داری نگران‌کننده دانسته‌ام اما یاران صدیق حضرتعالی برای اینکه نامه انتقادآمیز مرا غیرمؤدبانه واکرد سازند، «سرمایه‌داری لجام گسیخته» را به «لجام گسیختگی» تبدیل و سپس مرا متهم كرده‌اند که «حاش‌الله که موصوف کردن اطرافیان آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی به این صفت و در مقابل، خود را مؤدب دانستن با هم سازگاری ندارد». اگر اینگونه عملکردهای اطرافیانتان را مورد مطالعه دقیق قرار می‌دادید آنان اجازه نمی‌یافتند رابطه شما را با نیروهای دلسوزتان با توسل به ترفندهای مختلف تیره سازند. اگر این حجاب‌ها وجود نمی‌داشتند قطعاً حضرتعالی انتقاد تلخ دلسوزان را بر تملق‌های شیرین ترجیح می‌دادید. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! تهیه‌کنندگان جوابیه در بخش دیگری برای بی‌ارتباط جلوه‌گر ساختن اجزای محتوای نامه انتقادی اینجانب می‌نویسند: «اولاً از کل افاضات در نامه 27 صفحه‌ای شما در مقیاس کتابی که منتشر كردید، فقط چند صفحه مربوط به نامه مورد اشاره بوده است، ثانیاً به عنوان پژوهشگر مسائل سیاسی، روشن نفرموده‌اید کجای موضوعات حج نمایندگان، قائم‌مقامی آیت‌الله منتظری، دانشگاه آزاد اسلامی، اصلاح قانون اساسی، مصوبات مجلس شورای اسلامی، حسن روحانی، آیت‌الله طاهری و ده‌ها موضوع دیگر به نامه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی به مقام معظم ‌رهبری مربوط است!؟» (جوابیه، ص5) اجازه می‌خواهم در این بخش، بعد از روشن شدن این واقعیت تلخ که همه آنچه به عنوان تناقض و توهین به اینجانب نسبت داده شده بود کاری هنرمندانه از سوی اطرافیان حضرتعالی بود، در پاسخ به سوال طرح شده، وارد بحث مبنایی‌تری ‌شوم. اذعان خواهید کرد ملتی دارای بصیرت سیاسی خواهد شد که از رخدادهای تاریخی، تجربه لازم را کسب کند، همچنین تحلیل دقیق شخصیت‌های سیاسی و احزاب و گروه‌های تأثیر‌گذار بر روند جامعه بدون شناخت ویژگی‌ها و خصوصیات آنها ممکن نخواهد بود؛ لذا برای شناخت این نیروهای مؤثر در تعیین سرنوشت کشور باید عملکردهای آنان در مقاطع مهم مورد بررسی دقیق قرار گیرد. بدون چنین شناختی قادر نخواهیم بود دلایل و چرایی موضع‌گیری‌های جدید آنها را بخوبی درک کنیم. اگر به لحاظ تبارشناسی تاریخی کمیت‌گرا باشیم نقد کیفی را برنمی‌تابیم. متأسفانه همان‌گونه که از خاطره‌نگاری حضرتعالی برمی‌آید، همواره مسائل را به‌گونه‌ای مبهم می‌گویید تا بتوانید برحسب ضرورت زمانی، عمق را خودتان تعریف کنید اما برخلاف این رویه، یعنی رویه در سطح نگه داشتن جامعه برای مصادره نتایج مطلوب به نفع خویش، با کسب اجازه از محضرتان در آن نامه انتقادآمیز به ریشه‌یابی خود محوری در مرقومه شما به رهبری پرداختم، زیرا برخلاف آنچه ادعا شد، هرگز آن مرقومه شدیداللحن در آستانه انتخابات ربطی به زیرسوال رفتن اعضای خانواده حضرتعالی در مناظره نداشت، زیرا در این صورت به کسی که خطایی مرتکب شده بود باید تندی می‌شد، نه به شخصیتی که حتی قبل از برگزاری مناظره از آقای احمدی‌نژاد خواسته بود نامی از افراد نبرد. بسیاری از صاحبنظران با توجه به شناخت تاریخی از شما معتقدند هدف از اقدام غیرمنطقی و تهدید آشکار رهبری مطالبه‌ای بود تا سرمایه‌گذاری حضرتعالی در انتخابات دهم را به نتیجه مورد نظر برساند. این خواسته براساس خصلت فردمحورانه، قابل توجیه خواهد بود که مسبوق به سابقه نیز هست. در جریان مخالفت حضرت امام با تعطیلی مجلس برای رفتن نمایندگان به حج از آنجا که تصمیم حضرتعالی زیر سوال رفته بود نه تنها در سال 61 (که سفر 80 نفر از نمایندگان برای حج واجب بهانه قرار گرفت) بلکه در سال 62 نیز که دیگر هیچ بهانه‌ای وجود نداشت مجلس برای رفتن اکثریت نمایندگان به حج تعطیل شد. همچنین یک روز قبل از تشکیل مجلس خبرگان، امام برای حضرتعالی پیام فرستاد که با انتخاب آقای منتظری به عنوان رهبر آینده مخالف است، اما شما بدون در جریان قرار دادن دیگر سران قوا و اعضای هیات رئیسه مجلس خبرگان نزد امام رفتید تا نظر ایشان را تغییر دهید، حتی بعد از اینکه موفق به این کار نشدید باز هم دیگر عزیزان و یاران نزدیک امام و به طور کلی طیف ارادتمندان انقلاب را در جریان نظر امام قرار ندادید و در نتیجه خسارت سنگینی به کشور وارد آمد. آیا دلیل امر جز این بود که جنابعالی، هم با طیف ارادتمندان انقلاب بودید و هم با طیفی که گرداگرد آقای منتظری جمع شده بودند و بنا داشتند از ایشان برای ضربه‌زدن به امام بهره ‌گیرند، مراوده داشتید؟ متأسفانه صرفاً برای حفظ این رابطه، هم به درایت پدری دلسوز بی‌توجهی شد و هم حاصلی تأسفبار علاوه بر انقلاب حتی برای خودتان رقم خورد، در حالی که از نگاه شما صرفاً تأکید بر این گزینه، نقش محوری‌تان را در ارتباط با 2 طیف حفظ می‌کرد. دانشگاه آزاد از جمله مصادیق بارز دیگری است که حاکمیت نگاه فردمحورانه در مدیریت آن به خوبی متجلی است. اینکه برخی معتقدند حضرتعالی به هیچ‌وجه به چرخش قدرت معتقد نبوده‌اید در حفظ آقای جاسبی ـ نزدیک به 3 دهه - نمود عینی یافته است. حتی اگر چنین مدیری دچار لغزش‌های عدیده نشده بود مصالح جامعه حکم می‌کرد تا افراد بیشتری توانمندی‌های خود را نشان دهند. الگوی مدیریت مادام‌العمری علاوه بر ایجاد بستر برای مفسده‌های گوناگون، امکان رشد را از دیگران می‌گیرد. آنچه در این میان برای نیروهای دلسوز جامعه قابل پذیرش نبود اینکه حضرتعالی حتی بعد از اطلاع از تخلفات مدیری که منصوب کرده بودید بر حفظ او پافشاری کردید و آقای جاسبی با جسارت تمام و با اتکا به حمایت‌های ویژه در برابر نظارت مجلس و هیات تحقیق و تفحص ایستاد، اما هرگز به وی یادآور نشدید که قانون را باید پاس داشت و مجلس، فوق همه امور است. خود بهتر می‌دانید در میان افرادی که در مقام انتقاد از تخلفات آقای جاسبی برآمده بودند و عاقبت بسیار ناگواری برای آنان رقم خورده بود، برخی افراد مورد اعتماد حضرتعالی وجود داشتند، اما با وجود درخواست‌های مکرر برای اطلاع از آنچه بر سر امثال آقای خواجه‌پیری (استاندار شما در دوران ریاست‌جمهوری و معاون مالی - اداری اسبق آقای جاسبی) آمد، از این کار پرهیز کردید. اطرافیان شما چون نمی‌توانند به تکذیب تذکر به حق رهبری درباره عدم حمایت از کسی که دست‌کم برخی از اموال عمومی را از آن خود ساخته، بپردازند متوسل به شیوه‌ مطایبه و تحقیر می‌شوند: «مطمئناً اگر چنین تذکری واقعیت داشته باشد، در محضر جنابعالی نبوده است. اینگونه که جنابعالی سخن می‌گویید گویی رهبری، بسیاری از نگفته‌ها را به شما می‌گویند و در واقع شما یار غار ایشان هستید.» (جوابیه، ص8) یا قبل از آن به صورت تحقیرآمیزی افاضه می‌فرمایند: «اگر کسی از جایگاه شما در این کشور آگاهی نداشته باشد با خواندن نامه شما به این نتیجه می‌رسد که رهبری بسیاری از مسائل سری و فوق سری را با شما در میان می‌گذارد». (جوابیه، ص7) آیا نازل یا رفیع بودن جایگاه اینجانب در کشور به صحت و سقم خبر می‌تواند مرتبط باشد؟ البته اینجانب هیچ‌گاه برای خود شأنی قائل نبوده‌ام، اما تصور می‌کنید هنوز هم می‌توان با توسل به ادبیاتی با نگاه فرادستی و فرودستی افکار عمومی را از درک واقعیت‌ها دور کرد؟ آیا مردم نخواهند گفت، نویسنده و ناقد، هر شأنی که داشته باشد مهم نیست، درباره صحت و سقم خبر نظر دهید. اگر درست می‌گویم، بفرمایید چرا همچنان از مدیری متخلف دفاع می‌کنید و اگر سخنم منطبق بر واقعیت نیست به صراحت آن‌ ر‌ا تکذیب ‌کنید. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! دیگران نیز می‌توانند به همین شیوه متوسل شوند، اما آیا رشدی از ناحیه آن متوجه جامعه خواهد شد؟ حضرتعالی در سخنرانی اخیرتان در مشهد فرمودید: «پیامبر (ص) خصوصی به حضرت علی (ع) مطالبی را فرمودند و صدور روایتی را که آن روز در خطبه خواندم خیلی اهمیت دارد که می‌گویم چگونه صادر شد. پیامبر(ص) به حضرت علی (ع) گفتند: از طرف خداوند حق ولایت داری ولی اگر مردم قبول کردند اداره کن و اگر قبول نکردند خود را تحمیل نکن و بگذار هرگونه که می‌خواهند جامعه خود را اداره کنند». (روزنامه جمهوری اسلامی، ص13، 25/9/88) به این فرمایش شما 2‌نوع پاسخ می‌توان داد؛ یکی از موضع تحقیر - که ادبیات فرازطلبان است - و بگوییم: «جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! شما به گونه‌ای سخن می‌گویید که گویا یارغار پیامبر اکرم(ص) بوده‌اید و از گفت‌وگوی خصوصی آن حضرت با امام علی(ع) اطلاع داشته‌اید». به‌طور قطع این روش ناپسند نه به یافته‌های جامعه کمکی خواهد کرد و نه بر بصیرت آن خواهد افزود. روش دیگر آن است که بگوییم این فرمایش پیامبر بزرگوار اسلام(ص) مربوط به قبل از بیعت مردم با علی(ع) است. عقلاً و شرعاً تا مردم به کسی رأی نداده‌اند نمی‌تواند حکومت کند، اما زمانی که اکثریت مردم قدرت خود را از طریق بیعت یا رأی، تفویض کردند، با کارشکنی اقلیت قطعاً نباید میدان را خالی کرد، کمااینکه مولای متقیان(ع) بعد از بیعت مردم در برابر زیاده‌طلبی برخی یاران نزدیک پیامبر(ص) ایستادند و با آنان جنگیدند. مولا هیچ تردیدی به خود راه ندادند که به مقابله با سپاه همسر پیامبر(ص) بپردازند، لشکر خوارج را که در درک رهبری امام(ع) عاجز بودند، اما پیشانی‌هایی نقش بسته از جای مهر داشتند، با قاطعیت سرکوب کنند و... این سخن بعد از برگزاری انتخاباتی که 85 درصد مردم در آن مشارکت داشتند و با رأی خود بیعت با نظام را به ثبت رسانده‌اند آیا جایی دارد؟ آیا منطقی است اگر جمعی از یاران ناکام انقلاب در انتخابات، با بخشی از 15درصدی که هرگز با نظام نبودند، پیوند خوردند و در خیابان‌ها به صورت غیراصولی و غیرقانونی، قدرت‌نمایی کردند، صحنه برای آنان خالی شود؟ آیا این معنی احترام به رأی مردم و برداشت صحیح حضرتعالی از توصیه پیامبر(ص) به علی(ع) است؟ خوشبختانه امروز ماهیت پیوند نامقدس با آن درصدی که نه اعتقادی به اسلام دارند و نه مصالح عمومی، استقلال و سرفرازی این مرز و بوم برای‌شان اهمیتی دارد، کاملاً مشخص شده است و حضرتعالی که ماه‌ها حاضر نبودید حساب خود را از آنان جدا سازید، بعد از اهانت صریح به تصویر امام(ره)، حرکتشان را محکوم کردید. مگر همین ترکیب ناهمگون از ابتدای حرکت‌های خیابانی همه اصول انقلاب و میراث امام را تخریب نمی‌کرد؟ چرا در آن ایام رأی و نظر آنان را تا آن حد قابل اعتنا می‌دانستید که توصیه به تبعیت از رهنمود پیامبر(ص) به امام علی(ع) داشتید، اما امروز که کار به جسارت به تصویر انجامیده و درک واقعیت‌ها برای همگان آسان‌تر شده است، رأی آنان را نه تنها غیرقابل اعتنا می‌دانید، بلکه محکوم نیز می‌کنید؟ سوال دیگر اینکه اگر حضرتعالی واقعاً توصیه پیامبر(ص) به امام علی(ع) را با شرایط کنونی منطبق می‌بینید، صرف‌نظر از خودتان، چرا وقتی عدم برخورداری برخی مدیران منصوبتان از حمایت مردم به وضوح روشن شد، آنان را کنار نگذاشتید؟ به عنوان مثال، آقای جاسبی در رقابت انتخاباتی حتی به تعداد کارمندان دانشگاه آزاد و خانواده‌هایشان رأی نیاورد (نمی‌گویم به تعداد دانشجویان، استادان و خانواده‌هایشان) چرا نفرمودید حال که این مدیر از هیچ‌گونه اعتماد عمومی برخوردار نیست بهتر است جای خود را به فرد موجه‌تری بدهد؟ اما بعد از اینکه ملت در یک انتخابات قابل مباهات، بازگشت اطرافیانتان را به قدرت اجرایی به صلاح ندید با اتکا به حرکت‌هایی غیرقانونی و آرایی غیرهمگون انتظار داشتید قانون نادیده گرفته شود و زیاده‌خواهی‌ها بر کشور تحمیل شود؟ همچنین پرسیده شده است که طرح بحث تلاش برای تغییر قانون اساسی چه ارتباطی با نامه حضرتعالی به رهبری داشته است؟ مگر این تلاش، نمونه تاریخی نگاه فردمحورانه اطرافیان حضرتعالی را به وضوح در معرض قضاوت همگان قرار نمی‌دهد؟ یک سال مانده به پایان 2 دوره ریاست‌جمهوری شما، نغمه شومی ابتدا از سوی معاون حقوقی و پارلمانی -آقای عطاءالله مهاجرانی- سرداده شد مبنی بر اینکه مناسب است برای بهره‌مندی از توانمندی‌های غیرقابل انکار آقای هاشمی‌رفسنجانی قانون اساسی تغییر کند و محدودیت بیش از 2 دوره برداشته شود. به فاصله کوتاهی همه طرفداران شما همچون آقای عبدالله نوری، آقای حسن روحانی، آقای طاهری اصفهانی و... این موضوع را پی گرفتند و آن را تبدیل به یک «مطالبه‌ جریانی» کردند. قطعاً این زیاده‌خواهی غیرقانونی اگر جنبه عملی پیدا می‌کرد همچون مدیریت دانشگاه آزاد، یک ریاست ‌جمهوری مادام‌العمری نیز می‌داشتیم، اما رهبری بعد از 3 بار مخالفت صریح توانستند این زیاده‌خواهی را مهار کنند. آنچه گرایش فرد محوری را بیش از پیش روشن می‌ساخت اینکه حتی بعد از مخالفت رهبری، دوستانتان در مصاحبه‌ها و مقالاتشان اصرار ورزیدند که در آینده حتی در خارج از جایگاه ریاست‌جمهوری، حضرتعالی فرد دوم کشور خواهید بود. متأسفانه چه درباره زیاده‌خواهی اول که جمهوریت را از ماهیت تهی می‌کرد و چه درباره زیاد‌ه‌خواهی دوم که در مغایرت کامل با قانون اساسی بود (زیرا بر اساس قانون اساسی، رئیس‌جمهوری فرد دوم کشور است) هیچ مخالفتی از شما به ثبت نرسیده است. مناسب بود در این جوابیه دست‌کم بعد از سال‌ها، عدم رضایت حضرتعالی از چنین زیاده‌خواهی‌هایی که انحراف از قانون اساسی کشور را دنبال می‌کرد، منعکس می‌شد. بنابراین آنچه می‌تواند خودمحوری‌های امروز را که موجب شد انتخاباتی با این عظمت بر ملت ایران تلخ شود بخوبی ریشه‌یابی کند، بازگشت به گذشته و مورد مداقه قرار دادن ابعاد و تأثیرات نامطلوب این ویژگی است. این خودمحوری در جریان اعلام نظر صریح امام مبنی بر مخالفت با تعطیلی مجلس، مانعی بر سر راه تدبیر رهبری برای جلوگیری از رشد دنیاگرایی در میان مسؤولان ایجاد کرد، همچنین توانست خطر حاکمیت جریانی را که نه به امام(ره) و نه حتی به آقای منتظری اعتقادی داشت، با قائم‌مقامی ایشان جدی سازد و در نهایت امام(ره) با هزینه بسیار بالایی توانستند این تهدید را دفع کنند. جالب اینکه امروز نیز به جای پذیرش خطا در این زمینه، منتقد از سوی جوابیه‌نویسان متهم به نادیده گرفتن عزم جمعی یاران انقلاب در زمینه انتخاب آقای منتظری به عنوان رهبر آینده می‌شود و می‌نویسند: «7 اسفند 1360: آقایان نخست‌وزیر و سران دیگر بودند، از بحث‌هایی که داشتیم، رسیدگی به انتخابات مجلس خبرگان و انتخاب رهبری یا شورای رهبری بود که بیشتر توافق روی شخص آقای منتظری بود و به تصمیماتی رسیدیم (ص495، عبور از بحران)» (جوابیه، ص9) ظاهراً این عزیزان تصور می‌کنند با تکرار این موضوع که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، آیت‌الله موسوی‌اردبیلی و دیگران در جریان طرح کردن آقای منتظری به عنوان رهبر آینده بودند می‌توانند دغدغه‌ رهبری انقلاب را که صرفاً یک روز قبل از اجلاس در سال 64 به حضرتعالی ابلاغ شد نادیده بگیرند، حال آنکه با استناد به روایات شما و آقای محمدی‌ری‌شهری (به نقل از آقای محمدي گیلانی) کاملاً مشخص است که هیچ‌کس دیگری غیر از مرحوم احمدآقا در جریان این مخالفت نبوده است. جوابیه‌نویسان در این زمینه دست به جوسازی دیگری نیز زده‌اند: «اولاً‌ به حاج‌احمدآقا خمینی(ره) تهمت زده‌اید که ایشان به‌رغم میل امام(ره) سعی می‌کرد چنین وانمود کند که امام(ره) خواهان قائم‌مقامی آیت‌الله منتظری هستند. البته چنین اتهاماتی به احمدآقا و بیت امام(ره) تازگی ندارد. نجاست ظرف غذای حاج‌آقا مصطفی و گل‌انداختن صورت حاج حسن‌آقا در جکوزی از نمونه‌های قدیم و اخیر است». (جوابیه، ص9) خواننده‌ای که می‌تواند به سهولت در مقام مقایسه آنچه در آن نامه انتقادی درباره مرحوم سیداحمدآقا مطرح شد و این جملات برآید، بخوبی درمی‌یابد که برای فرار از پاسخگویی به انتقادات، چه شیوه‌هایی به کار رفته است. برای درک این مطلب تنها عبارتی را که در آن نامی از احمدآقا برده شده است، مرور می‌کنیم: امام از فراهم شدن و تقویت زمینه حاکمیت این جریان پرمساله بر امورات کشور از طریق انتخاب آقای منتظری بشدت نگران بودند. با وجود این نگرانی بحق امام، شما بعد از اطلاع از نهی ایشان حتی سران قوا را در جریان قرار نمی‌دهید، بلکه صرفاً روز قبل از جلسه خبرگان در نشستی با احمدآقا (به این دلیل که ایشان نیز با نظر شما کاملاً‌ همراه بود) درباره نظر امام مذاکره می‌کنید که این بدین معناست که امام همچنان بر مخالفتشان باقی بودند: «عصراحمدآقا آمد و راجع به برنامه مجلس خبرگان درباره رهبری آقای منتظری و نظر امام مذاکره کردیم (امید و دلواپسی، کارنامه و خاطرات هاشمی‌رفسنجانی در سال 64، دفتر نشر معارف انقلاب، سال 1387، ص316). این عبارت نیز دقیقاً منطبق بر نظر شخص حضرت امام بیان شده بود: امام، گله‌های سوزانی از آقای منتظری را آغاز کرد که کجا چه کرده و کجا چه...! و اضافه فرمود: «احمد هم از او دفاع می‌کند! از منزل سیدمهدی هاشمی دست‌نویس‌های او را آورده‌اند. من دیدم نامه‌های آقای منتظری از نوشته‌های مهدی هاشمی الهام گرفته!» (سنجه انصاف، محمدی‌ری‌شهری، به نقل از سخنرانی محمدی‌گیلانی، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث قم، سال 1386، صص16 الی 18). بنابراین «احمد هم از او دفاع می‌کند» عین جمله امام است و هیچگونه مطلبی به آن اضافه نشده است؛ حال خواننده می‌ماند که تکرار این نظر صریح امام چه ارتباطی به «نجاست ظرف غذای حاج‌آقا مصطفی و گل انداختن صورت حاج‌حسن آقا» دارد؟ اینگونه تمسک جستن به مسائل انحرافی در کنار هتک شخصیت، صرفاً اوج استیصال در برابر نقد منتقد را به نمایش می‌گذارد. ادعای خلاف واقع‌ دیگر جوابیه‌نویسان این است که در نامه انتقادی اینجانب، حضرتعالی‌ عامل نفوذ بیشتر باند مهدی هاشمی در بیت آقای منتظری مطرح شده‌اید: «برای تحریف بیشتر تاریخ نه تنها از نگرانی آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی از بیت آیت‌الله منتظری سخن نمی‌گویید بلکه اینگونه القا می‌نمایید که ایشان عامل نفوذ بیشتر باند مهدی هاشمی در بیت آیت‌الله منتظری بودند، در حالی که مستندات تاریخی موجود است: - شب آقای منتظری تلفن کردند و راجع به مطالبی بحث کردیم و تذکراتی داشتند. قرار شد احمد منتظری در بیت ایشان باشند برای نظارت برحسن اجرای امور» (عبور از بحران، خاطرات سال 60، ص491 و جوابیه، ص9). جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! آیا اطرافیانتان را در طرح این ادعا صادق می‌یابید، در حالی که انتقاد اینجانب، صرفاً از تلاش جنابعالی برای کند کردن قاطعیت امام در برخورد با افراد نزدیک به آقای منتظری بود: «به راستی براساس کدام الگو و مبتنی برکدام اصول تلاش داشته‌اید مشی و قاطعیت امام را در برخورد با ناراستی‌ها کند کنید؟» (ورای نمودها و نمادها، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ معاصر ایران، چاپ سوم، شهریور88، ص27). قضاوت بفرمایید با مستنداتی که خدمتتان ارائه کردم آیا این انتقاد منصفانه نبود: «روزی آقای هاشمی‌رفسنجانی از باب خیرخواهی به این جانب گفت: چه بسا امشب، امام از دنیا برود و فردا آقای منتظری رهبر باشد؛ در آن صورت، تو نمی‌توانی در داخل ایران زندگی کنی بنابراین، مصلحت نیست موضوع مهدی هاشمی را این‌طور دنبال کنی...» (سنجه انصاف، بررسی برهه‌ای حساس از تاریخ رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران، محمدی‌ری‌شهری، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، قم، سال 1386، ص36). امام با قاطعیت به آقای ری‌شهری دستور محاکمه مهدی‌هاشمی را می‌دهند و جنابعالی، ایشان را از این کار منع می‌کنید. آیا این حرکت، کند کردن مشی رهبری نیست؟ شما در فرازی از خاطراتتان این عدم همراهی را به‌گونه دیگری بیان می‌کنید: «پنجشنبه 11 اردیبهشت‌ماه... سیدمهدی هاشمی آمد. از خودش دفاع کرد و داشتن گروه مخفی و اسلحه و تندروی و پخش اعلامیه علیه بعضی از مسؤولان را تکذیب کرد. گفتم به خاطر حفظ اعتبار آیت‌الله منتظری باید جنبه اثباتی قضیه درست شود. من پیشنهاد کرده‌ام که به عنوان سفیر به خارج برود؛ او این را تبعید تلقی می‌کند» (اوج دفاع، کارنامه و خاطرات هاشمی‌رفسنجانی در سال 1365، دفتر نشر معارف انقلاب، سال 1388 ص86). جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! آیا تلاش برای اعزام مهدی هاشمی به عنوان سفیر به خارج کشور در حالی که متهم به 27 فقره قتل و تخلفات عدیده بود (سنجه انصاف، ص68) و امام بر محاکمه وی تأکید داشت، کند کردن قاطعیت رهبری در برخورد با انحرافات و تخلفات در کشور، نیست؟ پیشنهاد سفیری به متهم به 27 قتل را، آن هم در نظام اسلامی و در شرایطی که رهبری اصرار بر مجازات وی داشته است، جز تلاش برای حفظ حریم‌های کاذب چه می‌توان نامید؟ جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! معلوم نیست که جوابیه‌نویسان محترم از چه رو می‌خواهند بحث را، هم برای خود و هم برای خوانندگان غامض سازند؛ در حالی که اینجانب در نقد خود توجه نمایندگان خبرگان به آقای منتظری به عنوان رهبر آینده را مورد تأیید قرار داده بودم، از چه رو این مساله با منع امام، آن هم یک روز قبل از اجلاس خبرگان، درهم آمیخته می‌شود: «از یک طرف از فردمحوری آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در مسائل گله می‌کنید و از طرف دیگر مصوبات نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان را به ایشان مرتبط می‌کنید. آیا این تلاش در راستای مستند کردن آن اتهام نیست؟ یا از واقعیت‌های تاریخی بی‌اطلاعید؟! - طرح تعیین آقای منتظری به عنوان جانشین امام با حدود 50 امضا تقدیم شد (اوج دفاع، ص171) حتماً خبر دارید که در این زمان تعداد نمایندگان خبرگان 84 نفر بوده است. - منتظری با رای بیش از دو‌سوم حضار تصویب شد (همان، ص282) - در جلسه خبرگان متن عبارت رهبری آیت‌الله منتظری مطرح بود. بعد از بحث زیاد پیشنهاد آیت‌الله خامنه‌ای با اصلاحات جزئی به تصویب رسید. ایشان به عنوان منتخب مردم برای جانشینی امام و مورد تأیید مجلس خبرگان معرفی شدند». (همان، ص284 وجوابیه، صص11-10) تهیه‌کنندگان محترم تصور کرده‌اند که با اشاره به تعداد نمایندگان امضا کننده طرح و رأی دادن بیش از دوسوم اعضای مجلس خبرگان و تصویب شدن پیشنهاد آیت‌الله خامنه‌ای با اصلاحات جزئی، می‌توانند خودمحوری جنابعالی را در این فراز مهم تاریخی کم‌رنگ سازند. پاسخ به این‌ همه جمله‌پردازی یک جمله است و آن اینکه دست‌کم به استناد روایت شخص شما، آن‌ عزیزان از منع امام در این زمینه هیچگونه اطلاعی نداشتند و به طور طبیعی براساس استنباط خویش عمل می‌کردند. همین عزیزان بعدها پس از اطلاع از عدم رضایت امام به صراحت اعلام داشتند که در صورت آگاهی از این مخالفت، قطعاً آقای منتظری را به عنوان رهبر آینده انتخاب نمی‌کردند؛ بنابراین انتقاد به کسی وارد است که با وجود آگاهی از موضع امام، نه‌تنها دیگران را مطلع نمی‌سازد، بلکه خود نیز در جهت رفع نگرانی رهبری گام برنمی‌دارد. نکته دیگری که برای بی‌ارتباط نشان دادن انتقاد طرح شده در لابه‌لای جملات گنجانیده شده است بحث مرتبط دانستن مصوبات مجلس شورای اسلامی با جنابعالی است. باید عرض کنم چنین مطلبی اصولاً در نامه اینجانب مطرح نشده است. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! دوستان شما به نحو تمسخرآمیز و با کمک گرفتن از طنازی خود می‌فرمایند: «مطمئناً در اسناد تاریخی خویش دارید که انتخابات 2 مرحله‌ای دور نهم ریاست‌جمهوری در خرداد و تیر 1384 و انتخابات دوره چهارم مجلس خبرگان در اسفندماه 1385 برگزار شد و اگر نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری را آنگونه که می‌گویید ادبار مردم به آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی بدانیم، رأی بسیار بالای ایشان آن هم با تفاوتی بسیار معنادار با شخصیتی بسیار موجه چون آیت‌الله مشکینی، پشیمانی مردم از آن انتخاب و اقبال آنان به آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی برای حضور در جایگاهی است که به لحاظ سیاسی و عقیدتی بسیار فراتر از ریاست‌جمهوری است. اما جنابعالی مانند آن گزارشگر متعصب‌ جای آن 2 را عوض کرده‌اید تا به خوانندگان اینگونه القا کنید که مردم بعد از انتخاب ایشان برای خبرگان، فوراً پشیمان شده‌اند و در انتخابات ریاست‌جمهوری به قول شما «نه بزرگ» گفته‌اند!!!» (جوابیه، ص11) اجازه می‌خواهم قبل از پرداختن به ذوق خلاق این عزیزان، اصل آنچه در نقد اینجانب درج شده بود - که در آن ابتدا جمله حضرتعالی و سپس توضیحات بنده آمده است - را یک بار دیگر مرور کنیم: «در نامه اخیرتان به رهبری می‌نویسید: «تاریخ گواه است که اکثریت مردم متعهد و انقلابی‌مان کمتر تحت تاثیر خلاف‌گویی‌ها قرار می‌گیرند و دلیل آن آرای افتخار‌آمیز مردم به اینجانب در آخرین انتخابات مجلس خبرگان رهبری است». (روزنامه جمهوری اسلامی، 20 خرداد 1388، ص3) این درست است که مردم به جنابعالی در انتخابات مجلس خبرگان رهبری رأی دادند اما همین مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری نهم با رأیی چشمگیر به رقیب نه چندان معروف‌تان به شما پیامی دادند که ‌ای کاش در آن تأمل می‌شد. درست یا غلط، اکثریت جامعه، حضرتعالی‌ را در عرصه اجرایی مدیری منضبط در مسائل اقتصادی نیافت؛ براساس همین نگاه تیزبین، عدم حساسیت درخور مدیران عالی‌رتبه اجرایی در زمینه فعالیت‌های مالی اطرافیان و منسوبان، باب انحرافات و لغزش‌ها را در سطوحی می‌گشاید که امکان مقابله با آن بسیار دشوار خواهد بود. شاید به همین دلیل امام راحل و مقام معظم رهبری اطرافیان خود را از ورود به عرصه فعالیت‌های اقتصادی بشدت نفی کردند» (ورای نمودها و نمادها، دفتر مطالعات و تدوین تاریخ معاصر ایران، چاپ سوم، شهریور88، ص18). در این زمینه باید معروض دارم: اولاً در این مقایسه، بحث تقدم و تأخر زمانی مطرح نیست و الا نه‌تنها جوابیه‌نویسان بلکه همه می‌دانند که انتخابات خبرگان بعد از ریاست‌جمهوری برگزار شد، ثانیاً آنچه در ادامه بحث آمده است بخوبی روشن می‌سازد که مراد چیست. اجمالاً اینکه مردم با شناخت از حضرتعالی‌ وجودتان را در جایگاهی که با مسائل اقتصادی عجین است غیرمفید یافتند اما برای جایگاهی که با تصمیم‌سازی‌های کلان مرتبط است مفید تشخیص دادند، کما اینکه در انتخابات دهم ریاست‌جمهوری نیز به درست یا غلط، به محض آگاهی ملت از صحنه‌گردانی حرکت رقبای آقای احمدی‌نژاد توسط حضرتعالی‌، آرای ایشان بشدت افزایش یافت (با وجود وارد بودن برخی انتقادات به وی). همچنین در این زمینه چند سؤال به ذهن‌ها متبادر می‌شود که روشن شدن پاسخ آنها از ابهامات خواهد کاست: 1- چگونه است که حضرتعالی‌، انتخابات نهم را که مجری آن دولت آقای خاتمی بود به دلیل واگذاری رقابت زیرسؤال بردید، اما اقدامی از سوی اطرافیانتان برای درگیر شدن و به خیابان ریختن صورت نگرفت؟ 2- چرا انتخابات بعدی را که مجری آن دولت آقای احمدی‌نژاد بود و جنابعالی در آن موفق به اخذ رأی شدید بسیار قابل تفاخر می‌دانید؟ 3- به چه دلیل انتخابات دهم را که برای آن تدارک بسیاری دیده بودید، هم با تردید مواجه ساختید، هم منصوبان و منسوبانتان در خیابان‌ها فعال شدند؟ (لابد برای اینکه پیش‌بینی حضرتعالی‌ قبل از انتخابات، که در نامه به رهبری آمد، درست از کار درآید). به نظر تأمل در همین موارد کافی است، لذا صرفاً اشاراتی برای انتقال مطلب صورت گرفت. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! با آنکه مایل نیستم وارد جزئیات بیشتری به لحاظ تاریخی شوم اما اصرار اطرافیانتان بر خلاف‌گویی، مرا ناگزیر می‌سازد به مصادیق بیشتری بپردازم. جوابیه‌نویسان در فراز دیگری آورده‌اند: در زیر به مستنداتی اشاره می‌شود که آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی به فراخور دروغ‌هایی که در جامعه پخش می‌شود جواب داده‌اند: مخفی کردن مسائل از امام و رهبری: «زدن تهمت آسان است. اولاً هیچ وقت به خودمان اجازه ندادیم که کوچک‌ترین چیزی از امام مخفی باشد. از لحاظ سیاسی هم می‌گفتیم امام بهتر از ما می‌فهمند و مسؤولیت و ولایت با ایشان است. ما برای خودمان در انقلاب اصالتی قائل نبودیم. این تفکر ما سیاسی و سطحی نیست. عمیق است، الان هم اینگونه است. همین الان هم فکر می‌کنم اگر چیزی از رهبری مخفی بماند، گناه است. ایشان باید بدانند. شاید با تصمیم رهبری یا امام در مساله‌ای مخالف باشیم اما باید بدانند. این جزو عقاید ماست» (... با هاشمی، قدرت‌الله رحمانی، انتشارات کیهان، چاپ اول، ص126 و جوابیه، ص13). آیا اطرافیان انتظار دارند محققان و مردم به ادعا بسنده کنند و چشم بر واقعیت‌های پیش‌رو ببندند؟ البته قبل از ورود به این بحث یادآوری این نکته ضروری است که اگر اعتماد فردی به اطرافیانش به حدی باشد که حتی سخن خلاف واقع آنان را به عنوان موضع خود به دیگران منعکس سازد مانند آن است که خود گوینده سخن ناصواب بوده و نتیجه امر در گمراه کردن دیگران یکی است. برای نمونه، در جریان رخداد تاریخی سفر مک‌فارلین به ایران بعد از سفر علی هاشمی به آمریکا، روایت اینگونه به حضرتعالی‌ منتقل می‌شود و شما آن را علاوه بر انتقال به احمدآقا ـ به عنوان رابط امام‌ـ در خاطرات خود می‌آورید: «عصر علی- اخوی‌زاده- آمد؛ از خوزستان احضارش کرده بودم. گزارش دیدار و مذاکره مجدد با آمریکایی‌ها را داد، قبل از اقدام او را نهی کرده بودم. به من گفته بودند که به آمریکا رفته و با ریگان درباره سقوط صدام مذاکره کرده است، گفت به آمریکا نرفته، بلکه به نوعی ادامه همان رشته ارتباط‌های سابق بود...» (اوج دفاع، کارنامه و خاطرات هاشمی‌رفسنجانی در سال 65، دفتر نشر معارف انقلاب، سال 1388، ص351). متأسفانه همین سخن خلاف واقع به دیگران منعکس می‌شود اما همین آقای علی هاشمی بعدها به صراحت سفر به آمریکا را تأیید می‌کند: «ه.ا: در چه کشوری این ارتباط‌گیری را انجام دادید؟ ابتدا به ترکیه رفتم و سپس به آمریکا. این مذاکرات هم ادامه یافت» (شهروند امروز، شماره 50، سال سوم، 26 خرداد 1387). البته در روایت دیگری از منسوبان حضرتعالی‌ حتی به نوعی به روایت تاور نیز نزدیک می‌شویم: «علی هاشمی برای ملاقات بعدی عازم ترکیه می‌شود و از طریق ترکیه پس از ساعت‌ها پرواز با هواپیمای کوچک که برای سوختگیری توقفی هم داشته است به مکان ناشناخته مورد نظر مذاکره کننده می‌رسد، او ابراز می‌دارد که در ابتدا نمی‌دانست واقعاً کجا بوده، فقط به نظر می‌رسید که بعد از چند ساعت پرواز به یکی از شهرهای اروپایی مانند ژنو رسیده است و از آنجا با پروازی چند ساعته به محلی رسیدند و مجدداً بی‌آنکه اجازه پیاده شدن به او داده شود، پرواز به مکان نهایی صورت می‌گیرد» (ماجرای مک‌فارلین، فروش سلاح، آزادی گروگان‌ها، نوشته محسن هاشمی، حبیب‌الله حمیدی، دفتر نشر معارف انقلاب، سال 1388، صص154-144). حتی اگر روایت گزارش تاور را درباره مکان ناشناخته یعنی اسرائیل نپذیریم، دست‌کم سفر آقای علی هاشمی به آمریکا براساس 2 روایت کاملاً مسجل است، اما گزارش خلاف واقع اولیه به مرحوم سیداحمدآقا منعکس می‌شود که وی نیز قطعاً به امام منتقل می‌سازد. آیا دفاع بی‌چون و چرای حضرتعالی‌ از همه اعمال و رفتار اطرافیان، تفاوتی در نتیجه ایجاد می‌کند که مساله‌ای خلاف واقع به واسطه یا بی‌واسطه به مردم و رهبری منعکس شود؟ جنابعالی در فراز فوق مدعی‌ شده‌اید: «از لحاظ سیاسی هم می‌گفتیم امام بهتر از ما می‌فهمند و مسؤولیت و ولایت با ایشان است، ما برای خودمان در انقلاب اصالتی قائل نبودیم». جسارتاً اجازه دهید علاوه بر نکاتی که حول اثبات فردمحوری بیان داشتم فراز دیگری از تاریخ را خدمتتان یادآور شوم. دست‌کم امروز بر همه صاحب‌نظران روشن شده است که اگر تدبیر امام درباره بنی‌صدر نبود، در دوران ریاست‌جمهوری او صف‌بندی کاذب ملیون و متدینین به صورت غیرقابل حلی در‌می‌آمد و قطعاً اگر می‌توانستند بر این اساس جامعه را به گونه‌ای آشتی‌ناپذیر 2 قطبی کنند، شاهد تکرار تجربه نهضت ملی شدن نفت بودیم. خوشبختانه امام با منع اطرافیانشان از ورود به این بازی، زمینه و فرصتی را فراهم آورد تا بتدریج جامعه از ماهیت این جریان متمایل به غرب آگاه شود و این فتنه‌- که صحنه‌گردان اصلی آن مجاهدین خلق بودند‌- با کمترین هزینه‌ای خنثی شود. حضرتعالی‌ در آن زمان با این تدبیر چندان همراه نبودید و نامه خصوصی تندی خدمت امام نگاشتید (البته دیگر سران حزب جمهوری هم ابهاماتی در این زمینه داشتند اما هرگز به خود اجازه طرح چنین اظهاراتی را ندادند). برخی فرازهای نامه جنابعالی را مرور می‌کنیم تا ادعای شما مبنی بر تبعیت محض از امام محک بخورد: «آیا رواست که به خاطر اجرای نظرات جنابعالی ما درگیر باشیم و متهم و جنابعالی در مقابل اینها موضع بی‌طرف بگیرید؟ آیا بی‌خط بودن و آسایش‌طلبی را می‌پسندید؟... آیا رواست که همه گروه دوستان ما به اضافه اکثریت مدرسین و فضلای قم و ائمه جمعه و جماعات و... در یک طرف اختلاف و شخص آقای بنی‌صدر در یک طرف و جنابعالی موضع ناصح داشته باشید؟ مردم چه فکری خواهند کرد؟ و بعداً تاریخ چگونه قضاوت می‌کند؟... تحمل ابهام در نظر رهبر برای‌مان مشکل است. مگر اینکه بفرمایید، همین ابهام صلاح است. احتمال اینکه این ابهام درباره خطوط سیاسی و فکری جاری و خطی که در ارتش تعقیب می‌شود، آثار نامطلوبی در تاریخ انقلابمان بگذارد، وادارم کرد به عنوان وظیفه روی این مطالب، صراحت و تأکید داشته باشم و امیدوارم مثل همیشه این جسارت را ببخشید» (انقلاب در بحران، کارنامه و خاطرات هاشمی‌رفسنجانی در سال 59، به کوشش عباس بشیری، دفتر نشر معارف انقلاب، سال 84، صص4-363). اولاً‌ در جامعیت تحلیل حضرتعالی‌ همان بس که می‌فرمایید: «شخص آقای بنی‌صدر در یک طرف». آیا جریانات ملیون، مجاهدین خلق (که به دلیل روشن نشدن ماهیتشان، از نیرو و تشکیلات قابل توجهی برخوردار بودند) و به طور کلی همه جریاناتی که با انقلاب زاویه داشتند، پشت سر آقای بنی‌صدر قرار نداشتند؟ ثانیاً نامه شما در آن تاریخ خصوصی بود و چون تدبیر رهبری برایتان قابل هضم نبود با تندی نظرات خود را مطرح کردید؛ به همین دلیل هم نامه را در ایام آن دعوای سیاسی منتشر نساختید و موجب تضعیف رهبری نشدید. ثالثاً‌ بعد از سال‌ها، پس از آشکار شدن ماهیت فتنه‌ای که آقای بنی‌صدر صرفاً نماد آن بود، نامه خود را در سال 84 منتشر می‌سازید اما هرگز به این واقعیت معترف نیستید که موضع امام بحق بود و شما به دلیل ناپختگی سیاسی، بر رهبر خود اینگونه تاختید. متأسفانه به دلیل ریشه‌دار بودن خودمحوری در حضرتعالی‌، خاطرات این سال را (که سال 84 تدوین نهایی شده است) به گونه‌ای می‌خواهید در تاریخ به ثبت برسانید که گویی امام در خطا بودند و شما با این نامه، ایشان را از خطا بیرون آوردید. جوابیه‌نویسان در عبارت بعدی بر سوءاستفاده نکردن اطرافیان از جایگاه رفیع حضرتعالی‌ در کشور تأکید دارند و مدعی‌اند: «تأکید بر عدم سوءاستفاده نزدیکان از موقعیت آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی: در ادارات یا جاهای دیگر بعضی از افراد مدعی می‌شوند که ارتباط خاصی با ما دارند، ملت ایران بداند که درباره مسؤولیت‌های مملکتی و کارهای اجتماعی برای هیچ‌کس حتی بچه‌ها، برادرها و نزدیک‌ترین افراد خانواده خودمان هیچ‌ اختصاص و مزیتی وجود ندارد و حتی خود ما هم هیچ مزیتی نداریم (خطبه‌های نماز جمعه، جلددوم، دفتر نشرمعارف انقلاب، چاپ اول، ص504 و جوابیه، ص13). اجازه بفرمایید از برخی مسائل مگو! درباره چگونگی دفاع از فرزندانتان صرف‌نظر کنیم؛ زیرا همان‌گونه که به کرات صادقانه عرض کردم، شما سرمایه‌ای مؤثر برای انقلاب هستید و تلاش برای حفظ حضرتعالی‌ برای همگان ضروری است اما قبول کنید که نپذیرفتن ضعف‌های آشکار، توهین به فهم و درک جامعه است. برای نمونه، آیت‌الله یزدی ـ رئیس اسبق قوه‌قضائیه ـ یکی از مصادیق دخالت نابجای حضرتعالی‌ در دفاع از فرزندانتان را اخیراً بیان داشتند. این اعمال نفوذهای تلخ زمانی تأسفبارتر جلوه‌گر می‌شود که از موضع بسیار بالا نیز صورت گیرد: «او به بنده می‌گفت پرونده را ببندم و من می‌گفتم چگونه شما می‌خواهید پرونده را ببندم در حالی که قوه قضائیه را قبول ندارید و دختر شما در دادگاه حاضر نمی‌شود» (روزنامه جام‌جم، 24/9/88). حال ببینیم واکنش حضرتعالی‌ به انتقاد آیت‌الله یزدی چیست؛ آیا با سعه‌صدر همراه با استدلال تلاش برای بسته شدن پرونده دخترتان را نفی می‌کنید یا خطای صورت گرفته را می‌پذیرید؟ متأسفانه جواب شخص شما به آیت‌الله یزدی با جوابیه ارسالی برای اینجانب با یک منطق نوشته شده و آن نگاه فرادستان به فرودستان است: «جواب من به آقای یزدی درخواست شفا برای ایشان است و ارسال سلام. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: متأسفانه ایشان بر اثر مشکلات جسمی گاهی دچار عصبانیت می‌شود و عجولانه اعلام نظر می‌کند. آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی تصریح کرد: افرادی هم هستند که شهرت خویش را از راه اهانت به دیگران می‌خواهند که جواب اینگونه افراد هم سکوت است و دعا برای هدایت‌شان» (روزنامه اعتماد، 26/9/88). آیا انتظار دارید خواننده بعد از مطالعه اهانت‌های مستقیم حضرتعالی‌ به هر کس که انتقادی را حتی به اطرافیانتان مطرح می‌کند، این نوع برخورد شما را همچون گذشته از موضع قدرت ارزیابی نکند؟ ظاهراً مریض پنداشتن اینجانب، به هر کسی که جرأت کند کمترین انتقادی را مطرح سازد، تسری می‌یابد. پس چگونه است که در مشهد در مقام دفاع از «گفت‌وگو» برمی‌آیید و از موضع آزاداندیشی سخن می‌گویید: «در مجموع بحث این است که باید فضای گفت‌وگو را جدی بگیریم تا مردم باور کنند که می‌توانند استدلال کنند» (روزنامه جمهوری اسلامی، 25/9/88). قطعاً‌ این فضای باز را صرفاً برای کسانی نمی‌خواهید که در کنار تعریف و تمجید از حضرتعالی‌، به تخریب همه مبانی اندیشه امام و رهبری می‌پردازند. اگر این حق آزاداندیشی مورد نظر حضرتعالی‌ شامل دیگران هم می‌شود چرا تحمل کمترین انتقادی را ندارید و از بدترین برچسب‌ها برای خاموش کردن منتقدی که به صورت مستند بحثی ناخوشایند با مذاق شما را مطرح کرده است، استفاده می‌کنید؟ خوش‌تر اینکه در موضع مصلح نیز قرار می‌گیرید و جامعه را دعوت به تحمل سخنان یکدیگر می‌کنید؟! آیا براستی این سؤال برای نکته‌سنجان مطرح نخواهد شد که چرا در صورت عدم وقوع آنچه آیت‌الله یزدی بیان داشته است به صراحت به نفی آن مبادرت نمی‌شود؟ آیا دلیلی جز این می‌توان اقامه کرد که در صورت نفی صریح، جزئیات بیشتری از سوی رئیس اسبق قوه‌قضائیه به افکار عمومی ارائه خواهد شد؟ اینکه اینجانب حق دفاع از فرزندانتان برای حضرتعالی‌ را قائل نباشم هرگز منطبق بر واقعیت نیست و در آن نامه انتقادی عرض کردم، قراین حکایت از آن دارند که دفاع از فرزندان بهانه‌ای برای نامه تند به رهبری نوشتن و ایشان را تهدید کردن بوده است؛ زیرا همان‌طور که بیان شد، اولاً ‌اگر کس دیگری اتهام بدون استنادی را به فرزندان شما وارد کرده است چرا باید مخاطب شما رهبری باشد؟ مخاطب می‌توانست به‌حق قوه قضائیه یا خود فرد طرح‌کننده اتهام باشد. حتی اگر صلاح دیدید نامه‌تان را به رهبری بنویسید چرا ایشان را تهدید به حرکت‌های خیابانی کردید و... بنابراین افکار عمومی امروز دست‌کم به این واقعیت دست یافته است که دفاع از فرزندان می‌توانست هم از طریق تلویزیون و هم از طریق مجاری قانونی و قضایی 3 روز بعد از نگارش نامه صورت گیرد و قوانین و آیین‌نامه‌ها به شما مجوز استفاده از این حق را می‌داد. درست است که صداوسیما در دوران رقابت‌های انتخاباتی طبق قانون نمی‌توانست این امکان را به کسانی که در مناظرات زیرسؤال رفته‌اند بدهد اما بعد از روز جمعه (22 خرداد) این اقدام به سهولت امکان‌پذیر بود. آیا این ادعا قابل توجیه است که فرزندان، مهم‌تر از مصالح کشور و انقلاب‌اند و به بهانه دفاع از آنان نامه‌ای تند به رهبری بنویسیم و منتشر کنیم تا بدخواهان کشور کاملاً مطلع شوند که شکافی ایجاد شده و می‌توانند از آن سوءاستفاده کنند؟ چرا اجازه نمی‌دهید این فرزندان از خودشان دفاع کنند؟ اگر خطایی مرتکب شده‌اند خودشان باید پاسخگو باشند. اگر حضرتعالی‌ مدافع این فرهنگ نیستید که شخصیت‌ها باید از حریم کاذب خانوادگی‌ و منسوبان خود دفاع کنند و خود آنها را پاسخگوی اعمال و رفتارشان می‌دانید، چرا خود را هزینه فرزندانتان می‌کنید؟ دفاع قاطعانه شما از منسوبان، بزرگ‌ترین لغزشگاه را برای آنان فراهم می‌آورد. جنابعالی اخیراً گفته‌اید اگر فرزندان من تخلفی دارند، مورد پیگرد قضایی قرار گیرند اما همزمان به صورت مطلق از آنها دفاع می‌کنید و می‌فرمایید آنها هیچگونه خطایی مرتکب نشده‌اند. نفس اینکه شما خود را سپر آنها می‌کنید از 2 جنبه قابل ایراد است؛ اول آنکه مجاری قانونی در صورت خطاکار بودن آنها جرأت بررسی تخلفات را نخواهند داشت (کما اینکه در گذشته همین امر موجب شکل‌گیری محیط‌های امن برای گریز از قانون شد)، دوم اینکه حضرتعالی‌ به عنوان یک شخصیت برجسته و با سابقه درخشان نباید خود را هزینه برخی خطاهای احتمالی کنید. فرزندان مسؤولان عالیرتبه و شخصیت‌ها مصون از خطا نیستند و کارنامه 30‌ساله اخیر نیز این واقعیت تلخ را پیش‌روی ما قرار داده است؛ بنابراین چرا باید حضرتعالی‌ در 30 سال گذشته با این قاطعیت از آنان پشتیبانی کنید؟ بویژه اینکه بعضاً خلاف واقع‌گویی‌های آنها به شما (از جمله مصداقی که خدمت‌تان اشاره شد) باید اثبات شده باشد. جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! بنده هرگز درباره مرزشکنی در عرصه بیگانه و خودی که متأسفانه برخی اطرافیان حضرتعالی‌ خطاهای بسیاری را در کارنامه خود به ثبت رسانده‌اند سخنی به میان نیاورده‌ام و حتی درباره گزارش لوموند نیز اینگونه اظهار نظر کردم: «درباره مساله ابرازتمایلات نزد شیوخ عرب بدون اینکه خواسته باشم پیرامون صحت و سقم آن نظری ابراز دارم صرفاً یادآور می‌شوم که منابع دیگری هم در این زمینه اطلاع‌رسانی کرده‌اند؛ لذا مناسب بود حضرتعالی‌ در مقام تکذیب مطالب رسانه‌هایی همچون لوموند نیز برمی‌آمدید». وقتی رفسنجانی به صورت پنهان از موسوی، این نخست‌وزیر سابق که کاندیدای اصلاح‌طلبان شد، حمایت کرد، آرزو می‌کرد که موسوی، احمدی‌نژاد را کنار بزند. او به نمایندگان کشورهای خلیج‌[فارس] قبل از انتخابات گفته بود: «بزودی دیگر حرفی از او نخواهید شنید (روزنامه لوموند، به قلم موری کلوردو کامپ مورخه 25/6/2009م). البته صرف‌نظر از میزان وثوق چنین مطلبی همه ناظران سیاسی خارجی، شما را در امر انتخابات بسیار فعال ارزیابی می‌کردند» (ورای نمودها و نمادها، ص37). بنابراین برخلاف ادعای جوابیه‌نویسان، اینجانب هرگز در مقام تأیید خبر لوموند برنیامده‌ام، بلکه اظهار داشته‌ام: «جنابعالی که ادعای آقای احمدی‌نژاد را در این زمینه خلاف واقع می‌خوانید چرا در مقام تکذیب سایر خبرهای مشابه برنیامده‌اید». در پایان باید معروض دارم که مسائل زیادی در این جوابیه مطرح شد که به دلیل اجتناب از مطول شدن توضیحات از آنها درمی‌گذرم زیرا اعتقاد راسخ دارم که خوانندگان مجدداً بحث‌ها را مرور خواهند کرد و خود به قضاوت دقیق خواهند پرداخت. اما جناب آقای هاشمی‌رفسنجانی! آیا به ثبت رسیدن جوابیه‌ای به نام جنابعالی در تاریخ با ادبیات سراسر توهین (68 مورد) شایسته ‌شأن شماست؟! اگر پاسختان منفی است، چه کسانی ‌شأن حضرتعالی را تنزل می‌دهند؛ منتقدان دلسوز یا بهره‌جویندگان از چتر حمایتی «تاریخ‌سازان»؟! در یک مقایسه ساده هر صاحبنظری به این جمع‌بندی خواهد رسید که نقد تبارشناسانه تاریخی برای کمک به شکل‌گیری استنتاج‌های دقیق است اما اطرافیانتان از این شیوه بشدت برافروخته شده‌اند؛ زیرا آنان وقایع تاریخ را پاره‌پاره می‌طلبند تا بصیرت لازم در آحاد جامعه شکل نگیرد. جامعه‌ای که بتواند سرمایه‌های خود را بخوبی بشناسد قادر خواهد بود از آنان در چارچوب قانون بهره‌گیرد؛ در غیراین صورت، زیاده‌خواهان با امکاناتی که در حیاط‌خلوت‌ها مجتمع می‌سازند در پناه شخصیت‌های موجه، موج‌آفرینی کرده و خود را بر قانون مسلط خواهند کرد. باتشکر / مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ معاصر ایران عباس سلیمی نمین