۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۱۶
به بهانه 135 سالگی «دی.دبلیو.گریفیث»

شکسپیر پرده‌ها

حمید شریفیان: جمعه پیش‌رو برابر خواهد بود با یکصدو سی و پنجمین سالگرد تولد یکی از کارگردان‌های پیشگام آمریکا و نیز از بزرگ‌ترین نام‌هایی که تاریخ سینما به خود دیده‌ است؛ «دی.دبلیو.گریفیث»، مردی که او را با عناوینی همچون «پدر تکنیک فیلم»، «مردی که هالیوود را اختراع کرد» و بالاتر از هرچیز «شکسپیر پرده‌های سینما» می‌نامند. چارلی چاپلین بزرگ از او با جمله «معلم همه‌ما» یاد می‌کند. دی.دبلیو.گریفیث مردی است مورد احترام نام‌هایی چون جان‌فورد، آلفرد هیچکاک و اورسون ولز. او از سوی نشریه اینترتینمنت ویکلی به‌عنوان پانزدهمین کارگردان برتر تاریخ انتخاب شد. «دیوید وارک گریفیث» در روز 22 ژانویه 1875 و در ایالت کنتاکی آمریکا متولد شد. او در 7 سالگی پدر خود را از دست می‌دهد و خانواده با مشکلات مالی جدی روبه‌رو مي‌شود، اما می‌توان آغاز فعالیت گریفیث جوان را در زمینه هنرهای نمایش در علاقه او به نگارش نمایشنامه جست‌وجو کرد که البته این امر در ابتدا با موفقیت همراه نبود. همین مساله باعث شد تا گریفیث در سال 1907 و برای تبدیل شدن به یک نمایشنامه‌نویس راهی نیویورک شود تا در آنجا یکی از آثار خود را به تهیه‌کننده معروف یعنی ادوین پورتر ارائه دهد، اما پورتر این نمایشنامه را نپذیرفت و به‌جای آن گریفیث را به‌عنوان یک هنرپیشه انتخاب كرد. به این ترتیب گریفیث راه خود را در دنیای سینما یافت و تنها در مدت 5 سال تبدیل به کارگردان پیشتاز صنعت سینما شد. به صورت دقیق‌تر، پذیرش یک کار بازیگری در کمپانی معروف بیوگراف باعث شد از نظر حرفه‌ای گریفیث در یک نقطه عطف قرار گیرد چراکه با بیمار شدن کارگردان اصلی آن کمپانی فرصتی برای او پیدا شد تا جایگزین این کارگردان شود. در بیوگراف، گریفیث دست به کاری تاریخی می‌زند و فیلم «درکالیفرنیای قدیم» (1910) را می‌سازد. این اثر نخستین فیلمی بود که در هالیوود تولید شد. در 2 دهه بعد نیز برخی از بزرگ‌ترین هنرپیشه‌های تاریخ نخستین کار خود را در فیلم‌های گریفیث می‌یافتند که در میان آنها می‌توان به ماری پیکفورد، مک سه نت، بلانش سوییت، لیونل بریمور، لیلیان گیش، دوروتی گیش و فلورانس لاورنس اشاره کرد. در سال 1915 گریفیث دست به خلق اثری می‌زند که از بسیاری جهات یک کار منحصر به فرد محسوب می‌شود. او فیلم «تولد یک ملت» را می‌سازد که از نظر تاریخی و با فروش بیش از 10 میلیون دلار (معادل 200 میلیون دلار در سال 2007) نخستین فیلم پرفروش محسوب می‌شود. همچنین این فیلم یکی از نخستین فیلم‌های بلند تاریخ سینمای آمریکا به شمار می‌آید. «تولد یک ملت» در شرایطی ساخته شد که برخی تصور می‌کردند فیلم‌های بلند برای چشم مخاطبان مضر هستند(!) در واقع این اثر زمینه را برای توجه و استقبال از فیلم‌های بلند باز کرد چراکه در آن زمان بیشتر فیلم‌ها کوتاه و کمتر از یک ساعت بودند. این فیلم که رکورد فهرست پرفروش‌ترین فیلم‌ها را می‌شکست، بشدت محبوب و البته جنجال‌برانگیز بود. بعضا از تولد یک ملت به‌عنوان تولد سینمای مدرن آمریکا نیز یاد می‌شود. اما گریفیث سال بعد نیز فیلمی با عنوان «تعصب» را تولید کرد که به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین شاهکارهای دوران صامت سینما به شمار می‌آید. این فیلم از سوی پروفسور تئودور هاف که از منتقدان پیشگام سینما در نیمه اول قرن بیستم به شمار می‌رفت به‌عنوان تنها فیلمی نام برده شد که مانند سمفونی پنجم بتهوون یا آثار میکل‌آنژ می‌توانست یک کار هنری جداگانه محسوب شود. از نظر تولید نیز لوکیشن باشکوه، طراحی لباس فوق‌العاده و تعداد 3هزار نفری هنروران آن، خود نشانی از شکوه این فیلم بود. «تعصب» به 4 بخش تقسیم می‌شد که شامل دوره بابلیان، حضرت عیسی(ع)، رنسانس فرانسه و آمریکای مدرن (1914) بود. این 2 فیلم گریفیث که به نوعی نقطه عطفی برای سینما محسوب می‌شدند به همراه 3 فیلم دیگر از وی به‌عنوان آثاری که از نظر فرهنگی، تاریخی و زیبایی دارای اهمیت است در فهرست فیلم‌های ملی ایالات متحده جای گرفتند. از سوی دیگر نام 5 فیلم از این کارگردان اسطوره‌ای نیز در فهرست فیلم‌های مفقودشده تاریخ سینما به چشم می‌خورد، اما همانطور که پیش‌تر به آن اشاره شد، گریفیث را پدر تکنیک فیلم می‌نامند چراکه او پیشگام بسیاری از تکنیک‌های سینما همچون ادیت موازی، فلاش بک، فلاش فوروارد و مونتاژ بود. گریفیث درباره فیلم و صدا هم نظرات جالب توجهی داشت. به‌عنوان مثال می‌گفت: «تصویر با کلام هرگز نخواهد بود.» او همچنین در جای دیگری می‌گوید: «ما نه حالا و نه‌هیچ وقت دیگری خواهان صدای انسان درفیلم‌هایمان نیستیم. موسیقی، موسیقی زیبا برای همیشه صدای درام صامت خواهد بود.» و درباره فیلم‌های با کلام اینگونه اظهارنظر می‌کند: «نظر جسورانه من بر این است که ما زیبایی را از دست دادیم.» او همچنین اعتقاد داشت: «یک فیلم بدون پیام تنها هدر دادن وقت است». گریفیث در سال 1936 جایزه اسکار افتخاری را برای دستاوردهای خلاقانه و برجسته خود به‌عنوان یک کارگردان و تهیه‌کننده و نیز برای سهم مبتکرانه و بی‌نهایت ارزشمند خود در پیشرفت هنر تصاویر متحرک دریافت کرد. این درحالی بود که اهدای جایزه به گریفیث باعث جلب توجه عموم به آکادمی جوایز (اسکار) ‌شد. سرانجام دی. دبلیو. گریفیث بزرگ در 23 جولای سال 1948 بر اثر بیماری مغزی و در 73 سالگی در گذشت. ستاره‌ای به نام وی در راهروی مشاهیر هالیوود جای دارد. صاحبنام ماندگار، گریفیث می‌گفت: «فیلم‌ها روی شن نوشته شده‌اند: امروز تحسین می‌شوند، فردا فراموش».
ارسال نظر
captcha
پربیننده