كتاب پنجشنبه

پیروزی‌های مطمئن (42) گابرت و کمپلینگ گفت‌وگوی آنها را روی نوار ضبط صوت ضبط کردند. سوان در زندگی خود‌نوشت خود با عنوان Setting the Record Straight نوشت که برایان کلاف سال‌ها بعد همچنان با صداقت، وفادار به اصول و سرسختانه علیه تبانی مبارزه می‌کرد در صورتی که تصادفی با هم روبه‌رو می‌شدند، با پشت کردن به سوان، آگاهانه به او بی‌اعتنایی می‌کرد. برای بسیاری روشن نیست که تبانی رقابت‌ها در آن زمان تا چه اندازه در لیگ گسترده بود. مایکل گابرت و نماینده دادستان متقاعد شده بودند که به مشکل تنها اشاره‌ای کرده‌اند. «روی میسن» یکی از نمایندگان پارلمان در مجلس عوام انگلیس فاش کرد که «تنها یک سوم این کوه یخ آشکار شده است». سیمون اینگلیس می‌نویسد، در میان باشگاه‌های جنوبی سندیکای تبانی دیگری وجود داشت و یکصد بازیکن در تبانی دست داشتند. نه گابرت و نه روزنامه‌اش «The People» از جامعه فوتبال به خاطر کاری که کردند مورد تقدیر قرار نگرفتند و برعکس با آنها به‌گونه‌ای برخورد شد که گویی آنها مسؤول و مسبب تبانی هستند و در مواردی هم آن را فاش نکرده‌اند. آلن هارداکر، مدیر مالی فدراسیون فوتبال قصد داشت از ورود ژورنالیست‌ها به همه ورزشگاه‌های فوتبال جلوگیری کند: تاوانی سنگین و البته نمایشی برای روزنامه‌ای زرد که خوانندگانش تشنه خواندن وقایع ورزشی هستند. علت اینکه چرا بسیاری از بازیکنان بریتانیایی در دهه 50 حاضر بودند در یک مسابقه تبانی کنند،‌ پیچیده نیست: بخش بزرگی از بازیکنان از خانواده‌های نیازمند جامعه می‌آمدند و از سوی باشگاه‌هایشان نیز بی‌رحمانه استثمار می‌شدند. این باشگاه‌ها بودند که تصمیم می‌گرفتند به آنها حقوق بپردازند یا خیر. چنانچه بازیکنی قصد داشت، تیمش را ترک کند، این باشگاه بود که همه چیز را در اختیار داشت و تعیین می‌کرد، او برای چه تیمی اجازه بازی کردن خواهد داشت. اگر و تنها اگر باشگاهی به بازیکنانش حقوق می‌پرداخت، درآن صورت آن حقوق رقمی ثابت بود. به آن معنا که یک ستاره همان رقمی را می‌گرفت که بازیکنی ضعیف. در تعطیلی تابستان هم هیچ حقوقی پرداخت نمی‌شد و یا تنها بخش ناچیزی از دستمزد بازیکنان به آنها داده می‌شد. باشگاه‌ها حتی برای بازیکنانشان مقرر می‌کردند که باید چه بپوشند یا اینکه چه بخورند و بنوشند. جیمی گوثری در سال 1955 مدیر اتحادیه ناتوان و ناکارای بازیکنان در کنگره اتحادیه‌های بریتانیا سخنرانی کرد. گفته‌های او با تشویق‌های فراوانی همراه شد اما در عمل هیچ اتفاقی نیفتاد: جناب رئیس، اعضای محترم، من در اینجا به عنوان نماینده آخرین مردان استثمار شده ـ بازیکنان حرفه‌ای فوتبال ـ حضور یافته‌ام. هنوز انسان‌ها همانند بردگان خرید و فروش می‌شوند. همانند دوران فئودالیسم هر مرد به اربابش وابسته است یا اگر او سر به شورش بردارد، راهش به کار دیگر بسته و مسدود می‌شود. شرایط کاری فوتبالیست‌های حرفه‌ای با دوران برده‌داری یکسان و مشابه است. در کتاب‌های فوتبال از این دوران توصیف‌های زیادی یافت می‌شود. از شیوه رفتار با بازیکنان. بویژه رفتار با بازیکنان آسیب دیده که فاجعه‌آمیز بود. هیچ‌گونه مراقبت پزشکی دائمی وجود نداشت. چنانچه پای آسیب دیدگی نه چندان جدی در میان بود، بازیکنان با مسکن‌های بسیار موثری درمان می‌شدند که برای آنها امکان ادامه بازی را فراهم اما آسیب دیدگی آنها را همزمان بدتر می‌کرد. یان سنت جان، بازیکن تیم ملی اسکاتلند که او هم سعی کرده بود، در یک مسابقه تبانی کند، در زندگینامه خودنوشتش عنوان کرد: «چنانچه می‌توانستم درد را تحمل کنم، کتاب فوتبال دیگری را می‌نوشتم... درباره اینکه با برخی از بزرگ‌ترین ورزشکاران چگونه رفتار می‌شد. این کتاب تاریخی بود پر از درد و اندوه». او «اندی ویر»، همبازی سابقش را مهاجم گوش برجسته‌ای توصیف می‌کند اما ویر در مسابقه‌ای با Third Lanark دچار آسیب دیدگی شد. درمان درباره او ثمربخش نبود و در نتیجه او با چند آرزوی موفقیت و چند پوند مختصر راهی دوران بازنشستگی‌ شد. او باقی زندگی‌اش را در صندلی چرخ‌دار سر کرد و اندکی بعد جان سپرد. هری گرگ درباره بازیکن آسیب دیده در منچستر یونایتد تعریف می‌کند: «اگر بازیکنی در اولدترافورد [منچستر یونایتد] دچار آسیب می‌شد، هیچ کس با او حرف نمی‌زد. بازیکن نباید بیمار می‌شد. این قانون به صورت تلویحی فرض شده بود. آسیب دیدگی به معنای آن بود که از بازیکن اشتباهی سر زده باشد». به نظر شوخی می‌رسد، اما گرگ قبل از آنکه مربیان متوجه شوند، 6 هفته تمام با پایی شکسته تمرین می‌کرد. سر تام فینی، کسی که همانند گرگ، در زندگی‌اش هیچگاه در یک مسابقه دست به تبانی نزد، برای پرستون نورث توپ می‌زد. او مهاجمی فوق‌العاده بود که در تیم ملی هم بازی می‌کرد. پالرمو در سال 1952 به او 10 هزار پوند به همراه حقوق هفتگی پیشنهاد داد که 10 برابر بیش از دریافت او در تیم انگلیسی بود. ایتالیایی‌ها با رقم بی‌سابقه‌ای که به او پیشنهاد داده بودند، 10 برابر دستمزدی را به او می‌دادند که او در عرض 10 سال می‌توانست از پرستون نورث بگیرد. برخی که آن دوران طلایی را باور دارند، ادعا می‌کنند که «فینی» تنها به‌خاطر وفاداری‌اش در فوتبال انگلیس باقی ماند. زمانی که از او پرسیدم، چرا ماند، او پاسخ داد: «خب، باشگاه به سادگی پاسخ منفی داد و همه‌اش همین بود. با بازیکنی همانند... رفتار می‌شد. بسیار سخت است که بشود گفت با بازیکن چطور رفتار می‌شد. در پرستون همواره با من بخوبی رفتار می‌شد اما رئیس باشگاه زمانی که این پیشنهاد به دستم رسید. به من گفت: اگر برای ما بازی نکنی، آن وقت برای هیچ کس بازی نخواهی کرد». ترجمه: محمد علیجانی بائی