۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۲۸
نگاهی به کتاب«ساعت شوم» نوشته گابریل گارسیا مارکز

مرگ آماده است

آزاده صالحی: مارکز ایده‌آلیست نبوده و نیست و هرگز قصد ندارد با ترسیم یک مدینه فاضله، مخاطب را در لابیرنت تو درتوی خوشبینی‌ها اسیر سازد.حتی در اثر جاودان «صد سال تنهایی» نویسنده با وجود تصویر کردن مناظر و صحنه‌های زیبا و دلفریب باز هم دلبسته نوعی واقعیت‌گرایی است. در این صورت است که پیوند خواننده با کتاب‌های او درونی است و از«طوفان برگ» تا «خانه بزرگ وقایع نگاری یک قتل از پیش اعلام شده» صرفنظر از دارا بودن موضوعات کاملا ملموس اجتماعی، رد پای نگاه تیزبین او به چشم می‌خورد. در«ساعت شوم»،«پدر آنخل» کشیش شهری است که هر روز صبح بی‌آنکه دست و روی بشوید، لباس می‌پوشد و همان طور که چشم به عشقه‌های باغ کوچک دارد، این شعر را زیر لب زمزمه می‌کند:«دریا با اشک‌های من پهناور‌تر می‌شود». اما مارکز در داستان تنها به ضرباهنگ کند و یکنواخت پدر آنخل در کلیسا و گردش او درسطح شهر و گذر از صحن دراز کلیسا اکتفا نمی‌کند، بلکه با طراحی صحنه به قتل رسیدن«سزار مونترو» که ظاهرا با یک تفنگ ببر کشی از پای درآمده و جنازه‌اش وسط میدان شهر قرار گرفته، مسیر داستان را به سمت و سوی دیگری هدایت می‌کند. باری از زمان قتل مشکوک سزار مونترو، بهت‌زدگی شهردار، پچ‌پچه‌های پنهان و پیدای مردم شهر مبنی بر دست دادن یک جنون آنی به سزار و منتهی شدن به خودکشی او تا روشن شدن قضیه، خواننده در ملغمه‌ای پرآشوب قرار می‌گیرد که ناچار است برای رهایی از آن به مکاشفه اتفاقات بپردازد.این طور به نظر می‌رسد که او قصد دارد با چنین صحنه‌آرایی، خواننده را بیکار نگذارد و با ایجاد کدهایی که جا به جا برای شخصیت‌هایی چون«پاستور»،«قاضی آرکادپو»،«دکتر خیرالدو» و حتی«بیوه مونتیل» ارائه می‌دهد،خواننده را به تکاپو وادارد. هرچند خواننده در اواسط داستان،خاصه در لابه‌لای مکالمه «دون ساباسو» و شهردار که بر سر صاحب شدن چند راس از گوسفندان بیوه مونتیل با یکدیگر به جر و بحث لفظی و حتی تهدید کردن یکدیگر برای کنار کشیدن از این ماجرا می‌پردازند سایه انبوهی از زد و بندها را نيز مشاهده می‌کند. وجود فساد و بوروکراسی در دستگاه اداری‌-‌مالی وقت، رفت و آمد پلیس در بارانداز، ایجاد رعب و وحشت میان شهروندان برای یافتن یک قبضه تفنگ گمشده، مرگی که سایه‌اش روی شهر نمایان است، دندانپزشکی که حین پرکردن دندان یک مشتری تهدید می‌شود و مقامات امنیتی شهر به بهانه تفتیش مطبش، جعبه دندان‌های طلا و روکش‌های نیمه‌کاره را روی زمین درب و داغون می‌کنند، بیوه مونتیل که هر شب موقع خواب و به وقت بستن پنجره اتاق خواب خود این جمله را زیر لب می‌گوید که «مرگ آماده است» تا جایی که سرانجام اسلحه در لایه تحتانی مغازه آرایشگر شهر یافت می‌شود و در نهایت برآیند آشوب‌ها و چشم‌انتظاری‌ها و زد و بندها در زیر سایه زنگ کلیسای پدر آنخل و نماز آنخلوس، رنگ و بویی دیگر به خود می‌گیرد؛ همه نشان از این دارد که مارکز بار دیگر در تکمیل و چینش اتفاقات موفق شده است. پدر آنخل در عصرگاه خنک تابستانی که عشقه‌ها آب پاشی شده‌اند و پنیرها برای آن که موش‌ها را به تله بیندازند به سم آرسنیک آغشته می‌شوند، زیر لب می‌گوید که بوی عطر گل تاج الملوک می‌آید. گرچه «مینا» از به تله نیفتادن یک موش در آن روز ابراز نگرانی می‌کند، اما لبخند پدر آنخل که سرشار از نگفتنی‌هاست به این جمله منتهی می‌شود که «عدالت لنگ‌لنگان می‌رود اما به مقصد می‌رسد». «ساعت شوم» اثر گابریل گارسیا مارکز/ ترجمه احمد گلشیری/ نشر نو/1362
ارسال نظر
captcha
پربیننده