رئوف پیشدار* : سخنان رئیس‌جمهوری درباره گردش نخبنگان و تاکید او بر توجه به شایسته‌سالاری در دولتش را بارها و بارها خواندم. او این سخنان را در جمع دانشگاهیان در روز سه‌شنبه پانزدهم بهمن‌ماه ایراد کرد. آقای روحانی در صحبت‌هایش به مسائل دیگری هم اشاره داشت که از جمله از دانشگاهیان برای ورود آنها و کمک به دولت و ارائه نظر، دعوت کرد. من این دعوت را به فال نیک می‌گیرم اما این حق را برای خودم به عنوان یک معلم دانشگاه قائل هستم که از ایشان بپرسم: آقای رئیس‌جمهوری به موضوع شایسته‌سالاری با آن همه تاکیدی که در سخنرانی‌تان داشتید،خودتان تا چه حد در دولت خویش توجه کرده‌اید؟ و به آن وفادار خواهید ماند؟
آقای رئیس‌جمهوری! اگر به ترکیب کابینه و سن و سال وزرای خودتان بنگرید، اجازه خواهید داد تا همین ابتدا با نهایت احترام به همه وزرای‌تان عرض کنم که این کابینه کپی چند کابینه‌ای است که در سال‌هایی اداره این مملکت را برعهده داشتند که اقتضائات خودش را داشت. مسائل امروز متفاوت است، راهکارهای تازه می‌خواهد به علاوه دانش جدید! در کنار انرژی و فرصت! آقای رئیس‌جمهوری! آنطور که رزومه وزرای شما نشان می‌دهد اغلب آنها سن بازنشستگی را نیز پشت‌سر گذاشته‌اند. چه تعداد از آنها در همه سال‌هایی که مدیر(!) بودند و آن سال‌ها نیز کم نبود، جانشین‌هایی برای خود تربیت کرده‌اند یا حتی حالا هم می‌کنند تا در دوره بازنشستگی اجباری! جای آنها را بگیرند و امور مملکت به سامان برسد؟ حتما شما برای مدیران ارشد خودتان در دولت و انتخاب‌شان دلایلی دارید، برای مدیران میانی و حتی پایین‌دستی در سطح ادارات کوچک چه؟ آقای رئیس‌جمهوری آیا مایل هستید آدرس یک اداره سطح پایین را به شما بدهم تا ببینید چطور از 6 مدیر ارشد آن طبق چارت سازمانی، 4 تن آنان بازنشستگانی هستند که دوباره به خدمت دعوت شده‌اند،آن هم بعد از سال‌ها خروج از کار اداری و باز آنهم با کمترین و پایین‌ترین مدرک تحصیلی که امروز حتی با آن نیروی خدماتی هم استخدام نمی‌کنند! حال آنکه همین اداره کلی نیروی تحصیلکرده سطح بالا و بسیار هم با تجربه دارد! آقای رئیس‌جمهوری! من معلمی هستم که دانشجویانم شهادت می‌دهند هر جلسه کلاس دقایقی طولانی برای آنها درباره آینده و افق‌هایی که پیش روی آنها خواهد بود، صحبت می‌کنم با این امید که آنها را حتی برای همان یک جلسه هم که شده به درس خواندن و تلاش و مجاهدت علمی امیدوار کنم. آقای رئیس‌جمهوری! دانشجوی من مانندخودم و هزاران مثل من، هر روز از میدان انقلاب می‌گذرد، او می‌بیند که چگونه آگهی‌های فراوان برای هر مدرکی که بخواهید قیمت می‌دهند! او می‌بیند مدیر دولتی شما بی‌آنکه اصلا کلاس برود و یا کار درسی بکند، در تهران دانشجوی دکترای فلان کشور با دانشگاه‌های دست چندم محسوب می‌شود و بدبختانه مدرک او هم در وزارت علوم تایید می‌شود. آیا اینها همان‌هایی نخواهند بود که وقتی دکترای! خود را بگیرند، بیشتر از آنچه الان حق(!) خود می‌دانند ادعای مدیریت کلان کشور را نداشته باشند؟ آقای رئیس‌جمهوری! اداره کشور براساس آزمون و خطا، آنهم توسط مدیرانی که داعیه نخبه‌گرایی و عمل‌گرایی دارند، بزرگ‌ترین آفتی است که این کشور نه فقط در دهه‌های اخیر که از صدها سال پیش، آن زمانی که شاه همیشه‌بیمار قاجار و امیرکش، اصطلاح قحط‌الرجال!! را بر دهان آورد، از آن رنج می‌برد و در تحلیل علت عدم توسعه‌یافتگی ایران، یکی از اساسی‌ترین و اصلی‌ترین علت‌ها دانسته می‌شود. این شیوه مدیریت و ادامه آن در عین حال نشان و گواهی روشن بر یک خلأ اساسی یعنی نبود نهادهای واقعی مدنی و رخنه «بحران توزیع» در تار و پود جامعه‌ای است که قرار است در مسیر «شکوفایی و نوآوری» قرار گیرد اما اساسی‌ترین زمینه و نیاز تحقق چنین امری، یعنی چرخش نخبگان، در آن وجود ندارد و مناصب در دایره‌ای بسته آنهم فقط به «خودی»ها، حتی بی‌سواد و بی‌تجربه! محدود می‌شود. در فهرست بزرگی از خسارت‌های ناشی از بی‌تدبیری و سوءمدیریت به موارد پرشماری برمی‌خوریم که هزینه‌های آن را نه شهروندان یک شهر که یک ملت پرداخته و می‌پردازد اما خبری، حرکتی یا برخوردی از بیش از 30(!!) نهاد، سازمان و ارگانی که درکشور نظارت و بازرسی وظیفه ذاتی آنهاست و از بیت‌المال تامین و پشتیبانی بودجه‌ای می‌شوند، نیست! و به چشم نمی‌خورد و کسی پیدا نمی‌شود خاطیان مدعی معصومیت! را سر جای خود بنشاند که با سوءمدیریت آنها بر سر اقتصاد کشور آن آمده است که امروز شما میراث‌دار آن هستید! و بارها نیز از آنها سخن گفته‌اید. آقای رئیس‌جمهوری! شما و حرف‌های‌تان را در نشست دانشگاهی‌ها باور و قبول دارم، لطفا قدم اول را در شایسته‌سالاری و حاکمیت آن از قوه مجریه شروع کنید. این فرصت را حداقل در سطوح پایین و میانی به جوانان بدهید، آنها را حمایت کنید و باتجربه‌ها را به نظاره کارهای‌شان بگمارید، مطمئن باشد اساسی‌ترین قدم را به این شکل برای آینده کشور برداشته‌اید.
*روزنامه‌نگار و استاد دانشگاه