سیامک احمدی
... پسربچه‌ای وارد می‌شود و در سکوت، کنج کوپه‌ای از قطار می‌ایستد و به بقیه زل می‌زند. زن‌ها تصور می‌کنند او لال است و دلشان به حال او می‌سوزد حتی یکی از آنها می‌خواهد به او کمک کند، اما حقیقت آن است که پسربچه برای بردن شیئی که در کوپه جا مانده، وارد شده و نه‌تنها لال و بی‌دست‌وپا نیست بلکه بسیار هم زرنگ، باهوش و زیرک است. سیروس الوند پس از سال‌ها فعالیت در سینما، مدتی است که با ساخته‌های تلویزیونی در این رسانه خود را می‌آزماید، البته هیچ‌کدام از این ساخته‌ها موفقیتی درخور نام این فیلمساز به دست نیاوردند. الوند پس از ساخت تله‌فیلم «مرد» سریال «خسته‌دلان» را با حضور تعداد زیادی از بازیگران سینما و تلویزیون به پایان رساند که هم‌اکنون در حال پخش است. اتفاقات خسته‌دلان در قطار در حال حرکتی می‌گذرد که در هر قسمت از آن، یک داستان با حضور بازیگران میهمان برای بیننده بازگو می‌شود، اگرچه چند بازیگر ثابت در تمام قسمت‌ها‌ی خسته‌دلان، حضوری مستمر دارند. این سریال از نظر نوع اجرا و لوکیشن تا اندازه‌ای نوآورانه به نظر می‌رسد. به هر حال، فیلمبرداری سریالی طولانی در یک لوکیشن آن هم قطاری معمولی، کار دشوار و چالش‌برانگیزی است. دکور قطار کمی بزرگ‌تر از اندازه واقعی ساخته شده و فضاهای داخلی پهن‌تر و جادارتر هستند تا حرکت عوامل فنی و بازیگران راحت‌تر انجام شود. تصاویری که از پشت پنجره‌های قطار دیده می‌شود با فناوری رایانه‌ای به تصاویر اصلی اضافه شده‌اند تا حس حرکت قطار را منتقل کنند. با همه این تمهیدات، خسته‌دلان از لحاظ کارگردانی و اجرا پروژه سختی بوده است. خود این تفاوت که ماجراهای داستان به جای آنکه مانند اغلب سریال‌ها در فضای بسته آپارتمانی اتفاق بیفتد در یک قطار در حال حرکت روی می‌دهد، باعث ایجاد تنوع می‌شود. این مجموعه از لحاظ چشم‌اندازهای بصری و نوع قاب‌بندی بسیار غنی است و طیف متنوعی از تصاویر متحرک را در پس‌زمینه داستان پیش چشم بیننده ردیف می‌کند البته فناوری به کار رفته در طراحی، انتخاب و کارگزاری تصاویری که از پنجره قطار دیده می‌شود، هنوز خام و غیرحرفه‌ای است اما در هر صورت گامی به جلو محسوب می‌شود. الوند در خسته‌دلان به عنوان داستانگو، روایت خود را با حرکات، دیالوگ‌ها و ریتم بیانی نه چندان پیچیده آمیخته است. اگرچه در برخی قسمت‌ها‌ی سریال، داستان‌ها تا حدی کشدار شده است و دیالوگ‌ها بر آن سنگینی می‌کند، اما نحوه ضرباهنگ و ریتم سریال سبب شده است بیننده بتواند با شخصیت‌ها‌ی این مجموعه همراه و همگام شود. خسته‌دلان اگرچه داستان مسافرانی است که سوار قطار می‌شوند و هر کدامشان سرنوشت متفاوتی دارند، اما به سبب پرداخت مناسب روایت و شخصیت‌پردازی ساختارمند، احساس بیننده با داستان زندگی و سرنوشت آنها پیوند می‌خورد. تجربه نشان داده است که مخاطب سینما و تلویزیون از آثاری با ساختار اپیزودیک چندان استقبال نمی‌کند چون داستان به صورت زنجیره‌ای روایت نمی‌شود تا بیننده پیگیر ماجراهای هر قسمت از آن باشد اما سیروس الوند، با بهره گیری از عواملی چون داستان جذاب، بیان مشکلات و دغدغه‌ها‌ی ملموس اجتماعی، پردازش صحیح شخصیت‌ها و ایجاد حس همذات پنداری، تا حد زیادی مخاطب را با خود همراه می‌سازد. در راستای جذابیت و جلب مخاطب مهم‌ترین خطری که چنین سریالی را تهدید می‌کند این است که چشم مخاطب از دیدن فضاهای بسته و داخلی خسته شود و لوکیشن محدود قطار حالتی کسالت‌بار ایجاد کند. کارگردان خسته‌دلان کوشیده با تنوع بخشیدن به حرکت‌های دوربین و انتخاب کادرهای متفاوت در فیلمبرداری، این ریسک را به حداقل برساند. شاید در محیط بسته یک واگن یا راهروی باریک نتوان از عناصری مانند رنگ، اشیا و نورهای مختلف برای تصویرسازی استفاده کرد ولی الوند با همان امکانات محدودی که در اختیار داشته، تصاویر را با تغییر زوایای دوربین و نورپردازی به نحوی پردازش کرده که یکنواخت و تکراری به نظر نرسند. سیروس الوند در مجموعه خسته‌دلان از انسان‌ها‌ی جامعه امروز می‌گوید؛ آدم‌ها‌یی با تمام دغدغه‌ها و آرزوهایشان، با تمام حسرت‌ها و دلخوشی‌ها‌یشان و با تمام بیم و شادی‌ها‌یشان. قطار خسته‌دلان بیننده را با مسافرانی همسفر می‌کند که هر کدام در سر و دلشان گذشته و حالی دارند که آن را با تمام تلخی و شیرینی‌ها‌یش برای دیگران روایت می‌کنند تا شاید در این سفر همراهی بیابند. خسته‌دلان سریال پربازیگری است اما در نقش‌های حاشیه‌ای عموما از بازیگران کم‌تجربه و دم‌دستی استفاده شده است. بازیگران نقش‌های فرعی احتمالا از میان علاقه‌مندان بازیگری یا بازیگران تئاترهای آماتور انتخاب شده‌اند، چون با اغراق و بیان نمایشی بازی می‌کنند و حس طبیعی صحنه را به هم می‌زنند. اسکلت فیلمنامه خسته‌دلان طوری طراحی شده که در هر اپیزود نقاط فرود و فراز مشخصی تدارک دیده شود و مسیر دراماتیک با عبور از چند بزنگاه داستانی و گشودن یکی، دو گره معمایی به سمت نقطه اوج حرکت کند. عامل پیش‌برنده درام، اتفاقات داستان است یا دیالوگ‌ها. آنچه باید گفت این است که دیالوگ‌ها اغلب تصنعی و تئاتری هستند. این نوع دیالوگ‌نویسی از مشخصه‌های کار فیلمسازانی چون الوند و کیمیایی است اما شاید در سینما به این اندازه توی ذوق نزند. دیالوگ‌هایی که آهنگین و طولانی هستند و ریتمی پیچیده دارند، برای یک سریال تلویزیونی که به خاطر طیف گسترده و متنوع مخاطبانش باید ساده و قابل فهم باشد، قدری ثقیل به نظر می‌رسد.
نگاهی به مجموعه «خسته دلان»
مسافران قطار زندگی
سیامک احمدی
... پسربچه‌ای وارد می‌شود و در سکوت، کنج کوپه‌ای از قطار می‌ایستد و به بقیه زل می‌زند. زن‌ها تصور می‌کنند او لال است و دلشان به حال او می‌سوزد حتی یکی از آنها می‌خواهد به او کمک کند، اما حقیقت آن است که پسربچه برای بردن شیئی که در کوپه جا مانده، وارد شده و نه‌تنها لال و بی‌دست‌وپا نیست بلکه بسیار هم زرنگ، باهوش و زیرک است. سیروس الوند پس از سال‌ها فعالیت در سینما، مدتی است که با ساخته‌های تلویزیونی در این رسانه خود را می‌آزماید، البته هیچ‌کدام از این ساخته‌ها موفقیتی درخور نام این فیلمساز به دست نیاوردند. الوند پس از ساخت تله‌فیلم «مرد» سریال «خسته‌دلان» را با حضور تعداد زیادی از بازیگران سینما و تلویزیون به پایان رساند که هم‌اکنون در حال پخش است. اتفاقات خسته‌دلان در قطار در حال حرکتی می‌گذرد که در هر قسمت از آن، یک داستان با حضور بازیگران میهمان برای بیننده بازگو می‌شود، اگرچه چند بازیگر ثابت در تمام قسمت‌ها‌ی خسته‌دلان، حضوری مستمر دارند. این سریال از نظر نوع اجرا و لوکیشن تا اندازه‌ای نوآورانه به نظر می‌رسد. به هر حال، فیلمبرداری سریالی طولانی در یک لوکیشن آن هم قطاری معمولی، کار دشوار و چالش‌برانگیزی است. دکور قطار کمی بزرگ‌تر از اندازه واقعی ساخته شده و فضاهای داخلی پهن‌تر و جادارتر هستند تا حرکت عوامل فنی و بازیگران راحت‌تر انجام شود. تصاویری که از پشت پنجره‌های قطار دیده می‌شود با فناوری رایانه‌ای به تصاویر اصلی اضافه شده‌اند تا حس حرکت قطار را منتقل کنند. با همه این تمهیدات، خسته‌دلان از لحاظ کارگردانی و اجرا پروژه سختی بوده است. خود این تفاوت که ماجراهای داستان به جای آنکه مانند اغلب سریال‌ها در فضای بسته آپارتمانی اتفاق بیفتد در یک قطار در حال حرکت روی می‌دهد، باعث ایجاد تنوع می‌شود. این مجموعه از لحاظ چشم‌اندازهای بصری و نوع قاب‌بندی بسیار غنی است و طیف متنوعی از تصاویر متحرک را در پس‌زمینه داستان پیش چشم بیننده ردیف می‌کند البته فناوری به کار رفته در طراحی، انتخاب و کارگزاری تصاویری که از پنجره قطار دیده می‌شود، هنوز خام و غیرحرفه‌ای است اما در هر صورت گامی به جلو محسوب می‌شود. الوند در خسته‌دلان به عنوان داستانگو، روایت خود را با حرکات، دیالوگ‌ها و ریتم بیانی نه چندان پیچیده آمیخته است. اگرچه در برخی قسمت‌ها‌ی سریال، داستان‌ها تا حدی کشدار شده است و دیالوگ‌ها بر آن سنگینی می‌کند، اما نحوه ضرباهنگ و ریتم سریال سبب شده است بیننده بتواند با شخصیت‌ها‌ی این مجموعه همراه و همگام شود. خسته‌دلان اگرچه داستان مسافرانی است که سوار قطار می‌شوند و هر کدامشان سرنوشت متفاوتی دارند، اما به سبب پرداخت مناسب روایت و شخصیت‌پردازی ساختارمند، احساس بیننده با داستان زندگی و سرنوشت آنها پیوند می‌خورد. تجربه نشان داده است که مخاطب سینما و تلویزیون از آثاری با ساختار اپیزودیک چندان استقبال نمی‌کند چون داستان به صورت زنجیره‌ای روایت نمی‌شود تا بیننده پیگیر ماجراهای هر قسمت از آن باشد اما سیروس الوند، با بهره گیری از عواملی چون داستان جذاب، بیان مشکلات و دغدغه‌ها‌ی ملموس اجتماعی، پردازش صحیح شخصیت‌ها و ایجاد حس همذات پنداری، تا حد زیادی مخاطب را با خود همراه می‌سازد. در راستای جذابیت و جلب مخاطب مهم‌ترین خطری که چنین سریالی را تهدید می‌کند این است که چشم مخاطب از دیدن فضاهای بسته و داخلی خسته شود و لوکیشن محدود قطار حالتی کسالت‌بار ایجاد کند. کارگردان خسته‌دلان کوشیده با تنوع بخشیدن به حرکت‌های دوربین و انتخاب کادرهای متفاوت در فیلمبرداری، این ریسک را به حداقل برساند. شاید در محیط بسته یک واگن یا راهروی باریک نتوان از عناصری مانند رنگ، اشیا و نورهای مختلف برای تصویرسازی استفاده کرد ولی الوند با همان امکانات محدودی که در اختیار داشته، تصاویر را با تغییر زوایای دوربین و نورپردازی به نحوی پردازش کرده که یکنواخت و تکراری به نظر نرسند. سیروس الوند در مجموعه خسته‌دلان از انسان‌ها‌ی جامعه امروز می‌گوید؛ آدم‌ها‌یی با تمام دغدغه‌ها و آرزوهایشان، با تمام حسرت‌ها و دلخوشی‌ها‌یشان و با تمام بیم و شادی‌ها‌یشان. قطار خسته‌دلان بیننده را با مسافرانی همسفر می‌کند که هر کدام در سر و دلشان گذشته و حالی دارند که آن را با تمام تلخی و شیرینی‌ها‌یش برای دیگران روایت می‌کنند تا شاید در این سفر همراهی بیابند. خسته‌دلان سریال پربازیگری است اما در نقش‌های حاشیه‌ای عموما از بازیگران کم‌تجربه و دم‌دستی استفاده شده است. بازیگران نقش‌های فرعی احتمالا از میان علاقه‌مندان بازیگری یا بازیگران تئاترهای آماتور انتخاب شده‌اند، چون با اغراق و بیان نمایشی بازی می‌کنند و حس طبیعی صحنه را به هم می‌زنند. اسکلت فیلمنامه خسته‌دلان طوری طراحی شده که در هر اپیزود نقاط فرود و فراز مشخصی تدارک دیده شود و مسیر دراماتیک با عبور از چند بزنگاه داستانی و گشودن یکی، دو گره معمایی به سمت نقطه اوج حرکت کند. عامل پیش‌برنده درام، اتفاقات داستان است یا دیالوگ‌ها. آنچه باید گفت این است که دیالوگ‌ها اغلب تصنعی و تئاتری هستند. این نوع دیالوگ‌نویسی از مشخصه‌های کار فیلمسازانی چون الوند و کیمیایی است اما شاید در سینما به این اندازه توی ذوق نزند. دیالوگ‌هایی که آهنگین و طولانی هستند و ریتمی پیچیده دارند، برای یک سریال تلویزیونی که به خاطر طیف گسترده و متنوع مخاطبانش باید ساده و قابل فهم باشد، قدری ثقیل به نظر می‌رسد.
ارسال نظر
پربیننده