پیرمحمد ملازهی
3 روز است که پارلمان افغانستان بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی کابینه حامد کرزای، رئیس‌جمهور را آغاز کرده است. تاکنون 17 وزیر از مجموع 24 وزیر پیشنهادی نتوانسته‌اند آرای لازم را کسب کنند یعنی در مجموع حداقل دوسوم کسانی که کرزای برای وزارت پیشنهاد داده بود رای نیاوردند. واقعیت اینجاست که رقابت پشت پرده و عمیقی بین 2 نهاد قوه مجریه (ریاست جمهوری) و قوه مقننه (مجلس) در جریان است. این رقابت‌ها در واقع از زمان رقابت‌های ریاست‌جمهوری وجود داشته و تا امروز نیز ادامه یافته است. پس از آنکه عبدالله عبدالله از دور دوم انتخابات کنار رفت و در عمل نشان داد که جریان بسیار قوی پشت سر عبدالله به نام جبهه ملی وجود دارد که ابتکار عمل را در مجلس به دست گرفته است. در حقیقت ادامه رقابت‌هایی که بین کرزای و عبدالله در جریان بود اكنون بین نهاد ریاست‌جمهوری و نهاد مجلس ادامه یافته است. اگر از این زاویه نگاه کنیم، از قبل می‌شد پیش‌بینی کرد که تعدادی از وزرای کرزای رای نیاورند (هرچند که قابل پیش‌بینی نبود که این همه وزیر را رد کنند) زیرا اتهام‌های فساد، دخالت در امر قاچاق و دخالت در جنگ داخلی و جنگ سالاری که به برخی از آنها اطلاق شد، واقعا وجود داشت.بنابراین عمق رقابت‌هایی که الان بین جبهه ملی و گروه کرزای وجود دارد، باعث شده که مجلس چنین حرکتی را از خودش بروز دهد. بحثی که در این میان وجود دارد این است که مجلس فضای کلی را که در ارتباط با کرزای و غرب است بدرستی تشخیص داد، به این معنا که غربی‌ها فشار زیادی را به کرزای وارد کردند که عوامل فساد، کسانی که اتهاماتی به آنها وارد شده، کسانی که در جنگ داخلی کارهایی انجام داده‌اند یا در کشتارها دخالت داشته‌اند، نباید در کابینه حضور داشته باشند. مجلسی‌ها این فضا را درک کرده و از همان ابتدا حرکتی را انجام دادند که تا حدی می‌تواند تامین کننده منافع غرب هم در این جریان باشد، یعنی شناخت درستی از اوضاع و احوال داشته‌اند که نهاد مجلس را در مقابل ریاست جمهوری قرار داده و در حال تخریب آن است. قطع نظر از دیگر مسائل پیش‌آمده، این حرکت مجلس استقلال عمل قابل توجهی را برای مجلس ایجاد کرده است و تا حدی می‌تواند در آینده دموکراسی‌ای که در افغانستان مدنظر غرب است، تغییراتی ایجاد کند. حتی فراتر از افغانستان در کشورهای اسلامی منطقه هم تاثیرات بسیاری را خواهد گذاشت.چون اکثر کشورهای اسلامی منطقه که مجلس دارند تا حد بسیار زیادی ضعیف عمل می‌کنند و تحت تاثیر قوه مجریه قرار می‌گیرند ولی حرکتی که در افغانستان انجام شد، استقلال عمل قابل توجهی را برای خودش با توجه به فضایی که اکنون در افغانستان حاکم شده به ارمغان آورده است كه قابل مقايسه با ساير كشورها نيست. آن توازن قدرتی که می‌تواند میان مجلس و نهاد
ریاست جمهوری ایجاد کند، تاریخی خواهد بود اینکه به هر حال 2 دیدگاه اکنون در افغانستان رویاروی هم قرار گرفته‌اند؛ دیدگاهی که در مجلس است و پارلمان و جبهه ملی را اداره می‌کند و آن هم این است که ساختار قدرت باید به گونه‌ای طراحی شود که توزیع قدرت پیاده شده و از تمرکز قدرت جلوگیری شود و این همان خط فکری است که در تبلیغات ریاست جمهوری، عبدالله‌عبدالله مطرح می‌کرد. در حالی که نهاد ریاست جمهوری و شخص کرزای معتقد به تمرکز قدرت است و فکر می‌کنند که از طریق تمرکز قدرت می‌شود افغانستان را از وضعیت جنگ و بحران نجات داد. رویارویی بین این 2 تفکر در جلسات مجلس خود را کاملا نشان داد. حال اوضاع فعلی افغانستان را باید در کنار افزایش نیروهای خارجی در این کشور تفسیر کرد. استراتژی قبلی که اوباما در ماه مه مطرح کرده بود، جواب نداد و الان به این مساله بازگشته‌اند که طبق استراتژی ژنرال مک‌کریستال در افغانستان افزایش نیرو بدهند. هنگامی که مک کریستال به‌عنوان فرمانده ارتش آمریکا در افغانستان تعیین شد، اعلام کرد که اگر آمریکا می‌خواهد در افغانستان پیروز شود باید 40 هزار نیروی دیگر را به کابل بفرستد که 30هزار نفر آنها را اوباما در طرح اخیر خود به افغانستان اعزام خواهد کرد. از طرف دیگر هم ارتش پاکستان را مجبور می‌کنند عملیات گسترده‌ای را همزمان انجام دهد تا بتوانند مرزها را تحت کنترل خود درآورند. اگر این عملیات آنگونه که پیش بینی می‌شود و مورد نظر مک کریستال است با موفقیت انجام شود و سازمان القاعده را از منطقه قبایلی بیرون کنند، طالبان میانه‌رو را به مذاکره و مصالحه سیاسی با دولت کرزای تشویق خواهند کرد. همه این امور به آن بستگی دارد که این عملیات تا چه حد به صورت موفقیت‌آمیز اجرا شود. اگر آمریکا در این طرح موفق شود، ممکن است که طالبان ميانه رو تشویق شوند تا دست از جنگ برداشته و در قدرت شریک بشوند، حتی صحبت از آن است که 11 منطقه قبیله‌نشین پشتون و بخشی از قدرت را به طالبان واگذار کنند. به هر حال آمریکا در این ماجرا هم سیاست نظامی مشت آهنی را پیاده کرده و هم در مذاکره را باز گذاشته است به عبارت دیگر همان سیاست مشهور چماق و هویج را درباره طالبان نیز پیاده کرده است. اگر این سیاست به هر دلیلی دچار مشکل شود، ممکن است آمریکا‌یی‌ها هم افغانستان و هم پاکستان را قربانی کنند، یعنی شرایط جدیدی را در این منطقه به وجود بیاورند و طرح «پشتونستان» بزرگ را عملی کنند که در آن صورت کل منطقه با بی‌ثباتی مواجه خواهد شد. منتها آمریکا‌یی‌ها و بویژه ژنرال‌ها مک‌کریستال و پترائوس امیدوارند که این سیاست جواب دهد چون این استراتژی را در عراق به کار بردند و جواب گرفتند. در حقیقت وضع فعلی عراق طبق طرح ژنرال پترائوس به وجود آمده است. آنها شوراهای بیداری را در بین اهل‌سنت به وجود آوردند و سازمان القاعده مجبور شد از آنجا خارج شود. این سیاست را اکنون هم در پاکستان و افغانستان پیاده می‌کنند. اما با توجه به اینکه شرایط در این 2 کشور متفاوت از عراق است این امر که آیا در این منطقه طرح آمریکا‌یی‌ها پاسخ خواهد داد یا خیر به بسیاری از عوامل بستگی دارد. هرچند که طراحان آن معتقدند که می‌توانند نتایج دلخواه خود را از این طرح به دست آورند.
* كارشناس مسائل شبه قاره انتخابات افغانستان هنوز تمام نشده است
پیرمحمد ملازهی
3 روز است که پارلمان افغانستان بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی کابینه حامد کرزای، رئیس‌جمهور را آغاز کرده است. تاکنون 17 وزیر از مجموع 24 وزیر پیشنهادی نتوانسته‌اند آرای لازم را کسب کنند یعنی در مجموع حداقل دوسوم کسانی که کرزای برای وزارت پیشنهاد داده بود رای نیاوردند. واقعیت اینجاست که رقابت پشت پرده و عمیقی بین 2 نهاد قوه مجریه (ریاست جمهوری) و قوه مقننه (مجلس) در جریان است. این رقابت‌ها در واقع از زمان رقابت‌های ریاست‌جمهوری وجود داشته و تا امروز نیز ادامه یافته است. پس از آنکه عبدالله عبدالله از دور دوم انتخابات کنار رفت و در عمل نشان داد که جریان بسیار قوی پشت سر عبدالله به نام جبهه ملی وجود دارد که ابتکار عمل را در مجلس به دست گرفته است. در حقیقت ادامه رقابت‌هایی که بین کرزای و عبدالله در جریان بود اكنون بین نهاد ریاست‌جمهوری و نهاد مجلس ادامه یافته است. اگر از این زاویه نگاه کنیم، از قبل می‌شد پیش‌بینی کرد که تعدادی از وزرای کرزای رای نیاورند (هرچند که قابل پیش‌بینی نبود که این همه وزیر را رد کنند) زیرا اتهام‌های فساد، دخالت در امر قاچاق و دخالت در جنگ داخلی و جنگ سالاری که به برخی از آنها اطلاق شد، واقعا وجود داشت.بنابراین عمق رقابت‌هایی که الان بین جبهه ملی و گروه کرزای وجود دارد، باعث شده که مجلس چنین حرکتی را از خودش بروز دهد. بحثی که در این میان وجود دارد این است که مجلس فضای کلی را که در ارتباط با کرزای و غرب است بدرستی تشخیص داد، به این معنا که غربی‌ها فشار زیادی را به کرزای وارد کردند که عوامل فساد، کسانی که اتهاماتی به آنها وارد شده، کسانی که در جنگ داخلی کارهایی انجام داده‌اند یا در کشتارها دخالت داشته‌اند، نباید در کابینه حضور داشته باشند. مجلسی‌ها این فضا را درک کرده و از همان ابتدا حرکتی را انجام دادند که تا حدی می‌تواند تامین کننده منافع غرب هم در این جریان باشد، یعنی شناخت درستی از اوضاع و احوال داشته‌اند که نهاد مجلس را در مقابل ریاست جمهوری قرار داده و در حال تخریب آن است. قطع نظر از دیگر مسائل پیش‌آمده، این حرکت مجلس استقلال عمل قابل توجهی را برای مجلس ایجاد کرده است و تا حدی می‌تواند در آینده دموکراسی‌ای که در افغانستان مدنظر غرب است، تغییراتی ایجاد کند. حتی فراتر از افغانستان در کشورهای اسلامی منطقه هم تاثیرات بسیاری را خواهد گذاشت.چون اکثر کشورهای اسلامی منطقه که مجلس دارند تا حد بسیار زیادی ضعیف عمل می‌کنند و تحت تاثیر قوه مجریه قرار می‌گیرند ولی حرکتی که در افغانستان انجام شد، استقلال عمل قابل توجهی را برای خودش با توجه به فضایی که اکنون در افغانستان حاکم شده به ارمغان آورده است كه قابل مقايسه با ساير كشورها نيست. آن توازن قدرتی که می‌تواند میان مجلس و نهاد
ریاست جمهوری ایجاد کند، تاریخی خواهد بود اینکه به هر حال 2 دیدگاه اکنون در افغانستان رویاروی هم قرار گرفته‌اند؛ دیدگاهی که در مجلس است و پارلمان و جبهه ملی را اداره می‌کند و آن هم این است که ساختار قدرت باید به گونه‌ای طراحی شود که توزیع قدرت پیاده شده و از تمرکز قدرت جلوگیری شود و این همان خط فکری است که در تبلیغات ریاست جمهوری، عبدالله‌عبدالله مطرح می‌کرد. در حالی که نهاد ریاست جمهوری و شخص کرزای معتقد به تمرکز قدرت است و فکر می‌کنند که از طریق تمرکز قدرت می‌شود افغانستان را از وضعیت جنگ و بحران نجات داد. رویارویی بین این 2 تفکر در جلسات مجلس خود را کاملا نشان داد. حال اوضاع فعلی افغانستان را باید در کنار افزایش نیروهای خارجی در این کشور تفسیر کرد. استراتژی قبلی که اوباما در ماه مه مطرح کرده بود، جواب نداد و الان به این مساله بازگشته‌اند که طبق استراتژی ژنرال مک‌کریستال در افغانستان افزایش نیرو بدهند. هنگامی که مک کریستال به‌عنوان فرمانده ارتش آمریکا در افغانستان تعیین شد، اعلام کرد که اگر آمریکا می‌خواهد در افغانستان پیروز شود باید 40 هزار نیروی دیگر را به کابل بفرستد که 30هزار نفر آنها را اوباما در طرح اخیر خود به افغانستان اعزام خواهد کرد. از طرف دیگر هم ارتش پاکستان را مجبور می‌کنند عملیات گسترده‌ای را همزمان انجام دهد تا بتوانند مرزها را تحت کنترل خود درآورند. اگر این عملیات آنگونه که پیش بینی می‌شود و مورد نظر مک کریستال است با موفقیت انجام شود و سازمان القاعده را از منطقه قبایلی بیرون کنند، طالبان میانه‌رو را به مذاکره و مصالحه سیاسی با دولت کرزای تشویق خواهند کرد. همه این امور به آن بستگی دارد که این عملیات تا چه حد به صورت موفقیت‌آمیز اجرا شود. اگر آمریکا در این طرح موفق شود، ممکن است که طالبان ميانه رو تشویق شوند تا دست از جنگ برداشته و در قدرت شریک بشوند، حتی صحبت از آن است که 11 منطقه قبیله‌نشین پشتون و بخشی از قدرت را به طالبان واگذار کنند. به هر حال آمریکا در این ماجرا هم سیاست نظامی مشت آهنی را پیاده کرده و هم در مذاکره را باز گذاشته است به عبارت دیگر همان سیاست مشهور چماق و هویج را درباره طالبان نیز پیاده کرده است. اگر این سیاست به هر دلیلی دچار مشکل شود، ممکن است آمریکا‌یی‌ها هم افغانستان و هم پاکستان را قربانی کنند، یعنی شرایط جدیدی را در این منطقه به وجود بیاورند و طرح «پشتونستان» بزرگ را عملی کنند که در آن صورت کل منطقه با بی‌ثباتی مواجه خواهد شد. منتها آمریکا‌یی‌ها و بویژه ژنرال‌ها مک‌کریستال و پترائوس امیدوارند که این سیاست جواب دهد چون این استراتژی را در عراق به کار بردند و جواب گرفتند. در حقیقت وضع فعلی عراق طبق طرح ژنرال پترائوس به وجود آمده است. آنها شوراهای بیداری را در بین اهل‌سنت به وجود آوردند و سازمان القاعده مجبور شد از آنجا خارج شود. این سیاست را اکنون هم در پاکستان و افغانستان پیاده می‌کنند. اما با توجه به اینکه شرایط در این 2 کشور متفاوت از عراق است این امر که آیا در این منطقه طرح آمریکا‌یی‌ها پاسخ خواهد داد یا خیر به بسیاری از عوامل بستگی دارد. هرچند که طراحان آن معتقدند که می‌توانند نتایج دلخواه خود را از این طرح به دست آورند.
* كارشناس مسائل شبه قاره ارسال نظر
پربیننده