سرهنگ نادر رحمانی*: عملکرد ترمز به گونه‌ای است که با تبدیل انرژی باعث کندی یا توقف حرکت خودرو می‌شود. عملکرد مناسب ترمز در رانندگی بسیار حیاتی است. ترمز ضدبلوکه شدن چرخ یا ABS (Anti –Bracking System Lock) بر اساس افزایش ایمنی خودرو هنگام ترمزهای شدید و ناگهانی به کار گرفته می‌شود.این سیستم شدت ترمزگیری چرخ‌ها را تشخیص می‌دهد و با کاهش و افزایش میزان فشار ترمزگیری از قفل شدن چرخ‌ها جلوگیری می‌کند. در نتیجه خودرو فرمان‌پذیر و پایدار باقی می‌ماند. این سیستم دهه 1980 به‌طور فراگیر در کارخانه‌های مطرح خودروساز دنیا به‌کارگیری شده و در حال حاضر سیستم‌های متعددی مانند EBD، ESP و دیگر سیستم‌های هوشمند و Stable در خودرو به‌کار گرفته می‌شود. بهطوری که در حال حاضر یک خودروی ایمن دارای چند سیستم هوشمند ضدقفل، ضد چرخش، ضدرانش یا دیگر سیستم‌های Stability خودرو است.هدف اولیه تغییر سیستم ترمز، کاهش سرعت یا توقف ایمن و کامل خودرو تحت هر شرایط جاده است. ترمز ABS 2 مزیت دارد؛ اول اینکه مسافت ترمز خودرو کاهش پیدا می‌کند و دیگر اینکه در حین توقف راننده امکان فرمان دادن و هدایت خودرو را خواهد داشت. استفاده از ترمز ABS یا سیستم‌های هوشمند ترمز در حال حاضر از ملزومات اولیه ایمنی در خودروهای امروزی است و خودروسازان نه‌تنها به تجهیز خودروها به ABS اقدام کنند بلکه باید تکنولوژی دیگر سیستم‌های ترمز و ایمنی خودرو را در تولیدات داخلی مدنظر قرار داده و به‌کار گیرند.
در سیستم‌های مکانیکی ترمز خودرو در اثر فشار زیاد روی پدال ترمز و درگیری شدید دیسک و کاسه چرخ با لنت‌ها یک یا دو چرخ قفل شده و خودرو به سمت راست یا چپ منحرف و در مواقعی که سرعت خودرو زیاد است احتمال واژگونی، خروج از جاده، برخورد با گاردریل، سقوط در دره، برخورد به کوه یا تصادف با دیگر وسایل نقلیه پیش خواهد آمد. این حالت در زمین‌های لغزنده با قفل شدن یک یا دو چرخ، سبب می‌شود تا به سرعت خودرو به دور خود بچرخد که استفاده از ترمز ضدقفل بروز این حالت را در خودرو از بین می‌برد. از مزایای دیگر ترمز ضدقفل حرکت مستقیم و کنترل مناسب خودرو در مواقع اضطراری یا ناگهانی مانند ترکیدن لاستیک‌ها یا برخوردهای جانبی وسایل نقلیه است.همانطور که عنوان شد مسافت توقف برای وسایل نقلیه بدون سیستم ترمز ABS بیشتر است. این موضوع به‌خاطر این است که ضریب اصطکاک لاستیکی که چرخ آن کاملا قفل است دارای بیشترین غلتش آزاد خواهد بود اما در سیستم ترمز ABS این قابلیت وجود دارد که بیشترین سطح اصطکاک بین لاستیک و سطح زمین به‌وجود آید (در اصطلاح مهندسی دارای لغزش چرخ منفی است)ترمز ABS تنها در 2 سطح دارای مسافت ترمز بیشتری نسبت به ترمزهای سنتی است، سطح شن روان مثل کویر و سطح پوشیده از برف نرم و نکوبیده که کمتر جاده‌ای در کشور این حالت را دارد. هنگام ترمز روی جاده لغزنده خودرو تمایل به انحراف به طرفین یا چرخش به دور خود دارد و علت این موضوع هم تمایل به قفل شدن سریع چرخ‌ها در سطح لغزنده نسبت به سطوح خشک است و از آنجایی که چرخ‌های قفل شده اصطکاک کمتری نسبت به چرخ‌های آزاد دارند وسیله نقلیه تمایل به چرخش حول محور چرخ‌های قفل شده دارد و سیستم‌های ترمز ضدقفل چند‌کاناله چرخ‌ها را به‌طور مجزا کنترل می کند بهطوری که توازنی بین قفل آنها وجود داشته باشد.سیستم ترمز ضدقفل همچنین میزان فرمان‌پذیری و کنترل فرمان و هدایت خودرو را برای راننده تسهیل می‌کند و راننده می‌تواند وسیله نقلیه را در یک مسیر مستقیم متوقف کند.مطالعات انجام شده در زمینه دلایل تصادف منجر به صدمات مالی و جانی شدید مشخص کرده است که دوران شدید و کنترل نشده خودرو حول محور عمودی، عامل اصلی اینگونه تصادفات است. از نقطه‌نظر دینامیک خودرو، اینگونه حرکت دورانی شدید ناشی از ناپایداری دینامیک جانبی (Lateral Dynamic) که سبب افزایش فزاینده لغزش جانبی خودرو و حرکت بیش از حد فرمان است. در اینگونه موارد (یعنی چرخش خودرو) دیگر دخالت فرمان برای کنترل راننده نقشی ندارد و راننده نمی‌تواند خودرو را کنترل کند تا اینکه این نیروی گشتاور به صفر برسد.اما با توجه به اینکه در اغلب موارد سیستم ABS فاصله توقف را کاهش می‌دهد و موجب می‌شود خودرو در یک مسیر مستقیم متوقف شود و در نتیجه با جلوگیری از قفل شدن کامل چرخ‌ها به راننده این امکان داده می‌شود تا هنگام توقف ناگهانی و شدید بتواند وسیله نقلیه را هدایت کند، بنابراین حتی اگر زمان کافی برای توقف و جلوگیری از تصادف نباشد می‌توان خودرو را هدایت کرده و در اطراف مانع متوقف کرد. بنابراین تجهیز خودرو به سیستم ضدقفل در کاهش تصادف و افزایش ضریب ایمنی خودرو بسیار تاثیرگذار خواهد بود.
*کارشناس ارشد مدیریت ترافیک
و سرپرست معاونت اجتماعی و فرهنگ ترافیک راهور ناجا
ترمز ضدقفل و ایمنی خودروها
سرهنگ نادر رحمانی*: عملکرد ترمز به گونه‌ای است که با تبدیل انرژی باعث کندی یا توقف حرکت خودرو می‌شود. عملکرد مناسب ترمز در رانندگی بسیار حیاتی است. ترمز ضدبلوکه شدن چرخ یا ABS (Anti –Bracking System Lock) بر اساس افزایش ایمنی خودرو هنگام ترمزهای شدید و ناگهانی به کار گرفته می‌شود.این سیستم شدت ترمزگیری چرخ‌ها را تشخیص می‌دهد و با کاهش و افزایش میزان فشار ترمزگیری از قفل شدن چرخ‌ها جلوگیری می‌کند. در نتیجه خودرو فرمان‌پذیر و پایدار باقی می‌ماند. این سیستم دهه 1980 به‌طور فراگیر در کارخانه‌های مطرح خودروساز دنیا به‌کارگیری شده و در حال حاضر سیستم‌های متعددی مانند EBD، ESP و دیگر سیستم‌های هوشمند و Stable در خودرو به‌کار گرفته می‌شود. بهطوری که در حال حاضر یک خودروی ایمن دارای چند سیستم هوشمند ضدقفل، ضد چرخش، ضدرانش یا دیگر سیستم‌های Stability خودرو است.هدف اولیه تغییر سیستم ترمز، کاهش سرعت یا توقف ایمن و کامل خودرو تحت هر شرایط جاده است. ترمز ABS 2 مزیت دارد؛ اول اینکه مسافت ترمز خودرو کاهش پیدا می‌کند و دیگر اینکه در حین توقف راننده امکان فرمان دادن و هدایت خودرو را خواهد داشت. استفاده از ترمز ABS یا سیستم‌های هوشمند ترمز در حال حاضر از ملزومات اولیه ایمنی در خودروهای امروزی است و خودروسازان نه‌تنها به تجهیز خودروها به ABS اقدام کنند بلکه باید تکنولوژی دیگر سیستم‌های ترمز و ایمنی خودرو را در تولیدات داخلی مدنظر قرار داده و به‌کار گیرند.
در سیستم‌های مکانیکی ترمز خودرو در اثر فشار زیاد روی پدال ترمز و درگیری شدید دیسک و کاسه چرخ با لنت‌ها یک یا دو چرخ قفل شده و خودرو به سمت راست یا چپ منحرف و در مواقعی که سرعت خودرو زیاد است احتمال واژگونی، خروج از جاده، برخورد با گاردریل، سقوط در دره، برخورد به کوه یا تصادف با دیگر وسایل نقلیه پیش خواهد آمد. این حالت در زمین‌های لغزنده با قفل شدن یک یا دو چرخ، سبب می‌شود تا به سرعت خودرو به دور خود بچرخد که استفاده از ترمز ضدقفل بروز این حالت را در خودرو از بین می‌برد. از مزایای دیگر ترمز ضدقفل حرکت مستقیم و کنترل مناسب خودرو در مواقع اضطراری یا ناگهانی مانند ترکیدن لاستیک‌ها یا برخوردهای جانبی وسایل نقلیه است.همانطور که عنوان شد مسافت توقف برای وسایل نقلیه بدون سیستم ترمز ABS بیشتر است. این موضوع به‌خاطر این است که ضریب اصطکاک لاستیکی که چرخ آن کاملا قفل است دارای بیشترین غلتش آزاد خواهد بود اما در سیستم ترمز ABS این قابلیت وجود دارد که بیشترین سطح اصطکاک بین لاستیک و سطح زمین به‌وجود آید (در اصطلاح مهندسی دارای لغزش چرخ منفی است)ترمز ABS تنها در 2 سطح دارای مسافت ترمز بیشتری نسبت به ترمزهای سنتی است، سطح شن روان مثل کویر و سطح پوشیده از برف نرم و نکوبیده که کمتر جاده‌ای در کشور این حالت را دارد. هنگام ترمز روی جاده لغزنده خودرو تمایل به انحراف به طرفین یا چرخش به دور خود دارد و علت این موضوع هم تمایل به قفل شدن سریع چرخ‌ها در سطح لغزنده نسبت به سطوح خشک است و از آنجایی که چرخ‌های قفل شده اصطکاک کمتری نسبت به چرخ‌های آزاد دارند وسیله نقلیه تمایل به چرخش حول محور چرخ‌های قفل شده دارد و سیستم‌های ترمز ضدقفل چند‌کاناله چرخ‌ها را به‌طور مجزا کنترل می کند بهطوری که توازنی بین قفل آنها وجود داشته باشد.سیستم ترمز ضدقفل همچنین میزان فرمان‌پذیری و کنترل فرمان و هدایت خودرو را برای راننده تسهیل می‌کند و راننده می‌تواند وسیله نقلیه را در یک مسیر مستقیم متوقف کند.مطالعات انجام شده در زمینه دلایل تصادف منجر به صدمات مالی و جانی شدید مشخص کرده است که دوران شدید و کنترل نشده خودرو حول محور عمودی، عامل اصلی اینگونه تصادفات است. از نقطه‌نظر دینامیک خودرو، اینگونه حرکت دورانی شدید ناشی از ناپایداری دینامیک جانبی (Lateral Dynamic) که سبب افزایش فزاینده لغزش جانبی خودرو و حرکت بیش از حد فرمان است. در اینگونه موارد (یعنی چرخش خودرو) دیگر دخالت فرمان برای کنترل راننده نقشی ندارد و راننده نمی‌تواند خودرو را کنترل کند تا اینکه این نیروی گشتاور به صفر برسد.اما با توجه به اینکه در اغلب موارد سیستم ABS فاصله توقف را کاهش می‌دهد و موجب می‌شود خودرو در یک مسیر مستقیم متوقف شود و در نتیجه با جلوگیری از قفل شدن کامل چرخ‌ها به راننده این امکان داده می‌شود تا هنگام توقف ناگهانی و شدید بتواند وسیله نقلیه را هدایت کند، بنابراین حتی اگر زمان کافی برای توقف و جلوگیری از تصادف نباشد می‌توان خودرو را هدایت کرده و در اطراف مانع متوقف کرد. بنابراین تجهیز خودرو به سیستم ضدقفل در کاهش تصادف و افزایش ضریب ایمنی خودرو بسیار تاثیرگذار خواهد بود.
*کارشناس ارشد مدیریت ترافیک
و سرپرست معاونت اجتماعی و فرهنگ ترافیک راهور ناجا
ارسال نظر
پربیننده