طه صابریان
نبردهای صعده و شمال یمن و تحولات جدایی‌طلبان جنوب، موضوع جانشینی سیاسی ژنرال علی عبدالله صالح را بغرنج كرده است. برخی از پژوهشگران عرب و آمریکایی طی تحقیق خود به اين نتیجه رسیدند که شانس جمال مبارک در روند جانشینی پدر در مصر بیش از فرصت سیف‌الاسلام قذافی و ژنرال احمد فرزند علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور یمن است. این پژوهشگران سیاسی در مطالعات خود پیش‌بینی کردند که احمدعلی عبدالله صالح اگر به مسند ریاست‌جمهوری یمن نیز برسد با کوهی از مشکلات و بسته‌هایی از بحران‌های مزمن دوران ریاست‌جمهوری پدرش روبه‌رو خواهد شد. پسر ژنرال علی عبدالله صالح، فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های آمریکا در رشته مدیریت است و دوره کارشناسی ارشد را در دانشگاه‌های اردن طی کرده و دوره‌های نظامی، امنیتی و مدیریتی را نیز در برخی از کشورهای عربی و اروپایی گذرانده است. ظهورش در عرصه سیاست و قدرت یمن با انتخابش به عنوان نماینده پارلمان این کشور در سال 1997 پررنگ شد. رهبران حزب کنگره ملی (حزب حاکم ژنرال علی عبدالله صالح) و مشاوران امنیتی و سیاسی و فرماندهان ارتش به دنبال دستورات رئیس‌جمهور سعی دارند زمینه‌ها و فرصت‌ها را جهت به قدرت رسیدن این سرهنگ جوان فراهم کنند و در صورت رخ دادن چنین امری، یمن از دوران پادشاهی موروثی (یمن تا سال 1963 نظام سلطنتی و پادشاهی خاندان حمید‌الدین را داشته است) به دوران جمهوری موروثی منتقل می‌شود. احمدعلی عبدالله صالح با درجه سرهنگی با فرمان پدر در 2006 به فرماندهی یگان نیروی مخصوص (قوی‌ترین و ورزیده‌ترین یگان نظامی یمن) منصوب شد. فرزند رئیس‌جمهور یمن شبکه‌ای از دوستان و هواداران در داخل و خارج کشورش را سازماندهی کرده و با حمایت پدر و قبیله خود کوشش می‌کند زمینه را جهت تصدی پست ریاست‌جمهوری هموار سازد. روند به قدرت رسیدن سرهنگ احمد و مسیر قانونی و سیاسی به سوی ریاست‌جمهوری کشور یمن آسان و هموار نیست و پدیده موروثی بودن ریاست‌جمهوری با مخالفان و معارضان سیاسی و رقبای عشیره‌ای به‌طور آشکارا روبه‌رو است. سرهنگ احمد علاوه بر تصدی چند پست نظامی و امنیتی، رئیس هیات مدیره موسسه خیریه الصالح و مدیر افتخاری باشگاه ورزشی التلال در شهر عدن است. این کانون‌های اجتماعی و ورزشی جهت تقویت جایگاهش در اذهان عمومی ملت یمن بسیار سودمند است. بسیاری از آگاهان و پژوهشگران یمنی و عرب بر این باورند که سناریوی اجرایی شدن موضوع جانشینی سرهنگ احمد با آغاز نبردهای نظامی علیه صعده و جنبش حوثی‌ها در سال 2004 کلید خورد. ژنرال علی عبدالله صالح به عنوان فرمانده، سرلشکر علی محسن الاحمر شیخ خاندان الاحمر و شیخ مشایخ قبیله حاشد و رقیب سرسخت سرهنگ احمد (فرزند رئیس‌جمهور) را به فرماندهی عملیات علیه جنبش حوثی و عشایر صعده و شمال یمن گمارد تا زمینه‌ها را جهت حذف این رقیب فراهم کند. مطبوعات یمن وابسته به ریاست جمهوری از کارکرد ارتش و ضعف فرماندهی آن در عملیات اخیر انتقاداتی کرده‌اند. سرلشکر علی محسن الاحمر، فرمانده لشکر یکم زرهی و فرمانده عملیاتی صعده هم‌اکنون در مرداب بحران صعده گرفتار شده و تا حدودی از میدان رقابت و روند جانشینی فاصله دارد. مخالفان سیاسی ژنرال علی عبدالله صالح معتقدند امنیتی و نظامی کردن رفتار صنعا با جنبش حوثی‌ها و خواسته‌های مشروع عشایر شمال یمن، محیط سیاسی و روانی جهت جانشینی فرزندش را آماده ساخته و اصرار بر گسترش دامنه جنگ و بحران صعده از سوی ریاست‌جمهوری، بخشی از سناریوی عملیاتی کردن پروژه جانشینی سرهنگ احمد است. این تنش‌ها و اختلافات به شخصیت و سوابق نظامی و عشیره‌ای ژنرال الاحمر ضربات جبران‌ناپذیری زده و حتی شایعه شده که چند عملیات سوءقصد علیه جان الاحمر صورت گرفته است. آوارگی و قتل‌عام مردم شیعی صعده و شمال یمن جنایات نظامی ژنرال الاحمر را برملا و او را به‌عنوان یک فرمانده سفاک و خون‌آشام به افکار عمومی یمن و جهان عرب معرفی کرد. برای تحلیلگران مسائل یمن در موضوع آینده ریاست‌جمهوری اين كشور و مساله جانشینی پرسش‌های متعددی وجود دارد از جمله اينكه آیا با حذف الاحمر زمینه برای جانشینی سرهنگ احمد هموار است؟ آیا مولفه‌های قدرت و بافت عشیره‌ای یمن روند جانشینی فرزند رئیس‌جمهوری را تسهیل خواهد کرد؟ توان و ظرفیت سیاسی و اجتماعی شخصیت‌ها و گروه‌های معارض با جانشینی سرهنگ احمد چه اندازه است و سناریوهای مقابله با روند جانشینی پسر رئیس‌جمهوری کدامند؟ صعده و بحران جانشینی در یمن
طه صابریان
نبردهای صعده و شمال یمن و تحولات جدایی‌طلبان جنوب، موضوع جانشینی سیاسی ژنرال علی عبدالله صالح را بغرنج كرده است. برخی از پژوهشگران عرب و آمریکایی طی تحقیق خود به اين نتیجه رسیدند که شانس جمال مبارک در روند جانشینی پدر در مصر بیش از فرصت سیف‌الاسلام قذافی و ژنرال احمد فرزند علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور یمن است. این پژوهشگران سیاسی در مطالعات خود پیش‌بینی کردند که احمدعلی عبدالله صالح اگر به مسند ریاست‌جمهوری یمن نیز برسد با کوهی از مشکلات و بسته‌هایی از بحران‌های مزمن دوران ریاست‌جمهوری پدرش روبه‌رو خواهد شد. پسر ژنرال علی عبدالله صالح، فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های آمریکا در رشته مدیریت است و دوره کارشناسی ارشد را در دانشگاه‌های اردن طی کرده و دوره‌های نظامی، امنیتی و مدیریتی را نیز در برخی از کشورهای عربی و اروپایی گذرانده است. ظهورش در عرصه سیاست و قدرت یمن با انتخابش به عنوان نماینده پارلمان این کشور در سال 1997 پررنگ شد. رهبران حزب کنگره ملی (حزب حاکم ژنرال علی عبدالله صالح) و مشاوران امنیتی و سیاسی و فرماندهان ارتش به دنبال دستورات رئیس‌جمهور سعی دارند زمینه‌ها و فرصت‌ها را جهت به قدرت رسیدن این سرهنگ جوان فراهم کنند و در صورت رخ دادن چنین امری، یمن از دوران پادشاهی موروثی (یمن تا سال 1963 نظام سلطنتی و پادشاهی خاندان حمید‌الدین را داشته است) به دوران جمهوری موروثی منتقل می‌شود. احمدعلی عبدالله صالح با درجه سرهنگی با فرمان پدر در 2006 به فرماندهی یگان نیروی مخصوص (قوی‌ترین و ورزیده‌ترین یگان نظامی یمن) منصوب شد. فرزند رئیس‌جمهور یمن شبکه‌ای از دوستان و هواداران در داخل و خارج کشورش را سازماندهی کرده و با حمایت پدر و قبیله خود کوشش می‌کند زمینه را جهت تصدی پست ریاست‌جمهوری هموار سازد. روند به قدرت رسیدن سرهنگ احمد و مسیر قانونی و سیاسی به سوی ریاست‌جمهوری کشور یمن آسان و هموار نیست و پدیده موروثی بودن ریاست‌جمهوری با مخالفان و معارضان سیاسی و رقبای عشیره‌ای به‌طور آشکارا روبه‌رو است. سرهنگ احمد علاوه بر تصدی چند پست نظامی و امنیتی، رئیس هیات مدیره موسسه خیریه الصالح و مدیر افتخاری باشگاه ورزشی التلال در شهر عدن است. این کانون‌های اجتماعی و ورزشی جهت تقویت جایگاهش در اذهان عمومی ملت یمن بسیار سودمند است. بسیاری از آگاهان و پژوهشگران یمنی و عرب بر این باورند که سناریوی اجرایی شدن موضوع جانشینی سرهنگ احمد با آغاز نبردهای نظامی علیه صعده و جنبش حوثی‌ها در سال 2004 کلید خورد. ژنرال علی عبدالله صالح به عنوان فرمانده، سرلشکر علی محسن الاحمر شیخ خاندان الاحمر و شیخ مشایخ قبیله حاشد و رقیب سرسخت سرهنگ احمد (فرزند رئیس‌جمهور) را به فرماندهی عملیات علیه جنبش حوثی و عشایر صعده و شمال یمن گمارد تا زمینه‌ها را جهت حذف این رقیب فراهم کند. مطبوعات یمن وابسته به ریاست جمهوری از کارکرد ارتش و ضعف فرماندهی آن در عملیات اخیر انتقاداتی کرده‌اند. سرلشکر علی محسن الاحمر، فرمانده لشکر یکم زرهی و فرمانده عملیاتی صعده هم‌اکنون در مرداب بحران صعده گرفتار شده و تا حدودی از میدان رقابت و روند جانشینی فاصله دارد. مخالفان سیاسی ژنرال علی عبدالله صالح معتقدند امنیتی و نظامی کردن رفتار صنعا با جنبش حوثی‌ها و خواسته‌های مشروع عشایر شمال یمن، محیط سیاسی و روانی جهت جانشینی فرزندش را آماده ساخته و اصرار بر گسترش دامنه جنگ و بحران صعده از سوی ریاست‌جمهوری، بخشی از سناریوی عملیاتی کردن پروژه جانشینی سرهنگ احمد است. این تنش‌ها و اختلافات به شخصیت و سوابق نظامی و عشیره‌ای ژنرال الاحمر ضربات جبران‌ناپذیری زده و حتی شایعه شده که چند عملیات سوءقصد علیه جان الاحمر صورت گرفته است. آوارگی و قتل‌عام مردم شیعی صعده و شمال یمن جنایات نظامی ژنرال الاحمر را برملا و او را به‌عنوان یک فرمانده سفاک و خون‌آشام به افکار عمومی یمن و جهان عرب معرفی کرد. برای تحلیلگران مسائل یمن در موضوع آینده ریاست‌جمهوری اين كشور و مساله جانشینی پرسش‌های متعددی وجود دارد از جمله اينكه آیا با حذف الاحمر زمینه برای جانشینی سرهنگ احمد هموار است؟ آیا مولفه‌های قدرت و بافت عشیره‌ای یمن روند جانشینی فرزند رئیس‌جمهوری را تسهیل خواهد کرد؟ توان و ظرفیت سیاسی و اجتماعی شخصیت‌ها و گروه‌های معارض با جانشینی سرهنگ احمد چه اندازه است و سناریوهای مقابله با روند جانشینی پسر رئیس‌جمهوری کدامند؟ ارسال نظر
پربیننده