امید عبداللهی: حضور سوریه در لبنان سابقه‌ای طولانی دارد؛ سابقه‌ای که به جنگ‌های داخلی و خانمان‌سوز لبنان بازمی‌گردد. در سال‌های جنگ داخلی در لبنان که از سال 1975 آغاز شد، وضعیت بغرنج این کشور که از موقعیتی ژئوپليتیک و ژئواستراتژیک سود می‌برد، جامعه بین‌الملل را نگران کرده بود و بسیاری از کشورها در تلاش بودند که راه‌حلی برای توقف درگیری‌ها در این کشور بیابند. در آن مقطع سوریه با چراغ سبز بسیاری از کشورهای غربی به لبنان رفت تا زمینه آتش‌بس میان گروه‌های لبنانی را فراهم آورد و از تداوم جنگ در عروس خاورمیانه ممانعت به عمل آورد. در آن برهه نیز فضای داخلی لبنان چندان تفاوتی با وضعیت کنونی نداشت و الگوی سیاسی حاکم بر این کشور خارج محور بود؛ به این معنا که گروه‌های داخلی توسط کشورهای خارجی حمایت می‌شدند و عملا تصمیمات مربوط به لبنان در خارج از این کشور اتخاذ می‌شد. به عنوان نمونه مسیحیان مارونی حمایت فرانسه را پشت سر خود می‌دیدند و فرانسوی‌ها نیز برای حمایت از متحدان لبنانی خود از هیچ اقدامی فروگذار نمی‌کردند.
در طرف دیگر مسیحیان ارتدکس هم توسط روسیه حمایت می‌شدند و همواره از حمایت شرق برخوردار بودند. سنی‌ها نیز به طور سنتی عربستان را پدرخوانده خود می‌دانستند و توسط آل سعود به بهترین نحو ممکن مورد حمایت قرار می‌گرفتند.
در این میان شیعیان با وجود جمعیت بالایشان از هیچگونه حامی خارجی برخوردار نبودند و همین مسأله سبب می‌شد که در فضای سیاسی آن روز لبنان اجحاف بسیاری علیه شیعیان روا داشته شود. در چنین فضایی امام موسی صدر که به تازگی جنبش امل (افوج المقاومهًْ الاسلامیه) را تأسیس کرده بود دست یاری به سوی سوری‌ها دراز کرده و از آنها درخواست کمک کرد. علت انتخاب سوریه به عنوان حامی شیعیان نزدیکی ایدئولوژیک سران این کشور به شیعیان بود. در آن مقطع تنها دولت شیعی ایران بود که محمدرضا شاه عامل اصلی غرب در منطقه محسوب می‌شد و عملا حمایت وی نمی‌توانست گرهی از مشکلات شیعیان لبنان باز کند، لذا امام موسی صدر از حافظ اسد، رئیس جمهور وقت روسیه که به سبب علوی بودن قرابت ایدئولوژیک بسیاری با شیعیان داشت درخواست کمک کرد و با پذیرش این درخواست از جانب حافظ اسد عملا جای پای سوریه در لبنان باز شد. حضور سوریه در لبنان باعث ایجاد ثبات در این کشور شده بود و تا حد بسیاری توانست از وقوع درگیری‌های داخلی جلوگیری به عمل آورد. اما رخداد سال 2005 و ترور رفیق حریری تمام معادلات را دگرگون کرد؛ این موضوع سبب شد محافل داخلی و خارجی مخالف حضور سوریه در لبنان و بویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی و متحدان لبنانی آنها دمشق را به عنوان متهم ردیف اول ترور رفیق حریری معرفی کنند و با تشدید فشارها بر سوریه این کشور مجبور شود که از لبنان خارج شود.
از آن زمان مناسبات 2 کشور شکلی کاملا راکد به خود گرفت، اما سفر اخیر سعد حریری، نخست وزیر کنونی لبنان و فرزند رفیق حریری، نخست وزیر فقید این کشور به سوریه، عملا سر فصلی جدید در مناسبات 2 کشور محسوب می‌شود. شنبه، 19 دسامبر سعد حریری، نخست‌وزیر لبنان سفری تاریخی را آغاز کرد. وی در راس یک هیات بلندپایه وارد دمشق، پایتخت سوریه شد و با بشار اسد، رئیس جمهوری این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد. سفر حریری به سوریه را می‌توان نقطه عطفی در روابط لبنان و سوریه دانست. پس از ترور رفیق حریری پدر سعد حریری، جریان موسوم به 14 مارس که ریاست آن را سعد حریری برعهده گرفت، دائما دمشق را عامل اصلی ترور رفیق حریری معرفی می‌کردند که به تنش در روابط 2 کشور انجامید. سفر حریری به دمشق می‌تواند زمینه‌ساز بهبود روابط لبنان با حزب‌الله و لبنان با ایران نیز شود. چنانکه روزنامه المستقبل نیز که متعلق به جریان 14 مارس و شخص سعد حریری است از سفر وی به ایران در آینده‌ای نزدیک خبر داد. اما بعد دیگر اهمیت این سفر این است که سفر حریری به دمشق پرونده اتهام به سوریه درباره دست داشتن در ماجرای ترور رفیق حریری را برای همیشه مختومه کرده است. افزون بر این سفر 2 مقام بلند پایه لبنان (حریری و سلیمان) به دمشق ظرف 48 ساعت، نشان از اهمیت فوق‌العاده سوریه برای لبنان دارد.
اما بی‌شک این سفر باعث خواهد شد جایگاه حزب‌الله و مقاومت در کابینه لبنان نیز ارتقا یابد و این مسأله شکستی بزرگ برای رژیم صهیونیستی محسوب می‌شود. پیش از این اسرائیل می‌کوشید حزب‌الله اساسا در کابینه لبنان حضور نداشته باشد و حتی برای سران لبنان خط و نشان کشید که در صورت حضور حزب‌الله در کابینه احتمال حمله و هرگونه حرکت تخاصم‌آمیز از جانب اسرائیل وجود دارد. اما با وجود تمام این تهدیدات نه تنها حزب‌الله در کابینه جای دارد که سعد حریری نیز به دمشق سفر می‌کند؛ سفری که موجب تقویت متحد دمشق در لبنان خواهد شد. به واقع سفر حریری به دمشق نوعی دهن‌کجی به سران رژیم صهیونیستی نیز محسوب خواهد شد؛ دهن کجی‌اي که بعید است از جانب سران افراطی رژیم صهیونیستی
بی‌پاسخ بماند. سوریه و لبنان از تخاصم تا تعامل
امید عبداللهی: حضور سوریه در لبنان سابقه‌ای طولانی دارد؛ سابقه‌ای که به جنگ‌های داخلی و خانمان‌سوز لبنان بازمی‌گردد. در سال‌های جنگ داخلی در لبنان که از سال 1975 آغاز شد، وضعیت بغرنج این کشور که از موقعیتی ژئوپليتیک و ژئواستراتژیک سود می‌برد، جامعه بین‌الملل را نگران کرده بود و بسیاری از کشورها در تلاش بودند که راه‌حلی برای توقف درگیری‌ها در این کشور بیابند. در آن مقطع سوریه با چراغ سبز بسیاری از کشورهای غربی به لبنان رفت تا زمینه آتش‌بس میان گروه‌های لبنانی را فراهم آورد و از تداوم جنگ در عروس خاورمیانه ممانعت به عمل آورد. در آن برهه نیز فضای داخلی لبنان چندان تفاوتی با وضعیت کنونی نداشت و الگوی سیاسی حاکم بر این کشور خارج محور بود؛ به این معنا که گروه‌های داخلی توسط کشورهای خارجی حمایت می‌شدند و عملا تصمیمات مربوط به لبنان در خارج از این کشور اتخاذ می‌شد. به عنوان نمونه مسیحیان مارونی حمایت فرانسه را پشت سر خود می‌دیدند و فرانسوی‌ها نیز برای حمایت از متحدان لبنانی خود از هیچ اقدامی فروگذار نمی‌کردند.
در طرف دیگر مسیحیان ارتدکس هم توسط روسیه حمایت می‌شدند و همواره از حمایت شرق برخوردار بودند. سنی‌ها نیز به طور سنتی عربستان را پدرخوانده خود می‌دانستند و توسط آل سعود به بهترین نحو ممکن مورد حمایت قرار می‌گرفتند.
در این میان شیعیان با وجود جمعیت بالایشان از هیچگونه حامی خارجی برخوردار نبودند و همین مسأله سبب می‌شد که در فضای سیاسی آن روز لبنان اجحاف بسیاری علیه شیعیان روا داشته شود. در چنین فضایی امام موسی صدر که به تازگی جنبش امل (افوج المقاومهًْ الاسلامیه) را تأسیس کرده بود دست یاری به سوی سوری‌ها دراز کرده و از آنها درخواست کمک کرد. علت انتخاب سوریه به عنوان حامی شیعیان نزدیکی ایدئولوژیک سران این کشور به شیعیان بود. در آن مقطع تنها دولت شیعی ایران بود که محمدرضا شاه عامل اصلی غرب در منطقه محسوب می‌شد و عملا حمایت وی نمی‌توانست گرهی از مشکلات شیعیان لبنان باز کند، لذا امام موسی صدر از حافظ اسد، رئیس جمهور وقت روسیه که به سبب علوی بودن قرابت ایدئولوژیک بسیاری با شیعیان داشت درخواست کمک کرد و با پذیرش این درخواست از جانب حافظ اسد عملا جای پای سوریه در لبنان باز شد. حضور سوریه در لبنان باعث ایجاد ثبات در این کشور شده بود و تا حد بسیاری توانست از وقوع درگیری‌های داخلی جلوگیری به عمل آورد. اما رخداد سال 2005 و ترور رفیق حریری تمام معادلات را دگرگون کرد؛ این موضوع سبب شد محافل داخلی و خارجی مخالف حضور سوریه در لبنان و بویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی و متحدان لبنانی آنها دمشق را به عنوان متهم ردیف اول ترور رفیق حریری معرفی کنند و با تشدید فشارها بر سوریه این کشور مجبور شود که از لبنان خارج شود.
از آن زمان مناسبات 2 کشور شکلی کاملا راکد به خود گرفت، اما سفر اخیر سعد حریری، نخست وزیر کنونی لبنان و فرزند رفیق حریری، نخست وزیر فقید این کشور به سوریه، عملا سر فصلی جدید در مناسبات 2 کشور محسوب می‌شود. شنبه، 19 دسامبر سعد حریری، نخست‌وزیر لبنان سفری تاریخی را آغاز کرد. وی در راس یک هیات بلندپایه وارد دمشق، پایتخت سوریه شد و با بشار اسد، رئیس جمهوری این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد. سفر حریری به سوریه را می‌توان نقطه عطفی در روابط لبنان و سوریه دانست. پس از ترور رفیق حریری پدر سعد حریری، جریان موسوم به 14 مارس که ریاست آن را سعد حریری برعهده گرفت، دائما دمشق را عامل اصلی ترور رفیق حریری معرفی می‌کردند که به تنش در روابط 2 کشور انجامید. سفر حریری به دمشق می‌تواند زمینه‌ساز بهبود روابط لبنان با حزب‌الله و لبنان با ایران نیز شود. چنانکه روزنامه المستقبل نیز که متعلق به جریان 14 مارس و شخص سعد حریری است از سفر وی به ایران در آینده‌ای نزدیک خبر داد. اما بعد دیگر اهمیت این سفر این است که سفر حریری به دمشق پرونده اتهام به سوریه درباره دست داشتن در ماجرای ترور رفیق حریری را برای همیشه مختومه کرده است. افزون بر این سفر 2 مقام بلند پایه لبنان (حریری و سلیمان) به دمشق ظرف 48 ساعت، نشان از اهمیت فوق‌العاده سوریه برای لبنان دارد.
اما بی‌شک این سفر باعث خواهد شد جایگاه حزب‌الله و مقاومت در کابینه لبنان نیز ارتقا یابد و این مسأله شکستی بزرگ برای رژیم صهیونیستی محسوب می‌شود. پیش از این اسرائیل می‌کوشید حزب‌الله اساسا در کابینه لبنان حضور نداشته باشد و حتی برای سران لبنان خط و نشان کشید که در صورت حضور حزب‌الله در کابینه احتمال حمله و هرگونه حرکت تخاصم‌آمیز از جانب اسرائیل وجود دارد. اما با وجود تمام این تهدیدات نه تنها حزب‌الله در کابینه جای دارد که سعد حریری نیز به دمشق سفر می‌کند؛ سفری که موجب تقویت متحد دمشق در لبنان خواهد شد. به واقع سفر حریری به دمشق نوعی دهن‌کجی به سران رژیم صهیونیستی نیز محسوب خواهد شد؛ دهن کجی‌اي که بعید است از جانب سران افراطی رژیم صهیونیستی
بی‌پاسخ بماند. ارسال نظر
پربیننده