زهرا عباسي: رضا برجی متولد 1343، جانباز جنگ تحمیلی از سال 1362 عکاسی را در لشکر 10 سیدالشهدا(ع) آغاز کرد و در اواخر سال 1365 وارد «روایت فتح» شد. بعد از پایان جنگ با سفر به افغانستان، جنگ‌های آذربایجان و ارمنستان، کشمیر، چچن، بوسنی، کوزوو، عراق، سومالی و... به عنوان یک خبرنگار جنگی شناخته شد. وی با حضور در 14 جنگ بزرگ دنیا در دهه‌های اخیر و ساخت مجموعه‌های مستند از این جنگ‌ها، رکورددار حضور در مناطق بحرانی جهان است و تاکنون بیش از 12 مجموعه تلویزیونی و 44 مستند بلند و کوتاه ساخته است.«سواحل اشک و زیتون»،«سال‌های گلوله و زنبق»، «مادران سربرنیتسا» و«لعل بدخشان» از جمله مستند‌های او در زمینه جنگ هستند. رضا برجی پیش از این نخستین تجربه خود را چنین توصیف کرده بود: «سال 1354 با خرید یک دوربین، عکاسی را شروع کردم اما برای نخستین‌بار به‌عنوان رزمنده داوطلب در 24 اسفند 59 از طریق ستاد جنگ‌های نامنظم شهید چمران به جبهه رفتم. مدتی آرپی‌جی‌زن بودم، سپس لودرچی شدم و … مدتی بعد با پیوستن به واحد تبلیغات لشکر 10 سیدالشهدا، عکاسی را به طور جدی دنبال کردم و...». او سال گذشته با نمایش فیلم مستند «سواحل اشک و زیتون» نشان فیروزه سینما «حقیقت» را به پاس 3 دهه تلاش و ممارست در عرصه سینمای جنگ دریافت کرده بود. به بهانه بزرگداشت او در جشنواره امسال با او به گفت‌وگو نشستیم.
لطفا «رضا برجی» را معرفی کنید.
در این مدتی که فعالیت می‌کنم، تا به حال پیش نیامده بود که بخواهم«رضا برجی» را تعریف کنم اما اگر قرار باشد به صورت خلاصه او را معرفی کنم باید بگویم رضا برجی مثل همه آدم‌های دیگر، عاشقی است که یکی او را کشف کرد؛ شهید آوینی. او بود که رضا برجی را کشف و وارد این وادی کرد. نمی‌دانم تا چه اندازه توانسته‌ام آنچه «آقا مرتضی» می‌خواست باشم، نمی‌دانم تا چه اندازه باید همسر، فرزند، پدر و دوست خوبی می‌بودم و توانسته‌ام باشم. هیچ‌کدام از اینها را نمی‌دانم اما آنچه می‌دانم و از ته‌دل می‌گویم این است که عاشق انسان‌ها هستم؛ عاشق همه مردم، عاشق تمام آدم‌هایی که در گوشه گوشه این دنیا زندگی می‌کنند.
این عشق از کجا آمده است؟
همان‌طور که می‌دانید من 14 جنگ را دیده‌ام و در برخی کشورها مانند افغانستان بیشتر حضور داشتم. 18 بار به این کشور سفر کردم. در افغانستان با صحنه‌های غریبی روبه‌رو شدم که در هیچ جای دیگر ندیده بودم و در همین کشور بود که یاد گرفتم چرا و چگونه باید انسان‌ها را دوست داشت و برای این دوست داشتن چه کارهایی باید انجام داد. در یکی از روستاهای افغانستان با بچه‌ای روبه‌رو شدم که فکر می‌کنم در همان شب ملاقات ما، فوت کرده بود. زمانی که من به روستایشان رفتم، مادر او شنیده بود که یک خارجی و به قول خودشان یک ژورنالیست آمده و به دنبال دارویی برای بهبود فرزندش سراغ من آمد. تنها چیزی که همراهم بود قرص‌های معمولی بود که برای سفر برداشته بودم. چند آسپیرین را در کمال ناامیدی به او دادم در حالی که فرزندش از سوءتغذیه شدید رنج می‌برد و مشخص بود که زنده نخواهد ماند. صحنه غریبی بود.
از این دست صحنه‌های غم‌انگیز در طول سفرهایم زیاد دیده‌ام؛ بچه‌هایی که اگر یک قرص معمولی، یک پزشک معمولی می‌داشتند زنده می‌ماندند و مادرانی که قابله ساده هم می‌توانست نجاتشان دهد. در آفریقا این مساله بیداد می‌کرد؛ صلیب سرخ روی پیشانی کودکانی که حتی در صورت رسیدگی هم زنده نمی‌ماندند، یک علامت«+» می‌گذاشت و چقدر هم زیاد بودند. در گوشه گوشه دنیا از این مسائل زیاد است و از جمله در جنگ خودمان؛ دوران دفاع مقدس. با دیدن چنین حوادثی امروز رضا برجی را جلوی چشم خود تصور می‌کنم؛ زمانی که در میدان حر به گریه افتاد. آن زمان 17-16 ساله بودم که وارد تهران شدم، کنار میدان حر یک کفش‌فروشی بود، نشستم روبه‌روی آن و گریه کردم. رهگذرها می‌پرسیدند «گم شده‌ای؟»، اما من نمی‌توانستم بگویم که مشکلم چیست. در جبهه چیزهایی دیده بودم که در تهران نبود، چرا؟
به بهانه تجلیل از مستندساز پیشکسوت جنگ
گاهی با صحنه‌هایی روبه‌رو می‌شوم که از خود می‌پرسم«چرا این شهر با چیزی که باید باشد، بیگانه است؟» گویی خبر ندارد که رزمندگان در جبهه با پوست و گوشت و استخوان خود چه کردند.
تکه تکه شدند برای اینکه پای یک عراقی به شهرشان باز نشود و آن وقت... در بوسنی با یک صرب 23 ساله مصاحبه کردم که در 6 ماه اول جنگ، سر یکصد نفر را بریده بود که نزدیک به 50 نفرشان زن بودند و پیش از بریدن سر، به آنها هتک حرمت کرده بود و آن زمان بود که فهمیدم رزمندگان ما در جبهه چه کار بزرگی کردند و جلوی دشمن را گرفتند تا همان بلا بر سرمان نیاید. اما متاسفانه امروز می‌بینيم که مردم با این مساله به چه اندازه بیگانه شده‌اند؛ با خونی که شهدا دادند. هستند کسانی که براحتی از کنار خون شهدا می‌گذرند و این بی‌حرمتی به رضا برجی که عزیزانش را در جبهه از دست داد، گران می‌آید.
رضا برجی امروز کجا ایستاده است؟
رضا برجی که الان می‌بینید، 14 جنگ دنیا را از نزدیک لمس کرده است، 2 هزار و چند روز در جنگ بوده، یعنی 2 هزار و چند روز صدای گلوله را شنیده و مرگ را در چند قدمی خود حس کرده است؛ چند ثانیه قبل و بعد، شاید نبودم. این رضا برجی جز خوشحالی مردم، وحدت و سربلندی کشور هیچ نمی‌خواهد، اینکه مردم در خیابان به هم لبخند بزنند، خون شهدا و سختی‌هایی که امام (ره) بر سر انقلاب اسلامی کشید، حفظ شود. یک روز «آقا مرتضی» گفت: «شاید در کوله‌ات ده‌ها موضوع باشد، هر وقت این کولهپشتی خالی شد، پرواز می‌کنی». نمی‌دانم چه زمان قرار است کولهپشتی من خالی شود تا پرواز کنم و اگر خدا بخواهد به کاروانی که 20 سال پیش به راه افتاد و من هم باید با آنها می‌رفتم، برسم.
دوستان و همراهان شما اعتقاد دارند رضا برجی با آثار خود زندگی می‌کند و اگر فعالیت‌اش را از او بگیریم، دیگر«رضا» نخواهد بود.
بله، همین‌طور است. من با آثارم و در کنار آنها با خانواده و دوستانم زندگی می‌کنم؛ زندگی من در همین خلاصه می‌شود. دوستان درست گفته‌اند، دغدغه من همین‌ها هستند و آنچه امام (ره) برایش خون دل خورد. دوست دارم تا آخرین لحظه پای آن بایستم و خواسته‌ای هم ندارم. آرزو دارم که سال‌های سال سایه رهبری بر سرمان باشد و مردم ایران با عزت زندگی کنند و با عزت بایستند. رضا برجی هم همین است.
برنامه‌هایی که برای آینده‌تان دارید، چیست؟
زمانی که با جوانان کار می‌کنم و شور آنها را می‌بینم، برایم لذتبخش است و همین مرا سر پا نگه داشته و می‌توانم باز هم به خود امیدوار باشم که دوباره کار کنم و دوباره کار کنم. دوست دارم آنچه را در طول این سال‌ها اندوخته‌ام به نسل جوان منتقل کنم و به دنبال آن هستم که این کار را عملی سازم. اندوخته‌هایم راحت به دست نیامده‌اند و فکر می‌کنم باید به نسل جوان منتقل شوند. در سفری دوربین عکاسی‌ام خراب بود و مجبور بودم برای هر فریم عکس، آن را روی ران پایم بکوبم تا شارژ شود، شب‌ها از درد پا خوابم نمی‌برد اما با این وجود 2 هزار فریم عکس از آن سفر دارم. حال دوست دارم دغدغه‌ای که سبب تحمل چنین سختی‌هایی می‌شد را به جوانان منتقل کنم.
و در پایان...
دست‌اندرکاران جشنواره لطف کرده‌اند که مرا انتخاب کرده‌اند. خود را لایق این پاسداشت نمی‌دانم. بزرگ‌ترهای زیادی هستند که باید از آنها تقدیر شود؛ از من درد کشیده‌ترها. به بهانه تجلیل از مستندساز پیشکسوت جنگ در جشنواره فیلم فجر
«برجی» عاشقی است که آوینی او را کشف کرد
زهرا عباسي: رضا برجی متولد 1343، جانباز جنگ تحمیلی از سال 1362 عکاسی را در لشکر 10 سیدالشهدا(ع) آغاز کرد و در اواخر سال 1365 وارد «روایت فتح» شد. بعد از پایان جنگ با سفر به افغانستان، جنگ‌های آذربایجان و ارمنستان، کشمیر، چچن، بوسنی، کوزوو، عراق، سومالی و... به عنوان یک خبرنگار جنگی شناخته شد. وی با حضور در 14 جنگ بزرگ دنیا در دهه‌های اخیر و ساخت مجموعه‌های مستند از این جنگ‌ها، رکورددار حضور در مناطق بحرانی جهان است و تاکنون بیش از 12 مجموعه تلویزیونی و 44 مستند بلند و کوتاه ساخته است.«سواحل اشک و زیتون»،«سال‌های گلوله و زنبق»، «مادران سربرنیتسا» و«لعل بدخشان» از جمله مستند‌های او در زمینه جنگ هستند. رضا برجی پیش از این نخستین تجربه خود را چنین توصیف کرده بود: «سال 1354 با خرید یک دوربین، عکاسی را شروع کردم اما برای نخستین‌بار به‌عنوان رزمنده داوطلب در 24 اسفند 59 از طریق ستاد جنگ‌های نامنظم شهید چمران به جبهه رفتم. مدتی آرپی‌جی‌زن بودم، سپس لودرچی شدم و … مدتی بعد با پیوستن به واحد تبلیغات لشکر 10 سیدالشهدا، عکاسی را به طور جدی دنبال کردم و...». او سال گذشته با نمایش فیلم مستند «سواحل اشک و زیتون» نشان فیروزه سینما «حقیقت» را به پاس 3 دهه تلاش و ممارست در عرصه سینمای جنگ دریافت کرده بود. به بهانه بزرگداشت او در جشنواره امسال با او به گفت‌وگو نشستیم.
لطفا «رضا برجی» را معرفی کنید.
در این مدتی که فعالیت می‌کنم، تا به حال پیش نیامده بود که بخواهم«رضا برجی» را تعریف کنم اما اگر قرار باشد به صورت خلاصه او را معرفی کنم باید بگویم رضا برجی مثل همه آدم‌های دیگر، عاشقی است که یکی او را کشف کرد؛ شهید آوینی. او بود که رضا برجی را کشف و وارد این وادی کرد. نمی‌دانم تا چه اندازه توانسته‌ام آنچه «آقا مرتضی» می‌خواست باشم، نمی‌دانم تا چه اندازه باید همسر، فرزند، پدر و دوست خوبی می‌بودم و توانسته‌ام باشم. هیچ‌کدام از اینها را نمی‌دانم اما آنچه می‌دانم و از ته‌دل می‌گویم این است که عاشق انسان‌ها هستم؛ عاشق همه مردم، عاشق تمام آدم‌هایی که در گوشه گوشه این دنیا زندگی می‌کنند.
این عشق از کجا آمده است؟
همان‌طور که می‌دانید من 14 جنگ را دیده‌ام و در برخی کشورها مانند افغانستان بیشتر حضور داشتم. 18 بار به این کشور سفر کردم. در افغانستان با صحنه‌های غریبی روبه‌رو شدم که در هیچ جای دیگر ندیده بودم و در همین کشور بود که یاد گرفتم چرا و چگونه باید انسان‌ها را دوست داشت و برای این دوست داشتن چه کارهایی باید انجام داد. در یکی از روستاهای افغانستان با بچه‌ای روبه‌رو شدم که فکر می‌کنم در همان شب ملاقات ما، فوت کرده بود. زمانی که من به روستایشان رفتم، مادر او شنیده بود که یک خارجی و به قول خودشان یک ژورنالیست آمده و به دنبال دارویی برای بهبود فرزندش سراغ من آمد. تنها چیزی که همراهم بود قرص‌های معمولی بود که برای سفر برداشته بودم. چند آسپیرین را در کمال ناامیدی به او دادم در حالی که فرزندش از سوءتغذیه شدید رنج می‌برد و مشخص بود که زنده نخواهد ماند. صحنه غریبی بود.
از این دست صحنه‌های غم‌انگیز در طول سفرهایم زیاد دیده‌ام؛ بچه‌هایی که اگر یک قرص معمولی، یک پزشک معمولی می‌داشتند زنده می‌ماندند و مادرانی که قابله ساده هم می‌توانست نجاتشان دهد. در آفریقا این مساله بیداد می‌کرد؛ صلیب سرخ روی پیشانی کودکانی که حتی در صورت رسیدگی هم زنده نمی‌ماندند، یک علامت«+» می‌گذاشت و چقدر هم زیاد بودند. در گوشه گوشه دنیا از این مسائل زیاد است و از جمله در جنگ خودمان؛ دوران دفاع مقدس. با دیدن چنین حوادثی امروز رضا برجی را جلوی چشم خود تصور می‌کنم؛ زمانی که در میدان حر به گریه افتاد. آن زمان 17-16 ساله بودم که وارد تهران شدم، کنار میدان حر یک کفش‌فروشی بود، نشستم روبه‌روی آن و گریه کردم. رهگذرها می‌پرسیدند «گم شده‌ای؟»، اما من نمی‌توانستم بگویم که مشکلم چیست. در جبهه چیزهایی دیده بودم که در تهران نبود، چرا؟
به بهانه تجلیل از مستندساز پیشکسوت جنگ
گاهی با صحنه‌هایی روبه‌رو می‌شوم که از خود می‌پرسم«چرا این شهر با چیزی که باید باشد، بیگانه است؟» گویی خبر ندارد که رزمندگان در جبهه با پوست و گوشت و استخوان خود چه کردند.
تکه تکه شدند برای اینکه پای یک عراقی به شهرشان باز نشود و آن وقت... در بوسنی با یک صرب 23 ساله مصاحبه کردم که در 6 ماه اول جنگ، سر یکصد نفر را بریده بود که نزدیک به 50 نفرشان زن بودند و پیش از بریدن سر، به آنها هتک حرمت کرده بود و آن زمان بود که فهمیدم رزمندگان ما در جبهه چه کار بزرگی کردند و جلوی دشمن را گرفتند تا همان بلا بر سرمان نیاید. اما متاسفانه امروز می‌بینيم که مردم با این مساله به چه اندازه بیگانه شده‌اند؛ با خونی که شهدا دادند. هستند کسانی که براحتی از کنار خون شهدا می‌گذرند و این بی‌حرمتی به رضا برجی که عزیزانش را در جبهه از دست داد، گران می‌آید.
رضا برجی امروز کجا ایستاده است؟
رضا برجی که الان می‌بینید، 14 جنگ دنیا را از نزدیک لمس کرده است، 2 هزار و چند روز در جنگ بوده، یعنی 2 هزار و چند روز صدای گلوله را شنیده و مرگ را در چند قدمی خود حس کرده است؛ چند ثانیه قبل و بعد، شاید نبودم. این رضا برجی جز خوشحالی مردم، وحدت و سربلندی کشور هیچ نمی‌خواهد، اینکه مردم در خیابان به هم لبخند بزنند، خون شهدا و سختی‌هایی که امام (ره) بر سر انقلاب اسلامی کشید، حفظ شود. یک روز «آقا مرتضی» گفت: «شاید در کوله‌ات ده‌ها موضوع باشد، هر وقت این کولهپشتی خالی شد، پرواز می‌کنی». نمی‌دانم چه زمان قرار است کولهپشتی من خالی شود تا پرواز کنم و اگر خدا بخواهد به کاروانی که 20 سال پیش به راه افتاد و من هم باید با آنها می‌رفتم، برسم.
دوستان و همراهان شما اعتقاد دارند رضا برجی با آثار خود زندگی می‌کند و اگر فعالیت‌اش را از او بگیریم، دیگر«رضا» نخواهد بود.
بله، همین‌طور است. من با آثارم و در کنار آنها با خانواده و دوستانم زندگی می‌کنم؛ زندگی من در همین خلاصه می‌شود. دوستان درست گفته‌اند، دغدغه من همین‌ها هستند و آنچه امام (ره) برایش خون دل خورد. دوست دارم تا آخرین لحظه پای آن بایستم و خواسته‌ای هم ندارم. آرزو دارم که سال‌های سال سایه رهبری بر سرمان باشد و مردم ایران با عزت زندگی کنند و با عزت بایستند. رضا برجی هم همین است.
برنامه‌هایی که برای آینده‌تان دارید، چیست؟
زمانی که با جوانان کار می‌کنم و شور آنها را می‌بینم، برایم لذتبخش است و همین مرا سر پا نگه داشته و می‌توانم باز هم به خود امیدوار باشم که دوباره کار کنم و دوباره کار کنم. دوست دارم آنچه را در طول این سال‌ها اندوخته‌ام به نسل جوان منتقل کنم و به دنبال آن هستم که این کار را عملی سازم. اندوخته‌هایم راحت به دست نیامده‌اند و فکر می‌کنم باید به نسل جوان منتقل شوند. در سفری دوربین عکاسی‌ام خراب بود و مجبور بودم برای هر فریم عکس، آن را روی ران پایم بکوبم تا شارژ شود، شب‌ها از درد پا خوابم نمی‌برد اما با این وجود 2 هزار فریم عکس از آن سفر دارم. حال دوست دارم دغدغه‌ای که سبب تحمل چنین سختی‌هایی می‌شد را به جوانان منتقل کنم.
و در پایان...
دست‌اندرکاران جشنواره لطف کرده‌اند که مرا انتخاب کرده‌اند. خود را لایق این پاسداشت نمی‌دانم. بزرگ‌ترهای زیادی هستند که باید از آنها تقدیر شود؛ از من درد کشیده‌ترها. ارسال نظر
پربیننده