رضا خسروی
توجه به مذهب و مسائل مرتبط با آن از دیرباز موضوعی قابل توجه برای بسیاری از فیلمسازان در سرتاسر جهان به شمار می‌رفته است. در واقع نگاهی ساده به تاریخ سینما و فیلم‌هایی که درباره زندگی پیامبران ساخته شده است در کنار عظمت، ماندگاری و پیشینه برخی از این آثار که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با مسائل مذهبی ارتباط می‌یافته‌اند، خود می‌تواند دلیلی بر این ادعا باشد و حتی برخی این سوال را مطرح می‌کنند که آیا می‌توان فیلم‌های مذهبی را در یک ژانر تعریف کرد؟
در طول تاریخ فیلمسازی همواره شاهد پیوستن ژانرهای مختلف به یکدیگر بوده‌ایم تا این امکان به وجود آید که آثاری چشمگیرتر به دوستداران این هنر ارائه شود. مفاهیم مذهبی نیز از این قاعده پیروی کردند. در این راستا بودند برخی موضوعات مذهبی که با ملودرام آمیخته شدند و برخی دیگر نیز به‌گونه فیلم‌های حماسی پیوستند. برخی از فیلمسازان نیز انیمیشن را برای روایت داستان‌های خود مناسب دیدند. به‌عنوان مثال می‌توان به پویانمایی موفق «شاهزاده مصر» که نخستین انیمیشن به سبک سنتی دریم و رکز نیز محسوب می‌شد اشاره کرد که نظر بسیار مثبت منتقدان از جمله راجر ایبرت را به خود جلب کرد. البته گاهی هم آمیختگی میان مذهب و گونه فیلم‌های ترسناک وجود داشته و از این منظر آثاری به یاد ماندنی نیز حاصل شدند که شاید بهترین مثال برای آن فیلم «جن‌گیر» باشد. سابقه فیلم‌هایی را که به نوعی مذهب را موضوع اصلی یا جانبی خود قرار داده‌اند، تقریبا می‌توان سال‌های ابتدایی قرن بیستم و زمانی دانست که سینما دوران جوانی خود را سپری می‌کرد. با این وجود، بودند فیلم‌های کلاسیک مرتبط با مذهب که جزو پروژه‌های عظیم سینمایی محسوب می‌شدند و هنوز هم مرور عظمت و تلاش‌هایی که برای ساخت آنها به کار رفته موجب شگفتی است. در این میان بسیاری از فیلم‌های مذهبی برگرفته از انجیل، اتفاقات مرتبط با مسائل مذهبی و حتی تفسیرهای داستانی از مذهب بودند.
ابتداي قرن بیستم و نخستین گام‌ها
دهه 1910 شاهد تولید فیلم‌های بسیار مهمی بود که یا برگرفته از مذهب بودند یا نگاهی هرچند گذرا به مذهب داشتند که در میان آنها می‌توان به فیلم «از رهبر تا صلیب» (1912) اشاره کرد. این فیلم بنا به برخی اظهارنظرها مهم‌ترین فیلم صامت مرتبط با زندگی حضرت مسیح(ع) است. کارگردانی این اثر را سیدنی اولکات انجام داد و برای تولید آن حدود 35 هزار دلار (تقریبا معادل 5/1 تا 5/3 میلیون دلار آمریکا در سال 2007) بودجه صرف شد، این رقم البته در مقایسه با سود حاصل از آن که چیزی حدود یک میلیون دلار (46 تا 95 میلیون دلار سال 2007) بود کاملا توجیه می‌شود. اهمیت این فیلم تا آنجا بود که این اثر به خاطر ارزش‌های فرهنگی، تاریخی و زیبایی‌اش، در فهرست فیلم‌های ملی ایالات متحده جای گرفت. دیگر فیلم مهم این دوره که در بخش‌هایی از خود به روایات انجیل نیز نگاهی داشت اثری بود از دی. دبلیو. گریفیث بزرگ با نام «نابردباری» (1916) که به‌عنوان شاهکاری از دوران صامت سینما از آن یاد می‌شود. این فیلم از سوی پروفسور تئودور هاف که از منتقدان پیشگام سینما در نیمه اول قرن بیستم به شمار می‌رفت به‌عنوان تنها فیلمی نام برده شد که مانند سمفونی پنجم بتهوون یا آثار میکل آنجلو می‌توانست یک کار هنری جداگانه محسوب شود. از نظر تولید نیز لوکیشن باشکوه، طراحی لباس فوق‌العاده و تعداد 3هزار نفری هنروران آن خود نشانی از شکوه این فیلم بود.
دهه بعد نیز شاهد ظهور فیلم‌هایی تاثیرگذار و ماندگار در سینما بود که باز نگاهی ویژه به مسائل مرتبط با مذهب داشتند. شاید فیلم‌های «ده فرمان» (1923) و «پادشاه پادشاهان» (1927) سسیل بی‌دمیل از جمله مهم‌ترین آنها باشند، اما همانطور که پیش‌تر به آن اشاره شد، انجیل تنها سوژه فیلم‌هایی با موضوعات مرتبط با مذهب نبود و روایت‌هایی که با مسائل مذهبی در ارتباط بودند نیز موضوع برخی از این فیلم‌ها را تشکیل می‌دادند. در این میان می‌توان به فیلم «آهنگ برنادت» (1943) اثر هنری کینگ اشاره کرد که براساس داستان برنادت سوبیرو، قدیسه فرانسوی ساخته شد. این فیلم موفق شد 4 جایزه اسکار از جمله جایزه اسکار بهترین هنرپیشه نقش اول زن را برای جنیفر جونز به ارمغان آورد. داستان این فیلم پیرامون مشاهدات این قدیسه از حضرت مریم(س) است.
در حسرت استواری گام‌های نخست
مروری بر تاریخ سینمای جهان نشان می‌دهد که بیشتر بار آثار ماندگار تاریخی- مذهبی را سینمای کلاسیک بر دوش می‌کشد و هرچه امکانات و تجهیزات سینمایی سیر صعودی داشته کمتر تولید فاخری با تکیه بر این داستان‌های ماندگار برای تمام ملل بر پرده سینما تصویر شده است. البته در این بین بودند فیلم‌هایی که به واسطه دغدغه‌مندی شخصی یک سینماگر باعث جنجال‌آفرینی شده‌اند که معروف‌ترین این قبیل آثار فیلم «مصائب مسیح» (2004) ساخته مل گیبسون است. این فیلم از سوی نشریه اینترتینمنت ویکلی به‌عنوان جنجال‌برانگیزترین فیلم معرفی شد و در پشت سر خود نیز فیلم دکتر استرنجلاو (1964) استنلی کوبریک را دید. «مصائب مسیح» پرفروش‌ترین فیلم غیر‌انگلیسی زبان تاریخ نیز محسوب می‌شود. این فیلم به‌روزترین روایت سينمايي از زندگی حضرت عیسی مسیح(ع) محسوب می‌شود که به‌خوبی و فارغ از محتوایی که برآمده از باور‌ها و اعتقادات کارگردانش بوده است می‌توان آن را در ردیف تولیدات ماندگار مذهبی-تاریخی دسته‌بندی کرد.
...و اما سینمای ایران
در همین راستا اصرار هالیوود بر بازسازی فیلم ماندگار «محمد رسول‌الله(ص)» با امکانات و تجهیزات امروزی هم قابل توجه و تذکر است، چراکه بسیاری از کشورهای مسلمان از جمله ایران هنوز در این عرصه ورود جدی نداشته و کماکان چشم به راه تولیدات تازه سینمای غرب نشسته‌اند. شاید اکران فیلم «ملک سلیمان(ع)» (ساخته شهریار بحرانی) در جشنواره امسال فیلم دریچه‌ای نو برای این ورود باشد تا با زنده شدن خاطره «روز واقعه» (نوشته بهرام بیضایی و کارگردانی شهریار اسدی) تولیدی دیگر از سینمای ایران در قد و اندازه تولیدات جهانی مورد ارزیابی قرار بگیرد. بی‌تردید همکاری با لئولئوی هنرمند و متخصص چیره‌دست در زمینه جلوه‌های ویژه این پروژه نیز در آینده به تحولی مثبت در پیشرفت سینمای تاریخی- مذهبی ایران بینجامد. در این راستا نمی‌توان از تلاش تا به امروز ناکام گروه تولید پروژه‌های «ابوطالب(ع)» (احمدرضا گرشاسبی) و «روز رستاخیز» (احمدرضا درویش) بی‌توجه عبور کرد که خود نمونه‌هایی قابل بیان از طرح‌هایی هستند که پتانسیل تبدیل به یک اثر جهانی در سینمای ایران را دارند. مرور فیلم‌های
«تاریخی- مذهبی» جهان را بی‌تردید نمی‌توان به این مختصر محدود کرد؛ این فقط مقدمه‌ای بود برای طرح دغدغه‌ای دیرپا و کمتر رصد شده در جام سینمای ایران. سینمای غرب برای نگاه خود به مذهب از دریچه تاریخ چندین دهه است که در تکاپوست، اما هنوز برای احیای این نگاه در ایران زمان داریم.
حضرت نوح (ع)
فیلم کشتی نوح (ع) در سال 1923 و به کارگردانی مایکل کورتیز ساخته شد. این فیلم که داستانش در جنگ جهانی اول روی می‌دهد، اشاراتی به داستان کشتی حضرت نوح دارد و از جمله آثار اولیه رمانتیک و ملودرام آمریکا به شمار می‌رود. این فیلم در واقع نوعی نقطه گذار از سینمای «صامت» به «باکلام» محسوب می‌شود. از نکات تراژیک پیرامون ساخت این فیلم می‌توان به حجم آبی اشاره کرد که برای ایجاد صحنه‌های سیل از آن استفاده شد. این میزان آب تا آن اندازه عظیم بود که 3 نفر از هنروران فیلم غرق شدند، یک نفر پای خود را از دست داد و اعضای بدن چندین نفر نیز دچار شکستگی شد.
از نکات جالب پیرامون این فیلم حضور جان وین در آن است که در سال‌های ابتدایی ورود به سینما و در قالب نقشی جزئی (به‌عنوان یکی از چندین هنرور فیلم) در آن ظاهر می‌شود.
گفته می‌شود که نسخه اصلی 135 دقیقه‌ای فیلم دیگر موجود نیست اما به همت آرشیو فیلم و تلویزیون دانشگاه یو- سی- ال-ای 100 دقیقه از آن فیلم مرمت شده و قابل مرور است. در سال 1993 نیز فرمتی از این فیلم روی دیسک لیزری انتشار یافت.
حضرت موسی(ع)
فیلم «ده فرمان» که سسـیل‌بـی‌دمیل فقید آن را کارگردانی کرد بی‌تردید از مهم‌ترین آثار سینمایی است که براساس داستان زندگی و رسالت حضرت موسی(ع) ساخته شده است. نسخه اول «ده فرمان» در سال 1923 ساخته شد و یکی از بزرگ‌ترین آثار نمایشی دوران ابتدایی هالیوود است. پس از پایان این فیلم صامت 136 دقیقه‌ای، صحنه عظیم فیلمبرداری آن که 4 مجسمه 35 فوتی از فرعون بود و دروازه‌هایی که تا ارتفاع 110 فوت نیز می‌رسیدند، توسط دینامیت تخریب و در زیر شن دفن شدند. نسخه دوم این فیلم که گستردگی بیشتری نیز داشت و از حضور چارلتون هستون و یول برینر بهره می‌برد در سال 1956 ساخته شد. عظمت جلوه‌های تصویری این فیلم بویژه صحنه گشوده شدن دریا تا آنجا بود که جایزه اسکار را از آن خود کرد. این فیلم در فهرست فیلم‌های ملی آمریکا جای دارد و براساس رتبه‌بندی برترین فیلم‌های حماسی از سوی انستیتوی فیلم آمریکا در سال 2008 به‌عنوان دهم دست یافت. در سال 2007 نیز انیمیشن کامپیوتری «ده فرمان» با حضور بن کینگزلی اکران شد. این فیلم با فیلم دیگری درباره کشتی حضرت نوح (ع) و با حضور کینگزلی و مایکل کیتن ادامه یافت.
تاکنـون فیـلم‌های سینمایی، سریال‌های کوتاه و فیلم‌های تلویزیونی بسیاری، داستان‌های مرتبط با حضرت عیسی مسیح(ع) را به تصویر کشیده‌اند. در این بین می‌توان به 2 فیلم با نام‌های شاه شاهان (1927 و 1961) اشاره کرد که به ترتیب توسط سسیل‌بی‌دمیل و نیکولاس ری ساخته شده‌اند. از نکات جالب فیلم قرار 5 ساله دمیل با هنرپیشه‌هایش بود. وی از آنها خواسته بود برای حفظ طبیعت روحانی فیلم، آنها تا 5 سال از حرکت‌های «غیر انجیلی» خودداری کنند. اما یکی از متفاوت‌ترین فیلم‌ها در این باره فیلم ایتالیایی «انجیل به روایت متی» (1964) است که پیر پائولو پازولینی آن را ساخت. این فیلم تحسین بسیاری از منتقدان را برانگیخت و راجر ایبرت آن را با این کلمات بدرقه کرد: «یکی از موثرترین فیلم‌ها با تم مذهبی که تاکنون دیده‌ام.» در این فیلم غیر از صحنه‌ای که مسیح روی آب راه می‌رود از جلوه‌هاي ويژه سینمایی استفاده نشد. از نکات جالب این فیلم این بود که بازیگرانش هنرپیشه نبودند و از گریم نیز استفاده نشده بود. در بین تولیدات سینمایی با محوریت داستان مسیح اما نمی‌توان به فیلم‌های جنجالی «آخرین وسوسه مسیح» اسکورسیزی که نامزدی جایزه اسکار بهترین کارگردانی را برای وی به همراه داشت و «مصائب مسیح» به کارگردانی مل گیبسون اشاره نکرد.
مروری بر روایت‌های تاریخی ـ مذهبی بر پرده سینماها
نوری در تاریکی
رضا خسروی
توجه به مذهب و مسائل مرتبط با آن از دیرباز موضوعی قابل توجه برای بسیاری از فیلمسازان در سرتاسر جهان به شمار می‌رفته است. در واقع نگاهی ساده به تاریخ سینما و فیلم‌هایی که درباره زندگی پیامبران ساخته شده است در کنار عظمت، ماندگاری و پیشینه برخی از این آثار که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با مسائل مذهبی ارتباط می‌یافته‌اند، خود می‌تواند دلیلی بر این ادعا باشد و حتی برخی این سوال را مطرح می‌کنند که آیا می‌توان فیلم‌های مذهبی را در یک ژانر تعریف کرد؟
در طول تاریخ فیلمسازی همواره شاهد پیوستن ژانرهای مختلف به یکدیگر بوده‌ایم تا این امکان به وجود آید که آثاری چشمگیرتر به دوستداران این هنر ارائه شود. مفاهیم مذهبی نیز از این قاعده پیروی کردند. در این راستا بودند برخی موضوعات مذهبی که با ملودرام آمیخته شدند و برخی دیگر نیز به‌گونه فیلم‌های حماسی پیوستند. برخی از فیلمسازان نیز انیمیشن را برای روایت داستان‌های خود مناسب دیدند. به‌عنوان مثال می‌توان به پویانمایی موفق «شاهزاده مصر» که نخستین انیمیشن به سبک سنتی دریم و رکز نیز محسوب می‌شد اشاره کرد که نظر بسیار مثبت منتقدان از جمله راجر ایبرت را به خود جلب کرد. البته گاهی هم آمیختگی میان مذهب و گونه فیلم‌های ترسناک وجود داشته و از این منظر آثاری به یاد ماندنی نیز حاصل شدند که شاید بهترین مثال برای آن فیلم «جن‌گیر» باشد. سابقه فیلم‌هایی را که به نوعی مذهب را موضوع اصلی یا جانبی خود قرار داده‌اند، تقریبا می‌توان سال‌های ابتدایی قرن بیستم و زمانی دانست که سینما دوران جوانی خود را سپری می‌کرد. با این وجود، بودند فیلم‌های کلاسیک مرتبط با مذهب که جزو پروژه‌های عظیم سینمایی محسوب می‌شدند و هنوز هم مرور عظمت و تلاش‌هایی که برای ساخت آنها به کار رفته موجب شگفتی است. در این میان بسیاری از فیلم‌های مذهبی برگرفته از انجیل، اتفاقات مرتبط با مسائل مذهبی و حتی تفسیرهای داستانی از مذهب بودند.
ابتداي قرن بیستم و نخستین گام‌ها
دهه 1910 شاهد تولید فیلم‌های بسیار مهمی بود که یا برگرفته از مذهب بودند یا نگاهی هرچند گذرا به مذهب داشتند که در میان آنها می‌توان به فیلم «از رهبر تا صلیب» (1912) اشاره کرد. این فیلم بنا به برخی اظهارنظرها مهم‌ترین فیلم صامت مرتبط با زندگی حضرت مسیح(ع) است. کارگردانی این اثر را سیدنی اولکات انجام داد و برای تولید آن حدود 35 هزار دلار (تقریبا معادل 5/1 تا 5/3 میلیون دلار آمریکا در سال 2007) بودجه صرف شد، این رقم البته در مقایسه با سود حاصل از آن که چیزی حدود یک میلیون دلار (46 تا 95 میلیون دلار سال 2007) بود کاملا توجیه می‌شود. اهمیت این فیلم تا آنجا بود که این اثر به خاطر ارزش‌های فرهنگی، تاریخی و زیبایی‌اش، در فهرست فیلم‌های ملی ایالات متحده جای گرفت. دیگر فیلم مهم این دوره که در بخش‌هایی از خود به روایات انجیل نیز نگاهی داشت اثری بود از دی. دبلیو. گریفیث بزرگ با نام «نابردباری» (1916) که به‌عنوان شاهکاری از دوران صامت سینما از آن یاد می‌شود. این فیلم از سوی پروفسور تئودور هاف که از منتقدان پیشگام سینما در نیمه اول قرن بیستم به شمار می‌رفت به‌عنوان تنها فیلمی نام برده شد که مانند سمفونی پنجم بتهوون یا آثار میکل آنجلو می‌توانست یک کار هنری جداگانه محسوب شود. از نظر تولید نیز لوکیشن باشکوه، طراحی لباس فوق‌العاده و تعداد 3هزار نفری هنروران آن خود نشانی از شکوه این فیلم بود.
دهه بعد نیز شاهد ظهور فیلم‌هایی تاثیرگذار و ماندگار در سینما بود که باز نگاهی ویژه به مسائل مرتبط با مذهب داشتند. شاید فیلم‌های «ده فرمان» (1923) و «پادشاه پادشاهان» (1927) سسیل بی‌دمیل از جمله مهم‌ترین آنها باشند، اما همانطور که پیش‌تر به آن اشاره شد، انجیل تنها سوژه فیلم‌هایی با موضوعات مرتبط با مذهب نبود و روایت‌هایی که با مسائل مذهبی در ارتباط بودند نیز موضوع برخی از این فیلم‌ها را تشکیل می‌دادند. در این میان می‌توان به فیلم «آهنگ برنادت» (1943) اثر هنری کینگ اشاره کرد که براساس داستان برنادت سوبیرو، قدیسه فرانسوی ساخته شد. این فیلم موفق شد 4 جایزه اسکار از جمله جایزه اسکار بهترین هنرپیشه نقش اول زن را برای جنیفر جونز به ارمغان آورد. داستان این فیلم پیرامون مشاهدات این قدیسه از حضرت مریم(س) است.
در حسرت استواری گام‌های نخست
مروری بر تاریخ سینمای جهان نشان می‌دهد که بیشتر بار آثار ماندگار تاریخی- مذهبی را سینمای کلاسیک بر دوش می‌کشد و هرچه امکانات و تجهیزات سینمایی سیر صعودی داشته کمتر تولید فاخری با تکیه بر این داستان‌های ماندگار برای تمام ملل بر پرده سینما تصویر شده است. البته در این بین بودند فیلم‌هایی که به واسطه دغدغه‌مندی شخصی یک سینماگر باعث جنجال‌آفرینی شده‌اند که معروف‌ترین این قبیل آثار فیلم «مصائب مسیح» (2004) ساخته مل گیبسون است. این فیلم از سوی نشریه اینترتینمنت ویکلی به‌عنوان جنجال‌برانگیزترین فیلم معرفی شد و در پشت سر خود نیز فیلم دکتر استرنجلاو (1964) استنلی کوبریک را دید. «مصائب مسیح» پرفروش‌ترین فیلم غیر‌انگلیسی زبان تاریخ نیز محسوب می‌شود. این فیلم به‌روزترین روایت سينمايي از زندگی حضرت عیسی مسیح(ع) محسوب می‌شود که به‌خوبی و فارغ از محتوایی که برآمده از باور‌ها و اعتقادات کارگردانش بوده است می‌توان آن را در ردیف تولیدات ماندگار مذهبی-تاریخی دسته‌بندی کرد.
...و اما سینمای ایران
در همین راستا اصرار هالیوود بر بازسازی فیلم ماندگار «محمد رسول‌الله(ص)» با امکانات و تجهیزات امروزی هم قابل توجه و تذکر است، چراکه بسیاری از کشورهای مسلمان از جمله ایران هنوز در این عرصه ورود جدی نداشته و کماکان چشم به راه تولیدات تازه سینمای غرب نشسته‌اند. شاید اکران فیلم «ملک سلیمان(ع)» (ساخته شهریار بحرانی) در جشنواره امسال فیلم دریچه‌ای نو برای این ورود باشد تا با زنده شدن خاطره «روز واقعه» (نوشته بهرام بیضایی و کارگردانی شهریار اسدی) تولیدی دیگر از سینمای ایران در قد و اندازه تولیدات جهانی مورد ارزیابی قرار بگیرد. بی‌تردید همکاری با لئولئوی هنرمند و متخصص چیره‌دست در زمینه جلوه‌های ویژه این پروژه نیز در آینده به تحولی مثبت در پیشرفت سینمای تاریخی- مذهبی ایران بینجامد. در این راستا نمی‌توان از تلاش تا به امروز ناکام گروه تولید پروژه‌های «ابوطالب(ع)» (احمدرضا گرشاسبی) و «روز رستاخیز» (احمدرضا درویش) بی‌توجه عبور کرد که خود نمونه‌هایی قابل بیان از طرح‌هایی هستند که پتانسیل تبدیل به یک اثر جهانی در سینمای ایران را دارند. مرور فیلم‌های
«تاریخی- مذهبی» جهان را بی‌تردید نمی‌توان به این مختصر محدود کرد؛ این فقط مقدمه‌ای بود برای طرح دغدغه‌ای دیرپا و کمتر رصد شده در جام سینمای ایران. سینمای غرب برای نگاه خود به مذهب از دریچه تاریخ چندین دهه است که در تکاپوست، اما هنوز برای احیای این نگاه در ایران زمان داریم.
حضرت نوح (ع)
فیلم کشتی نوح (ع) در سال 1923 و به کارگردانی مایکل کورتیز ساخته شد. این فیلم که داستانش در جنگ جهانی اول روی می‌دهد، اشاراتی به داستان کشتی حضرت نوح دارد و از جمله آثار اولیه رمانتیک و ملودرام آمریکا به شمار می‌رود. این فیلم در واقع نوعی نقطه گذار از سینمای «صامت» به «باکلام» محسوب می‌شود. از نکات تراژیک پیرامون ساخت این فیلم می‌توان به حجم آبی اشاره کرد که برای ایجاد صحنه‌های سیل از آن استفاده شد. این میزان آب تا آن اندازه عظیم بود که 3 نفر از هنروران فیلم غرق شدند، یک نفر پای خود را از دست داد و اعضای بدن چندین نفر نیز دچار شکستگی شد.
از نکات جالب پیرامون این فیلم حضور جان وین در آن است که در سال‌های ابتدایی ورود به سینما و در قالب نقشی جزئی (به‌عنوان یکی از چندین هنرور فیلم) در آن ظاهر می‌شود.
گفته می‌شود که نسخه اصلی 135 دقیقه‌ای فیلم دیگر موجود نیست اما به همت آرشیو فیلم و تلویزیون دانشگاه یو- سی- ال-ای 100 دقیقه از آن فیلم مرمت شده و قابل مرور است. در سال 1993 نیز فرمتی از این فیلم روی دیسک لیزری انتشار یافت.
حضرت موسی(ع)
فیلم «ده فرمان» که سسـیل‌بـی‌دمیل فقید آن را کارگردانی کرد بی‌تردید از مهم‌ترین آثار سینمایی است که براساس داستان زندگی و رسالت حضرت موسی(ع) ساخته شده است. نسخه اول «ده فرمان» در سال 1923 ساخته شد و یکی از بزرگ‌ترین آثار نمایشی دوران ابتدایی هالیوود است. پس از پایان این فیلم صامت 136 دقیقه‌ای، صحنه عظیم فیلمبرداری آن که 4 مجسمه 35 فوتی از فرعون بود و دروازه‌هایی که تا ارتفاع 110 فوت نیز می‌رسیدند، توسط دینامیت تخریب و در زیر شن دفن شدند. نسخه دوم این فیلم که گستردگی بیشتری نیز داشت و از حضور چارلتون هستون و یول برینر بهره می‌برد در سال 1956 ساخته شد. عظمت جلوه‌های تصویری این فیلم بویژه صحنه گشوده شدن دریا تا آنجا بود که جایزه اسکار را از آن خود کرد. این فیلم در فهرست فیلم‌های ملی آمریکا جای دارد و براساس رتبه‌بندی برترین فیلم‌های حماسی از سوی انستیتوی فیلم آمریکا در سال 2008 به‌عنوان دهم دست یافت. در سال 2007 نیز انیمیشن کامپیوتری «ده فرمان» با حضور بن کینگزلی اکران شد. این فیلم با فیلم دیگری درباره کشتی حضرت نوح (ع) و با حضور کینگزلی و مایکل کیتن ادامه یافت.
تاکنـون فیـلم‌های سینمایی، سریال‌های کوتاه و فیلم‌های تلویزیونی بسیاری، داستان‌های مرتبط با حضرت عیسی مسیح(ع) را به تصویر کشیده‌اند. در این بین می‌توان به 2 فیلم با نام‌های شاه شاهان (1927 و 1961) اشاره کرد که به ترتیب توسط سسیل‌بی‌دمیل و نیکولاس ری ساخته شده‌اند. از نکات جالب فیلم قرار 5 ساله دمیل با هنرپیشه‌هایش بود. وی از آنها خواسته بود برای حفظ طبیعت روحانی فیلم، آنها تا 5 سال از حرکت‌های «غیر انجیلی» خودداری کنند. اما یکی از متفاوت‌ترین فیلم‌ها در این باره فیلم ایتالیایی «انجیل به روایت متی» (1964) است که پیر پائولو پازولینی آن را ساخت. این فیلم تحسین بسیاری از منتقدان را برانگیخت و راجر ایبرت آن را با این کلمات بدرقه کرد: «یکی از موثرترین فیلم‌ها با تم مذهبی که تاکنون دیده‌ام.» در این فیلم غیر از صحنه‌ای که مسیح روی آب راه می‌رود از جلوه‌هاي ويژه سینمایی استفاده نشد. از نکات جالب این فیلم این بود که بازیگرانش هنرپیشه نبودند و از گریم نیز استفاده نشده بود. در بین تولیدات سینمایی با محوریت داستان مسیح اما نمی‌توان به فیلم‌های جنجالی «آخرین وسوسه مسیح» اسکورسیزی که نامزدی جایزه اسکار بهترین کارگردانی را برای وی به همراه داشت و «مصائب مسیح» به کارگردانی مل گیبسون اشاره نکرد.
ارسال نظر
پربیننده