افزایش 7 هزار هکتاری جنگل مانگرو

امیر گودرزی: وضعيت جنگل‌ها و مراتع برای بسیاری از شهرنشین‌ها بي‌اهميت است و این موضوع به سرازیر شدن سود سرشار به جیب سودجویان این عرصه سرعت می‌بخشد. در چنین شرایطی که روز به روز از اهمیت منابع طبیعی کم و به تکاپوی سود جویان افزوده می‌شود، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور نقش حساسی برعهده دارد. در این میان جنگل‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند چرا که در صورت نابودی‌شان، قابل بازسازی نیستند. شاید به همین دلیل مسؤولان‌ این سازمان در بازدید اخیر خود از جنگل‌های مناطق جنوب، اهالی رسانه را با خود همراه کردند تا آنچه ادعا می‌کنند انجام شده است به چشم بیاید. مهم‌ترین خواسته خبرنگاران از مسؤولان‌ در یک کلمه خلاصه می‌شود؛ پاسخگویی. این روزها معمولا پاسخگویی تنها در نشست‌های خبری محقق می‌شود و برای مسؤولی که در صندلی بزرگ در راس میز کنار 2 یا چند نفر از مدیرکل‌ها‌یش یله داده است فرار از پاسخ به هر سوالی که به مذاقش خوش نمی‌آید کار چندان دشواری نیست. هزار و یک راه پیش روی مسؤولان‌ است تا خبرنگاران را دست خالی راهی تحریریه کنند. شاید به همین دلیل است که اهالی رسانه اعتقاد دارند هر مسؤولی که از خبرنگاران گریزان است به کار خود اطمینان ندارد. در چنین شرایطی مسؤولان‌ سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری برای بازدید از جنگل‌های حرا، مانگرو و بسیاری دیگر از پروژه‌های جنوبی کشور خبرنگاران را با خود همراه کردند. سفر 3 روزه با ناصر مقدسی در جایگاه معاون مناطق خشک و نیمه‌خشک سازمان جنگل‌ها، پیمان یوسفی‌آذر به عنوان مدیرکل دفتر امور منابع جنگلی این سازمان و چنانه در کسوت مدیر کل روابط عمومی، فرصتی استثنایی را فراهم کرد تا نماینده رسانه‌ها با دست خالی و سوالات بی‌پاسخ به تحریریه بازنگردند. نشست‌های خبری در بندرعباس تفاوت چشمگیری با نشست‌های خبری معمول داشت چون معاون مناطق خشک و نیمه‌خشک سازمان جنگل‌ها هنگامی که از افزایش 2 برابری سطح جنگل‌های دست‌کاشت در برنامه پنجم توسعه و رسیدن به سطح 40 هزار هکتار در کشور خبر می‌داد، می‌دانست ساعاتی دیگر خبرنگاران موضوع مورد بحث را از نزدیک خواهند دید. ناصر مقدسی پس از طرح حرف‌های مقدماتی ترجیح داد صحبت‌هایش را هنگام بازدید ادامه دهد. وی در جنگل‌های دریایی مانگرو گفت: برای کاشت هر هکتار جنگل 5/1 میلیون تومان هزینه لازم است که اداره این کار و انجام کارهای کاشت جنگل توسط مردم و جوامع محلی انجام می‌شود. بلندپروازانه اما امکانپذیر تخریب جنگل‌ها این روزها خطری جدی برای محیط زیست محسوب می‌شود و این خطر جنگل‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک را بیشتر تهدید می‌کند چون در صورت تخریب، بازسازی نخواهند شد. به همین دلیل سازمانی که متولی حفظ منابع طبیعی است حساسیت ویژه‌ای در این حوزه دارد. معاون مناطق خشک و نیمه‌خشک سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری هنگامی که خبرنگاران را برای بازدید از جنگل حرا راهی می‌کرد، قاطعانه گفت: افزایش سطح جنگل به میزان 25 درصد سطح فعلی در طول برنامه پنجم توسعه اگرچه بلندپروازانه است، اما توانایی دستیابی به این هدف در مجموعه سازمان وجود دارد. وی با این حرف خود توقع زیادی را ایجاد کرد چون تعیین این هدف نزدیک شدن شاخص‌های کشور به استانداردهای جهانی را در پی خواهد داشت. مقدسی ادامه داد: تلاش می‌کنیم سطح جنگل‌های ایران به 10 درصد کل سطح کشور نزدیک شود. مقدسی لایحه قانون جامع منابع طبیعی را بسته مناسبی در راستای پیشبرد اهداف بخش منابع طبیعی دانست و اظهار امیدواری کرد: این لایحه بدون تغییر یا با کمترین میزان تغییرات به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی برسد. آنهایی که چند سال پیش سری به جنگل‌های حرا زده بودند، اقدامات سازمان جنگل‌ها بیشتر به چشم‌شان آمد چون نه تنها دیگر از قلع و قمع شاخ و برگ درختان خبری نبود، بلکه کارهایی هم برای احیای این جنگل انجام شده بود. افزایش 7 هزار هکتاری جنگل مانگرو جنگل‌های مانگرو در بندر خمیر قرار دارد. این جنگل دریایی در سال‌های گذشته رشد زیادی داشته طوری که در 4 سال گذشته 7 هزار هکتار توسعه جنگل‌های مانگرو به صورت کشت نهال دست‌کاشت در استان هرمزگان انجام شده است. به گفته ناصر مقدسی تا پیش از این 4سال حداکثر سطح کاشته شده مانگرو در کشور در حدود 500 هکتار بود. او ادامه داد: در حال حاضر 20 هزار هکتار جنگل مانگرو طبیعی در کشور وجود دارد که 90 درصد از این پهنه در استان هرمزگان قرار گرفته است. مقدسی وعده‌ای دیگر هم به خبرنگاران داد: در تلاش هستیم تا در طول برنامه پنجم توسعه، سطح جنگل‌های مانگرو را به رقم گذشته آن یعنی 40 هزار هکتار برسانیم. به گفته معاون مناطق خشک و نیمه‌خشک سازمان جنگل‌ها، تولید و کشت نهال مانگرو و انتقال آن به عرصه برای هر هکتار، بین یک تا 5/1 میلیون تومان هزینه دارد و به طور متوسط در هر هکتار، یکهزار نهال کاشته می‌شود. جالب اینکه بخشی از توسعه جنگل دست‌کاشت مانگرو در استان هرمزگان توسط اداره کل منابع طبیعی انجام شده و بخشی دیگر نیز توسط مردم صورت گرفته است. درنهایت کار اصلی توسط مردم محلی انجام می‌شود. مقدسی در این باره گفت: هدف نهایی ما حفاظت از جنگل‌های مانگرو توسط خود جامعه محلی است. مردم محلی از برگ درختان مانگرو برای تعلیف دام استفاده می‌کنند که باعث ایجاد مشکل در جنگل‌های طبیعی می‌شود. در جنگل‌های دست‌کاشت می‌توان تا اندازه‌ای، اجازه سرشاخه‌زنی و بهره‌برداری از برگ درختان مانگرو را به مردم محلی داد، چرا که با این کار درختان دست کاشت هرس شده و در رشد آنها تاثیر مثبت خواهد داشت. همچنین در وضع معیشتی و اقتصاد جامعه محلی نیز نقش مثبت خواهد داشت. در پایان این بازدید، تعدادی نهال مانگرو نیز توسط خبرنگاران شرکت کاشته شد که حال و هوای متفاوتی را ایجاد کرد. تدوین برنامه ملی جنگل پس از این بازدید و نهال‌کاری، مدیرکل دفتر امور منابع جنگلی سازمان از تهیه برنامه ملی جنگل (MSP) برای نخستین‌بار در کشور خبرداد و گفت: این برنامه امسال با اعتبار یک‌میلیارد ریال تدوین می‌شود. یوسفی‌آذر اظهار داشت: این برنامه امسال با اعتبار یک میلیارد ریال برای نخستین‌بار تهیه می‌شود که در آن مشارکت همه دستگاه‌های مرتبط با جنگل و منابع طبیعی و سازمان‌ها به کار گرفته می‌شود. یوسفی‌آذر افزود: برنامه ملی جنگل در بیشتر کشورهای جهان از جمله کشورهای اروپایی تهیه شده و نقشه جامعی برای مدیریت پایدار جنگل‌ها و منابع طبیعی تلقی می‌شود. مدیرکل منابع جنگلی همچنین گفت: طرح توسعه کشت گیاهان دارویی در هیات دولت تصویب شده اما متاسفانه در کمیسیون ماده 32معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی 2 بار رد شده است. یوسفی‌آذر افزود: اگر ردیف اعتباری برای طرح ملی گیاهان دارویی تامین شود سالانه 50 هزار فرصت شغلی در مناطق روستایی و محروم کشور ایجاد می‌شود. مراتع ایران در معرض خطر جدی برابر آمارهای سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، 54 میلیون هکتار از مراتع کشور در وضع «ضعیف» قرار گرفته‌اند. این خبری بود که مقدسی در نشستی خبری که در هتل محل اقامت خبرنگاران در بندرعباس ترتیب داده شده بود، اعلام کرد. او گفت: وسعت مراتع در ناحیه خشک و نیمه‌خشک ایران، 85 میلیون هکتار است که 54 میلیون هکتار از آن به مراتع ضعیف تبدیل شده‌اند. مراتع، 55 درصد خاک کشور ما را تشکیل می‌دهند. معاون مناطق خشک و نیمه‌خشک سازمان جنگل‌ها و مراتع برای اینکه اهمیت جنگل‌های طبیعی را اثبات کند، گفت: 80 درصد آب شیرین جهان از جنگل‌های طبیعی تهیه می‌شود . وی در ادامه به بیان آمارهایی از جنگل‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران پرداخت و افزود: در حال حاضر 11 میلیون و 400 هزار هکتار جنگل خارج از شمال در 4 رویشگاه ارسباران، زاگرس، خلیج عمانی و ایران تورانی وجود دارد. همچنین یک میلیون هکتار جنگل دست‌کاشت نیز در همین محدوده در کشور وجود دارد. مقدسی حفظ جنگل‌های ناحیه خشک را بسیار مهم دانست و تاکید کرد: جنگل‌های طبیعی در مناطق خشک و نیمه‌خشک را باید با چنگ و دندان حفظ کنیم چرا که اکوسیستم‌های خشک و نیمه‌خشک، شکننده هستند و گیاهان این مناطق در صورت تغییر کاربری زمین و تخریب قابلیت احیای خود را ندارند. او گفت: تغییر کاربری جنگل‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک و کاشت درخت به جای آن، غیر قابل انجام است چرا که جنگل‌های این مناطق غیرقابل بازسازی هستند. این مساله به آن دلیل است که وضع خاک و بارندگی در این مناطق بسیار نامناسب است. با تغییرات اقلیمی نیز وضع نامناسب‌تر شده است. مقدسی درباره تخریب جنگل‌ها و مراتع در کشور خاطرنشان کرد: در آمارها، تخریب ناشی از حرکات توسعه، چه به صورت قانونی و چه به صورت غیرقانونی در صدر نیست. وی ادامه داد: در 90 درصد عرصه‌های زاگرس، دام حضور دارد و این به معنای تخریب جنگل است. در این سفر چند روزه که به بازدید از منابع طبیعی جنوب، گپ و گفت با مسؤولان‌ گره خورده بود بسیاری از اقدامات آنها در این حوزه نمایان شد، اما این تلاش‌ها زمانی اثربخشی خود را نشان می‌دهد که تخریب جنگل‌ها کنترل شود. آنچه در این سفر مشخص شد، دستاورد‌های سازمان جنگل‌ها و مراتع بود اما معدل این سازمان زمانی مشخص می‌شود که آمار دقیقی از تخریب منابع طبیعی ارائه‌ شود.