خروش دوباره سینمای آمریکای لاتین

محمد سیدعلی: فیلم «غول» از فیلم‌های مهم حاضر در جشنواره فیلم فجر امسال است. این فیلم نخستین ساخته بلند آدریان بنیز، کارگردان 35 ساله آرژانتینی است که پیش‌تر چند فیلم کوتاه را در کارنامه داشته است. فیلم از آغاز تا پایان جالب بود. تقریبا در طول فیلم هرگز نمی‌شنویم که قهرمان داستان صحبت کند و در پایان، گفت‌وگوی او با دختر نظافتچی را در ساحل می‌بینیم، اما صدای آنها را نمی‌شنویم در حالی که دوست داریم بدانیم آنها چه می‌گویند. چرا خواستید پایان فیلم این‌طور باشد؟ برای من فیلم در جایی‌که آنها به هم سلام می‌کنند، پایان می‌یابد. از آنجا به بعد فیلم جدیدی شروع می‌شود. یک فصل جدید، چون تا قبل از آن صحنه چیزی که اهمیت داشت علاقه کاراکترها نسبت به هم بود و ما شاهد یک فیلم احساسی بودیم اما از آنجا به بعد ما فیلمی را درباره یک مرد شاهد هستیم که سعی می‌کند به آن زن نزدیک شود و فیلم از نقطه نظر اوست. بنابراین می‌دانستم که ادامه دادن فیلم از آن قسمت به بعد یک ریسک خواهد بود. چرا بعد از اینکه قهرمان سلام می‌کند صفحه را سیاه نکردی و به فیلم پایان ندادی؟ اگر در آنجا فیلم را تمام می‌کردم، فیلم خیلی هنری و فستیوالی می‌شد. البته در آن صورت یک پایان کامل داشتم که البته ریسکی هم در آن نبود؛ یک فیلم هنری کامل و تمیز. اصلا به این فکر کردی که بگذاری ما هم گفت‌وگوی آنها را بشنویم؟ نه، هرگز. چون در آن صحنه اخلاق و ادبی را که باید در چنین شرایطی بین من و کاراکترها وجود می‌داشت، رعایت می‌کردم. وظیفه من فقط فیلمبرداری از آن صحنه بود و حرف‌هایی که آنها به هم می‌زدند به من ربطی نداشت و نباید در آن دخالت می‌کردم. شاید آنها فقط داشتند کمی باهم حرف می‌زدند! بودجه ساخت فیلم چقدر بود؟ 500 هزار دلار. نسبتا زیاد است. این مبلغ نسبت به فیلم‌های کوچک مستقلی که من با آن برخورد داشتم زیاد است، حتی در آمریکا. آیا بودجه بیشتر فیلم‌ها در كشور شما همین حدود است؟ خب، اگر تهیه‌کنندگان پول کافی نداشته باشند تا به همه افرادی که در فیلم سهیم هستند حقوق بدهند، فیلم را نخواهند ساخت. پس همه کسانی که در ساخت فیلم سهیم بودند، پول گرفتند؟ این عالی‌ است. این بخشی از وجدان یک فیلمساز است. شاید بتوان بدون اینکه به کسی پولی داد فیلم ساخت اما دشوار است. ما از آرژانتین و آلمان هم پول دریافت کردیم. غیرممکن است که فقط با پول اروگوئه فیلم ساخت. در آرژانتین راحت‌تر است اما در اروگوئه این طور نیست. هنرپیشه‌ها را چگونه انتخاب کردی؟ هنرپیشه نقش اول مرد را از کجا آوردی؟ وقتی می‌نوشتم، ایده یک مرد با اضافه وزن که عاشق یک دختر نظافتچی می‌شود در ذهنم بود. اما نمی‌دانستم با آن چکار باید بکنم. بنابراین از دوستم که بلند قامت و درشت هیکل است استفاده کردم. با هم تمرین می‌کردیم اما دوستم اصلا هنرپیشه خوبی نیست. در واقع خیلی هنرپیشه بدی ا‌ست! پس تصمیم به انتخاب هنرپیشه گرفتم. هنرپیشه‌ای هم که نقش به او رسید، نخستین فردی بود که برای مصاحبه آمد. با دیدن او انگار هوای تازه به من رسید. این فیلم اول او بود. او معلم دبستان است. چند وقت است فیلم می‌سازی؟ این نخستین فیلم من است. قبلا 2 فیلم کوتاه ساخته بودم. اما مساله این است که قبل از آنها این فیلمنامه را نوشته بودم. اما تهیه‌کننده‌ها به من گفتند که تو به مدرسه فیلمسازی نرفتی و آموزشی هم ندیدی. اگر اول یک فیلم کوتاه تو را تهیه‌ کنیم و فیلم خوبی از آب درآید، بعد می‌توانی سراغ فیلم بلند بروی. بعد هم من یک فیلم کوتاه ساختم و وقتی آنها آن را دیدند، گفتند: «بسیار خب! می‌توانی فیلم بلندت را شروع کنی». فکر می‌کنم چیزهایی مثل این بیشتر در محیط‌های فیلمسازی کوچک اتفاق می‌افتد. آنجا فقط 5/3 میلیون نفر زندگی می‌کنند. پس بله، گروهی کوچک از دوستانی که فیلم می‌سازند. حتی تهیه کننده هم یکی از دوستان من است. به نظر می‌رسد شاهد خروش دوباره سینمای آمریکای لاتین هستیم. آرژانتین و شیلی چند وقتی‌ است که فیلم‌های خوبی می‌سازند. مثل فیلم شیلیایی «خدمتکار» (نامزد جایزه گلدن گلاب بهترین فیلم خارجی سال 2009) که موضوع آلنده یا پینوشه یا هر چیز دیگری را که مشخصا سیاسی باشد، مطرح نمی‌کند. بله، این یک مشکل خیلی بزرگ برای سینمای آمریکای لاتین در دهه‌های 1980 و 1990 بود. در اسپانیا هم با جنگ داخلی که پیش آمد همینطور. یادم می‌آید که «فلیکس ویسکارت» کارگردان «در زیر ستاره‌ها» می‌گفت: «بله جنگ وحشتناک است و قطعا نیاز به توجه دارد اما وقتی بسیاری چیزهای دیگر نیز هستند که باید درباره آنها هم حرف زد مجبور نیستیم همیشه این‌کار را بکنیم» . وقتی بچه بودم شرایط خیلی سخت بود چون در دهه 80 و اوایل 90 دوران وحشتناکی در آرژانتین داشتم. فیلم‌های زیادی ساخته می‌شد؛ سیاسی و هنری اما عموما مزخرف، فقط فیلم‌های پرمدعا. من حتی از دیدن آنها هم وحشت داشتم. فقط شاید سالی یک فیلم می‌دیدم. همه آنها خیلی بد بودند. خدای من! فیلم‌های پرمدعایی که هیچ شعور فیلمسازی‌اي در آنها نبود. بعد موج جدیدی از فیلمسازی در آرژانتین شکل گرفت و حالا ما می‌توانیم ببینیم که در تمام آمریکای لاتین هم اتفاقی در حال روی دادن است.