گروه بین‌الملل: سرانجام شایعات درباره شاهزاده بندر بن سلطان که نام او قرین «پرونده‌های کثیف» در منطقه است، به حقیقت پیوست و شاه سعودی رسما او را پس از شکست‌های متوالی بویژه در سوریه، از منصب خود برکنار و معاون او سپهبد یوسف ادریسی را به این سمت مهم منصوب کرد. بندر بن‌سلطان ۶۵ ساله در ماه‌های اخیر به دلیل آنچه رسما مشکلات جسمی خوانده شده است، در خارج از کشور بسر می‌برد و تحت عمل جراحی شانه قرار گرفته بود. خبرگزاری دولتی عربستان روز سه‌شنبه، گزارش داد که بندر بن‌سلطان «به خواست خود» از سمت ریاست سازمان امنیت کناره‌گیری کرده است. بندر پیش از آنکه در ژوئیه سال ۲۰۱۲ به ریاست سازمان امنیت انتخاب شود به مدت ۲۲ سال سفیر عربستان در آمریکا بود. مسؤولیت او در حمایت از مخالفان بشار اسد در سوریه برای سرنگونی نظام حاکم بر این کشور به شاهزاده محمد بن‌نایف، وزیر کشور سپرده شده است که در سرکوب گروه القاعده بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶ نقش مهمی ایفا کرده بود. شاهزاده نایف ماه فوریه در نشست سرویس‌های اطلاعاتی غربی و عربی در واشنگتن شرکت کرد که گمانهزنیها درباره خروج بندر بن‌سلطان از تصمیم‌گیری‌ها درباره سوریه را تایید می‌کرد. ناکامی بندر در اجرای طرح‌هایی در سوریه و ماجراجویی بی‌نتیجه وی در بحران شیمیایی الغوطه باعث شد تا از پرونده اصلی‌اش در سوریه کنار گذاشته شود. به گزارش خبرگزاری فرانسه و به نقل از دیپلمات‌ها، مدیریت بندر در بحران سوریه و انتقادهای او از «عدم مداخله نظامی واشنگتن در بحران سوریه» و «نزدیک شدن واشنگتن به تهران»، خشم مقام‌های آمریکایی را برانگیخت و آنها در دیدار از عربستان این موضوع را با مقام‌های ریاض مطرح می‌کردند. عربستان همراه با قطر از متحدان اصلی شورشیان سوریه به شمار می‌روند. اکتبر سال گذشته گزارش شد این سفیر سابق عربستان در آمریکا، از قصد ریاض برای دور شدن از آمریکا در زمینه سیاست خارجی خبر داده است. همچنین از بندر نقل شده بود که عربستان دیگر نمی‌خواهد «وابسته باشد». عربستان سعودی از زمان تاسیس در سال ۱۹۳۲ میلادی تاکنون متحد آمریکا بوده است. بندر برادرزاده پادشاه عربستان و فرزند سلطان بن عبدالعزیز، ولیعهد سابق سعودی است که در اکتبر سه سال پیش در نیویورک درگذشت.
پشت پرده برکناری بندر
روزنامه الاخبار لبنان در گزارشی تحلیلی به بررسی پشت پرده‌های اقدام پادشاه عربستان در کنار گذاشتن بندر بن سلطان پرداخت. عبارت «بنا به درخواست او» عبارتی کافی است، نه تنها برای پایان دادن به مدت خدمت بندر بن سلطان به عنوان رئیس دستگاه اطلاعاتی عربستان بلکه پایانی برای آینده سیاسی وی به حساب می‌آید. دستور پادشاه عربستان یک اقدام اداری روتینی نیست بلکه این اقدام پرده از اختلافات شلعه‌ورشده بین جناح‌های مختلف خاندان آل سعود بر سر قدرت برمی‌دارد. دستور پادشاه عربستان برای انتخاب سپهبد یوسف ادریسی به عنوان رئیس دستگاه اطلاعاتی این کشور به جای بندر بن سلطان، این شاهزاده سعودی را به طور کامل از معادله قدرت در عربستان خارج می‌کند. کنار گذاشتن خالد بن سلطان از منصب معاون وزیر دفاع و بعد از آن کنار گذاشتن بندر بن سلطان از سمت رئیس دستگاه اطلاعاتی این کشور، این مساله را به خوبی نشان می‌دهد. وزیر دفاع عربستان در حال حاضر «سلمان بن سلطان» است که خود را برای تحویل این منصب به یکی از فرزندان سلمان بن عبدالعزیز، ولیعهد عربستان آماده می‌کند. بر پایه این گزارش، کنار گذاشتن بندر بن‌سلطان با استناد به مجموعه‌ای از نشانه‌ها قابل پیش‌بینی بود که رفتنش به آمریکا برای عمل جراحی اولین نشانه به حساب می‌آید. بعد از این جریان طولی نکشید که فاش شد رفتن بندر به آمریکا در چارچوب اصلاحات مرتبط با ترکیب حکومت در عربستان و سیاست این کشور در قبال خارج صورت گرفته است و تنها بهانه‌ای برای دور کردن بندر از مرکز تصمیم‌گیری در ریاض بوده است. همچنین بعد از مدت زمان کمی مقرن بن‌عبدالعزیز به عنوان جانشین ولیعهد عربستان انتخاب شد که در آستانه دیدار سرنوشت‌ساز باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا از عربستان که 5 روز با تاخیر انجام شد، صورت گرفت. در آن زمان اطلاعاتی درباره دلیل تاخیر در سفر اوباما به عربستان و مذاکرات وی با ملک عبدالله، ولیعهد و مقرن بن‌عبدالعزیز که 3 ساعت به طول انجامید، منتشر نشد. شایعات زیادی در این باره منتشر شد که شاید مهم‌ترین این شایعات آن دسته بود که این دیدار را غیر‌دوستانه توصیف می‌کرد؛ زیرا عدم استقبال از باراک اوباما در فرودگاه عربستان شایسته رئیس‌جمهور یک کشور بزرگ در جهان نبوده و خروج وی از عربستان بدون مراسم بوده است. بعد از گذشت چند روز برخی‌ها از بازگشت بندر بن سلطان به عربستان سخن گفتند همچنانکه برخی اخبار حاکی از آن بود که چند روز قبل از سفر اوباما به ریاض بازگشته است. بعد از اینکه حدس و گمان‌ها درباره بازگشت بندر به عربستان به یقین تبدیل شد، مجموعه‌ای از پرسش‌ها درباره مراحل بعدی مطرح می‌شود.این پرسش‌ها درباره شیوه توزیع قدرت در داخل خاندان آل‌سعود و در سطح روابط منطقه‌ای عربستان همچنین درباره شبکه شرکای این کشور مطرح هستند. آیا برخی اخبار درباره کنار رفتن ملک عبدالله به واقعیت می‌پیوندد؟ در عربستان درباره پرونده سوریه چه اتفاقی خواهد افتاد؟ روابط بین ایران و عربستان در سایه اطلاعاتی مربوط به دیدارهای سری که اخیرا بین طرفین صورت گرفته، به کجا خواهد رسید؟ تاثیر این تغییرات در پرونده عراق چه خواهد بود؟ همچنین درباره پرونده لبنان و انتخابات پیش روی این کشور چه اتفاقی خواهد افتاد؟