نشت روزانه 4 هزار بشکه نفت از چاه 35 ساله شماره 104 مارون در استان خوزستان اگرچه غائله‌ای تمام شده به حساب می‌آید اما به نظر می‌رسد این فاجعه زیست‌محیطی به چالش‌های کهنه سازمان محیط زیست و وزارت نفت دامن زده و گویا زخم چرکین روابط این 2نهاد سر باز کرده است. البته این مشکل چندان تازه به نظر نمی‌رسد، چنانکه گزارش پیشین روزنامه «وطن‌امروز» درباره این حادثه، تاکید ویژه‌ای بر تجهیزات فرسوده وزارت نفت داشت و همین مساله بارها باعث شده که سازمان محیط زیست، وزارت نفت را متهم به اهمال در انجام وظایفش کرده اما این بار این وزارتخانه در موضعی جالب توجه اعلام کرده است که سازمان محیط‌زیست نه درباره نشت نفت از چاه مارون بلکه همه چیز را بزرگ می‌کند. روز گذشته مدیرکل اچ‌اس‌ای وزارت نفت با اعلام اینکه در 4 سال آینده تمام خطوط لوله‌های نفت بازسازی می‌شود، درباره چاه 104 مارون گفت: برای جلوگیری از گسترش آلودگی نفتی به خاک و آب، تمام تلاشمان را کرده‌ایم و امیدواریم بتوانیم هر چه زودتر مشکل نشت چاه شماره 104 مارون در رامشیر خوزستان را حل کنیم. محمدحسین اردشیری معتقد است:«باید خیال سازمان محیط زیست نسبت به این وزارتخانه راحت باشد، چرا که هدف ما رعایت مسائل محیط‌زیستی در تمام پروژه‌ها و در مجموع وزارت نفت است و در این راه تمام تلاشمان را می‌کنیم». اردشیری در پاسخ به این پرسش خبرنگار سبزپرس که« چرا چاه شماره 104 مارون را به نام ملاحظات محیط زیستی آتش زده‌اید؛ در حالی که این کار باعث گسترش آلودگی از طریق بارش باران‌های اسیدی به نقاط اطراف نیز خواهد شد»،گفت: « این نکته کاملا درست است، اما در شرایط حاضر برای مقابله با گسترش آلودگی و نفوذ آن به رودخانه جراحی و تالاب شادگان و مزارع، فعلا هیچ راه دیگری جز آتش زدن وجود ندارد؛ چرا که در غیر این صورت باید نفت را در دریا و تالاب شادگان رها کنیم.» اما با توجه به این اظهارنظر مسؤولان وزارت نفت، این سوال مطرح می‌شود که تا چه زمانی این وزارتخانه به اقدامات کوتاه مدت و غیرپیشگیرانه در مقابله با مشکلات و حوادث محیط زیستی در حوزه عملیاتی خود اکتفا می‌کند و بی‌توجه به اخطارهای سازمان محیط زیست است. اردشیری معتقد است:« درباره خطوط لوله نفت، در 5-4 سال اخیر در جلسات هیات مدیره شرکت و برنامه‌ریزی کردیم که نقاط ریسک‌پذیر و حادثه‌خیز را درآوردند و مسیرهایی را که به عهده دارند برنامه‌ریزی می‌کنند که در 4 سال آینده تمام خطوط لوله بازسازی می‌شود.» او با تاکید بر این نکته که لوله‌های خطوطی با سن بالاتر برای تعویض در اولویت هستند، درباره مشکلات اجرای طرح گفت: «اجرای این عملیات برای شرکت‌های تابعه وزارت نفت از نظر بودجه بسیار سنگین است و با بودجه‌های جاری نمی‌توان بدان پرداخت. البته مشکل بودجه برای بازسازی نداریم اما در کل با توجه به اینکه وزارتخانه مشکل مالی دارد، شرکت‌های تابعه نیز مستثنا نیستند. از سوی دیگر، به دلیل اهمیت تامین نفت در کشور، نمی‌توان خطوط را تعطیل کرد و باید به همین شکل عملیات را ادامه دهیم.» وی درباره علت برخی رخدادها در حوزه نفت گفت: « وقوع برخی حوادث، دست ما نیست. مثلا بیل مکانیکی وزارت راه حادثه ایجاد می‌کند و ما مسؤول هستیم درحالی که همه باید ملاحظات زیست محیطی را رعایت کنند».
مدیرکل اچ‌اس‌ای وزارت نفت در پاسخ به این سوال که در حادثه نشت نفت در رودخانه کشگان، وزارت نفت رقمی بسیار پایین‌تر از محاسبات سازمان محیط زیست را بر عهده گرفت و تا کی قرار است این بخشی‌نگری در سطح سازمان‌های دولتی و وزارتخانه‌ها وجود داشته باشد، گفت: « محیط زیست عادت دارد مسائل را بزرگ کند. در آن حادثه نیز آلودگی در حدی که آنها می‌گفتند نبود و خیلی کم بود. ما در کشگان تمام سعی خودمان را کردیم تا آلودگی‌ها برطرف شود.» او گفت: «خوشبختانه رئیس جدید سازمان محیط‌زیست بسیار بهتر عمل می‌کند و با سیاست‌های تشویقی از ما در زمینه رعایت استانداردها و قوانین زیست محیطی کار می‌خواهد.» اما سخنان این مقام مسوول وزارت نفت با پاسخی هم از سوی رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همراه بود. وی که در نشست فراکسیون محیط زیست درباره پیش‌نویس برنامه پنجم توسعه سخن می‌گفت، ابراز عقیده کرد: برخی از دستگاه‌ها، سازمان حفاظت محیط زیست را به عنوان عاملی در راستای جلوگیری از توسعه تلقی می‌کنند که این موضوع صحت ندارد؛ چرا که توسعه نباید به قیمت از بین رفتن منابع محیط زیست باشد، البته به نظر می‌رسد آهنگ توسعه در کشور آنقدر دارای شتاب است که در بسیاری از بخش‌ها بحث حفاظت از محیط زیست در اولویت‌های چندم قرار می‌گیرد. این سازمان دارای اعتبار جاری حدود 10 میلیارد تومان و اعتبار عمرانی 37 میلیارد تومان بوده و اعتبارات این بخش از کل کشور کمتر از یک درصد بودجه جاری و عمرانی کشور است. محمدی‌زاده از توافقاتی با وزارتخانه‌های نفت، نیرو و صنایع به عنوان وزارتخانه‌هایی که به صورت مستقیم با بحث محیط زیست تداخل کاری دارند نیز خبر داد که بر اساس آن قرار است وزارت نفت ظرف سال‌های 89 تا 91 فرآورده‌های سوختی را به لحاظ کیفیت از استانداردهای لازم برخوردار کند. همچنین مجموعه سوخت فسیلی بنزین و گازوئیل حداکثر باید در برنامه پنجم به 70 درصد برسد. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین خواستار توقف بهره‌برداری از جنگل‌ها به مدت 10 سال شد. اما نگرانی‌ها در این رابطه آنگاه بیشتر می‌شود که بدانیم، لایحه برنامه پنجم توسعه که برای تصویب به مجلس رفته است آنطور که باید به محیط‌زیست توجه نداشته آنچنان که رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی نیز روز گذشته و در جریان نشست این فراکسیون در مجلس، پیش‌نویس لایحه برنامه پنجم توسعه را با سیاست‌های کلی کشور و سند چشم انداز «ناهماهنگ» دانست. وی معتقد است که به‌رغم توجه جدی دولت و مجلس به محیط زیست و احکام موجود در برنامه چهارم توسعه و سازمان محیط زیست و برخی دستگاه‌ها برای تحقق چنین اهدافی به دلایلی همچون ضعف مدیریت، ضعف ساختاری، تشکیلاتی و اعتباری و بودجه‌ای و عدم پایبندی به اجرای برنامه توسعه یا فراهم نشدن زمینه اجرای برخی از برنامه‌ها و عدم توجه به مسائل زیست محیطی و محاسبه تخریب‌ها این اهداف برای حفاظت از محیط زیست حاصل نشده است.
بی‌تفاوتی مسؤولان در برابر یک فاجعه زیست‌محیطی
چاه مارون روزانه 4 هزار بشکه نفت به محیط‌زیست هدیه می‌دهد!
نشت روزانه 4 هزار بشکه نفت از چاه 35 ساله شماره 104 مارون در استان خوزستان اگرچه غائله‌ای تمام شده به حساب می‌آید اما به نظر می‌رسد این فاجعه زیست‌محیطی به چالش‌های کهنه سازمان محیط زیست و وزارت نفت دامن زده و گویا زخم چرکین روابط این 2نهاد سر باز کرده است. البته این مشکل چندان تازه به نظر نمی‌رسد، چنانکه گزارش پیشین روزنامه «وطن‌امروز» درباره این حادثه، تاکید ویژه‌ای بر تجهیزات فرسوده وزارت نفت داشت و همین مساله بارها باعث شده که سازمان محیط زیست، وزارت نفت را متهم به اهمال در انجام وظایفش کرده اما این بار این وزارتخانه در موضعی جالب توجه اعلام کرده است که سازمان محیط‌زیست نه درباره نشت نفت از چاه مارون بلکه همه چیز را بزرگ می‌کند. روز گذشته مدیرکل اچ‌اس‌ای وزارت نفت با اعلام اینکه در 4 سال آینده تمام خطوط لوله‌های نفت بازسازی می‌شود، درباره چاه 104 مارون گفت: برای جلوگیری از گسترش آلودگی نفتی به خاک و آب، تمام تلاشمان را کرده‌ایم و امیدواریم بتوانیم هر چه زودتر مشکل نشت چاه شماره 104 مارون در رامشیر خوزستان را حل کنیم. محمدحسین اردشیری معتقد است:«باید خیال سازمان محیط زیست نسبت به این وزارتخانه راحت باشد، چرا که هدف ما رعایت مسائل محیط‌زیستی در تمام پروژه‌ها و در مجموع وزارت نفت است و در این راه تمام تلاشمان را می‌کنیم». اردشیری در پاسخ به این پرسش خبرنگار سبزپرس که« چرا چاه شماره 104 مارون را به نام ملاحظات محیط زیستی آتش زده‌اید؛ در حالی که این کار باعث گسترش آلودگی از طریق بارش باران‌های اسیدی به نقاط اطراف نیز خواهد شد»،گفت: « این نکته کاملا درست است، اما در شرایط حاضر برای مقابله با گسترش آلودگی و نفوذ آن به رودخانه جراحی و تالاب شادگان و مزارع، فعلا هیچ راه دیگری جز آتش زدن وجود ندارد؛ چرا که در غیر این صورت باید نفت را در دریا و تالاب شادگان رها کنیم.» اما با توجه به این اظهارنظر مسؤولان وزارت نفت، این سوال مطرح می‌شود که تا چه زمانی این وزارتخانه به اقدامات کوتاه مدت و غیرپیشگیرانه در مقابله با مشکلات و حوادث محیط زیستی در حوزه عملیاتی خود اکتفا می‌کند و بی‌توجه به اخطارهای سازمان محیط زیست است. اردشیری معتقد است:« درباره خطوط لوله نفت، در 5-4 سال اخیر در جلسات هیات مدیره شرکت و برنامه‌ریزی کردیم که نقاط ریسک‌پذیر و حادثه‌خیز را درآوردند و مسیرهایی را که به عهده دارند برنامه‌ریزی می‌کنند که در 4 سال آینده تمام خطوط لوله بازسازی می‌شود.» او با تاکید بر این نکته که لوله‌های خطوطی با سن بالاتر برای تعویض در اولویت هستند، درباره مشکلات اجرای طرح گفت: «اجرای این عملیات برای شرکت‌های تابعه وزارت نفت از نظر بودجه بسیار سنگین است و با بودجه‌های جاری نمی‌توان بدان پرداخت. البته مشکل بودجه برای بازسازی نداریم اما در کل با توجه به اینکه وزارتخانه مشکل مالی دارد، شرکت‌های تابعه نیز مستثنا نیستند. از سوی دیگر، به دلیل اهمیت تامین نفت در کشور، نمی‌توان خطوط را تعطیل کرد و باید به همین شکل عملیات را ادامه دهیم.» وی درباره علت برخی رخدادها در حوزه نفت گفت: « وقوع برخی حوادث، دست ما نیست. مثلا بیل مکانیکی وزارت راه حادثه ایجاد می‌کند و ما مسؤول هستیم درحالی که همه باید ملاحظات زیست محیطی را رعایت کنند».
مدیرکل اچ‌اس‌ای وزارت نفت در پاسخ به این سوال که در حادثه نشت نفت در رودخانه کشگان، وزارت نفت رقمی بسیار پایین‌تر از محاسبات سازمان محیط زیست را بر عهده گرفت و تا کی قرار است این بخشی‌نگری در سطح سازمان‌های دولتی و وزارتخانه‌ها وجود داشته باشد، گفت: « محیط زیست عادت دارد مسائل را بزرگ کند. در آن حادثه نیز آلودگی در حدی که آنها می‌گفتند نبود و خیلی کم بود. ما در کشگان تمام سعی خودمان را کردیم تا آلودگی‌ها برطرف شود.» او گفت: «خوشبختانه رئیس جدید سازمان محیط‌زیست بسیار بهتر عمل می‌کند و با سیاست‌های تشویقی از ما در زمینه رعایت استانداردها و قوانین زیست محیطی کار می‌خواهد.» اما سخنان این مقام مسوول وزارت نفت با پاسخی هم از سوی رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همراه بود. وی که در نشست فراکسیون محیط زیست درباره پیش‌نویس برنامه پنجم توسعه سخن می‌گفت، ابراز عقیده کرد: برخی از دستگاه‌ها، سازمان حفاظت محیط زیست را به عنوان عاملی در راستای جلوگیری از توسعه تلقی می‌کنند که این موضوع صحت ندارد؛ چرا که توسعه نباید به قیمت از بین رفتن منابع محیط زیست باشد، البته به نظر می‌رسد آهنگ توسعه در کشور آنقدر دارای شتاب است که در بسیاری از بخش‌ها بحث حفاظت از محیط زیست در اولویت‌های چندم قرار می‌گیرد. این سازمان دارای اعتبار جاری حدود 10 میلیارد تومان و اعتبار عمرانی 37 میلیارد تومان بوده و اعتبارات این بخش از کل کشور کمتر از یک درصد بودجه جاری و عمرانی کشور است. محمدی‌زاده از توافقاتی با وزارتخانه‌های نفت، نیرو و صنایع به عنوان وزارتخانه‌هایی که به صورت مستقیم با بحث محیط زیست تداخل کاری دارند نیز خبر داد که بر اساس آن قرار است وزارت نفت ظرف سال‌های 89 تا 91 فرآورده‌های سوختی را به لحاظ کیفیت از استانداردهای لازم برخوردار کند. همچنین مجموعه سوخت فسیلی بنزین و گازوئیل حداکثر باید در برنامه پنجم به 70 درصد برسد. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین خواستار توقف بهره‌برداری از جنگل‌ها به مدت 10 سال شد. اما نگرانی‌ها در این رابطه آنگاه بیشتر می‌شود که بدانیم، لایحه برنامه پنجم توسعه که برای تصویب به مجلس رفته است آنطور که باید به محیط‌زیست توجه نداشته آنچنان که رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی نیز روز گذشته و در جریان نشست این فراکسیون در مجلس، پیش‌نویس لایحه برنامه پنجم توسعه را با سیاست‌های کلی کشور و سند چشم انداز «ناهماهنگ» دانست. وی معتقد است که به‌رغم توجه جدی دولت و مجلس به محیط زیست و احکام موجود در برنامه چهارم توسعه و سازمان محیط زیست و برخی دستگاه‌ها برای تحقق چنین اهدافی به دلایلی همچون ضعف مدیریت، ضعف ساختاری، تشکیلاتی و اعتباری و بودجه‌ای و عدم پایبندی به اجرای برنامه توسعه یا فراهم نشدن زمینه اجرای برخی از برنامه‌ها و عدم توجه به مسائل زیست محیطی و محاسبه تخریب‌ها این اهداف برای حفاظت از محیط زیست حاصل نشده است.
ارسال نظر
پربیننده