طه صابریان
در پرتو تحولات شتابزده منطقه خاورمیانه و در پی اصرار رژیم مصر برای موروثی کردن نظام جمهوری و آماده‌سازی جمال مبارک برای جانشینی پدرش، مصر امروزه در قبال متغیرهای سیاسی و امنیتی در سطح منطقه‌ای ناتوان و عاجز است و نقش ملی آن به طور روزافزون در حال فرسایش است. بسیاری از پژوهشگران درباره ریشه‌های تاریخی و علل سیاسی و راهبردی این فرسایش و این سقوط تحقیق کرده و سقوط منزلت و جایگاه قاهره در نظام سلسله‌مراتبی منطقه را معلول امور زیر می‌دانند: 1- شکست مصر در جنگ 6 روزه پنجم ژوئن 1967 با رژیم صهیونیستی که تبعاتی همچون بسته شدن کانال سوئز(یکی از منابع درآمد ملی)، از دست دادن سینا و منطقه شرق کانال، فروپاشی پرستیژ منطقه‌اي قاهره و از هم پاشیدگی ساختار نظامی و انهدام نیروی هوایی آن داشته است. 2- سیاست‌های انور سادات چه در سطح داخلی و چه در سطح منطقه‌ای: این سیاست‌ها باعث انزاوی مصر در محیط منطقه‌ای بویژه در منظومه عربی شد. در دوران سادات بسیاری از مولفه‌های پرستیژی مصر دوران ناصر از میان رفت. سفر سادات به قدس شریف در 1978 و امضای توافقات امنیتی و سیاسی با رژیم صهیونیستی در 1979، روند سقوط نقش بازیگری قاهره در منطقه را تشدید کرد. 3- قاهره با امضای قراردادهای صلح با رژیم صهیونیستی از دایره منازعه اعراب – صهیونیست‌‌ها خارج شده و رژیم صهیونیستی تنها برنده این توافقات بوده زیرا اعراب بدون مصر نمی‌توانند با اسرائیل بجنگند. با امضای توافقات صلح و سازش با رژیم اشغالگر قدس، مصر به عامل بی‌طرف در منازعات و تنش‌های خاورمیانه تبدیل شد و این اقدام به مثابه تنزل نقش ملی مصر بود. 4- می‌گویند نیت سادات در سیاست صلح و سازش با اسرائیل، کاهش هزینه‌های نظامی و امنیت مصر و جذب سرمایه‌گذاری‌های آمریکا و کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس بوده. اهداف اقتصادی سیاست‌های صلح‌آمیز سادات هیچ‌کدام محقق نشد بلکه وابستگی مصر به سیاست‌های منطقه‌ای آمریکا در سطوح مختلف و ابعاد گوناگون را تحکیم بخشید. 5- تحول منطقه‌ای و سیاست غلط مبارک برای نقش بازیگری قاهره در خاورمیانه فاجعه‌آمیز بوده زیرا سیر نزولی این نقش در دوران حاکمیت وی تشدید شد. سیاست‌های ملی جمال عبدالناصر و شرایط دوران دوقطبی نقش فعال مصر را در منطقه تقویت کرد و دوره نقش فعال مصر(1970-1952) با سازش سادات به نقش بی‌طرف تبدیل شد(1981-1970) ولی سیاست‌های خارجی مبارک باعث انهدام نقش ملی مصر شد. با نگاه شتابان و سریع به نقش مصر در 2 جنگ خلیج فارس و اشغال لبنان توسط رژیم صهیونیستی در 1982 در‌می‌یابیم که مصر نقش خود در منطقه را از دست داده و در جنگ ژوئیه 2006 میان مقاومت اسلامی لبنان و رژیم صهیونسیتی و جنگ دسامبر 2008 و ژانویه 2009 میان مقاومت اسلامی فلسطین و رژیم صهیونیستی نقش مصر تنزل کرد و عامل تکمیل‌کننده نقش منطقه‌ای رژیم صهیونیستی شد. 6- بسیاری از نخبگان میهن‌پرست مصری به هموطنان خود هشدار می‌دهند که مبارک برای فراهم کردن زمینه جانشینی فرزندش جمال در سطح محلی و منطقه‌ای حاضر به دادن هرگونه امتیازی است و در این راستا منافع ملی و نقش منطقه‌ای مصر را فدای این خواسته شخصی می‌کند. کارشناسان سیاسی و پژوهشگران عرب علل سراشیبی نقش ملی مصر را در محورهای زیر خلاصه می‌کنند:
الف: کهولت و بیماری حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر که نقش رهبری در تصمیم‌گیری و هدایت سیاست خارجی مصر را دارد. 2- وابستگی مبارک به سیاست‌های خاورمیانه‌ای آمریکا و رژیم صهیونیستی، باعث دوری از مهم‌ترین قضیه اعراب یعنی قضیه فلسطین شد و از عنصر فعال در این قضیه محوری به عنصر مکمل نقش اسرائیل و دلال منطقه‌ای آمریکا تبدیل شده است. 3- خصومت مبارک با ایران اسلامی و مقاومت اسلامی در لبنان و فلسطین و دوری از جبهه ممانعت و مخالفت با استکبار جهانی، مصر را تضعیف کرده است. 4- دیکتاتوری نظام مصر و عدم استفاده از شخصیت‌های ملی و اسلامی مصر در چاره‌اندیشی و آینده‌نگری قضایای راهبردی مصر، زمینه‌ها را جهت حضور عناصر ضعیف و هوادار سیاست‌های غرب در مراکز سیاستگذاری و تصمیم‌گیری فراهم كرده است. ارتباط مصر با رژیم صهیونیستی و سیاست‌های خاورمیانه‌اي آمریکا باعث رشد و تقویت لابی‌های سیاسی و امنیتی آمریکا و اسرائیل در داخل دایره نخبگان سیاسی مصر شده است. وضع فعلی جایگاه مصر را می‌توان با مصادیق و حوادث اخیر بیان کرد: 1- مصر که در گذشته مرجع قضیه فلسطین بوده و جایگاه ممتازی در میان نخبگان و رهبران فلسطینی داشته اکنون به وضع اسفناکی رسیده و حتی نتوانسته میان گروه‌های فلسطینی آشتی دهد. سیاست‌های جانبدارانه رژیم از فتح و گروه‌های سازشکار فلسطینی باعث فقدان مشروعيت در میان مقاومت اسلامی فلسطین و نخبگان مقاوم و مجاهد فلسطینی شده است.
2- مصر در گذشته مرجع حل مشکلات جهان عرب بوده. شکست تلاش‌های قاهره در حل قضیه صعده و مشکلات شمال یمن، نمودی بارز در ضعف و انحطاط جایگاه مصر در نظام عربی است. 3- سوءمدیریت سیاست خارجی از سوی رهبری و نخبگان مصری در حل یک تنش بسیار ساده و سطحی که در مسابقات فوتبال میان تیم ملی مصر و الجزایر روي داد، ضعف سیاست خارجی قاهره و رژیم مبارک در سطوح مختلف را به نمایش گذاشت. راستی قاهره چه وقت به زمان«ام الدنیا» و دوران«المارد العربی» بازمی‌گردد؟ آحاد ملت مسلمان ایران در آرزوی بازگشت مصر به جایگاه رفیع و اصیل خود هستند؛ جایگاهی که رژیم صهیونیستی و ترسوهای خیبری جرات حمله به کشورهای عربی نکنند. ملت قهرمان مصر که در راه شرف و شهامت یکصد هزار از بهترین جوانان خود را داده، روزی به جایگاه تمدنی و رفیع خود بازمی‌گردد.
از مصر چه مانده است؟
طه صابریان
در پرتو تحولات شتابزده منطقه خاورمیانه و در پی اصرار رژیم مصر برای موروثی کردن نظام جمهوری و آماده‌سازی جمال مبارک برای جانشینی پدرش، مصر امروزه در قبال متغیرهای سیاسی و امنیتی در سطح منطقه‌ای ناتوان و عاجز است و نقش ملی آن به طور روزافزون در حال فرسایش است. بسیاری از پژوهشگران درباره ریشه‌های تاریخی و علل سیاسی و راهبردی این فرسایش و این سقوط تحقیق کرده و سقوط منزلت و جایگاه قاهره در نظام سلسله‌مراتبی منطقه را معلول امور زیر می‌دانند: 1- شکست مصر در جنگ 6 روزه پنجم ژوئن 1967 با رژیم صهیونیستی که تبعاتی همچون بسته شدن کانال سوئز(یکی از منابع درآمد ملی)، از دست دادن سینا و منطقه شرق کانال، فروپاشی پرستیژ منطقه‌اي قاهره و از هم پاشیدگی ساختار نظامی و انهدام نیروی هوایی آن داشته است. 2- سیاست‌های انور سادات چه در سطح داخلی و چه در سطح منطقه‌ای: این سیاست‌ها باعث انزاوی مصر در محیط منطقه‌ای بویژه در منظومه عربی شد. در دوران سادات بسیاری از مولفه‌های پرستیژی مصر دوران ناصر از میان رفت. سفر سادات به قدس شریف در 1978 و امضای توافقات امنیتی و سیاسی با رژیم صهیونیستی در 1979، روند سقوط نقش بازیگری قاهره در منطقه را تشدید کرد. 3- قاهره با امضای قراردادهای صلح با رژیم صهیونیستی از دایره منازعه اعراب – صهیونیست‌‌ها خارج شده و رژیم صهیونیستی تنها برنده این توافقات بوده زیرا اعراب بدون مصر نمی‌توانند با اسرائیل بجنگند. با امضای توافقات صلح و سازش با رژیم اشغالگر قدس، مصر به عامل بی‌طرف در منازعات و تنش‌های خاورمیانه تبدیل شد و این اقدام به مثابه تنزل نقش ملی مصر بود. 4- می‌گویند نیت سادات در سیاست صلح و سازش با اسرائیل، کاهش هزینه‌های نظامی و امنیت مصر و جذب سرمایه‌گذاری‌های آمریکا و کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس بوده. اهداف اقتصادی سیاست‌های صلح‌آمیز سادات هیچ‌کدام محقق نشد بلکه وابستگی مصر به سیاست‌های منطقه‌ای آمریکا در سطوح مختلف و ابعاد گوناگون را تحکیم بخشید. 5- تحول منطقه‌ای و سیاست غلط مبارک برای نقش بازیگری قاهره در خاورمیانه فاجعه‌آمیز بوده زیرا سیر نزولی این نقش در دوران حاکمیت وی تشدید شد. سیاست‌های ملی جمال عبدالناصر و شرایط دوران دوقطبی نقش فعال مصر را در منطقه تقویت کرد و دوره نقش فعال مصر(1970-1952) با سازش سادات به نقش بی‌طرف تبدیل شد(1981-1970) ولی سیاست‌های خارجی مبارک باعث انهدام نقش ملی مصر شد. با نگاه شتابان و سریع به نقش مصر در 2 جنگ خلیج فارس و اشغال لبنان توسط رژیم صهیونیستی در 1982 در‌می‌یابیم که مصر نقش خود در منطقه را از دست داده و در جنگ ژوئیه 2006 میان مقاومت اسلامی لبنان و رژیم صهیونسیتی و جنگ دسامبر 2008 و ژانویه 2009 میان مقاومت اسلامی فلسطین و رژیم صهیونیستی نقش مصر تنزل کرد و عامل تکمیل‌کننده نقش منطقه‌ای رژیم صهیونیستی شد. 6- بسیاری از نخبگان میهن‌پرست مصری به هموطنان خود هشدار می‌دهند که مبارک برای فراهم کردن زمینه جانشینی فرزندش جمال در سطح محلی و منطقه‌ای حاضر به دادن هرگونه امتیازی است و در این راستا منافع ملی و نقش منطقه‌ای مصر را فدای این خواسته شخصی می‌کند. کارشناسان سیاسی و پژوهشگران عرب علل سراشیبی نقش ملی مصر را در محورهای زیر خلاصه می‌کنند:
الف: کهولت و بیماری حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر که نقش رهبری در تصمیم‌گیری و هدایت سیاست خارجی مصر را دارد. 2- وابستگی مبارک به سیاست‌های خاورمیانه‌ای آمریکا و رژیم صهیونیستی، باعث دوری از مهم‌ترین قضیه اعراب یعنی قضیه فلسطین شد و از عنصر فعال در این قضیه محوری به عنصر مکمل نقش اسرائیل و دلال منطقه‌ای آمریکا تبدیل شده است. 3- خصومت مبارک با ایران اسلامی و مقاومت اسلامی در لبنان و فلسطین و دوری از جبهه ممانعت و مخالفت با استکبار جهانی، مصر را تضعیف کرده است. 4- دیکتاتوری نظام مصر و عدم استفاده از شخصیت‌های ملی و اسلامی مصر در چاره‌اندیشی و آینده‌نگری قضایای راهبردی مصر، زمینه‌ها را جهت حضور عناصر ضعیف و هوادار سیاست‌های غرب در مراکز سیاستگذاری و تصمیم‌گیری فراهم كرده است. ارتباط مصر با رژیم صهیونیستی و سیاست‌های خاورمیانه‌اي آمریکا باعث رشد و تقویت لابی‌های سیاسی و امنیتی آمریکا و اسرائیل در داخل دایره نخبگان سیاسی مصر شده است. وضع فعلی جایگاه مصر را می‌توان با مصادیق و حوادث اخیر بیان کرد: 1- مصر که در گذشته مرجع قضیه فلسطین بوده و جایگاه ممتازی در میان نخبگان و رهبران فلسطینی داشته اکنون به وضع اسفناکی رسیده و حتی نتوانسته میان گروه‌های فلسطینی آشتی دهد. سیاست‌های جانبدارانه رژیم از فتح و گروه‌های سازشکار فلسطینی باعث فقدان مشروعيت در میان مقاومت اسلامی فلسطین و نخبگان مقاوم و مجاهد فلسطینی شده است.
2- مصر در گذشته مرجع حل مشکلات جهان عرب بوده. شکست تلاش‌های قاهره در حل قضیه صعده و مشکلات شمال یمن، نمودی بارز در ضعف و انحطاط جایگاه مصر در نظام عربی است. 3- سوءمدیریت سیاست خارجی از سوی رهبری و نخبگان مصری در حل یک تنش بسیار ساده و سطحی که در مسابقات فوتبال میان تیم ملی مصر و الجزایر روي داد، ضعف سیاست خارجی قاهره و رژیم مبارک در سطوح مختلف را به نمایش گذاشت. راستی قاهره چه وقت به زمان«ام الدنیا» و دوران«المارد العربی» بازمی‌گردد؟ آحاد ملت مسلمان ایران در آرزوی بازگشت مصر به جایگاه رفیع و اصیل خود هستند؛ جایگاهی که رژیم صهیونیستی و ترسوهای خیبری جرات حمله به کشورهای عربی نکنند. ملت قهرمان مصر که در راه شرف و شهامت یکصد هزار از بهترین جوانان خود را داده، روزی به جایگاه تمدنی و رفیع خود بازمی‌گردد.
ارسال نظر
پربیننده