علی آبان افتلتی
آفتاب عرفان و بزم کم‌کم داشت می‌تابید. اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم بود. عده‌ای از شاعران جمع شدند تا بین عاشق و معشوق یا عارف و معروف پل ارتباطی برقرار کنند، دنبال واسطه گشتند. کسی یا چیزی که پیام ببرد و بیاورد. قاصد آنها باشد. گشتند و گشتند تا رسیدند به موجودی به نام باد! از آن مددها گرفتند و توصیف‌ها کردند تا آنجا که جناب سنایی در کتاب سیرالعباد چندین بیت آغازین را اختصاص می‌دهد به وجودیت باد و ارزش‌ها و خصایص آن. رفته‌رفته دیدند باد پدیده‌ای عام است، ممکن است از 6 جهت بوزد، پس نمی‌تواند پیک مخصوصی باشد. جلسه‌ای تشکیل دادند که حدود صد سال طول کشید و نهایتا تصمیم گرفتند بادی را انتخاب کنند که سحرگاهان از مشرق می‌وزد. مشرق محل انفاس حق است. پدیدگاه جمال حضرت خداوندگار است. پس بادی عزیز است که با خود نفس رحمانی داشته باشد تا عارف عاشق را از شراب خوش انفاس حق مدهوش و مست کند. برای آنکه از دیگر بادها متفاوت باشد نامش را گذاشتند نسیم و باباطاهر یکی از کسانی است که در آن دوره کاملا این مفهوم را به کار می‌گیرد:
نسیمی کز بن آن کاکل آیو
مرا خوش‌تر ز بوی سنبل آیو
و رفته‌رفته نام دیگری برایش انتخاب کردند و شناسنامه‌ای گرفتند به نام او، یعنی صبا! این کاراکتر که همیشه در پیغام‌بری و پیغام‌آوری نقش اول را بازی می‌کرد در آثار 7 قرن حتی امروز نیز همچنان خوش درخشید تا جایی که برخی محققان آمدند و کتاب یا مقاله یا پایان‌نامه نوشتند، مثلاً صبا در غزلیات سعدی، حافظ و هر کسی دیگر! که نشان از بسامد این کلمه می‌داد. صبا شد پیک شاعران عاشق. به چند دلیل: 1- سرعت بالایی دارد 2- هیچ راهزنی نمی‌تواند او را غارت کند 3- توقف بی‌مورد بین راه ندارد 4- مژدگانی و شیرینی و رشوه نمی‌گیرد 5- موجب حیات و زندگی موجودات است 6- خوشبوست 7- مهم‌تر آنکه از کوه قاف منزلگاه سیمرغ یا حضرت حق برمی‌خیزد.گذشت و گذشت تا رسید به دوران معاصر یعنی زمانی که عده‌ای به ادبیات قدیم تاختند و گفتند: بوستان سعدی بسیاری از متفکران و خلاق‌های ما را در گهواره خفه کرده است یا حافظ در عالم وهم و خیال سیر می‌کند و چیزهای دیگر! در همین زمان مردی از یوش برخاست. ضمن احترام و تعظیم به ادبیات گذشته گفت: زمان ما از جنس دیگری است پس حرف ما، زبان ما و شعر بیان ما هم باید با جنس خودمان جور باشد. دیگر براساس شنیده‌ها شعر نگوییم. چون حافظ و مولانا و صائب گفتند، زلف، بوسه، میخانه، صبا ما هم مثل آنها نگوییم. فرزند دوره خودمان باشیم. آنچه را می‌بینیم بگوییم. من سروی نمی‌بینم، تلاجن می‌بینم. من میخانه نمی‌بینم، خانه ابری می‌بینم. من باد صبا را نمی‌بینم و جز خیالی بیش نیست. من داروگ (قورباغه درختی) می‌بینم که وقتی می‌خواند باران می‌آید و به همین خاطر گفت: قاصد روزان ابری، داروگ، کی می‌رسد باران؟! بدبینی ترتیب بسیاری از باورهای زبانی و فکری و فرضی راشکست و ادبیات امروز جوان و جوان شد در عین حال خام. داروگ، قاصد روزان ابری!
علی آبان افتلتی
آفتاب عرفان و بزم کم‌کم داشت می‌تابید. اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم بود. عده‌ای از شاعران جمع شدند تا بین عاشق و معشوق یا عارف و معروف پل ارتباطی برقرار کنند، دنبال واسطه گشتند. کسی یا چیزی که پیام ببرد و بیاورد. قاصد آنها باشد. گشتند و گشتند تا رسیدند به موجودی به نام باد! از آن مددها گرفتند و توصیف‌ها کردند تا آنجا که جناب سنایی در کتاب سیرالعباد چندین بیت آغازین را اختصاص می‌دهد به وجودیت باد و ارزش‌ها و خصایص آن. رفته‌رفته دیدند باد پدیده‌ای عام است، ممکن است از 6 جهت بوزد، پس نمی‌تواند پیک مخصوصی باشد. جلسه‌ای تشکیل دادند که حدود صد سال طول کشید و نهایتا تصمیم گرفتند بادی را انتخاب کنند که سحرگاهان از مشرق می‌وزد. مشرق محل انفاس حق است. پدیدگاه جمال حضرت خداوندگار است. پس بادی عزیز است که با خود نفس رحمانی داشته باشد تا عارف عاشق را از شراب خوش انفاس حق مدهوش و مست کند. برای آنکه از دیگر بادها متفاوت باشد نامش را گذاشتند نسیم و باباطاهر یکی از کسانی است که در آن دوره کاملا این مفهوم را به کار می‌گیرد:
نسیمی کز بن آن کاکل آیو
مرا خوش‌تر ز بوی سنبل آیو
و رفته‌رفته نام دیگری برایش انتخاب کردند و شناسنامه‌ای گرفتند به نام او، یعنی صبا! این کاراکتر که همیشه در پیغام‌بری و پیغام‌آوری نقش اول را بازی می‌کرد در آثار 7 قرن حتی امروز نیز همچنان خوش درخشید تا جایی که برخی محققان آمدند و کتاب یا مقاله یا پایان‌نامه نوشتند، مثلاً صبا در غزلیات سعدی، حافظ و هر کسی دیگر! که نشان از بسامد این کلمه می‌داد. صبا شد پیک شاعران عاشق. به چند دلیل: 1- سرعت بالایی دارد 2- هیچ راهزنی نمی‌تواند او را غارت کند 3- توقف بی‌مورد بین راه ندارد 4- مژدگانی و شیرینی و رشوه نمی‌گیرد 5- موجب حیات و زندگی موجودات است 6- خوشبوست 7- مهم‌تر آنکه از کوه قاف منزلگاه سیمرغ یا حضرت حق برمی‌خیزد.گذشت و گذشت تا رسید به دوران معاصر یعنی زمانی که عده‌ای به ادبیات قدیم تاختند و گفتند: بوستان سعدی بسیاری از متفکران و خلاق‌های ما را در گهواره خفه کرده است یا حافظ در عالم وهم و خیال سیر می‌کند و چیزهای دیگر! در همین زمان مردی از یوش برخاست. ضمن احترام و تعظیم به ادبیات گذشته گفت: زمان ما از جنس دیگری است پس حرف ما، زبان ما و شعر بیان ما هم باید با جنس خودمان جور باشد. دیگر براساس شنیده‌ها شعر نگوییم. چون حافظ و مولانا و صائب گفتند، زلف، بوسه، میخانه، صبا ما هم مثل آنها نگوییم. فرزند دوره خودمان باشیم. آنچه را می‌بینیم بگوییم. من سروی نمی‌بینم، تلاجن می‌بینم. من میخانه نمی‌بینم، خانه ابری می‌بینم. من باد صبا را نمی‌بینم و جز خیالی بیش نیست. من داروگ (قورباغه درختی) می‌بینم که وقتی می‌خواند باران می‌آید و به همین خاطر گفت: قاصد روزان ابری، داروگ، کی می‌رسد باران؟! بدبینی ترتیب بسیاری از باورهای زبانی و فکری و فرضی راشکست و ادبیات امروز جوان و جوان شد در عین حال خام. ارسال نظر
پربیننده