۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۵۶
كارشناس مسائل يمن در گفت‌و گو با «وطن امروز»:

نبرد صعده حيثيت سعودي‌ها را به باد داد

مساله یمن این روزها با توجه به اعلام آمادگی انگلستان و آمریکا برای ورود به جبهه‌های جنگ در این کشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است. به عنوان نخستین سوال آیا صرفا حضور واشنگتن و لندن در یمن به بهانه مبارزه با القاعده است یا این 2 کشور به همراه متحدان دیگر خود اهداف دیگری را نیز دنبال می‌کنند؟ با توجه به مسائلی که این روزها در خاورمیانه با آن روبه رو هستیم باید این نکته را درنظر داشته باشیم که القاعده و تروریسم جهانی که منشأ آن از نظر غرب خاورمیانه است همواره بهانه‌ای برای دولت‌های غربی است که به مناطق مختلف جهان بویژه خاورمیانه و شاخ آفریقا لشکر‌کشی کنند. القاعده به عنوان یک سازمان تروریستی فعالیت‌های خود را از یمن آغاز کرد. یمن را می‌توان به عنوان خاستگاه این گروه تروریستی از 2 دهه پیش در نظر گرفت. افغان- عرب‌هایی که در افغانستان با شوروی سابق در دهه 80 میلادی مبارزه کردند جوانان سلفی بودند که به این کشور برای مقابله با استعمار سرخ اعزام شده بودند. نکته دیگری که باید به آن توجه کنیم این است که اسامه بن لادن نیز دارای اصلیتی یمنی است. قبایل بسیاری در مناطق مختلف یمن حضور دارند که از شبه‌نظامیان القاعده حمایت می‌کنند و به دلیل ضعف قانون در یمن این گروه‌ها فعالیت‌های خود را افزایش داده‌اند. این مساله همانطور كه شما گفتيد بهانه‌ای است برای حضور نظامی در یمن البته به نظر من طولانی مدت نیز خواهد بود. درباره اهدافی که غرب در یمن به دنبال آن است نیز باید به جغرافیای این کشور توجه کنیم. یمن در نقطه‌ای از جهان واقع است که علاوه بر خاورمیانه و مرزهای طولانی با عربستان سعودی تاثیرگذاری قابل توجهی بر خلیج عدن و شاخ آفریقا دارد. به طور کلی ژئوپلتیک اين كشور باعث شده است قدرت‌های بزرگ جهان به حضور در این کشور علاقه‌مند شوند. فراموش نکنید که یمن از نظر تراکم جمعیتی نیز در منطقه خاورميانه مقام نخست را داراست. مردم یمن در طول تاریخ اسلام از نظر اعتقادی یکی از اقوام بسیار سلحشور بودند. آنها در سپاه حضرت امیر(ع) نقش فعالی را ایفا کرده‌اند. حتی در میان 72 يار امام حسین(ع) نیز 15 یمنی در كنار سالار شهیدان تا پای جان جنگيدند و به شهادت رسيدند. روحیه جهادی در میان یمنی‌ها به صورت تاریخی وجود داشته است و ما اکنون می‌بینیم که در صعده نیز مبارزان شیعه در مقابل تجاوز ارتش‌های قدرتمندی مانند عربستان سعودی با همان روحیه مقاوت و پایداری سیدالشهدا ایستادگی می‌کنند. حتی جریان سلفی نیز دارای روحیه جهادی است. غربی‌ها با علم به این موضوع از روحیه جهادی سلفی در راستای اهداف خود سوء استفاده کردند و در عصر حاضر، ما شاهد آنیم که در بوسنی، چچن و عراق این جوانان یمنی هستند که در مقابل ارتش‌های جهان مقاومت می‌کنند. در مقابل باید این نکته را از نظر دور نداریم که این جوانان سلفی هستند که تحت حمایت جریان‌های تندرو اقداماتی نظیر حملات تروریستی و بمب‌گذاری‌ها را انجام می‌دهند. هر قدرتی که در صنعا حاکم شود و هدایت یمن را به دست بگیرد، می‌تواند تاثیرات گسترده‌ای بر مناطق مختلف جهان بگذارد. این گستردگی از جنوب شرق آسیا تا شاخ آفریقا امتداد دارد زیرا علمای شافعی اندونزی در مدارس دینی یمن تحصیل کرده و تحت‌تاثیر تحولات این کشور هستند. بر همین اساس و با توجه به حساسیت‌های عربستان‌سعودی و تمایلات این کشور در راستای استیلای خود بر منطقه، در صورتی که شیعیان صعده بتوانند اقدامات خود را توسعه بخشند خطرات بسیاری متوجه ریاض خواهد شد. عربستان سعودی و آمریکا روابط نزدیکی با یکدیگر دارند و قطعا حضور ارتش آمریکا در یمن بی‌تاثیر از حساسیت‌های شیخ‌نشین بزرگ همسایه این کشور نیست. انگلستان و آمریکا اهداف سیاسی مشترکی را در منطقه دنبال می‌کنند. سناریوهای مشابهی در خاورمیانه وجود دارد که نشان می‌دهد این 2 کشور استعمارگر در راستای استعمار نوین خود همکاری‌های گسترده‌ای را دنبال می‌کنند. دلیل حضور ریاض برای همگان واضح است. این کشور همسایه یمن بوده و دولت صعنا همانطور که در پاسخ به سوال اول من فرموید، می‌تواند تاثیرات امنیتی فراوانی را بر حاکمیت ریاض بگذارد. با توجه به این حساسیت‌ها عربستان سعودی چه هدف بلندمدتی را در راستای اقدام نظامی علیه شیعیان صعده دنبال می‌کند؟ آشکارا ما شاهد آنیم که نزدیک به یک ماه و نیم است عربستان سعودی با تمام توان علیه شیعیان صعده مشغول نبرد است که البته توفیقات غیرقابل شمارشی در این اقدامات به‌دست آورده است. ریاض رسما وارد جنگ با شیعیان شده است. می‌دانید که عربستان دلیل حضور نظامی خود را کشته شدن یکی از مرزبانانش اعلام کرده است. آل سعود در بد‌ترین حالت نیز حدس نمی‌زدند چنین تلفات گسترده‌ای را متحمل شوند و ابهت نظامی و سیاسی‌شان تا این اندازه پایمال شود. به صورت واقع‌بینانه اگر بخواهم درباره جنگ صعده صبحت کنم باید این نکته را متذکر شوم که شیعیان صعده گروه چریکی‌ای هستند که هیچ امکانات دفاعی در اختیار ندارند. آنها حتی نمی‌توانند در جنگ‌های منظم شرکت کنند. این گروه در حالی از خود در مقابل تجاوزات آل‌سعود دفاع کرد که در جبهه دیگری با ارتش تا دندان مسلح یمن نیز در حال مقابله بود. تصور کنید یک گروه چریکی بدون هیچ امکانی با 2 ارتش همزمان می‌جنگد و توانسته است سربلند در میدان نبرد گام بردارد. این 2 ارتش حتی یک وجب هم پیشروی زمینی نداشته‌اند و معدود اقدام شوم آنها که به نتیجه رسید به مدد جنگنده‌های F16 بود. سوالی که در ذهن بسیاری از خوانندگان و افرادی که مساله یمن را دنبال می‌کنند مطرح مي‌شود آن است كه تسلیحات مبارزان شیعه در صعده از كجا تأمين مي‌شود. برخی می‌گویند این تسلیحات از طریق ایران تامین می‌شود و همانطور که شما می‌دانید حتی برخی منابع غربی نیز اذعان داشته‌اند که این شایعه نمی‌تواند صحت داشته باشد. شما این ادعا‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ البته در پاسخ به این پرسش شما باید بگویم که تفسیر‌های متفاوتی در این‌باره ارائه شده است و بسیاری به این سوال به عناوین مختلف پاسخ داده‌اند. این شایعه ساخته و پرداخته کشورهای عربی است. آنها این ادعای بی اساس را مطرح می‌کنند. سوالاتی از قبیل «هدف ایران از حمایت از حوثی‌ها چیست» را مطرح می‌کنند که البته پاسخ روشنی هم در این‌باره وجود ندارد. جمهوری اسلامی هیچ‌گونه کمک نظامی و مالی به مبارزان یمنی نمی‌کند. ژئوپلتیک این کشور باعث مي‌شود اقدامات اینچنینی با شکست صددرصدی مواجه شود. هیچ گروه خارجی نمی‌تواند در یمن حضور داشته باشد و به شیعیان یاری رساند اما همپیمانان عربستان سعودی در جنگ علیه شیعیان شرکت می‌کنند همانطور که در اخبار شاهد بودیم کماندوهای اردنی به یاری نیروهای سعودی شتافته‌اند. در کل این سناریو مختومه است. شما می‌دانید که ما رابطه فکری و تاریخی خود را نمی‌توانیم با یمن انکار کنیم ولی این دلیل بر این نمی‌شود که ما حضور نظامی و تسلیحاتی در این کشور داشته باشیم. بر اساس فرهنگ قبيله‌اي یمنی قبل از آنکه جنگی در این کشور صورت گیرد بر دوش هر فرد یک سلاح وجود داشت. این به ضعف همیشگی دولت مرکزی باز می‌گردد. قبایل یمنی همواره امنیت خود را خود تامین می‌کنند. قبایل یمن نیز همیشه قبایل قدرتمندی بوده‌اند و به جای آنکه حکومت مرکزی روی این قبایل موثر باشد این گروه‌ها بر صنعا تاثیر می‌گذاشته‌اند. قبل از شروع جنگ قبايل مناطق شمالی یمن دارای تسلیحات سبک بوده‌اند. بعد از آغاز جنگ‌های اول، دوم و اکنون ششم دولت مرکزی علیه آزادیخواهان شیعه در شمال یمن، مبارزان این منطقه همانطور که تصاویر آن روی اینترنت موجود است غنایم بسیاری از سلاح و مهمات سبک و سنگین به دست آوردند که از آنها بر ضد تجاوزات استفاده می‌کنند. برخی از تحلیلگران بر این باورند که عربستان سعودی حمایت‌های مالی پشت پرده‌ای را علیه مخالفان دولت مرکزی از طریق کمک به شیعیان انجام می‌دهد، آيا این تحلیل درست است؟ خیر، اینگونه نقطه نظرات بر اساس واقعیت‌های موجود در منطقه صعده از پایه اشتباه است زیرا آل‌سعود بویژه اندیشه سلفی تفکر شیعه را به عنوان یک مانع بزرگ در مقابل اهداف خود می‌بیند. این مساله ارتباط چندانی با انقلاب اسلامی در ایران نیز ندارد، سلفی‌ها در یمن با سدی قدرتمند برای توسعه تفکر خود رو‌به‌رو شدند که آن اندیشه شیعه زیدیه بود. در نظر داشته باشید که در طول چند سده گذشته این حوزه‌های علمیه زیدیه بود که جلوی رشد جریان سلفی را گرفت. در طول 30 سال گذشته عربستان‌سعودی برای مقابله با جریان زیدیه به صورت میلیاردی در صعده هزینه کرده است. اگر حوزه‌های علمیه زیدیه در یمن حضور نداشتند تاکنون جریانی مانند طالبان در یمن به قدرت رسیده بود که هزینه‌های تامین امنیت جهانی را به صورت سرسام‌آوری افزایش می‌داد. حتی سناریوی دیگری که در صورت عدم وجود حوزه‌های علمیه زیدیه می‌توان به آن اشاره کرد تبدیل شدن یمن به یکی از استان‌های عربستان سعودی است، بنابراین آل‌سعود یک کینه تاریخی نسبت به شیعیان زیدی دارند. درباره رهبران حوثی نظرات متفاوت است، برخی می‌گویند حسین الحوثی در قید حیات است و برخی دیگر با صراحت می‌گویند ایشان شهید شده‌اند. نظر شما در این باره چیست و خبر شهادت عبدالملک الحوثی با توجه به پیام ویدئويی توطئه‌ای از سوی دولت یمن بوده است؟ درباره حسین الحوثی باید بگویم ایشان 5 سال پیش توسط دولت صنعا به شهادت رسید اما به دلیل آنکه پیکر این مرد مبارز تحویل خانواده ایشان نشد به همین جهت برخی از هواداران و دوستداران ایشان بر این باورند که حسین الحوثی زنده است اما به نظر من ایشان به شهادت رسيده‌اند. عبدالملک الحوثی نیز که مردی 30ساله و بسیار مدیر است رهبری شیعیان حوثی را برعهده دارد. شبکه الجزیره چندی پیش به نقل از منابع دولت یمن اعلام کرد، رهبر شیعیان حوثی توسط نیروهای تحت امر صنعا به شهادت رسیده است اما بلافاصله نمایندگان حوثی این خبر را تکذیب کردند. با رد این ادعاها محافل غیررسمی در یمن بر این باور بودند که برای اثبات خبر عدم شهادت عبدالملک، حوثی‌ها باید اقدامی را صورت دهند که هفته گذشته رهبر شیعیان زیدیه یمن در یک پیام صوتی خواستار مقاومت بیش از پیش در مقابل تجاوزات خارجی و داخلی شد. عبدالملک دارای شخصیتی کاریزماتیک است که جوانان استان صعده و شیعیان زیدیه و اثنی‌عشری براحتی فرماندهی ایشان را پذیرفته‌اند. فرماندهی شیعیان با توجه به راهبرد‌های خود موجب شده نیروهای ارتش یمن و عربستان سعودی نتوانند در این نبرد به پیروزی دست یابند. از نوامبر گذشته تاکنون ارتش‌های متجاوز حملات زمینی خود را هر 2 روز یکبار ترتیب داده‌اند. این حملات در 2 ورودی شمالی و جنوبی استان صعده انجام می‌شود که هیچ توفیقی برای این نیروها به ارمغان نداشته است. اقدامات مبارزان صعده موجب شد لجستیک ارتش یمن قطع شود و بر این اساس بسیاری از پادگان‌های ارتش یکی پس از دیگری سقوط کردند. در یک ماه و نیم گذشته ارتش عربستان در 4نقطه جبل الدخان، جبل مدود، منطقه الجابرین و جبل رومین حملات پراکنده‌ای را آغاز کرده است. این مناطق در خاک عربستان واقع نیستند و از سال‌های گذشته همواره مورد اختلاف میان ریاض و صنعا قرار داشته‌اند. ارتش یمن از این 4منطقه برای حمله به حوثی‌ها استفاده می‌کرد و بر این اساس مبارزان شیعه این مناطق را تصرف کردند. ارتش عربستان با همکاری نیروهای یمنی حمله مشترکی را صورت دادند که خوشبختانه این اقدام شوم با شکست همراه بود. تنها توفیقی که ارتش عربستان و یمن داشته‌اند در بمباران‌های هوایی بود که در سوالات قبلی شما به آن اشاره کردم. با توضیحات شما به نظر می‌رسد راهبرد عربستان و یمن با همکاری غربی‌ها در یمن شکست خورده است. شیعیان برای دفاع بیشتر از خود چه اقداماتی را باید انجام دهند؟ آمریکایی‌ها رسما وارد نبرد صعده نشده‌اند. آنها از این واهمه داشتند که گروهی مانند حزب‌الله لبنان در یمن شکل بگیرد. البته اخیرا گزارشی منتشر شده که آمریکایی‌ها بخش‌هایی از جبهه‌های مقاوت را بمباران کرده‌اند. تنها هدفی که غربی‌ها در جریان نبرد صعده دنبال می‌کنند حمایت از علی عبدالله صالح است. عبدالله صالح همپیمان بسیار خوبی برای غربی‌ها بوده است. وی در جریان 2 جنگ عراق و افغانستان امکانات بسیاری را در اختیار غرب قرار داد. اگر غیر از این بود یمن بعد از عراق توسط نیروهای خارجی اشغال می‌شد. خبری 2 هفته پیش منتشر شد که بر اساس آن یکی از مدیران وزارت خارجه آمریکا در سمیناری اعلام کرد ادعای دخالت ایران در جریان جنگ صعده برای واشنگتن اثبات نشده است. یمنی‌ها تلاش‌های بسیاری می‌کردند ایران را در جریان نبرد صعده متهم کنند که نتوانستند به اهداف خود دست یابند. آنها تلاش می‌کردند با متهم کردن ایران کمک‌های بیشتری از غربی‌ها دریافت کنند و از طرف دیگر عربستان و کشورهای عربی را وارد جنگ صعده کنند. موضع‌گیری ایران را درباره یمن چگونه ارزیابی می‌کنید؟ وزارت امور خارجه ایران محدودیت‌هایی در قبال جنگ در صعده دارد. ما نمی‌توانیم همانند حمایت از شیعیان در لبنان از مبارزان یمنی حمایت کنیم. تاکنون تهران حداقل‌ها را رعایت کرده است. وزیر خارجه یمن اصرار دارد ایران شورش‌های شمال یمن را محکوم کند. دولت یمن به صورت یكطرفه روابط خود با ایران را قطع کرده است. روابط تهران و صنعا متأثر از سياست‌ منطقه‌اي عربستان سعودی است. چیزی که یمنی‌ها دنبال آن هستند محکومیت اقدامات شیعیان از سوی ایران است که وزارت امور خارجه تاکنون این اقدام را انجام نداده است. ایران تاکید کرده است از تمامیت ارضی یمن حمایت می‌کند. قوانین بین‌المللی و شرایط سیاسی در یمن این اجازه را به تهران نمی‌دهد که حمایت بیشتری از مبارزان انجام دهد.
ارسال نظر
captcha
پربیننده