كاظم برآبادي: «نباید به مسائل محیط زیستی کشور بیتوجه بود.» جملههایی مانند این جمله را بارها و بارها از زبان مسؤولان، مدیران و کارشناسان شنیدهایم، بارها دلسوزی مدیر مربوطه درباره قطع یک درخت، احداث یک جاده بیمصرف در جنگلی بکر و دست نخورده، اقدامات فلان سازمان درباره ذرات معلق در هوا و... را شنیدهایم. بارها شنیدهایم که شکارچیان کمیابترین گونههای جانوری ایران دستگیر شدهاند، با کارخانههای آلاینده برخورد شده و... اما یک بار با چشم خود ندیدهایم که ثمره این همه برخورد چه بوده مگر نه اینکه بیتوجهی به مسائل محیطزیستی هر چند کوچک، نوعی خیانت به نسل امروز و بلکه فردای این مرز و بوم است؟
شهرهای آلوده
نسل امروز ایران در 9 کلانشهر آلوده کشور با انواع و اقسام آلایندههای زمینی و هوایی و غذایی درگیر است؛ وجود نیترات در آب بسیاری از شهرهای ایران در حال بررسی است، در سیستان و بلوچستان شکارچیان متخلف در حال شکار آخرین پرندگان از گونه در حال انقراض «بش» و«باز» هستند، دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران منبعی برای تخلیه مواد آلوده و سمی شده است، «کشفرود» لجنآلود مشهد در حال آبیاری سبزیهای روزانه استان خراسان رضوی است، در اراک چندین و چند کارخانه کمر به نابودی مردم شهر بستهاند،
کشند قرمز، صید و ماهیگیری در خوزستان، هرمزگان و چابهار را زمینگیر کرده و احتمال آن میرود که دریای خزر را هم آلوده کند، وضع تهران هم به عنوان یکی از آلودهترین شهرهای ایران نیاز به توصیف ندارد؛ در همین لحظه هم بسیاری منتظرند تا خبر تعطیلی چند روزه پایتخت به دلیل وارونگی هوا اعلام شود. آیا با وجود این همه چالش محیطزیستی، ارگانهای مسؤول در امانتی که به آنها به واسطه مدیریتشان بر بحث حفاظت از محیطزیست مردم سپرده شده، رعایت امانت کردهاند؟
وعدههایی که ضمانت اجرا ندارد
گسترش فزاینده تعداد خودروها در کلانشهرها و استفاده بیرویه از خودروهای شخصی که با آغاز دوره سرما به اوج خود میرسد و تشدید آلودگی هوا، مدیران شهری و دیگر مسؤولان را در سازمانهای متولی چون سازمان حفاظت محیطزیست دچار سردرگمی میکند و به نظر میرسد آنها ابزارهای کافی برای مقابله با این معضل را در اختیار ندارند و این امر نیز موجبات نارضایتی شهروندان را به دنبال دارد. بسیاری از پروندههای محیطزیستی هیچگاه بسته نمیشوند، چرا که نه متولیان امر توانایی برخورد و رسیدگی به آن را دارند و نه واحدهای آلاینده حاضر به عقبنشینی هستند. به عنوان نمونه بارها سازمان محیطزیست به شرکتهایی چون ایرانخودرو هشدار داده واحدهای آلاینده خود را به خارج از شعاع 120 کیلومتری منتقل کند اما این اتفاق هنوز نیفتاده است. در آخرین جلسهای که معاون محیطزیست انسانی این سازمان در آن شرکت کرده بود، اعلام کرد اگر تا 6 ماه آینده شرکت ایران خودرو واحدهای ریختهگری چدن خود را به خارج از شعاع 120 کیلومتری منتقل نکند، از فعالیت این شرکت جلوگیری میشود، اما آیا واقعا این سخن حسن اصیلیان ضمانت اجرایی دارد؟
در حال حاضر استفاده از آزبست در واحدهای صنعتی به دلیل ضریب بالاي آلایندگی آن ممنوع شده اما آیا هیچ کارخانهای از آزبست استفاده نمیکند؟ اصیلیان در این باره میگوید: «از سال 79 استفاده از آزبست ممنوع اعلام شده و به واحدهای صنعتی 8 سال فرصت داده شده از این ماده استفاده نکنند اما با وجود پایان یافتن این زمان، استفاده از آزبست همچنان ادامه دارد. بنابراین دوباره تاییدیه دولت برای تعطیلی واحدهایی که آزبست استفاده میکنند اخذ شده و ورود و خروج آزبست ممنوع اعلام شده است.» با این وجود خود وی نیز معتقد است که نمیتوان به این صراحت استفاده از این ماده شیمیایی خطرناک را ممنوع انگاشت: البته گاهی دیده میشود که آزبست به صورت غیرقانونی مورد استفاده قرار میگیرد که این استفاده بر اساس ملاحظات آن استان و فرصت شورای امنیت استان به واحدهای صنعتی خود است.
تقابل دستگاههای متولی
جنگل «ابر» هم نمونه دیگری از عدم توجه به امانتی است که به نسل امروز و مدیران آن سپرده شده تا با دقت و حفاظت هر چه بیشتر برای آیندگان نگهداری شود. بارها و بارها مسؤولان محیطزیستی از عدم جادهکشی در این جنگل بکر و ویژه سخن گفتهاند و وزارت راه را به تخطی از قولها و وعدهها متهم کردهاند اما بازهم کارگران در حال انجام دستورات مافوق خود برای احداث یک جاده در دل این جنگل هستند. آیا اتفاقی که بر سر جنگل «دنا» آمد قرار است این بار دامن جنگل ابر را بگیرد؟
میگویند در حادثه جنگل دنا، وزارت نفت در عمل به تعهدات خود کوتاهی کرده، اما بحث تنها بحث یک وزارتخانه نیست، بسیاری از بخشهای دولتی و خصوصی هم محیطزیست کشور را پاس نمیدارند. معاون انسانی سازمان محیطزیست هم در رابطه با اجرایی نشدن برخی مصوبات در زمینه محیطزیست بر همین نکته تاکید دارد: اگر سازمانهای دیگر کمک نکنند و در زمینه اجرای برنامهها و مصوبات تمرکز نداشته باشند، بدون شک اقدامات سازمان محیطزیست نیز راه به جایی نخواهد برد.
قضاوت آیندگان در راه است
سخن از بیاثر بودن فعالیتهای محیطزیستی آنگاه که از محیطزیست به عنوان یک سرمایه، یک امانت و یک فرصت یاد میشود، تابناپذیر است. آیا نسل آینده ما را برای این پاس نداشتن امانتها خواهد بخشید؟ آیا هیچ انسانی حاضر میشود فرزندان خود را در جهانی بدون درخت، بدون آب، بدون خاک و با بدترین شرایط آلودگی تصور کند؛ آیندگان چگونه ما را و امروزمان را قضاوت خواهند کرد؟
محیطزیست نسل آینده پامال بیتوجهیهاست
حکایت عجیب پاسداری از یک امانت
كاظم برآبادي: «نباید به مسائل محیط زیستی کشور بیتوجه بود.» جملههایی مانند این جمله را بارها و بارها از زبان مسؤولان، مدیران و کارشناسان شنیدهایم، بارها دلسوزی مدیر مربوطه درباره قطع یک درخت، احداث یک جاده بیمصرف در جنگلی بکر و دست نخورده، اقدامات فلان سازمان درباره ذرات معلق در هوا و... را شنیدهایم. بارها شنیدهایم که شکارچیان کمیابترین گونههای جانوری ایران دستگیر شدهاند، با کارخانههای آلاینده برخورد شده و... اما یک بار با چشم خود ندیدهایم که ثمره این همه برخورد چه بوده مگر نه اینکه بیتوجهی به مسائل محیطزیستی هر چند کوچک، نوعی خیانت به نسل امروز و بلکه فردای این مرز و بوم است؟
شهرهای آلوده
نسل امروز ایران در 9 کلانشهر آلوده کشور با انواع و اقسام آلایندههای زمینی و هوایی و غذایی درگیر است؛ وجود نیترات در آب بسیاری از شهرهای ایران در حال بررسی است، در سیستان و بلوچستان شکارچیان متخلف در حال شکار آخرین پرندگان از گونه در حال انقراض «بش» و«باز» هستند، دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران منبعی برای تخلیه مواد آلوده و سمی شده است، «کشفرود» لجنآلود مشهد در حال آبیاری سبزیهای روزانه استان خراسان رضوی است، در اراک چندین و چند کارخانه کمر به نابودی مردم شهر بستهاند،
کشند قرمز، صید و ماهیگیری در خوزستان، هرمزگان و چابهار را زمینگیر کرده و احتمال آن میرود که دریای خزر را هم آلوده کند، وضع تهران هم به عنوان یکی از آلودهترین شهرهای ایران نیاز به توصیف ندارد؛ در همین لحظه هم بسیاری منتظرند تا خبر تعطیلی چند روزه پایتخت به دلیل وارونگی هوا اعلام شود. آیا با وجود این همه چالش محیطزیستی، ارگانهای مسؤول در امانتی که به آنها به واسطه مدیریتشان بر بحث حفاظت از محیطزیست مردم سپرده شده، رعایت امانت کردهاند؟
وعدههایی که ضمانت اجرا ندارد
گسترش فزاینده تعداد خودروها در کلانشهرها و استفاده بیرویه از خودروهای شخصی که با آغاز دوره سرما به اوج خود میرسد و تشدید آلودگی هوا، مدیران شهری و دیگر مسؤولان را در سازمانهای متولی چون سازمان حفاظت محیطزیست دچار سردرگمی میکند و به نظر میرسد آنها ابزارهای کافی برای مقابله با این معضل را در اختیار ندارند و این امر نیز موجبات نارضایتی شهروندان را به دنبال دارد. بسیاری از پروندههای محیطزیستی هیچگاه بسته نمیشوند، چرا که نه متولیان امر توانایی برخورد و رسیدگی به آن را دارند و نه واحدهای آلاینده حاضر به عقبنشینی هستند. به عنوان نمونه بارها سازمان محیطزیست به شرکتهایی چون ایرانخودرو هشدار داده واحدهای آلاینده خود را به خارج از شعاع 120 کیلومتری منتقل کند اما این اتفاق هنوز نیفتاده است. در آخرین جلسهای که معاون محیطزیست انسانی این سازمان در آن شرکت کرده بود، اعلام کرد اگر تا 6 ماه آینده شرکت ایران خودرو واحدهای ریختهگری چدن خود را به خارج از شعاع 120 کیلومتری منتقل نکند، از فعالیت این شرکت جلوگیری میشود، اما آیا واقعا این سخن حسن اصیلیان ضمانت اجرایی دارد؟
در حال حاضر استفاده از آزبست در واحدهای صنعتی به دلیل ضریب بالاي آلایندگی آن ممنوع شده اما آیا هیچ کارخانهای از آزبست استفاده نمیکند؟ اصیلیان در این باره میگوید: «از سال 79 استفاده از آزبست ممنوع اعلام شده و به واحدهای صنعتی 8 سال فرصت داده شده از این ماده استفاده نکنند اما با وجود پایان یافتن این زمان، استفاده از آزبست همچنان ادامه دارد. بنابراین دوباره تاییدیه دولت برای تعطیلی واحدهایی که آزبست استفاده میکنند اخذ شده و ورود و خروج آزبست ممنوع اعلام شده است.» با این وجود خود وی نیز معتقد است که نمیتوان به این صراحت استفاده از این ماده شیمیایی خطرناک را ممنوع انگاشت: البته گاهی دیده میشود که آزبست به صورت غیرقانونی مورد استفاده قرار میگیرد که این استفاده بر اساس ملاحظات آن استان و فرصت شورای امنیت استان به واحدهای صنعتی خود است.
تقابل دستگاههای متولی
جنگل «ابر» هم نمونه دیگری از عدم توجه به امانتی است که به نسل امروز و مدیران آن سپرده شده تا با دقت و حفاظت هر چه بیشتر برای آیندگان نگهداری شود. بارها و بارها مسؤولان محیطزیستی از عدم جادهکشی در این جنگل بکر و ویژه سخن گفتهاند و وزارت راه را به تخطی از قولها و وعدهها متهم کردهاند اما بازهم کارگران در حال انجام دستورات مافوق خود برای احداث یک جاده در دل این جنگل هستند. آیا اتفاقی که بر سر جنگل «دنا» آمد قرار است این بار دامن جنگل ابر را بگیرد؟
میگویند در حادثه جنگل دنا، وزارت نفت در عمل به تعهدات خود کوتاهی کرده، اما بحث تنها بحث یک وزارتخانه نیست، بسیاری از بخشهای دولتی و خصوصی هم محیطزیست کشور را پاس نمیدارند. معاون انسانی سازمان محیطزیست هم در رابطه با اجرایی نشدن برخی مصوبات در زمینه محیطزیست بر همین نکته تاکید دارد: اگر سازمانهای دیگر کمک نکنند و در زمینه اجرای برنامهها و مصوبات تمرکز نداشته باشند، بدون شک اقدامات سازمان محیطزیست نیز راه به جایی نخواهد برد.
قضاوت آیندگان در راه است
سخن از بیاثر بودن فعالیتهای محیطزیستی آنگاه که از محیطزیست به عنوان یک سرمایه، یک امانت و یک فرصت یاد میشود، تابناپذیر است. آیا نسل آینده ما را برای این پاس نداشتن امانتها خواهد بخشید؟ آیا هیچ انسانی حاضر میشود فرزندان خود را در جهانی بدون درخت، بدون آب، بدون خاک و با بدترین شرایط آلودگی تصور کند؛ آیندگان چگونه ما را و امروزمان را قضاوت خواهند کرد؟
ارسال نظر
پربیننده