۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۰۵
نگاهی به انتخابات ریاست‌جمهوری اوکراین

زمانی برای خداحافظی نارنجي‌ها

سیدبهزاد اخلاقی: اوکراین کشوری 46 میلیون نفری در شرق اروپاست که بعد از فروپاشی اتحاد شوروی همواره به عنوان پاشنه آشیل روسیه مطرح بوده است. اوکراینی‌ها از نظر فرهنگی به 2 گروه پیروان کلیسای ارتدکس روسی و کلیسای کاتولیک تقسیم می‌شوند که این مرزبندی فرهنگی جامعه اوکراینی را با چالش‌های خاصی بعد از فروپاشی اتحاد شوروی روبه‌رو ساخته است. پیوستگی‌های اقتصادی با روسیه و مجموعه کشورهای مشترک‌المنافع در طول تاریخ 12 ساله حکومت لئونید کوچما، منجر به کندی بیش از پیش برای پیوستن به نهاد‌های اروپایی در این کشور شد تا در سال 2003 میلادی حوادثی در اوکراین رخ داد که به موجب آن این کشور با دگرگونی قابل توجهی در پراکندگی قدرت و سهم‌خواهی گروه‌های جدید که بعضا از سوی مرزهای غربی حمایت‌های مالی و تبلیغاتی می‌شدند، مواجه شد. انتخابات 17 ژانویه در این کشور نشان داد انقلاب نارنجی و پروژه سیا و وزارت خارجه آمریکا درباره فضای پساشوروی با مشکلات راهبردی و ساختاری روبه‌رو است. آمریکایی‌ها بدون در نظر گرفتن وابستگی‌های اقتصادی و فرهنگی مردم اوکراین طرح تحولی را با استفاده از فساد اداری ناشی از دوران کوچما به اجرا درآوردند که از همان سال اول باوجود حمایت‌های اتحادیه اروپا به عنوان همپیمان کاخ سفید نتوانست دولت نارنجی ویکتور یوشچنکو را از خطر پشت کردن کرمیلن مصون نگه دارد. اروپاییان بعد از تغییر دولت در اوکراین و آغاز بحران انرژی به این حقیقت پی بردند که تا چه اندازه کرملین تحت رهبری پوتین می‌تواند خطرناک باشد و دندان‌های خرس روسی هنوز برنده است. بحران انرژی گوشه‌ای از مشکلاتی بود که روسیه برای اروپا در پی حمایت از سیاست‌های ضدروسی انقلابیون نارنجی ایجاد کرد. اوکراین دومین اقتصاد بزرگ شوروی را بعد از روسیه دارد که این مساله وابستگی‌های صنعتی و کشاورزی ویژه‌ای را میان صنایع روسی و اوکراینی ایجاد کرده است. کنسرسيوم‌های صنعتی و فنی فعال در اوکراین با سرمایه‌های روسی و استانداردهای شوروی فعالیت می‌کنند. اروپایی کردن این استاندارد‌های هزینه‌های گزافی را به دنبال دارد که به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها بحران ناشی از فرار سرمایه‌های روسیه را از اوکراین در نظر نگرفته بودند. بحران بیکاری و اعتصابات گسترده در شهرهای شرقی اوکراین که دارای جمعیتی روس‌تبار است مشکلات جدیدی بود که دولت یوشچنکو و تیموشنکو، بانوی نارنجی نتوانستند آن را حل کنند. زمانی که روس‌ها گاز را به روي اوکراین در سال 2009 بستند، یولیا تیموشچنکو راه خود را از ویکتور یوشچنکو، رئیس‌جمهور، جدا کرد. تیموشچنکو متوجه شد برای بقا در قدرت باید با روسیه روابط بهتری داشته باشد و این نکته‌ای بود که یوشچنکو آن را تا زمانی که نظرسنجی‌هایی برای انتخابات سال 2010 منتشر نشده بود، نفهمید. نتیجه انتخابات اوکراین 2 نفر را راهی دور دوم کرد؛ ویکتور یاناکوویچ، کارگر معدنی است که تحصیلات دانشگاهی ندارد و تنها سیاست را بر اساس تجربه فراگرفته است. او سال‌ها در کنار کوچما شاهد نوع حاکمیت او در قدرت بود. یاناکوویچ در انتخابات 17 ژانویه 37 درصد آرا را کسب کرد و به عنوان پیروز دور نخست خود را برای رقابتی سخت در روز 7 فوریه با یولیا تیموشکنو، بانوی نارنجی آماده می‌کند. تیموشنکو اکنون برای پیروزی تمام تخم‌مرغ‌های خود را در سبد سرگی تیگیپکو، رئیس سابق بانک مرکزی اوکراین گذاشته است. تیگیپکو فردی است که 13 درصد از آرا را از آن خود کرد و درست ساعتی بعد از اعلام نتایج در جمع خبرنگاران گفت وی با کسی وارد ائتلاف نمی‌شود. ستاد بلوک خانم تیموشنکو در این رابطه تلاش‌های ویژه‌ای برای متقاعد کردن تیگیپکو آغاز کرد و تا جایی پیش رفت که یولیا تیموشنکو وعده پست نخست‌وزیری را به تیگیپکو داد، اما وی از قبول آن سر باز زد تا مشکلات بر تیموشنکو حل نشده باقی بماند. دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری اوکراین تقابلی برای بازگشت روسیه به فضای سنتی‌اش و راندن آمریکایی‌ها به جبهه‌های خود در لهستان و جمهوری چک است. تیموشنکو می‌داند برای پیروزی نیازمند همکاری با روسیه است و اگر مسکو نظر مساعدی نسبت به حضور او در قدرت نداشته باشد وی از شانس اندکی برای باقی ماندن در عرصه سیاستگذاری اوکراین برخوردار خواهد بود، به همین جهت تیموشنکو حتی به صورت تلویحی اعلام کرده است اوکراین به عضویت ناتو درنخواهد آمد. این مساله خیال روس‌ها را که همواره نسبت به حضور ناتو در خارج نزدیک خود واهمه داشته‌اند، راحت می‌کند. مسکو نزدیکی اوکراین به اروپا را با حساسیت کمتری دنبال می‌کند و ناتو را به عنوان یک تهدید در مرزهای غربی خود می‌پندارد.اما پیروزی ویکتور یانوکوویچ، رهبر حزب مناطق اوکراین که به احتمال زیاد در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری فاتح خواهد بود، خبرهای بهتری را هم برای روسیه و هم برای اتحادیه اروپا به همراه خواهد داشت. اروپایی‌ها با حساسیت‌های فراوانی نسبت به بحث تامین سوخت از سوی روسیه سیاست‌های اوکراین را پیگیری می‌کنند و حضور یاناکوویچ می‌تواند امنیت انرژی انتقالی از سوی شرق را برای ساکنان اتحادیه اروپا به ارمغان آورد. روسیه تا اول دسامبر سال 2009، از طریق خط لوله گازی که از اوکراین عبور می‌کند 85 میلیارد مترمکعب به کشورهای اروپایی گاز صادر کرده است که این رقم در سال 2010 به 16 میلیارد مترمکعب خواهد رسید. با توجه به نقش و اهمیت اوکراین در ایجاد تعادل در روابط میان روسیه و اروپا به نظر می‌رسد یاناکوویچ بتواند بر تیموشنکو پیروز شود و آخرین بازمانده انقلاب نارنجی را به ویلایش در حومه کی‌یف بفرستد.
ارسال نظر
captcha