دکتر حسین افتخاری
اخیرا تحرکات و رایزنی‌های جدیدی در منطقه تحت عنوان احیای رایزنی‌های مربوط به صلح فلسطین به جریان افتاده است که نمی‌توان بی‌تفاوت از کنار آنها گذشت. جالب آنکه محتوا و ماهیت این تحرکات چندان ارتباطی به ماهیت صلح فلسطین ندارد و به منظور کارکردهای دیگر و تامین اهداف ثانویه برای بازیگران مختلفی که در این تحرکات شرکت دارند، سازمان یافته است. آنچه به عنوان دیدارهای دو و چند جانبه در کنش و واکنش کشورهای عربی سازشکار و از سوی دیگر هماهنگی بین محور قاهره- آمریکا- اسرائیل شاهد بوده‌ایم دارای 2 بخش تحلیلی مرتبط با هم است. این تحرکات از یک طرف ناظر بر ایجاد چارچوب و سناریوی مشخصی برای فعال کردن بحث فلسطین است. در بخش دوم این تحرکات بر موضوع آشتی بین فتح و حماس متمرکز است. البته این عناوین تنها بخش صوری این تحرکات است و اهداف دیگری از قبل این تحرکات مد نظر قرار دارد. قبل از اینکه به ماهیت این 2 بخش پرداخته شود، باید به این سوال پاسخ داد که ضرورت و الزام ورود و فعال شدن کشورها و بازیگران منطقه در موضوع فرآیند سازش و صلح در فلسطین چیست؟ جورج میچل به عنوان نماینده باراک اوباما در سفرهای دوازده‌گانه خود به منطقه که ظاهرا مصمم به ایجاد یک فرآیند صلح در فلسطین بود با یک بن‌بست کامل از سوی صهیونیست‌ها مواجه شد و حتی ظاهر جدی میچل و شعارهای اوباما برای حل موضوع فلسطین، نتوانست حتی درباره توقف شهرک‌سازی‌ها به نتیجه برسد. از طرف دیگر در بعد عربی و فلسطینی شاهد جابه‌جایی قدرت و تحول در موازنه قوای سطح عربی- فلسطینی هستیم به این معنی که در داخل فلسطین روز به روز از موقعیت و جایگاه و نفوذ حکومت خودگردان ابومازن و تیم حکومتی او که به ابزار امنیتی صهیونیست‌ها در کرانه باختری و سطح منطقه تبدیل شده‌اند كاسته مي‌شود و از سوی دیگر کشورهای مدعی آرمان فلسطین مانند مصر، عربستان سعودی و اردن میزان سطح همکاری خود با آمریکا و رژیم صهیونیستی را افزايش داده و از پایگاه ضعیف‌تری در سطح منطقه برخوردار شده‌اند. این مفاهیم از سوی مراکز مطالعاتی و دستگاه‌های امنیتی و سیاسی غربی و رژیم صهیونیستی مورد تایید است که این تغییر، موازنه و جابه‌جایی قدرت شکل گرفته است. برای جلوگیری از حالت انفجاری ایجاد شده در داخل فلسطین و ممانعت از شکل‌گیری انتفاضه سوم، اسرائیل، آمریکا و طرف‌های عربی به این نتیجه رسیدند که باید یک پروژه و سناریوی جدید را سامان بدهند که این حرکت اجتماعی خودجوش و پرانرژی را مهار کند و تحت عنوان امید به صلح در فلسطین در مدیریت بازیگران منطقه‌ای شرکت داشته باشند. به همین جهت پروژه جدیدی با خواست آمریکایی‌ها و توسط مصر آغاز شده و رایزنی‌های بین ریاض، قاهره، عمان و بعضی از مکاتبات بین ریاض و کویت و بحرین جریان دارد. دیدارهایی هم با دمشق صورت گرفته تا این فضا را شکل بدهد.
محور این گفت‌وگوها مصر قرار گرفته هرچند از سوی آمریکا وجاهت کافی برای کسب نتیجه لازم در عرصه فلسطین را ندارد. در بخش صلح فلسطینی و با توجه به اطلاعات موجود، یک طرح پیشنهادی از سوی شیمون پرز به حسنی مبارک داده شده که براساس آن در یک فرآیند تدریجی واگذاری مناطق که منطبق با چارچوب‌های طرح «اسلو» است (مناطق کرانه باختری طبق این طرح به مناطق «الف»، «ب» و «ج» تقسیم می‌شوند) به رژیم صهیونیستی صورت خواهد گرفت. البته نه به این معنا که کل کرانه باختری و مناطق، شهرها و روستاها در اختیار رژیم صهیونیستی باشد بلکه تنها 20 درصد این مناطق که شهرها و نواحی اصلی کرانه باختری محسوب می‌شوند در اختیار حکومت خودگردان قرار بگیرد که اکنون هم به ظاهر این اختیار وجود دارد اما در واقع در ازای آن مشکلات جدید آغاز می‌شود و طی یک فرآیند کوتاه درصدی از خاک کرانه باختری به طرف فلسطینی واگذار می‌شود. این بدان‌معناست که مناطق شهری فلسطین در اختیار اداره سیاسی و بعضا امنیتی قرار خواهند گرفت ولی تسلط امنیتی در بیشتر شاهراه‌ها و مراکز مواصلاتی در اختیار صهیونیست‌ها باقی خواهد ماند.
در این مرحله قرار است که مرزهای فلسطینی مورد توافق قرار بگیرد که براساس این توافق باید جابه‌جایی‌های لازم یا تبادل اراضی هم به توافق دوطرف برسد و بخش‌هایی که شهرک‌های صهیونیستی باشند، در اختیار صهیونیست‌ها باقی بماند و متقابلا مناطق و اراضی‌ای که بلااستفاده و غیرمفید است را در صحرا و بیابان‌های نبط در نزدیکی غزه به فلسطینی‌ها واگذار کنند. مرحله بعدی این است که موضوعات اساسی مانند بیت‌المقدس، آوارگان و دیگر مسائل حاکمیتی فلسطینی مورد توافق قرار بگیرد که پرز در طرح خودش شعار سقف 2 سال را مطرح کرده اما حکومت نتانیاهو و حامی اصلی و محوری رژیم صهیونیستی یعنی انگلستان که توسط تونی بلر اداره می‌شود، مخالف این سقف زمانی بوده و معتقد است که مسائل اساسی فلسطینی باید در یک فرآیند طولانی حل شود و معتقد هستند که باید روند ایجاد جامعه مدنی و موسسات مربوط به سیستم این جامعه در فلسطین شکل بگیرد و چیزی که تحت عنوان خشونت (مقاومت) وجود دارد باید از بین برود سپس تدریجا مسائل اساسی میان فلسطین و اسرائیل حل و فصل شود.
حاصل این بخش از تلاش‌ها این است که یک سناریوی سرگرم‌کننده برای افکار عمومی منطقه و طرف‌های داخلی فلسطینی ـ عربی شکل می‌گیرد که از خلال آن باید عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل به وجود آید ولی مسائل اساسی فلسطین که در 2 دهه مذاکره بین فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها وجود داشته همچنان در اختیار رژیم اشغالگر و اسیر اراده حکومت‌های صهیونیستی باقی خواهد ماند که به معنای نشان دادن یک سراب صلح به طرف‌های فلسطینی و عربی است. طرح سازش و استراتژی جدید آمریکا
دکتر حسین افتخاری
اخیرا تحرکات و رایزنی‌های جدیدی در منطقه تحت عنوان احیای رایزنی‌های مربوط به صلح فلسطین به جریان افتاده است که نمی‌توان بی‌تفاوت از کنار آنها گذشت. جالب آنکه محتوا و ماهیت این تحرکات چندان ارتباطی به ماهیت صلح فلسطین ندارد و به منظور کارکردهای دیگر و تامین اهداف ثانویه برای بازیگران مختلفی که در این تحرکات شرکت دارند، سازمان یافته است. آنچه به عنوان دیدارهای دو و چند جانبه در کنش و واکنش کشورهای عربی سازشکار و از سوی دیگر هماهنگی بین محور قاهره- آمریکا- اسرائیل شاهد بوده‌ایم دارای 2 بخش تحلیلی مرتبط با هم است. این تحرکات از یک طرف ناظر بر ایجاد چارچوب و سناریوی مشخصی برای فعال کردن بحث فلسطین است. در بخش دوم این تحرکات بر موضوع آشتی بین فتح و حماس متمرکز است. البته این عناوین تنها بخش صوری این تحرکات است و اهداف دیگری از قبل این تحرکات مد نظر قرار دارد. قبل از اینکه به ماهیت این 2 بخش پرداخته شود، باید به این سوال پاسخ داد که ضرورت و الزام ورود و فعال شدن کشورها و بازیگران منطقه در موضوع فرآیند سازش و صلح در فلسطین چیست؟ جورج میچل به عنوان نماینده باراک اوباما در سفرهای دوازده‌گانه خود به منطقه که ظاهرا مصمم به ایجاد یک فرآیند صلح در فلسطین بود با یک بن‌بست کامل از سوی صهیونیست‌ها مواجه شد و حتی ظاهر جدی میچل و شعارهای اوباما برای حل موضوع فلسطین، نتوانست حتی درباره توقف شهرک‌سازی‌ها به نتیجه برسد. از طرف دیگر در بعد عربی و فلسطینی شاهد جابه‌جایی قدرت و تحول در موازنه قوای سطح عربی- فلسطینی هستیم به این معنی که در داخل فلسطین روز به روز از موقعیت و جایگاه و نفوذ حکومت خودگردان ابومازن و تیم حکومتی او که به ابزار امنیتی صهیونیست‌ها در کرانه باختری و سطح منطقه تبدیل شده‌اند كاسته مي‌شود و از سوی دیگر کشورهای مدعی آرمان فلسطین مانند مصر، عربستان سعودی و اردن میزان سطح همکاری خود با آمریکا و رژیم صهیونیستی را افزايش داده و از پایگاه ضعیف‌تری در سطح منطقه برخوردار شده‌اند. این مفاهیم از سوی مراکز مطالعاتی و دستگاه‌های امنیتی و سیاسی غربی و رژیم صهیونیستی مورد تایید است که این تغییر، موازنه و جابه‌جایی قدرت شکل گرفته است. برای جلوگیری از حالت انفجاری ایجاد شده در داخل فلسطین و ممانعت از شکل‌گیری انتفاضه سوم، اسرائیل، آمریکا و طرف‌های عربی به این نتیجه رسیدند که باید یک پروژه و سناریوی جدید را سامان بدهند که این حرکت اجتماعی خودجوش و پرانرژی را مهار کند و تحت عنوان امید به صلح در فلسطین در مدیریت بازیگران منطقه‌ای شرکت داشته باشند. به همین جهت پروژه جدیدی با خواست آمریکایی‌ها و توسط مصر آغاز شده و رایزنی‌های بین ریاض، قاهره، عمان و بعضی از مکاتبات بین ریاض و کویت و بحرین جریان دارد. دیدارهایی هم با دمشق صورت گرفته تا این فضا را شکل بدهد.
محور این گفت‌وگوها مصر قرار گرفته هرچند از سوی آمریکا وجاهت کافی برای کسب نتیجه لازم در عرصه فلسطین را ندارد. در بخش صلح فلسطینی و با توجه به اطلاعات موجود، یک طرح پیشنهادی از سوی شیمون پرز به حسنی مبارک داده شده که براساس آن در یک فرآیند تدریجی واگذاری مناطق که منطبق با چارچوب‌های طرح «اسلو» است (مناطق کرانه باختری طبق این طرح به مناطق «الف»، «ب» و «ج» تقسیم می‌شوند) به رژیم صهیونیستی صورت خواهد گرفت. البته نه به این معنا که کل کرانه باختری و مناطق، شهرها و روستاها در اختیار رژیم صهیونیستی باشد بلکه تنها 20 درصد این مناطق که شهرها و نواحی اصلی کرانه باختری محسوب می‌شوند در اختیار حکومت خودگردان قرار بگیرد که اکنون هم به ظاهر این اختیار وجود دارد اما در واقع در ازای آن مشکلات جدید آغاز می‌شود و طی یک فرآیند کوتاه درصدی از خاک کرانه باختری به طرف فلسطینی واگذار می‌شود. این بدان‌معناست که مناطق شهری فلسطین در اختیار اداره سیاسی و بعضا امنیتی قرار خواهند گرفت ولی تسلط امنیتی در بیشتر شاهراه‌ها و مراکز مواصلاتی در اختیار صهیونیست‌ها باقی خواهد ماند.
در این مرحله قرار است که مرزهای فلسطینی مورد توافق قرار بگیرد که براساس این توافق باید جابه‌جایی‌های لازم یا تبادل اراضی هم به توافق دوطرف برسد و بخش‌هایی که شهرک‌های صهیونیستی باشند، در اختیار صهیونیست‌ها باقی بماند و متقابلا مناطق و اراضی‌ای که بلااستفاده و غیرمفید است را در صحرا و بیابان‌های نبط در نزدیکی غزه به فلسطینی‌ها واگذار کنند. مرحله بعدی این است که موضوعات اساسی مانند بیت‌المقدس، آوارگان و دیگر مسائل حاکمیتی فلسطینی مورد توافق قرار بگیرد که پرز در طرح خودش شعار سقف 2 سال را مطرح کرده اما حکومت نتانیاهو و حامی اصلی و محوری رژیم صهیونیستی یعنی انگلستان که توسط تونی بلر اداره می‌شود، مخالف این سقف زمانی بوده و معتقد است که مسائل اساسی فلسطینی باید در یک فرآیند طولانی حل شود و معتقد هستند که باید روند ایجاد جامعه مدنی و موسسات مربوط به سیستم این جامعه در فلسطین شکل بگیرد و چیزی که تحت عنوان خشونت (مقاومت) وجود دارد باید از بین برود سپس تدریجا مسائل اساسی میان فلسطین و اسرائیل حل و فصل شود.
حاصل این بخش از تلاش‌ها این است که یک سناریوی سرگرم‌کننده برای افکار عمومی منطقه و طرف‌های داخلی فلسطینی ـ عربی شکل می‌گیرد که از خلال آن باید عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل به وجود آید ولی مسائل اساسی فلسطین که در 2 دهه مذاکره بین فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها وجود داشته همچنان در اختیار رژیم اشغالگر و اسیر اراده حکومت‌های صهیونیستی باقی خواهد ماند که به معنای نشان دادن یک سراب صلح به طرف‌های فلسطینی و عربی است. ارسال نظر
پربیننده