۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۱:۳۳

نيجريه و چشم‌انداز خشونت

دکتر صبری انوشه تنش و خشونت در نیجریه، این کشور نفتی و ثروتمند آفریقا گویا پایانی ندارد.چند ماه پیش در شمال این سرزمین، گروه سلفی و افراطی به نام «بوکوحرام» [آموزش غربی حرام است] که برای تاسیس امارت اسلامی شبیه دولت طالبان افغانستان، فعالیت داشته، زمینه‌ساز خشونت و جنگ طائفه‌ای بوده و با دخالت ارتش و نیروهای امنیتی این کشور عرصه تنش توسعه یافته و به یک جنگ داخلی محدود تبدیل شد که قربانیان آن مردم مسلمان شمال نیجریه و اغلب از قبیله هوسا بوده که مومن به آیین اسلامند. پس از حوادث خونین ژوئیه 2009، تنش و کشتار مردم مسلمان مناطق شمالی نیجریه بار دیگر در 30 دسامبر 2009 و در آستانه سال نوی میلادی شعله‌ور شد. در جریان این حادثه بیش از 70 نفر از پیروان گروه قرآنی‌های نیجریه معروف به گروه کالاکاتو در شهر بائوچی کشته و بسیاری از ساختمان‌های دولتی و مردمی آسیب دید.کالاکاتو اصطلاحی است که به پیروان مکتب قرآنی‌ها اطلاق می‌شود. در نیجریه فرهنگ‌ها، نژادها و مذاهب مختلف در قالب 200 گروه نژادی و قومی قرن‌های متمادی با هم همزیستی مسالمت‌آمیز داشته و حتی در دوران استعمار انگلیس در قرن نوزدهم و نیمه قرن بیستم این اقوام فرهنگ صلح و همزیستی در زندگی روزمره خود را مدنظر داشته ولی با کشف و صدور نفت و هجوم قدرت‌های غربی، این سرزمین به عرصه خشونت و جنگ خونین تبدیل شده است و نفت برای مسلمانان این کشور نقمت بوده تا نعمت. بزرگ‌ترین صحنه جنگ داخلی با دخالت انگلیسي‌ها و همکاری صهیونیسم بین‌المللی در جنوب نیجریه رخ داد و در سال 1967 مسیحیان افراطی قبیله ایبو (پس از قبیله هوسا و یوروبا بزرگ‌ترین قبیله نیجریه است و اغلب جمعیت آن مسیحی هستند) جنبش جدایی‌خواهی راه انداخته و جمهوری بیافرا با همکاری‌های واتیکان و رژیم صهیونیستی را تاسیس کردند. در تاریخ معاصر نیجریه و با مجاهدت‌های شیخ عثمان دان فودیو و تاسیس مملکت اسلامی در شهر سوکوتو در شمال نیجریه، قدرت سیاسی، نظامی و فرهنگی در دستان مسلمانان بوده ولی با دخالت غرب و سیاسی شدن کلیساهای مسیحی در این سامان، قواعد همزیستی و زندگی مسالمت‌آمیز دچار اخلال شد و در 3 دهه اخیر، این کشور با انواع تنش‌های مذهبی روبه‌رو بوده است. قرآنی‌های نیجریه یا گروه «مایتتسینی» توسط یکی از شیوخ مسلمان منطقه شمال نیجریه در اواخر دهه 70 شکل گرفت. موسس و تئوریسین این گروه «محمد مروا» بوده که در دهه 80 اندیشه و افکار خود را در روستاها و شهرهای دورافتاده شمال نیجریه تبلیغ کرده و فعالیت این گروه موجبات تنش‌های خونین در سال 1980 در ایالت کانو، در سال 1981 در ایالت مایدگوری و در سال 1983 در ایالت یولا را فراهم کرده است. محمد مروا در تنش‌های سال 1981 کشته و محمد ماکینکی جانشین وی در رهبری معنوی و فکری شد و پس از دهه 80 این جماعت تقیه را پیش گرفته ولی افزایش قدرت و نفوذ آنها در ایالت‌های کانو، بائوچی، برنو و مایدگوری و فعالیت‌های ایدئولوژیک و فرهنگی سری آن دولت فدرال نیجریه را به وحشت انداخته و زمینه‌ها را برای خشونت و تنش طایفه‌ای فراهم ساخته است. به نظر برخی از شیوخ و علمای مسلمان منطقه افراطی‌گری این طایفه و تحریم‌های آنها در قبال زندگی مسلمانان در عصر جدید موجب مشکلات سیاسی و اجتماعی شده است. به نظر برخی از آگاهان به مسائل نیجریه عقاید و افکار آنها که با فرهنگ غربی و الگوهای آمریکا‌یی و انگلیسی تضاد دارد، موجب پیگردها و فشارهای امنیتی دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی نیجریه شد. ساختار امنیتی و پلیس نیجریه که پیوند ارگانیکی با دستگاه‌های اطلاعاتی انگلیس، آمریکا و اسرائیل دارد، می‌تواند نقش موثری در افزایش تنش‌های مذهبی و تحول در این سرزمین اسلامی داشته باشد.
ارسال نظر
captcha