شهریار عباسی *: ما در سالهای پیشین دارای نسلی از داستاننویسان بودیم که متعلق به دورههای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بودند، یعنی به طورمشخص دهه40. زندهیاد محمد ایوبی نیز از جمله نویسندگانی بود که به این دوره تعلق داشت. در آن دهه، نویسندگانی از جنوب کشور در عرصه ادبیات داستانی ایران ظهور کردند که توانستند آثار ماندگاری از خود بر جای بگذارند. در این راستا نیز میتوان به مرحوم احمد محمود، صادق چوبک و معاصرترها محمد بهارلو، منیرو روانیپور و...اشاره کرد. بخش اعظمی از نثر و بهطور کلی آثار نویسندگان جنوب، همواره متاثر از محیطی بوده است که آنها در آنجا زندگی و کار کردهاند. خاصه جنوب که دارای مولفههای منحصر به خود است، یعنی نفتخیز بودن مناطق، گرما و حال و هوای جنوب و همینطور خونگرمی و ویژگیهای فردی و رفتاری آدمها، مختصات یک اثر با خصایص بومیگرایی را تکمیل میکرده است. آثار ایوبی نیز در این سالها از این قاعده مستثنا نبوده است، هرچند او متعلق به نسلی است که به عنوان مهاجر وارد جنوب شد و از منابع سرشار آن الهام گرفت. در دهه 40 ادبیات داستانی ایران با ورود نویسندگانی چون جلال آل احمد، سیمین دانشور، احمد محمود، صادق چوبک، بهرام صادقی و... به لحاظ ساختاری و محتوایی دستخوش تحولات گستردهای شد. شاید آثار ایوبی نتوانست همپای نویسندگانی نظیر جلال باشد اما در نوع خود موفقیتهایی در حیطه درستنویسی و شیوه به کارگیری نثر به دست آورد.ایوبی یکی از معدود نویسندگان معاصر بود که روی نثر خیلی حساس بود. صرف نظر از این موارد، زبان در داستان برایش اهمیت بسیاری داشت و همواره تلاش میکرد تا از زبان و لحن ویژهای در آثارش استفاده کند و تصور میکنم توانست تا حدود زیادی هم عملکردهای موفقیتآمیزی در این حیطه داشته باشد، هرچند همان طور که اشاره کردم، آثار او را به لحاظ محتوایی میتوان بیشتر متاثر از دوره طلایی دهه 40 دانست تا شخص به خصوصی.اغلب اوقات از مناسبات رفتاری و اجتماعی حاکم بر جامعه یکه میخورد و رفتارهای عجیب و غریب آدمها برایش قابل هضم نبود، شاید به این خاطر که سالها زندگی و همنشینی با جنوبیها از او انسانی خونگرم، بسیار ساده و صمیمی و بیغل و غش ساخته بود.
* نویسنده و منتقد ادبی مردی با مؤلفههای منحصر به خود
شهریار عباسی *: ما در سالهای پیشین دارای نسلی از داستاننویسان بودیم که متعلق به دورههای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بودند، یعنی به طورمشخص دهه40. زندهیاد محمد ایوبی نیز از جمله نویسندگانی بود که به این دوره تعلق داشت. در آن دهه، نویسندگانی از جنوب کشور در عرصه ادبیات داستانی ایران ظهور کردند که توانستند آثار ماندگاری از خود بر جای بگذارند. در این راستا نیز میتوان به مرحوم احمد محمود، صادق چوبک و معاصرترها محمد بهارلو، منیرو روانیپور و...اشاره کرد. بخش اعظمی از نثر و بهطور کلی آثار نویسندگان جنوب، همواره متاثر از محیطی بوده است که آنها در آنجا زندگی و کار کردهاند. خاصه جنوب که دارای مولفههای منحصر به خود است، یعنی نفتخیز بودن مناطق، گرما و حال و هوای جنوب و همینطور خونگرمی و ویژگیهای فردی و رفتاری آدمها، مختصات یک اثر با خصایص بومیگرایی را تکمیل میکرده است. آثار ایوبی نیز در این سالها از این قاعده مستثنا نبوده است، هرچند او متعلق به نسلی است که به عنوان مهاجر وارد جنوب شد و از منابع سرشار آن الهام گرفت. در دهه 40 ادبیات داستانی ایران با ورود نویسندگانی چون جلال آل احمد، سیمین دانشور، احمد محمود، صادق چوبک، بهرام صادقی و... به لحاظ ساختاری و محتوایی دستخوش تحولات گستردهای شد. شاید آثار ایوبی نتوانست همپای نویسندگانی نظیر جلال باشد اما در نوع خود موفقیتهایی در حیطه درستنویسی و شیوه به کارگیری نثر به دست آورد.ایوبی یکی از معدود نویسندگان معاصر بود که روی نثر خیلی حساس بود. صرف نظر از این موارد، زبان در داستان برایش اهمیت بسیاری داشت و همواره تلاش میکرد تا از زبان و لحن ویژهای در آثارش استفاده کند و تصور میکنم توانست تا حدود زیادی هم عملکردهای موفقیتآمیزی در این حیطه داشته باشد، هرچند همان طور که اشاره کردم، آثار او را به لحاظ محتوایی میتوان بیشتر متاثر از دوره طلایی دهه 40 دانست تا شخص به خصوصی.اغلب اوقات از مناسبات رفتاری و اجتماعی حاکم بر جامعه یکه میخورد و رفتارهای عجیب و غریب آدمها برایش قابل هضم نبود، شاید به این خاطر که سالها زندگی و همنشینی با جنوبیها از او انسانی خونگرم، بسیار ساده و صمیمی و بیغل و غش ساخته بود.
* نویسنده و منتقد ادبی ارسال نظر
پربیننده