نام خرم آباد سال هاست که با نام فلک‌الافلاک پیوند خورده است؛ قلعه‌ای باشکوه که نقل است بنای اولیه آن در زمان شاپور اول ساسانی و در قرن سوم میلادی ساخته شده است و از یادگارهای شهر کهن
«شاپور خواست» است.«قلعه خرم آباد»،«قلعه فلک الافلاک» و «دژ شاپور خواست» نام‌های مختلف این بنا در دوره‌های مختلف تاریخی است، اما مردم امروز خرم‌آباد این قلعه را به نام فلک‌الافلاک - نامي كه از زمان قاجار بر آن گذاشته شده است- می‌نامند. فلک الافلاک در لغت به معنی سپهر سپهران یا فلک نهم است.
این قلعه تاریخی بر بلندای تپه‌ای باستانی و در مرکز شهر خرم‌آباد قرار دارد. موقعیت تپه به گونه‌ای است که بر شهر اشراف دارد و چشمه گلستان از دامنه شمالی تپه جاری است. فلک الافلاک دارای 8 برج است و ارتفاع بلندترین دیوار آن تا سطح تپه 5/22 متر است. این در حالی است که براساس مدارک موجود در حدود یکصد سال پیش بارویی 12 برجی در اطراف بنای فعلی وجود داشته است که هنوز هم آثاری از آن در شمال غربی قلعه قابل مشاهده است. این قلعه دارای 2 صحن، 124اتاق و 11 «کفش کن» بین اتاق‌هاست. در شمال شرقی آن راهرویی ساخته شده که با 7 پله به محوطه‌ای که چاه معروف قلعه در آن واقع شده، منتهی می‌شود. عمق این چاه تا انتهای تپه و تا چشمه زیر تپه می‌رسد و در گذشته آب مورد نیاز ساکنان قلعه از آن تامین می‌شد. از همین راهرو می‌توان به پشت بام قلعه رسید و چشم‌انداز زیبای شهر را مشاهده کرد. پایه‌های این قلعه بر تیغه‌هایی سنگی استوار شده و مصالح آن از سنگ، آجر، خشت و ملات گچ و آهک است.
در نزدیکی بنا غارهای پیش از تاریخ دره خرم آباد (ک‍ل‍م‍‍اک‍ره) قرار دارد. همچنین آثار دوره‌هاي تاریخی مختلف نظیر سنگ نبشته، مناره آجری آسیاب گبری، پل شکسته و گرداب سنگی از دیگر نمونه‌های تاریخی در اطراف قلعه هستند. اگرچه امروز فلک الافلاك موزه‌ای است که هرساله گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به سوی خود جلب می‌کند اما این قلعه تاریخی در طول حیات طولانی خود موارد استفاده گوناگونی داشته است؛ در زمان حکومت آل حسنویه خزانه سلطنتی و در دوره‌های اتابکان و صفویه به مرکز سیاسی- اداری حکام لرستان تبدیل شد.
قلعه فلک الافلاک در دوره حکمرانی والیان، دژی مستحکم در برابر تهاجم بیگانگان بود. در اواخر دوره قاجار و آغاز حکومت پهلوی نیز پناهگاه و سنگر مبارزه عشایر علیه حکومت تازه تاسیس پهلوی بود و از سال 1302 در اختیار ارتش قرار داشت و بیشتر زندانیان سیاسی قدیمی از جمله آیت‌الله کاشانی بخشی از عمر خود را در این قلعه گذراندند. این قلعه تا سال 1349 در اختیار ارتش بود و بعد از آن به فرهنگ و هنر سابق واگذار شد، سپس در فهرست آثار ملی کشور (به شماره 883)به ثبت رسید. در سال 1354 موزه مردم شناسی و مفرغ‌های لرستان در آن راه اندازی شد. به گفته معاون حفظ، احیا و ثبت آثار تاریخی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان لرستان، طراحی معماری حصار 12برجی قلعه فلک‌الافلاک و مرمت اضطراری بخش‌هایی از قلعه بزودی انجام می‌شود. این در حالی است که در ماه گذشته فصل اول احداث دیوار حفاظتی قلعه فلک‌الافلاک خرم‌آباد با اعتباری بالغ بر 3 میلیارد ریال به پایان رسید.
محمدرضا اسدی گفت: برخی اقدامات سال 1387 قلعه فلک‌الافلاک با 125میلیون تومان انجام شد که به مرمت‌های اضطراری شامل ترمیم، تثبیت دیواره‌ها، بند‌کشی و کف‌فرش حیاط دوم می‌توان اشاره کرد.
وی در ادامه افزود: بحث استحکام‌بخشی قلعه شامل 2 بخش است که یکی به استحکام‌بخشی کل پی و بنا و دیگری به دیوار حفاظتی ضلع غربی و بخش کنار خیابان 12 برجی مربوط می‌شود. وی با اشاره به پایان این عملیات در اواخر سال 1387 اظهار داشت: امسال ادامه استحکام‌بخشی قلعه، پشت‌بندها و طراحی معماری حصار 12 برجی قلعه در برنامه است. اگر طراحی معماری حصار بموقع به‌پایان برسد، اجرای بخشی از طرح آغاز خواهد شد. همچنین یکسری مرمت اضطراری از جمله ترمیم و تثبیت دیواره‌ها و بند‌کشی و ترمیم راه ورودی به قلعه انجام می‌شوند. حصار 12 برجي قلعه فلك‌الافلاك طراحي مي‌شود
سپهر سپهران روي زمين
نام خرم آباد سال هاست که با نام فلک‌الافلاک پیوند خورده است؛ قلعه‌ای باشکوه که نقل است بنای اولیه آن در زمان شاپور اول ساسانی و در قرن سوم میلادی ساخته شده است و از یادگارهای شهر کهن
«شاپور خواست» است.«قلعه خرم آباد»،«قلعه فلک الافلاک» و «دژ شاپور خواست» نام‌های مختلف این بنا در دوره‌های مختلف تاریخی است، اما مردم امروز خرم‌آباد این قلعه را به نام فلک‌الافلاک - نامي كه از زمان قاجار بر آن گذاشته شده است- می‌نامند. فلک الافلاک در لغت به معنی سپهر سپهران یا فلک نهم است.
این قلعه تاریخی بر بلندای تپه‌ای باستانی و در مرکز شهر خرم‌آباد قرار دارد. موقعیت تپه به گونه‌ای است که بر شهر اشراف دارد و چشمه گلستان از دامنه شمالی تپه جاری است. فلک الافلاک دارای 8 برج است و ارتفاع بلندترین دیوار آن تا سطح تپه 5/22 متر است. این در حالی است که براساس مدارک موجود در حدود یکصد سال پیش بارویی 12 برجی در اطراف بنای فعلی وجود داشته است که هنوز هم آثاری از آن در شمال غربی قلعه قابل مشاهده است. این قلعه دارای 2 صحن، 124اتاق و 11 «کفش کن» بین اتاق‌هاست. در شمال شرقی آن راهرویی ساخته شده که با 7 پله به محوطه‌ای که چاه معروف قلعه در آن واقع شده، منتهی می‌شود. عمق این چاه تا انتهای تپه و تا چشمه زیر تپه می‌رسد و در گذشته آب مورد نیاز ساکنان قلعه از آن تامین می‌شد. از همین راهرو می‌توان به پشت بام قلعه رسید و چشم‌انداز زیبای شهر را مشاهده کرد. پایه‌های این قلعه بر تیغه‌هایی سنگی استوار شده و مصالح آن از سنگ، آجر، خشت و ملات گچ و آهک است.
در نزدیکی بنا غارهای پیش از تاریخ دره خرم آباد (ک‍ل‍م‍‍اک‍ره) قرار دارد. همچنین آثار دوره‌هاي تاریخی مختلف نظیر سنگ نبشته، مناره آجری آسیاب گبری، پل شکسته و گرداب سنگی از دیگر نمونه‌های تاریخی در اطراف قلعه هستند. اگرچه امروز فلک الافلاك موزه‌ای است که هرساله گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به سوی خود جلب می‌کند اما این قلعه تاریخی در طول حیات طولانی خود موارد استفاده گوناگونی داشته است؛ در زمان حکومت آل حسنویه خزانه سلطنتی و در دوره‌های اتابکان و صفویه به مرکز سیاسی- اداری حکام لرستان تبدیل شد.
قلعه فلک الافلاک در دوره حکمرانی والیان، دژی مستحکم در برابر تهاجم بیگانگان بود. در اواخر دوره قاجار و آغاز حکومت پهلوی نیز پناهگاه و سنگر مبارزه عشایر علیه حکومت تازه تاسیس پهلوی بود و از سال 1302 در اختیار ارتش قرار داشت و بیشتر زندانیان سیاسی قدیمی از جمله آیت‌الله کاشانی بخشی از عمر خود را در این قلعه گذراندند. این قلعه تا سال 1349 در اختیار ارتش بود و بعد از آن به فرهنگ و هنر سابق واگذار شد، سپس در فهرست آثار ملی کشور (به شماره 883)به ثبت رسید. در سال 1354 موزه مردم شناسی و مفرغ‌های لرستان در آن راه اندازی شد. به گفته معاون حفظ، احیا و ثبت آثار تاریخی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان لرستان، طراحی معماری حصار 12برجی قلعه فلک‌الافلاک و مرمت اضطراری بخش‌هایی از قلعه بزودی انجام می‌شود. این در حالی است که در ماه گذشته فصل اول احداث دیوار حفاظتی قلعه فلک‌الافلاک خرم‌آباد با اعتباری بالغ بر 3 میلیارد ریال به پایان رسید.
محمدرضا اسدی گفت: برخی اقدامات سال 1387 قلعه فلک‌الافلاک با 125میلیون تومان انجام شد که به مرمت‌های اضطراری شامل ترمیم، تثبیت دیواره‌ها، بند‌کشی و کف‌فرش حیاط دوم می‌توان اشاره کرد.
وی در ادامه افزود: بحث استحکام‌بخشی قلعه شامل 2 بخش است که یکی به استحکام‌بخشی کل پی و بنا و دیگری به دیوار حفاظتی ضلع غربی و بخش کنار خیابان 12 برجی مربوط می‌شود. وی با اشاره به پایان این عملیات در اواخر سال 1387 اظهار داشت: امسال ادامه استحکام‌بخشی قلعه، پشت‌بندها و طراحی معماری حصار 12 برجی قلعه در برنامه است. اگر طراحی معماری حصار بموقع به‌پایان برسد، اجرای بخشی از طرح آغاز خواهد شد. همچنین یکسری مرمت اضطراری از جمله ترمیم و تثبیت دیواره‌ها و بند‌کشی و ترمیم راه ورودی به قلعه انجام می‌شوند. ارسال نظر
پربیننده