محمد سيدعلي
آثار کوتاه از مهم‌ترین و
با‌سابقه‌ترین انواع فیلم‌ها به شمار می‌آیند به‌طوری که می‌توان آغاز ساخت آنها را در سال‌های ابتدایی قرن بیستم و دهه 1910 جست‌وجو کرد. حتی بسیاری از نام‌های بزرگ سینمای کلاسیک همچون چارلی چاپلین، باستر کیتون و زوج محبوب فیلم‌های کمدی یعنی لورل و هاردی نیز در این زمینه فعالیت داشتند. در طول این سال‌ها فیلم‌های کوتاه براحتی توانسته‌اند اهمیت خود را در دنیای سینما به اثبات برسانند و خود را در گونه‌های مختلف سینمایی همچون اکشن، کمدی، انیمیشن و مستند نشر دهند. بیراه نیست اگر اینگونه برداشت کنیم که ساخت فیلم کوتاه اگر از نظر هنری و به خرج دادن خلاقیت سخت‌تر از فیلم بلند نباشد، آسان‌تر از آن هم نیست چراکه توجه به کم‌گویی و گزیده‌گویی یا کاستن از تعارف و افزودن به مبلغ در این قالب بیشتر نمود می‌یابد. نکته قابل توجه درباره فیلم‌های کوتاه در تعاریف مختلفی است که از آنها در جای‌جای دنیا ارائه می‌شود. به‌عنوان مثال در آمریکای شمالی فیلم کوتاه می‌تواند 20 تا 40دقیقه به طول انجامد و تمرکز آن نیز روی کاراکترهاست، در حالی‌که در اروپا، آمریکای لاتین و استرالیا این زمان بین یک تا 15 دقیقه است، با تمرکز بیشتر روی درام بصری و پیچش‌های موضوعی. یکی دیگر از جنبه‌های اهمیت فیلم‌های کوتاه در استفاده برخی از سینماگران و کارگردان‌ها (از جمله فیلمسازان فعال در زمینه تبلیغات) از این هنر به‌عنوان سکوی آغازین فعالیت خود است تا بتوانند به اثبات توانایی‌های خود پرداخته و به دنیای فیلم‌های بلند که معمولا هزینه‌های تولید بالاتری دارند نیز وارد شوند. امسال نیز شاهد بودیم که نام‌هایی چون نیل بلامکمپ (کارگردان فیلم موفق«منطقه 9») و شین آکر (خالق انیمیشن«9») توانستند به لطف درخشش و با الهام از فیلم‌های کوتاه قبلی خود، اولین آثار بلند خود را البته با حمایت نام‌های بزر‌گ‌تری چون پیتر جکسون و تیم برتون کارگردانی کنند و در این زمینه نیز خودی نشان دهند. اما همان‌طور که پیش‌تر به آن اشاره شد، کم نبودند نام‌های بزرگی که در زمینه فیلم‌های کوتاه فعالیت می‌کردند که در میان آنها می‌توان به «آلبر لاموریس» فرانسوی اشاره کرد. وی در 13 ژانویه 1922 و در شهر پاریس متولد شد و در طول فعالیت هنری خود موفق شد به بسیاری از افتخارات سینمایی همچون 2 نخل طلای جشنواره فیلم کن، یک جایزه اسکار، یک جایزه بفتا و یک نامزدی شیر طلای جشنواره ونیز (درکنار یک جایزه دیگر از این جشنواره) دست یابد. اما لاموریس تنها در زمینه کارگردانی فعال نبود بلکه یک نویسنده و تهیه‌کننده نیز محسوب می‌شد. همچنین بازی مشهور، بشدت پرطرفدار و استراتژیک ریسک (Risk) نیز از ابداعات وی به شمار می‌آید که او در سال 1957 آن را به جهانیان معرفی کرد و امروزه نسخه‌های کامپیوتری آن نیز برای فرمت‌های مختلفی مانند PlayStation2 در دسترس مردم سراسر جهان است. اما آغاز درخشش سینمایی این کارگردان را باید در ساخت فیلم کوتاه 47 دقیقه‌ای «یال سفید»(1953) جست‌وجو کرد که داستان رام کردن یک اسب سفید سرکش توسط یک پسر جوان را به تصویر می‌کشد. این فیلم توانست نظر مثبت منتقدان را جلب کند و حتی جایزه نخل طلای فیلم کوتاه جشنواره فیلم کن را به همراه یک نامزدی جایزه بفتا برای لاموریس به ارمغان آورد. اما یکی از نکات جالب پیرامون این فیلم محبوبیتی بود که در میان کودکان به‌دست آورد. گذر سال‌ها نیز نتوانست «یال سفید» را از منظرها دور کند به‌صورتی که در سال 2007 منتقد نیویورک‌تایمز، لاموریس را «یک شاعر برجسته» معرفی می‌کند. اما 3 سال بعد نیز لاموریس دست به خلق شاهکاری دیگر به نام «بادکنک قرمز» زد که یک فیلم فانتزی کوتاه بود. این فیلم 34 دقیقه‌ای داستان پسری به نام «پاسکال» را روایت می‌کند که در حال رفتن به مدرسه یک بادکنک قرمز می‌یابد که با هلیوم پرشده است. در این میان وی متوجه می‌شود که این بادکنک اراده و ذهن دارد و می‌تواند پاسکال را دنبال کند. این فیلم دارای موزیک و تقریبا فاقد کلام است و فرزندان خود لاموریس در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند. «بادکنک قرمز» موفق شد دومین نخل طلای کن، یک جایزه بفتا و یک اسکار برای بهترین فیلمنامه غیراقتباسی را برای لاموریس به همراه داشته باشد. این فیلم بارها نیز مورد الهام فیلمسازان دیگر قرار گرفت که یکی از مهم‌ترین آنها در فیلم فرانسوی «سفر بالون قرمز» (2008) با بازی ژولیت بینوش بود. « سفر بالن قرمز» با واکنش مثبت کم‌نظیر منتقدان روبه‌رو شد که درمیان آنها می‌توان به اینترتینمنت ویکلی و نیویورک‌تایمز اشاره کرد. این فیلم در نخستین نمایش خود در تلویزیون آمریکا توسط رونالد ریگان هنرپیشه مطرح (و بعدها رئیس‌جمهور ایالات متحده) معرفی شد و در اواخر دهه 1980 و اوایل 1990 در میان دانش‌آموزان مدارس این کشور محبوبیت زیادی یافت. لاموریس چند فیلم بلند و چند فیلم مستند نیز در کارنامه دارد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به فیلم «مسافرت با بالون» (1960) و فیلم «باد صبا» (هوای عشاق، محصول 1978) اشاره کرد. فیلم مسافرت با بالون موفق شد علاوه بر نامزدی شیرطلای جشنواره فیل ونیز یک جایزه را نیز از آن دریافت کند. فیلم «باد صبا» نیز مستندی بود درباره طبیعت و مردم ایران. این فیلم که با هلی‌کوپتر فیلمبرداری شده بود، نمایی آسمانی از ایران را نشان می‌داد. زبان فیلم فرانسوی بود و موسیقی به کار رفته در فیلم نیز اثری سنتی از حسین دهلوی، اما نکته تراژیک و بشدت ناراحت‌کننده «باد صبا» در این بود که هنگام تولید این فیلم و در نزدیکی سد کرج، هلی‌کوپتری که لاموریس سرنشین آن بود سقوط می‌کند و این کارگردان 48 ساله بر اثر این واقعه ناگوار جان خود را از دست می‌دهد. 8 سال بعد همسر وی با توجه به یادداشت‌های لاموریس این فیلم را کامل و منتشر می‌کند. «باد صبا» نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم مستند شد. درباره آلبر لاموریس فیلمساز بزرگی که در ایران درگذشت همسفر با باد صبا
محمد سيدعلي
آثار کوتاه از مهم‌ترین و
با‌سابقه‌ترین انواع فیلم‌ها به شمار می‌آیند به‌طوری که می‌توان آغاز ساخت آنها را در سال‌های ابتدایی قرن بیستم و دهه 1910 جست‌وجو کرد. حتی بسیاری از نام‌های بزرگ سینمای کلاسیک همچون چارلی چاپلین، باستر کیتون و زوج محبوب فیلم‌های کمدی یعنی لورل و هاردی نیز در این زمینه فعالیت داشتند. در طول این سال‌ها فیلم‌های کوتاه براحتی توانسته‌اند اهمیت خود را در دنیای سینما به اثبات برسانند و خود را در گونه‌های مختلف سینمایی همچون اکشن، کمدی، انیمیشن و مستند نشر دهند. بیراه نیست اگر اینگونه برداشت کنیم که ساخت فیلم کوتاه اگر از نظر هنری و به خرج دادن خلاقیت سخت‌تر از فیلم بلند نباشد، آسان‌تر از آن هم نیست چراکه توجه به کم‌گویی و گزیده‌گویی یا کاستن از تعارف و افزودن به مبلغ در این قالب بیشتر نمود می‌یابد. نکته قابل توجه درباره فیلم‌های کوتاه در تعاریف مختلفی است که از آنها در جای‌جای دنیا ارائه می‌شود. به‌عنوان مثال در آمریکای شمالی فیلم کوتاه می‌تواند 20 تا 40دقیقه به طول انجامد و تمرکز آن نیز روی کاراکترهاست، در حالی‌که در اروپا، آمریکای لاتین و استرالیا این زمان بین یک تا 15 دقیقه است، با تمرکز بیشتر روی درام بصری و پیچش‌های موضوعی. یکی دیگر از جنبه‌های اهمیت فیلم‌های کوتاه در استفاده برخی از سینماگران و کارگردان‌ها (از جمله فیلمسازان فعال در زمینه تبلیغات) از این هنر به‌عنوان سکوی آغازین فعالیت خود است تا بتوانند به اثبات توانایی‌های خود پرداخته و به دنیای فیلم‌های بلند که معمولا هزینه‌های تولید بالاتری دارند نیز وارد شوند. امسال نیز شاهد بودیم که نام‌هایی چون نیل بلامکمپ (کارگردان فیلم موفق«منطقه 9») و شین آکر (خالق انیمیشن«9») توانستند به لطف درخشش و با الهام از فیلم‌های کوتاه قبلی خود، اولین آثار بلند خود را البته با حمایت نام‌های بزر‌گ‌تری چون پیتر جکسون و تیم برتون کارگردانی کنند و در این زمینه نیز خودی نشان دهند. اما همان‌طور که پیش‌تر به آن اشاره شد، کم نبودند نام‌های بزرگی که در زمینه فیلم‌های کوتاه فعالیت می‌کردند که در میان آنها می‌توان به «آلبر لاموریس» فرانسوی اشاره کرد. وی در 13 ژانویه 1922 و در شهر پاریس متولد شد و در طول فعالیت هنری خود موفق شد به بسیاری از افتخارات سینمایی همچون 2 نخل طلای جشنواره فیلم کن، یک جایزه اسکار، یک جایزه بفتا و یک نامزدی شیر طلای جشنواره ونیز (درکنار یک جایزه دیگر از این جشنواره) دست یابد. اما لاموریس تنها در زمینه کارگردانی فعال نبود بلکه یک نویسنده و تهیه‌کننده نیز محسوب می‌شد. همچنین بازی مشهور، بشدت پرطرفدار و استراتژیک ریسک (Risk) نیز از ابداعات وی به شمار می‌آید که او در سال 1957 آن را به جهانیان معرفی کرد و امروزه نسخه‌های کامپیوتری آن نیز برای فرمت‌های مختلفی مانند PlayStation2 در دسترس مردم سراسر جهان است. اما آغاز درخشش سینمایی این کارگردان را باید در ساخت فیلم کوتاه 47 دقیقه‌ای «یال سفید»(1953) جست‌وجو کرد که داستان رام کردن یک اسب سفید سرکش توسط یک پسر جوان را به تصویر می‌کشد. این فیلم توانست نظر مثبت منتقدان را جلب کند و حتی جایزه نخل طلای فیلم کوتاه جشنواره فیلم کن را به همراه یک نامزدی جایزه بفتا برای لاموریس به ارمغان آورد. اما یکی از نکات جالب پیرامون این فیلم محبوبیتی بود که در میان کودکان به‌دست آورد. گذر سال‌ها نیز نتوانست «یال سفید» را از منظرها دور کند به‌صورتی که در سال 2007 منتقد نیویورک‌تایمز، لاموریس را «یک شاعر برجسته» معرفی می‌کند. اما 3 سال بعد نیز لاموریس دست به خلق شاهکاری دیگر به نام «بادکنک قرمز» زد که یک فیلم فانتزی کوتاه بود. این فیلم 34 دقیقه‌ای داستان پسری به نام «پاسکال» را روایت می‌کند که در حال رفتن به مدرسه یک بادکنک قرمز می‌یابد که با هلیوم پرشده است. در این میان وی متوجه می‌شود که این بادکنک اراده و ذهن دارد و می‌تواند پاسکال را دنبال کند. این فیلم دارای موزیک و تقریبا فاقد کلام است و فرزندان خود لاموریس در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند. «بادکنک قرمز» موفق شد دومین نخل طلای کن، یک جایزه بفتا و یک اسکار برای بهترین فیلمنامه غیراقتباسی را برای لاموریس به همراه داشته باشد. این فیلم بارها نیز مورد الهام فیلمسازان دیگر قرار گرفت که یکی از مهم‌ترین آنها در فیلم فرانسوی «سفر بالون قرمز» (2008) با بازی ژولیت بینوش بود. « سفر بالن قرمز» با واکنش مثبت کم‌نظیر منتقدان روبه‌رو شد که درمیان آنها می‌توان به اینترتینمنت ویکلی و نیویورک‌تایمز اشاره کرد. این فیلم در نخستین نمایش خود در تلویزیون آمریکا توسط رونالد ریگان هنرپیشه مطرح (و بعدها رئیس‌جمهور ایالات متحده) معرفی شد و در اواخر دهه 1980 و اوایل 1990 در میان دانش‌آموزان مدارس این کشور محبوبیت زیادی یافت. لاموریس چند فیلم بلند و چند فیلم مستند نیز در کارنامه دارد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به فیلم «مسافرت با بالون» (1960) و فیلم «باد صبا» (هوای عشاق، محصول 1978) اشاره کرد. فیلم مسافرت با بالون موفق شد علاوه بر نامزدی شیرطلای جشنواره فیل ونیز یک جایزه را نیز از آن دریافت کند. فیلم «باد صبا» نیز مستندی بود درباره طبیعت و مردم ایران. این فیلم که با هلی‌کوپتر فیلمبرداری شده بود، نمایی آسمانی از ایران را نشان می‌داد. زبان فیلم فرانسوی بود و موسیقی به کار رفته در فیلم نیز اثری سنتی از حسین دهلوی، اما نکته تراژیک و بشدت ناراحت‌کننده «باد صبا» در این بود که هنگام تولید این فیلم و در نزدیکی سد کرج، هلی‌کوپتری که لاموریس سرنشین آن بود سقوط می‌کند و این کارگردان 48 ساله بر اثر این واقعه ناگوار جان خود را از دست می‌دهد. 8 سال بعد همسر وی با توجه به یادداشت‌های لاموریس این فیلم را کامل و منتشر می‌کند. «باد صبا» نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم مستند شد. ارسال نظر
پربیننده