شرم‌آور است، شرم‌آور!

محمدسیدعلی: یکی از فیلم‌های بخش رقابت بین‌الملل جشنواره فیلم فجر، فیلمی از فیلیپ لیوره، پیرامون یک پسر 17 ساله (به نام بلال) است که برای رسیدن به‌عشق خود باید از فرانسه و باشنا کردن از یک کانال آب، خود را به انگلستان برساند. فیلم «خوش آمدید» که موضوع مهاجرت غیرقانونی را مطرح می‌کند تاکنون مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. متن زیر مصاحبه‌ای است با فیلیپ لیوره کارگردان آن. هنگام دیدن فیلم شما به نظر می‌رسید که ما می‌توانیم اوضاع را در کاله (منطقه مخصوص توقف مهاجرانی که بیشتر قصد وارد شدن به بریتانیا را دارند) بهبود ببخشیم و برای این کار تنها کافی‌ است به صورتی شایسته عمل کنیم، اما این احساس نیز دست می‌دهد که دنیا بی‌معناست و کارهای کوچک ما که ریشه در مهربانی دارد، پایمال می‌‌شود. این برداشت‌ تا چه حد مدنظر شما بوده است؟ این نظم دنیاست که بی‌معناست. دنیا تحت حاکمیت ضوابط و قوانینی است که توسط قانونگذارانی وضع شده ‌است که هرگز شرایط فردی یا انسانی را در نظر نمی‌گیرند. هیچ‌کس درباره آن جوانی که می‌خواهد به انگلستان برود تا از جنگ بگریزد حرف نمی‌زند. ما فقط درباره مهاجرت مردم حرف می‌زنیم. بین آنچه که ما در تعاریف رسمی، «مهاجرت» می‌نامیم و آنچه که یک پسر 17 ساله در حال گریز از منطقه جنگی می‌نامد، تفاوت وجود دارد. در تعریف اول فاکتور انسانی در نظر گرفته نمی‌شود. ما وزیرانی را داریم که مرتب می‌گویند: «نه، نه، اینها وجود ندارند.» ولی البته که دارند و نحوه برخورد ما با این بچه‌ها شرم‌آور است، شرم‌آور! شما پیش‌تر و هنگام آماده شدن برای تولید فیلم، خود شاهد این مسائل بودید؟ درباره چیزهایی که من دیده‌ام باید بگویم که مجبور بودم به نوعی مخفیانه عمل کنم چون پلیس بشدت مشکوک شده بود. نمی‌توانستم بگذارم آنها مرا ببینند، اما مشخص شد تمام گزارش‌هایی که ما در تلویزیون می‌بینیم ایراد دارند چون وقتی یک دوربین تلویزیونی در کار باشد همه چیز مودبانه پیش می‌رود، اما وقتی دوربین وجود ندارد چیزی که اتفاق می‌افتد آنقدرها هم مودبانه نیست. ما اجازه نداریم بگذاریم این وضع ادامه پیدا کند. در رسانه‌های فرانسوی چیزهایی در این‌باره به گوش می‌رسد اما نه خیلی... کاری که ما در فرانسه در حال انجام آن هستیم، این است که جلوی لوله را مسدود کنیم بدون آنکه محل نشتی را تعمیر کنیم. منظورم این است که اگر 10 سال پیش، وقتی تمام مهاجران جوانی که قدم به‌ شمال فرانسه می‌گذاشتند، از کوزوو آمده بودند. البته دیگر در میان آنها کوزوویی وجود ندارد. می‌دانید امروز آن کزوویی‌ها کجا هستند؟ آنها به کوزوو بازگشتند، چون بالاخره در آنجا صلح برقرار شد. آنجا کشور آنهاست، فرهنگ آنهاست، خانواده و ریشه‌های آنهاست. آنها به خانه بازگشتند و همه چیز مرتب است. روزی که دیگر رژیم طالبان در افغانستان نباشد، افغان‌ها هم به خانه‌هایشان بازمی‌گردند و مشکل بر طرف می‌شود. شما باید مشکل را از ریشه حل کنید. افغانستان و دارفور را آرام کنید و این همان چیزی است که باید انجام شود. اما جامعه جهانی، مضحک است. تا وقتی که ما نتوانیم این منطقه‌های جنگی را آرام کنیم مهاجرت غيرقانونی و فاجعه فرار انسانی وجود خواهد داشت و مردم زندگی خود را به خطر خواهند انداخت. در اینجا ما نمی‌دانیم با همه آنها چکار کنیم. حداقل کاری که می‌توانیم بکنیم این است که از این سیل انسانی به‌صورت شایسته استقبال کنیم. البته مردم می‌توانند بگویند که «ما که نمی‌توانیم تمام مصیبت‌های دنیا را به دوش بکشیم». بسیار خوب، قبول. ما در مقایسه با آن کشورهای بشدت فقیر در یک کشور بشدت ثروتمند زندگی می‌کنیم. حداقل می‌توانیم این مردم را در پناهگاه‌هایی اسکان دهیم و برای زمستانشان رختخواب درنظر بگیریم تا اینکه آنها را رها کنیم تا مثل حیوانات در گل‌ولای زندگی کنند. شما داستان فیلم خود را در همین مکان پیدا کردید. به‌نوعی، فیلم برعکس تولید شده، چون نیازی نبود که شما دنبال لوکیشن فیلمبرداری بگردید، لوکیشن داستان را شکل داده است. بله، من داستان را در اطراف واقعیات شکل دادم. حتی من واقعا این پسر که می‌خواست دختر مورد علاقه‌اش را در انگلستان پیدا کند، دیدم. من پسر 17 ساله‌ای را دیدم که بعدها برای ملحق شدن به دوست خود به انگلستان رفت. او الهام‌بخش بلال (قهرمان داستان) بود و بعد، داوطلبانی که در آنجا کار می‌کردند به من گفتند که مهاجران بی‌شماری وجود دارند که سعی می‌کنند با شنا از کانال بگذرند. چه اتفاقی برای بیشتر آنها می‌افتد؟ بیشتر آنها را جریان آب به سواحل فرانسه باز می‌گرداند و در حالت ناتوانی مفرط، اما زنده آنها را پیدا می‌کنند. ولي داوطلبان به من درباره مردی گفتند که یک روز برای امتحان کردن این قضیه رفت و دیگر هیچکس خبری از او نشنید و چون تلفن هم نزد که بگوید موفق شده ‌است، مردم بدترین احتمال را برای او دادند. من چیزی را که واقعیت نداشت وارد فیلم نکرده‌ام و این بدترین قسمت آن است. آرزو می‌کردم که این داستان برآمده از تخیل بود، اما همه‌اش واقعیت دارد؛ اینکه مردم مجبورند تا از دریا با شنا بگذرند یا سفر خود را با پریدن از قایق به پایان برسانند؛ هر روز و مدت زیادی است که این اتفاق می‌افتد.