طه صابریان
این روز‌ها رسانه‌های گروهی در سطوح مختلف تحولات اخوان‌المسلمین مصر پس از انتخابات دفتر ارشاد (کمیته سیاسی اخوان‌المسلمین) و برگزیده شدن محمد بدیع به عنوان هشتمین مرشد عام آن را رصد می‌کنند. تحلیلگران مسائل مصر و جریانات اسلامی و همچنین آگاهان به قضایای جمعیت اخوان‌المسلمین (قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین سازمان و همچنین تشکیلات اسلامی جهان عرب و اسلام) پیرامون روند تحولات این سازمان و آینده اخوان‌المسلمین تجزیه و تحلیل کرده و تفسیر‌ها و سناریو‌های گوناگون مطرح می‌کنند. دکتر محمد بدیع عبدالمجید سامی که از سال 1993 عضو دفتر ارشاد (بالاترین نهاد رهبری اخوان‌المسلمین است) بوده، در 7 اوت 1943 در استان غریبه مصر به دنیا آمد. وی فارغ‌التحصیل دانشکده دامپزشکی دانشگاه قاهره (1965) است و مدرک دکترای خود را در 1979 از دانشگاه زقازیق دریافت کرد. او از سال 1965 تاکنون سابقه تدریس و پژوهش در علوم دامپزشکی دارد و صاحب مقالات پژوهشی در این رشته است و به‌خاطر عضویت در جمعیت اخوان‌المسلمین بار‌ها و بار‌ها مورد بازداشت و تعقیب و اذیت و آزار رژیم مصر قرار گرفته است. سامی به‌خاطر این پیگرد‌های امنیتی به کشور یمن رفته و در رشته دامپزشکی مراکز علمی آن کشور خدمت کرده و تأسیس مرکز پژوهشی دامپزشکی یمن یکی از اقدامات علمی وی بوده است. از لحاظ تشکیلاتی، آگاهان به مسائل اخوان‌المسلمین او را جزو جناح قطبی‌ها (نسبت به سید قطب از رهبران اخوان که توسط ناصر در 1966 به شهادت رسيد) که به جناح محافظه‌کار‌ها و اصولیون معروف است، قلمداد می‌کنند. انتخاب بدیع، مایه خوشحالی بسیاری از طیف‌های سلفی و کسانی که دین را از سیاست جدا می‌دانند، شده است. برخی از پژوهشگران اتفاقات و رخدادهای اخوان‌المسلمین مصر برگزیده شدن بدیع به عنوان مرشد هشتم اخوان را نتیجه فعل و انفعال‌های محیط درونی این گروه و تأثیرات محیط بیرونی بر آن بویژه عوامل خارجی (منطقه‌ای و فرامنطقه‌‌ای) که روی روند تحولات داخلی مصر به‌طور مستقیم و غیرمستقیم تأثیر گذارند، می‌دانند. پس از استعفای (بازنشسته شدن داوطلبانه یا اجباری) مهدی عاکف، مرشد هفتم اخوان و در دوران انتخابات دفتر ارشاد این جمعیت بسیاری از داده‌ها و اسرار نهفته این جمعیت که در سال 1928 توسط حسن البنا تأسیس شده، فاش شد و اختلافات میان جناح‌های این گروه برملا شد. تا قبل از این بسیاری از اخبار و ادبیات گروه‌های اسلامی جمعیت اخوان‌المسلمین را یک تشکیلات منسجم و بدون جناح و طیف قلمداد می‌کردند ولی طی ماه‌های اخیر اظهارات رهبران این گروه، نشان از کشمکش داخلی این گروه داشته است. بسیاری از پژوهشگران مسائل جهان اسلام، تحولات اخیر درون اخوان‌المسلمین را ناشی از فشار‌ها و تأثیرات زیر می‌دانند:
1- تحریم‌ها، پیگرد‌های امنیتی و قضایی، زندانی و بازداشت کردن و محدودیت‌های شغلی و مالی و سیاست سرکوب رژیم مصر از دوران ناصر (1970-1952) تا دوران مبارک (2010ـ1982). این سیاست روی فعالیت داخل و خارج اخوان تأثیر منفی داشته است.
2- افزایش نفوذ و قدرت سلفی‌ها از دوران سادات (1982-1970): تا قبل از سادات، سلفی‌های مصر با طیف‌های مختلف آن جایگاه ویژه و ممتازی نداشته ولی با افزایش نفوذ عربستان‌سعودی در مصر و کمک‌های آن، سلفی‌های مصر رشد کردند. دلار‌های نفتی جمعیت‌ها و سازمان‌های وهابی و سلفی عربستان‌سعودی و منطقه خلیج‌فارس عامل مهمی در افزایش گستره و جریان سلفی مصر داشته است.
3- افزایش فشار‌های عامل روابط آمریکا ـ مصر و رژیم صهیونیستی ـ مصر روی سیاست خارجی و مسائل داخلی مصر. آمریکا و رژیم صهیونیستی از مواضع اصولی اخوان‌المسلمین بویژه در قبال تحولات غزه و جنگ وحشیانه ارتش رژیم صهیونیستی علیه مردم بی‌گناه غزه بسیار ناراحت و نگران بوده و فشار واشنگتن و تل‌آویو رژیم قاهره را وادار به اتخاذ سیاست امنیتی علیه اخوان‌المسلمین و رهبران رادیکال آن کرد. به نظر آگاهان به مسائل مصر، انتخاب محمد بدیع ممکن است به روند جانشینی جمال مبارک و موفقیت او جهت تصدی منصب ریاست‌جمهوری مصر کمک فراوانی کند. برخی از مخالفان اخوان‌المسلمین بر این عقیده هستند که انتخاب بدیع به عنوان مرشد هشتم یک نوع معامله و سازش میان مبارک و رهبران اخوان بوده و نتیجه آن رئیس‌جمهور شدن جمال مبارک و استمرار فعالیت اخوان‌المسلمین به عنوان یک جمعیت مذهبی، فرهنگی، تبلیغی و اسلامی خواهد بود. انتخاب محمد بدیع مرشد هشتم اخوان
ثبات يا تغيير؟
طه صابریان
این روز‌ها رسانه‌های گروهی در سطوح مختلف تحولات اخوان‌المسلمین مصر پس از انتخابات دفتر ارشاد (کمیته سیاسی اخوان‌المسلمین) و برگزیده شدن محمد بدیع به عنوان هشتمین مرشد عام آن را رصد می‌کنند. تحلیلگران مسائل مصر و جریانات اسلامی و همچنین آگاهان به قضایای جمعیت اخوان‌المسلمین (قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین سازمان و همچنین تشکیلات اسلامی جهان عرب و اسلام) پیرامون روند تحولات این سازمان و آینده اخوان‌المسلمین تجزیه و تحلیل کرده و تفسیر‌ها و سناریو‌های گوناگون مطرح می‌کنند. دکتر محمد بدیع عبدالمجید سامی که از سال 1993 عضو دفتر ارشاد (بالاترین نهاد رهبری اخوان‌المسلمین است) بوده، در 7 اوت 1943 در استان غریبه مصر به دنیا آمد. وی فارغ‌التحصیل دانشکده دامپزشکی دانشگاه قاهره (1965) است و مدرک دکترای خود را در 1979 از دانشگاه زقازیق دریافت کرد. او از سال 1965 تاکنون سابقه تدریس و پژوهش در علوم دامپزشکی دارد و صاحب مقالات پژوهشی در این رشته است و به‌خاطر عضویت در جمعیت اخوان‌المسلمین بار‌ها و بار‌ها مورد بازداشت و تعقیب و اذیت و آزار رژیم مصر قرار گرفته است. سامی به‌خاطر این پیگرد‌های امنیتی به کشور یمن رفته و در رشته دامپزشکی مراکز علمی آن کشور خدمت کرده و تأسیس مرکز پژوهشی دامپزشکی یمن یکی از اقدامات علمی وی بوده است. از لحاظ تشکیلاتی، آگاهان به مسائل اخوان‌المسلمین او را جزو جناح قطبی‌ها (نسبت به سید قطب از رهبران اخوان که توسط ناصر در 1966 به شهادت رسيد) که به جناح محافظه‌کار‌ها و اصولیون معروف است، قلمداد می‌کنند. انتخاب بدیع، مایه خوشحالی بسیاری از طیف‌های سلفی و کسانی که دین را از سیاست جدا می‌دانند، شده است. برخی از پژوهشگران اتفاقات و رخدادهای اخوان‌المسلمین مصر برگزیده شدن بدیع به عنوان مرشد هشتم اخوان را نتیجه فعل و انفعال‌های محیط درونی این گروه و تأثیرات محیط بیرونی بر آن بویژه عوامل خارجی (منطقه‌ای و فرامنطقه‌‌ای) که روی روند تحولات داخلی مصر به‌طور مستقیم و غیرمستقیم تأثیر گذارند، می‌دانند. پس از استعفای (بازنشسته شدن داوطلبانه یا اجباری) مهدی عاکف، مرشد هفتم اخوان و در دوران انتخابات دفتر ارشاد این جمعیت بسیاری از داده‌ها و اسرار نهفته این جمعیت که در سال 1928 توسط حسن البنا تأسیس شده، فاش شد و اختلافات میان جناح‌های این گروه برملا شد. تا قبل از این بسیاری از اخبار و ادبیات گروه‌های اسلامی جمعیت اخوان‌المسلمین را یک تشکیلات منسجم و بدون جناح و طیف قلمداد می‌کردند ولی طی ماه‌های اخیر اظهارات رهبران این گروه، نشان از کشمکش داخلی این گروه داشته است. بسیاری از پژوهشگران مسائل جهان اسلام، تحولات اخیر درون اخوان‌المسلمین را ناشی از فشار‌ها و تأثیرات زیر می‌دانند:
1- تحریم‌ها، پیگرد‌های امنیتی و قضایی، زندانی و بازداشت کردن و محدودیت‌های شغلی و مالی و سیاست سرکوب رژیم مصر از دوران ناصر (1970-1952) تا دوران مبارک (2010ـ1982). این سیاست روی فعالیت داخل و خارج اخوان تأثیر منفی داشته است.
2- افزایش نفوذ و قدرت سلفی‌ها از دوران سادات (1982-1970): تا قبل از سادات، سلفی‌های مصر با طیف‌های مختلف آن جایگاه ویژه و ممتازی نداشته ولی با افزایش نفوذ عربستان‌سعودی در مصر و کمک‌های آن، سلفی‌های مصر رشد کردند. دلار‌های نفتی جمعیت‌ها و سازمان‌های وهابی و سلفی عربستان‌سعودی و منطقه خلیج‌فارس عامل مهمی در افزایش گستره و جریان سلفی مصر داشته است.
3- افزایش فشار‌های عامل روابط آمریکا ـ مصر و رژیم صهیونیستی ـ مصر روی سیاست خارجی و مسائل داخلی مصر. آمریکا و رژیم صهیونیستی از مواضع اصولی اخوان‌المسلمین بویژه در قبال تحولات غزه و جنگ وحشیانه ارتش رژیم صهیونیستی علیه مردم بی‌گناه غزه بسیار ناراحت و نگران بوده و فشار واشنگتن و تل‌آویو رژیم قاهره را وادار به اتخاذ سیاست امنیتی علیه اخوان‌المسلمین و رهبران رادیکال آن کرد. به نظر آگاهان به مسائل مصر، انتخاب محمد بدیع ممکن است به روند جانشینی جمال مبارک و موفقیت او جهت تصدی منصب ریاست‌جمهوری مصر کمک فراوانی کند. برخی از مخالفان اخوان‌المسلمین بر این عقیده هستند که انتخاب بدیع به عنوان مرشد هشتم یک نوع معامله و سازش میان مبارک و رهبران اخوان بوده و نتیجه آن رئیس‌جمهور شدن جمال مبارک و استمرار فعالیت اخوان‌المسلمین به عنوان یک جمعیت مذهبی، فرهنگی، تبلیغی و اسلامی خواهد بود. ارسال نظر
پربیننده