مسعود علویان صدر
پوشاک و حجاب از بارزترین نمادهای فرهنگی و از مهم‌ترین و مشخص‌ترین مظاهر قومی و سریع‌الانتقال‌ترین نشانه‌هاي فرهنگی است که تحت تاثیر پدیده‌های فرهنگ‌پذیری میان جوامع گوناگون قرار می‌گیرد.با تغییر پوشاک و حجاب یک جامعه، نوع معیشت و شیوه تولید آنها نیز دچار تغییر می‌شودكه تحولاتی را نيز در ساختار زندگی اجتماعی و اعتقادی جامعه ایجاد می‌کند. شناخت فرهنگ یک جامعه بدون شناخت و بررسی لباس‌های سنتی اقوام آن جامعه ممکن نیست؛ چرا که با شناخت پوشاک یک قوم می‌توان شیوه زندگی، شرایط اقلیمی، اعتقادی، آداب و رسوم، گرایش‌های مذهبی و سیاسی و شرایط اقتصادی جامعه را شناخت.موضوع حجاب میان اقوام گوناگون دارای پیام‌ها و راز و رمزهایی است که از باورها، آداب و سنن و خاستگاه قومی ملت بر می‌خیزد که یا به وضوح بیانگر یکی از این اصولند یا با زبان نمادین منظور خاصی را القا می‌کنند.همچنین تداخل وابستگی‌های ذهنی و باورهای قومی،ملی و مذهبی را در شکل‌گیری سبک لباس، زیور آلات و آرایش مربوط به آنها در تمام ادوار تاریخی ایران و میان اقوام کشورمان می‌توان یافت. مطالعه تطبیقی فرهنگ و تمدن اقوام نشان می‌دهد، هر قوم و قبیله‌ای بر حسب شرایط جغرافیایی، اجتماعی،سیاسی، سنت و فرهنگ خود از پوشش متفاوت و خاصی استفاده می‌کردند.ایرانیان از گذشته تاکنون دارای پوشش و حجاب کامل بودند. به عنوان نمونه از دوران کهن عيلامی که منابع اولیه برای تهیه پوشاک از طبیعت به دست می‌آمد، مردان به طور عمده لباسی دامن مانند که در کمرگاه گره می‌خورد می‌پوشیدند. زنان نیز ردایی بلند از شانه تا زانو می‌پوشیدند. همانطور که ايرانيان در زمان مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و پس از آنها نیز در دوره اسلامی پوشش و حجاب کامل به مفهوم واقعی داشتند.علاوه بر موضوع محتوایی حجاب،شکل عملکردی و کارکردی آن، ارتباط منطقی بانوان ایرانی را در فرآیند حیا و زندگی روزمره و فعالیت‌های اجتماعی معنادار، این فرصت را برای بانوان فراهم کرده است كه با حفظ حجاب در کنار مردان جامعه به انجام فعالیت‌های اجتماعی و تولیدی اشتغال داشته و پابه‌پای مردان در تهیه مایحتاج زندگی و اقتصاد خانوار مشارکت داشته باشند.بانوی ایرانی حجاب را مانعی برای خود در اجتماع نمی‌داند بلکه حجاب را دلیلی بر حضور موفق و موثر در جامعه و تحقق آرمان‌ها و اهداف خویش می‌داند. مانند حجاب بانوان نخست اسلام حضرت فاطمه زهرا(س) ،حضرت خدیجه(س) و حضرت زینب(س) .بدین ترتیب، حجاب و در نتیجه آن عفت و پاکدامنی از مهم‌ترین فضایل و مکارم اخلاقی هر انسان و از ارزش‌های معنوی است که در طول تاریخ شکل یافته و با ظهور دین اسلام تکامل پیدا کرده است و اکنون به عنوان یک هویت ملی و مذهبی در فرهنگ ایرانی ریشه دارد. از این رو، ثبت حجاب در فهرست آثار ملی کشورمان تاکیدی است بر حفاظت از ارزش‌ها و فضایل اخلاقی و میراث معنوی ایران اسلامی. در این راستا تلاش شده است پوشش اقوام ایرانی و نیز چادر به عنوان حجاب کامل و ملی در فهرست میراث معنوی کشورمان به ثبت برسد.
*معاون حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی حجاب؛ بارزترین نماد فرهنگ ایران
مسعود علویان صدر
پوشاک و حجاب از بارزترین نمادهای فرهنگی و از مهم‌ترین و مشخص‌ترین مظاهر قومی و سریع‌الانتقال‌ترین نشانه‌هاي فرهنگی است که تحت تاثیر پدیده‌های فرهنگ‌پذیری میان جوامع گوناگون قرار می‌گیرد.با تغییر پوشاک و حجاب یک جامعه، نوع معیشت و شیوه تولید آنها نیز دچار تغییر می‌شودكه تحولاتی را نيز در ساختار زندگی اجتماعی و اعتقادی جامعه ایجاد می‌کند. شناخت فرهنگ یک جامعه بدون شناخت و بررسی لباس‌های سنتی اقوام آن جامعه ممکن نیست؛ چرا که با شناخت پوشاک یک قوم می‌توان شیوه زندگی، شرایط اقلیمی، اعتقادی، آداب و رسوم، گرایش‌های مذهبی و سیاسی و شرایط اقتصادی جامعه را شناخت.موضوع حجاب میان اقوام گوناگون دارای پیام‌ها و راز و رمزهایی است که از باورها، آداب و سنن و خاستگاه قومی ملت بر می‌خیزد که یا به وضوح بیانگر یکی از این اصولند یا با زبان نمادین منظور خاصی را القا می‌کنند.همچنین تداخل وابستگی‌های ذهنی و باورهای قومی،ملی و مذهبی را در شکل‌گیری سبک لباس، زیور آلات و آرایش مربوط به آنها در تمام ادوار تاریخی ایران و میان اقوام کشورمان می‌توان یافت. مطالعه تطبیقی فرهنگ و تمدن اقوام نشان می‌دهد، هر قوم و قبیله‌ای بر حسب شرایط جغرافیایی، اجتماعی،سیاسی، سنت و فرهنگ خود از پوشش متفاوت و خاصی استفاده می‌کردند.ایرانیان از گذشته تاکنون دارای پوشش و حجاب کامل بودند. به عنوان نمونه از دوران کهن عيلامی که منابع اولیه برای تهیه پوشاک از طبیعت به دست می‌آمد، مردان به طور عمده لباسی دامن مانند که در کمرگاه گره می‌خورد می‌پوشیدند. زنان نیز ردایی بلند از شانه تا زانو می‌پوشیدند. همانطور که ايرانيان در زمان مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و پس از آنها نیز در دوره اسلامی پوشش و حجاب کامل به مفهوم واقعی داشتند.علاوه بر موضوع محتوایی حجاب،شکل عملکردی و کارکردی آن، ارتباط منطقی بانوان ایرانی را در فرآیند حیا و زندگی روزمره و فعالیت‌های اجتماعی معنادار، این فرصت را برای بانوان فراهم کرده است كه با حفظ حجاب در کنار مردان جامعه به انجام فعالیت‌های اجتماعی و تولیدی اشتغال داشته و پابه‌پای مردان در تهیه مایحتاج زندگی و اقتصاد خانوار مشارکت داشته باشند.بانوی ایرانی حجاب را مانعی برای خود در اجتماع نمی‌داند بلکه حجاب را دلیلی بر حضور موفق و موثر در جامعه و تحقق آرمان‌ها و اهداف خویش می‌داند. مانند حجاب بانوان نخست اسلام حضرت فاطمه زهرا(س) ،حضرت خدیجه(س) و حضرت زینب(س) .بدین ترتیب، حجاب و در نتیجه آن عفت و پاکدامنی از مهم‌ترین فضایل و مکارم اخلاقی هر انسان و از ارزش‌های معنوی است که در طول تاریخ شکل یافته و با ظهور دین اسلام تکامل پیدا کرده است و اکنون به عنوان یک هویت ملی و مذهبی در فرهنگ ایرانی ریشه دارد. از این رو، ثبت حجاب در فهرست آثار ملی کشورمان تاکیدی است بر حفاظت از ارزش‌ها و فضایل اخلاقی و میراث معنوی ایران اسلامی. در این راستا تلاش شده است پوشش اقوام ایرانی و نیز چادر به عنوان حجاب کامل و ملی در فهرست میراث معنوی کشورمان به ثبت برسد.
*معاون حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی ارسال نظر
پربیننده