احمد آرام *: وقتی که روزنامه «نوروز»، مورخ یکشنبه 4 آذرماه 1380 را ورق زدم نخستین نقد چاپ اول مجموعه‌داستان «غریبه در بخار نمک» را در ستون «کتابخانه هنر و ادب» رؤیت کردم؛ آن هم در 500 کلمه. ذوق زده شدم. نویسنده کسی نبود جز «محمد ایوبی» که با این جمله نقد خود را آغاز کرده بود:« گویا این مجموعه داستان، نخستین کتاب نویسنده‌ای جنوبی باشد که به دست ما رسیده. نثر ساده و روان کتاب ما را به درخشش نویسنده در آینده امیدوار می‌کند...». منی که بعد از چاپ این مجموعه داستان دیگر راغب نبودم تا کارم را دنبال کنم، با این جمله غافلگیر شدم.
می‌توانم بگویم اگر آن نقد نبود، از نقد‌های دیگر سرسری می‌گذشتم و شاید هم هیچ‌کدامشان را هم نمی‌خواندم، اما کمی تأمل کردم و شادی مختصری در درونم وزیدن گرفت. بعدها یکی از کتاب‌هایش را نیز برایم فرستاد: «مراثی بی‌پایان». با ولع داستان‌هایش را خواندم؛ داستان‌هایی جنوبی و نوستالژیک. داستان«عود» کلافه‌ام کرد، وقتی مادربزرگ با ذخیره نفت زمستانی خودش را به آتش می‌کشد. نثر او روان و راحت فضا را می‌ساخت؛ گویی چنین مضمونی به چنین زبانی نیاز داشت. دغدغه‌های جنوبی فقط با زاویه دید او صمیمی می‌شد؛ انگار کسی از آن سوی نخل‌ها با ما پچ پچه می‌کرد. گرما، شرجی، فقر و سفرهای دریایی آنگونه تصویر می‌شد که ما همگی احساسش کرده بودیم، اما نمی‌دانستیم وظیفه واژگانِ دَم کرده و داغ، در فضاهای گُم و گور جنوب، چگونه به بار می‌نشیند. وقتی خصلت‌های مردمی یک نویسنده وارد تار و پود نثرش می‌شود، صمیمیت شخصیت‌های داستان خود به خود کارکرد مردمی می‌یابد. زنده‌یاد ایوبی نویسنده‌ای بود که دروغ نمی‌گفت، زیرا با این آدم‌ها زندگی کرده بود و می‌دانست در فضایی رئالیستی چگونه نفس می‌کشند، چگونه عاشق می‌شوند و چگونه می‌میرند. اغلب داستان‌هایش با جملات کوتاه، سریع و گاه عصبی، نخستین تصاویر تأثیرگذار را در متن رقم می‌زد؛ گویی فضا و مکان را برای وقوع فاجعه‌ای آماده می‌کرد، اما پشت این بینش و عملکرد عصبی، نگاه ملایم و مهربان نویسنده‌ای را می‌دیدی که «خود» را می‌نوشت تا قطعات پراکنده درد را یکجا جمع کند و به تصویر بکشد. حیف که دیگر این مرد روایت نمی‌کند.
* نویسنده دیگر این مرد روایت نمی‌کند
احمد آرام *: وقتی که روزنامه «نوروز»، مورخ یکشنبه 4 آذرماه 1380 را ورق زدم نخستین نقد چاپ اول مجموعه‌داستان «غریبه در بخار نمک» را در ستون «کتابخانه هنر و ادب» رؤیت کردم؛ آن هم در 500 کلمه. ذوق زده شدم. نویسنده کسی نبود جز «محمد ایوبی» که با این جمله نقد خود را آغاز کرده بود:« گویا این مجموعه داستان، نخستین کتاب نویسنده‌ای جنوبی باشد که به دست ما رسیده. نثر ساده و روان کتاب ما را به درخشش نویسنده در آینده امیدوار می‌کند...». منی که بعد از چاپ این مجموعه داستان دیگر راغب نبودم تا کارم را دنبال کنم، با این جمله غافلگیر شدم.
می‌توانم بگویم اگر آن نقد نبود، از نقد‌های دیگر سرسری می‌گذشتم و شاید هم هیچ‌کدامشان را هم نمی‌خواندم، اما کمی تأمل کردم و شادی مختصری در درونم وزیدن گرفت. بعدها یکی از کتاب‌هایش را نیز برایم فرستاد: «مراثی بی‌پایان». با ولع داستان‌هایش را خواندم؛ داستان‌هایی جنوبی و نوستالژیک. داستان«عود» کلافه‌ام کرد، وقتی مادربزرگ با ذخیره نفت زمستانی خودش را به آتش می‌کشد. نثر او روان و راحت فضا را می‌ساخت؛ گویی چنین مضمونی به چنین زبانی نیاز داشت. دغدغه‌های جنوبی فقط با زاویه دید او صمیمی می‌شد؛ انگار کسی از آن سوی نخل‌ها با ما پچ پچه می‌کرد. گرما، شرجی، فقر و سفرهای دریایی آنگونه تصویر می‌شد که ما همگی احساسش کرده بودیم، اما نمی‌دانستیم وظیفه واژگانِ دَم کرده و داغ، در فضاهای گُم و گور جنوب، چگونه به بار می‌نشیند. وقتی خصلت‌های مردمی یک نویسنده وارد تار و پود نثرش می‌شود، صمیمیت شخصیت‌های داستان خود به خود کارکرد مردمی می‌یابد. زنده‌یاد ایوبی نویسنده‌ای بود که دروغ نمی‌گفت، زیرا با این آدم‌ها زندگی کرده بود و می‌دانست در فضایی رئالیستی چگونه نفس می‌کشند، چگونه عاشق می‌شوند و چگونه می‌میرند. اغلب داستان‌هایش با جملات کوتاه، سریع و گاه عصبی، نخستین تصاویر تأثیرگذار را در متن رقم می‌زد؛ گویی فضا و مکان را برای وقوع فاجعه‌ای آماده می‌کرد، اما پشت این بینش و عملکرد عصبی، نگاه ملایم و مهربان نویسنده‌ای را می‌دیدی که «خود» را می‌نوشت تا قطعات پراکنده درد را یکجا جمع کند و به تصویر بکشد. حیف که دیگر این مرد روایت نمی‌کند.
* نویسنده ارسال نظر
پربیننده