به خودم امتیاز نمی‌دهم

علیرضا پورصباغ زیبا بروفه از جمله بازیگرانی است که توانست در تلویزیون به محبوبیتی همپای سینما دست پیدا کند. اگرچه کارش را از سال 1373 و با مجموعه تلویزیونی «خانه شلوغ» آغاز کرد و بلافاصله پس از آن به سینما راه پیدا کرد اما حضورش گویی دیده نمی‌شد. تا اینکه سال 1377 از راه رسید و با مجموعه «دلبندم» که بسیاری با مجید جان آن را می‌شناسند و محصولی برای کودکان بود، به یک چهره شناخته شده تبدیل شد. بروفه که دارای مدرک حقوق قضایی از دانشگاه آزاد است در کارنامه تلویزیونی خود آثاری چون «زیر گنبد کبود»، ‌«دلبندم»، ‌«جادوی مهتاب»، ‌«گل‌های سیاه» و «رویای کبود» را دارد که از میان آنها 2 مجموعه دلبندم و رویای کبود بیش از بقیه مورد توجه قرار گرفت. در «دلبندم» بروفه در کنار مجید صالحی و یک عروسک با دستانی بلند که همه چیز را اشتباهی تلفظ می‌کرد همبازی بود، ‌که توانست مخاطبان بسیاری پیدا کند. ‌در جادوي مهتاب هم در کنار سعید آقاخانی ایفاگر نقش زوجی بودند که در یک خانه عجیب زندگی کردند. ‌«مانی و ندا» نخستین حضور جدی او در سینما محسوب می‌شود؛ کاری ساخته پرویز صبری و با بازی امین حیایی. اما اثرگذارترین بازی او تا به امروز حضور در فیلم سینمایی «پر پرواز» در سال 1379 محسوب می‌شود که تنها نقطه قوتش حضور بروفه بود. او آن سال در مجموعه تلویزیونی «دختران» به کارگردانی اصغر توسلی که درونمایه اجتماعی داشت در یک قسمت به‌عنوان بازیگر میهمان هم حضور پیدا می‌کند و سال بعد در «بی‌همتا» به کارگردانی جهانگیر جهانگیری به سینما بازمی‌گردد؛ فیلمی ضعیف که هیچگونه نقطه مثبتی برای بروفه به همراه نداشت. دیگر فیلمی که از وی برپرده سینما به نمایش درآمده «دوشیزه» ساخته محمد درمنش است که با تاخیری 2ساله از زمان ساخت، اکران و شکست سنگینی را هم در گیشه متحمل ‌شد. سال 82 با بازی در یک نقش محوری در مجموعه تلویزیونی «طلسم شدگان» در کنار بازیگرانی چون مهدی هاشمی،‌پرویز پورحسینی و امین زندگانی حضوری موفق را رقم می‌زند و دوباره به اوج بازمی‌گردد. آخرین سریال تلویزیونی‌اش هم «مسافر زمان» کاری از مسعود نوابی است. او مدت‌هاست با پیام صابری ازدواج کرده اما حاشیه‌های تلخی که بعد از منتشر شدن فیلم عروسی، گریبان او و همسرش را گرفت تاحدودی سیر پرشتاب حرکت حرفه‌ای او را تحت‌الشعاع قرار داد. با او به گفت‌وگو نشستیم تا هم از سرانجام حاشیه‌ها و هم از کارنامه هنری‌اش به بهانه پخش آخرین تله فیلمش جویا شویم. تعهد اخلاقی ایجاب می‌کند که تشکر ویژه‌ بروفه از جواد شمقدری، معاونت سینمایی ارشاد و دیبایی، روابط عمومی معاونت سینمایی را از قلم نیندازیم. آن زمان که شایعاتی پیرامون زندگی‌تان به وجود آمد، خود شما هم پاسخگو نبودید که حداقل از حواشی کم شود. به دلیل اینکه من هیچ روزنامه‌ای را نمی‌خواندم، اصلا نمی‌دانستم این شایعات هست، مصاحبه نمی‌کردم، اتفاقات آن دوره بسیاردردناک بود چرا که در آن زمان 2 فیلم همزمان و یک سریال پربیننده روی آنتن داشتم و این اتفاق را سر سریال ریحانه بود که به من خبر دادند. ممنوع‌الکاری را؟ هیچگاه علنی به من نگفتند ممنوع‌الکار هستی. کارنامه شما نشان می‌دهد هر پروژه‌ای که در آن حضور پیدا کرده اید، مثل مجید دلبندم، طلسم‌شدگان و پول‌کثیف پربیننده شده است. من نمی‌خواستم به این مساله اشاره کنم، اما چون شما اشاره کردید می‌خواهم به شما بگویم، اصولا آدمی نیستم که به خودم امتیاز بدهم اما اگر از سر ناچاری کار ضعیف هم قبول کردم پربیننده بوده است. از برخورد مردم، ایمیل‌هایی که برای من می‌آید یا در برنامه‌هایی که در شهرستان‌ها حضور پیدا می‌کنم، می‌توانم استقبال مردم را حس کنم. سال گذشته از طرف میراث فرهنگی به کرمان (شهر پدری همسرم) دعوت شدم، بدون استثنا همه كسانی که با من صحبت می‌کردند، سؤال می‌کردند چرا کم‌کار شدید؟ چرا نیستید و نبودید؟ و من نمی‌توانستم تک تک به همه پاسخگو باشم. بعد از گذر از آن دوره انگار دوباره متولد شدید. شاید این تولد نارس باشد. من در دانشگاه حقوق قضایی درس خوانده‌ام، به خاطرقبولی در این رشته 2 سال امتحان دادم و همزمان با دانشگاه قبول شدنم کار من در عرصه بازیگری آغاز شد. آنقدر بازیگری برایم مهم بود که هیچ استفاده‌ای از مدرک تحصیلی‌ام نکردم و به کل آن را کنار گذاشتم در صورتی که برایم بسیار مهم بود. در آن زمان افسردگی بدی گرفته بودم و آنقدر حالم بد بود که نمی‌توانستم کار کنم. من و پیام (صابری) هر دو کار نمی‌کردیم. وقتی موضوعی مرا می‌آزارد و حل نمی‌شود، نمی‌توانم کار دیگری انجام دهم. در این دوره برخی پیشنهاد می‌دادند کار دیگری انجام بدهم و من نمی‌توانستم. اما از نظر شخصیتی برای من اتفاقات بزرگ و خوبی افتاد. این موضوع نخستین ثمره کار نکردن است. دست‌نوشته‌هایی را نوشتم که مربوط به خودم است و خودم آنها را می‌فهمم. خودم می‌دانم پشت اینها چیست و تحولی شخصی برایم به وجود آمد. بعد از آن حوادث «پول کثیف» را کار کردم. پول کثیف نخستین کارم بعد از آن دوره بود. شاید فرم بازی‌ام در آن کار از احوالات درونی‌ام خبر می‌داد، این سریال را بسیار دوست داشتم اما سختی‌های کاراکتر مریم به نوعی شبیه خود من بود. دیدگاه شما برای پذیرفتن یک نقش بسیار متفاوت است. ‌دلیل انتخاب رل‌های فانتزی چیست؟ در یک سطح عالی ممکن است یک نقش با ذائقه من همخوانی نداشته باشد، اما معیار انتخاب آن کارگردان برای من جای سؤال است. گاهی من بازیگر را دچار سردرگمی می‌کند؛ اخیرا دریک فیلم سینمایی نقشی به من پیشنهاد شده است که اطرافیان می‌گویند نقش خوبی است و در جشنواره دیده می‌شود. من هرچه فکر کردم به یک نتیجه رسیدم که آن نقش متناسب با ذائقه من نیست، حتی اگر فیلم جشنواره‌ای باشد. دلایل من برای انتخاب این نقش‌ها حسی نیست. اگرکلیت اثر را دوست نداشته باشم و انرژی از آن دریافت نکنم حتی اگر دستمزد خوبی هم پیشنهاد کنند، نمی‌توانم خودم را راضی کنم. مثلا من در تله فیلم «سکو» حضور یافتم. آرش قادری بیشتر به عنوان یک نویسنده شناخته می‌شود تا یک کارگردان، اما فیلمنامه‌اش خوب بود و من می‌دانستم که می‌تواند کار خوبی بسازد... . درباره دستمزدها که این روزها نقل همه محافل مطبوعاتی است نیز به نکته‌ای اشاره کنم؛ اولا در همه صنعت سینما در دنیا بازیگران بیشترین دستمزدها را می‌گیرند. در کار سینمایی ، هم باید بازیگر نفع ببرد و هم تهیه‌کننده. ‌در تلویزیون به علت نبود بازگشت سرمایه همه چیز متفاوت است، البته شاید بازگشت سرمایه در تلویزیون جذب مخاطب باشد. خود من بازیگری هستم که به دستمزد معقول معتقد بودم و هرگز مبلغی فراتر از آنی که فکر می‌کردم درست است، نخواسته‌ام. اشاره کردید که به فکر بازی کردن در آثارجشنواره‌ای نبوده‌اید. ‌چرا؟ چون در کارهای سینمایی شروع من با «شب روباه» بود و من شناخت آنچنانی از سینما نداشتم. زمانی که این فیلم را بازی کردم 20 سال بیشتر نداشتم؛ نه سینما را می‌شناختم و نه پارامترهای انتخاب یک نقش را. چون یک کار سینمایی بود و پیشنهاد شد من رفتم بازی کنم و بازیگر شدم. آیا این طی طریق با این ژانر مردم‌پسند مورد تایید شما بوده است؟ مثل حضور شما در «پر پرواز». دقیقا. درباره «پر پرواز» باید بگویم، در ابتدا فکر کردم فیلمنامه بامزه و خوبی دارد. اگرچه در آن زمان فروش بسیار خوبی هم داشت و در سینمای بدنه یک کار نو به حساب می‌آمد. بعد «دوشیزه» را کارکردم. احساس می‌کردم فیلم‌هایی که دارم کار می‌کنم یک ظرافتی در فرم کاری‌ام ایجاد می‌کند. البته این را بگویم «پر پرواز» ممکن است فیلمي متعلق به سینمای بدنه و تجاری باشداما در زمان خودش یک فیلم متفاوت با تکیه بر عنصر موسیقی به شمار می‌رفت. در همه دنیا فیلم‌هایی که درباره موسیقی باشند، استقبال مخاطب را به همراه دارند، مثل سول من. «پر پرواز» در آن مقطع معضلی را درباره موسیقی بررسی می‌کرد. برای من این مساله مهم‌تر بود تا اینکه از دریچه یک فیلم تجاری به آن فیلم نگاه کنم. «پر پرواز» یک فیلم اعتراضی نسبت به وضع نابسامان موسیقی بود. دقیقا. در آن زمان از این دست کارها به من بسیار پیشنهاد می‌شد. من دلم نمي‌خواست به صرف اینکه در سینما باشم، از این تیپ کارها انجام دهم. شاید در دنیای بازیگری این ادعا را داشتم که می‌توانم کارهای خوب بکنم، نه کارهایی که صرفا سینمایی و گیشه‌ای باشد. چون این انگیزه و جوهره را در خودم می‌دیدم، براحتی به کارهایی که دوست نداشتم، «نه»‌ می‌گفتم. فیلم «دوشیزه» با یک تک بازیگر تا انتها پیش می‌رفت، قصه هیچ ابزاری برای جلب مخاطب ظاهری نداشت؛ نه لباس و گریم آنچنانی، نه زرق و برق لوکس در فیلم‌های متداول و نه رابطه‌ای عاشقانه. یک دختر تنها که به تنهایی بار زندگی را باید بر دوش بکشد و مشکلات خودش را حل کند. گرچه معتقدم خود آقای درمنش در یکی از گفت‌وگوهایشان این مساله را گفتند که درباره این کاراکتر اشتباه کرده‌اند.من به کارگردان می‌گفتم که این‌قدر ایده‌آل به این کاراکتر نگاه نکن، بگذار کمی زمینی باشد. در اجتماع امروز وقتی دختری با لباس عروسکی مردم را دعوت به شام می‌کند برای پول درآوردن دست به یک کار انقلابی زده است، این کاراکتر در فیزیک و بیان جسارت ویژه‌ای دارد. من این فیلم را انتخاب کردم تا بگویم بدون زرق وبرق و تجملات با یک بازیگر در عین سادگی می‌توان ایفای نقش کرد اما کارگردان اتودهای مرا برای تعدیل نقش نمی‌پذیرفت. در آخرین تله فیلمتان «من و تو» به کاری دست زدید که برای یک بازیگر زن کمتر اتفاق می‌افتد؛ برهم زدن خط فرضی صورت. این موارد نشان می‌دهد می‌خواهید تنوع ایجاد کنید. حدس من تا چه میزان صحیح است؟ می‌خواهم کاری متفاوت در روال کاری‌ام رخ دهد. در این کار شوهرم کارگردان بود و تنها امتیازی که برایم داشت این بود که او مرا می‌شناخت. من نیز به او گفتم اجازه بده این نقش را بدین صورت ایفا کنم. می‌دانست که من از پس آن برمی‌آیم. ولی اگر مثلا به شما بگویم بدین صورت نقش را می‌خواهم ارائه کنم، قبول نخواهید کرد، نمی‌خواهید چیزی خارج از تصورتان رخ دهد. چند سال قبل به من پیشنهاد شد در سریال «او یک فرشته بود» علیرضا افخمی حضور یابم. جالب است ابتدا نقش شیطان به من پیشنهاد شد، نمی‌دانید چقدر خوشحال شدم، وقتی با آقای افخمی صحبت می‌کردم گفتم «تعجب می‌کنم که شما چنین پیشنهاداتی به من دادید». اینکه شما با یک بازیگری که به هر حال در تلویزیون محبوب است و همه با نقش‌های مثبت و شیک او را دیده‌اند، این ریسک را برای ماه رمضان انجام دهید، جای تعجب دارد چرا که مرا با یک چهره معصوم قابل باور شناخته‌اند اما ممکن است یک شیطان در آن باشد. در نهایت این اتفاق نیفتاد و نقش همسر را به من پیشنهاد کردند و من نپذیرفتم. هنوز هم معتقدم اگر آن اتفاق می‌افتاد برای من و آن پروژه می‌توانست اتفاق خوبی باشد، هر چند کار موفقی شد اما دوست داشتم نقش شیطان را بازی کنم.