حسن هانی زاده
حملات گسترده آمریکا و عربستان علیه شیعیان شمال یمن از مرزهای این کشور فرا‌تر رفته و ابعاد فرامنطقه‌ای خطرناکی به خود گرفته است. پیدایش آثار شکست در ارتش ناکارآمد رژیم آل‌سعود موجب شد تا این کشور از آمریکا برای سرکوب شیعیان حوثی استمداد کند. ورود ارتش آمریکا به جنگ داخلی یمن، بمباران مکرر منطقه صعده در شمال این کشور و کشته شدن صدها نفر از زنان و کودکان حوثی نشان می‌دهد که اوضاع یمن هر روز پیچیده‌تر می‌شود. اساسا ارتش یمن که از سال 2004 میلادی به تحریک رژیم آل‌سعود جنگ همه‌جانبه‌ای را علیه شیعیان حوثی تحمیل کرد به دلیل وجود رگه‌هایی از همخونی میان عشایر تشکیل‌دهنده لایه‌های فرودستی این ارتش سریعا دچار فرسایش شد. فرسایش سریع ارتش یمن در برابر رزمندگان حوثی حکام آل‌سعود را بشدت وحشت‌زده کرد زیرا این رژیم از احتمال گسترش مذهب تشیع در کنار مرزهای خود بیم دارد. پشتیبانی عشایر المهاذر، آل الصیفی، ال ربیع و الحاشد از مبارزان حوثی، می‌رفت که شرایط جنگ را به سود حوثی‌ها تغییر دهد اما علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور زیدی مذهب یمن بلافاصله از ارتش عربستان برای سرکوب شیعیان یمن درخواست کمک کرد. بافت عشایر یمن به گونه‌ای است که در میان آنان نوعی رگه‌های همخونی که تشکیل دهنده قوام و دوام عشایر است، وجود دارد. این عشایر اوایل سال جاری تهدید کردند که اگر دولت مرکزی یمن دست از کشتار حوثی‌ها برندارد به سود شیعیان حوثی وارد جنگ با دولت خواهند شد. این تهدید موجب شد تا علی عبدالله صالح زمینه دخالت ارتش عربستان را برای سرکوب حوثی‌ها فراهم کند. رئیس‌جمهوری یمن قصد داشت تا شیعیان شمال یمن را با استفاده از ارتش رژیم سعودی سرکوب کند تا حساسیت دیگر عشایر زیدی‌مذهب یمن را کاهش دهد و سپس جنگ را به داخل مرزهای عربستان گسترش دهد. گسترش جنگ به داخل مناطق العسیر، الجازان و نجران که زمانی بخشی از خاک یمن را تشکیل می‌دادند، می‌تواند شیعیان این 3 استان هم‌مرز با یمن را علیه رژیم غیردموکراتیک عربستان تحریک کند. با این حال عربستان نیز که ارزیابی دقیقی از قدرت برخاسته از اعتقادات مذهبی حوثی‌ها نداشت، بدون توجه به پیامدهای ورود به یک جنگ داخلی حملات وحشیانه‌ای را علیه زنان و کودکان مسلمان شمال یمن آغاز کرد. رژیم آل‌سعود از ورود به جنگ داخلی یمن 2 هدف را دنبال می‌کند؛ هدف اول عربستان، سرکوب شیعیان شمال یمن و مهار گسترش مذهب تشیع و هدف دوم تسلط بر تنگه استراتژیک باب‌المندب برای به دست گرفتن مدیریت دریای سرخ و دریای عرب است. رژیم عربستان نیز در نظر داشت تا در مدت یک هفته شیعیان حوثی را سرکوب کند اما به دلیل ناکارآمدی ارتش خود در نخستین هفته جنگ دچار شکست‌های متعددی شد و نتوانست به اهداف از پیش تعیین شده خود دست یابد. عربستان قصد داشت پس از سرکوب شیعیان حوثی به تأسی از رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان، یک کمربند امنیتی در مرزهای جنوبی خود با یمن ایجاد کند. شرایط پیچیده بحران داخلی یمن، شورش غیرقابل پیش‌بینی عشایر جنوب و دخالت آمریکا در امور داخلی این کشور اوضاع یمن را پیچیده‌تر کرد. به دنبال حمله آمریکا به شمال یمن، عشایر موجود در مناطق حضرموت، تعز، مکلا، ابین و عدن که از ابتدا با ادغام 2 یمن شمالی و جنوبی مخالف بودند برای تجزیه مجدد این کشور متحد‌تر شدند. عشایر این مناطق که رهبری آنان را علی سالم البیض، نایب رئیس‌جمهوری سابق یمن برعهده دارد اخیرا اعلام کرده‌اند دولت یمن میان شهروندان شمال و جنوب تبعیض فراوانی قائل می‌شود، لذا اگرچه ممکن است توان نظامی حوثی‌ها بر اثر بمباران‌های مکرر ارتش‌های یمن، آمریکا و عربستان تضعیف شود اما به نظر می‌رسد پایان این جنگ هرچه باشد به تجزیه مجدد یمن به 2 کشور شمالی و جنوبی منجر خواهد شد.
* كارشناس مسائل خاورميانه
حوثی‌ها، قربانی توطئه فرامنطقه‌ای
حسن هانی زاده
حملات گسترده آمریکا و عربستان علیه شیعیان شمال یمن از مرزهای این کشور فرا‌تر رفته و ابعاد فرامنطقه‌ای خطرناکی به خود گرفته است. پیدایش آثار شکست در ارتش ناکارآمد رژیم آل‌سعود موجب شد تا این کشور از آمریکا برای سرکوب شیعیان حوثی استمداد کند. ورود ارتش آمریکا به جنگ داخلی یمن، بمباران مکرر منطقه صعده در شمال این کشور و کشته شدن صدها نفر از زنان و کودکان حوثی نشان می‌دهد که اوضاع یمن هر روز پیچیده‌تر می‌شود. اساسا ارتش یمن که از سال 2004 میلادی به تحریک رژیم آل‌سعود جنگ همه‌جانبه‌ای را علیه شیعیان حوثی تحمیل کرد به دلیل وجود رگه‌هایی از همخونی میان عشایر تشکیل‌دهنده لایه‌های فرودستی این ارتش سریعا دچار فرسایش شد. فرسایش سریع ارتش یمن در برابر رزمندگان حوثی حکام آل‌سعود را بشدت وحشت‌زده کرد زیرا این رژیم از احتمال گسترش مذهب تشیع در کنار مرزهای خود بیم دارد. پشتیبانی عشایر المهاذر، آل الصیفی، ال ربیع و الحاشد از مبارزان حوثی، می‌رفت که شرایط جنگ را به سود حوثی‌ها تغییر دهد اما علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور زیدی مذهب یمن بلافاصله از ارتش عربستان برای سرکوب شیعیان یمن درخواست کمک کرد. بافت عشایر یمن به گونه‌ای است که در میان آنان نوعی رگه‌های همخونی که تشکیل دهنده قوام و دوام عشایر است، وجود دارد. این عشایر اوایل سال جاری تهدید کردند که اگر دولت مرکزی یمن دست از کشتار حوثی‌ها برندارد به سود شیعیان حوثی وارد جنگ با دولت خواهند شد. این تهدید موجب شد تا علی عبدالله صالح زمینه دخالت ارتش عربستان را برای سرکوب حوثی‌ها فراهم کند. رئیس‌جمهوری یمن قصد داشت تا شیعیان شمال یمن را با استفاده از ارتش رژیم سعودی سرکوب کند تا حساسیت دیگر عشایر زیدی‌مذهب یمن را کاهش دهد و سپس جنگ را به داخل مرزهای عربستان گسترش دهد. گسترش جنگ به داخل مناطق العسیر، الجازان و نجران که زمانی بخشی از خاک یمن را تشکیل می‌دادند، می‌تواند شیعیان این 3 استان هم‌مرز با یمن را علیه رژیم غیردموکراتیک عربستان تحریک کند. با این حال عربستان نیز که ارزیابی دقیقی از قدرت برخاسته از اعتقادات مذهبی حوثی‌ها نداشت، بدون توجه به پیامدهای ورود به یک جنگ داخلی حملات وحشیانه‌ای را علیه زنان و کودکان مسلمان شمال یمن آغاز کرد. رژیم آل‌سعود از ورود به جنگ داخلی یمن 2 هدف را دنبال می‌کند؛ هدف اول عربستان، سرکوب شیعیان شمال یمن و مهار گسترش مذهب تشیع و هدف دوم تسلط بر تنگه استراتژیک باب‌المندب برای به دست گرفتن مدیریت دریای سرخ و دریای عرب است. رژیم عربستان نیز در نظر داشت تا در مدت یک هفته شیعیان حوثی را سرکوب کند اما به دلیل ناکارآمدی ارتش خود در نخستین هفته جنگ دچار شکست‌های متعددی شد و نتوانست به اهداف از پیش تعیین شده خود دست یابد. عربستان قصد داشت پس از سرکوب شیعیان حوثی به تأسی از رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان، یک کمربند امنیتی در مرزهای جنوبی خود با یمن ایجاد کند. شرایط پیچیده بحران داخلی یمن، شورش غیرقابل پیش‌بینی عشایر جنوب و دخالت آمریکا در امور داخلی این کشور اوضاع یمن را پیچیده‌تر کرد. به دنبال حمله آمریکا به شمال یمن، عشایر موجود در مناطق حضرموت، تعز، مکلا، ابین و عدن که از ابتدا با ادغام 2 یمن شمالی و جنوبی مخالف بودند برای تجزیه مجدد این کشور متحد‌تر شدند. عشایر این مناطق که رهبری آنان را علی سالم البیض، نایب رئیس‌جمهوری سابق یمن برعهده دارد اخیرا اعلام کرده‌اند دولت یمن میان شهروندان شمال و جنوب تبعیض فراوانی قائل می‌شود، لذا اگرچه ممکن است توان نظامی حوثی‌ها بر اثر بمباران‌های مکرر ارتش‌های یمن، آمریکا و عربستان تضعیف شود اما به نظر می‌رسد پایان این جنگ هرچه باشد به تجزیه مجدد یمن به 2 کشور شمالی و جنوبی منجر خواهد شد.
* كارشناس مسائل خاورميانه
ارسال نظر
پربیننده