چیستا یثربی
«عرض می‌شود که مطلبی قابل عرض ندارم...»
این آغاز یکی از نامه‌های روزنامه‌نگاران در دوران مشروطه است. همین یک سطر... و باقی کاغذ سپید است.اکنون روبه‌روی کاغذ سپید نشسته‌ام و صدها موضوع در این هفته شاهد بوده‌ام که نمی‌دانم کدامیک ارزش یادآوری داشته باشد، اما بین این همه اتفاق، 3 موضوع را نمی‌توانم فراموش کنم.
1ـ دکتر
در ساختمان روبه‌روی ما،زنی مدام دکتری را صدا می‌زند. روزهای اول فکر می‌کردم که به پزشک نیاز دارد و کمک می‌خواهد. بویژه اینکه خیلی وقت‌ها، لحن صدا کردنش، شبیه فریاد می‌شد اما بعدها فهمیدم که همسرش دکترای تاریخ یا علوم اجتماعی است و زن، مدام او را صدا می‌زند.نمی‌دانم در آن آپارتمان نقلی 2 اتاق‌خوابه، مرد کجای خانه است که هرگز صدای زن را نمی‌شنود و هرگز پاسخی به او نمی‌دهد. همیشه صبح و شب می‌شنوم که زن با صدای بلند شوهرش را ندا می‌دهد: دکتر! دکتر! و دکتر نمی‌دانم غرق تمرکز در چه کاری است که هرگز پاسخی از سمت او نیست و زن هم بعد از چند بار صدا کردن، دیگر ناامید می‌شود و گویی به خواب می‌رود یا از پنجره به بیرون خیره می‌شود. بارها نیمرخ زن را از پشت پنجره خانه‌شان دیده‌ام،ولی مرد را هرگز... کنجکاوی دیدن «دکتر» برای من آنقدر زیاد بود که کم‌کم من هم می‌خواستم یکی، دو بار همصدا با زن، این «دکتر خاموش» را صدا کنم و ببینم کیست و چرا پاسخ نمی‌دهد؟! پس به من حق دهید اگر صبح زود، ساعت 6، با صدای فریاد مردی از خواب بیدار شوم که نعره‌زنان زنی به نام «نسترن» را صدا می‌زند،تعجب می‌کنم. باید خودش باشد! صدا از واحد روبه‌رو است. حتماً دکتر است که خواب مانده یا صبحانه‌اش آماده نیست...، هرچه که هست،این بار او، همسرش «نسترن» را صدا می‌زند و از «نسترن» پاسخی نیست. سکوت نسترن به هر دلیل که باشد، مثل دیوارهای چرک راه‌پله، دلگیر و غمگین است. وقتی دکتر پاسخ نمی‌داد، برایمان عادی شده بود اما وقتی نسترن پاسخ نمی‌دهد، می‌ترسیم... او همیشه بود و آماده بود... پس پاسخ ندادنش حتماً معنای شومی دارد. آیا نسترن رفته است؟ آیا مریض است؟ آیا دکتر را ترک کرده یا مرده...؟ نه، دیگر نمی‌خواهم فکر کنم... زندگی مردم به من چه ربطی دارد، حتی اگر نویسنده باشم، مطلب قابل عرضی نیست... .
2ـ خانم!
قبلاً از 3 پنجره این خانه، آسمان پیدا بود و کمی هم کاج همسایه. حالا همه کوچه را کوبیده‌اند. هر روز یک خانه مثل خانه‌های شنی کودکان روی ساحل، فرو می‌ریزد و چند ماه بعد، اسکلت یک ساختمان بدقواره بلند قوزی جای آن سبز می‌شود که همان تکه کوچک سهم ما را هم از آسمان می‌گیرد. حالا هر پنجره را که بازکنی، آجرها و بلوک‌های سیمانی گویی از تو عکس‌های فوری می‌اندازند و مجبوری سریع پنجره را ببندی اما همین چند‌روز پیش بود که صدای فریادی از یکی از همین مجتمع‌های نیمه‌ساز بلند شد، کسی با فریاد می‌گفت: «خانم، خانم!» در ابتدا اعتنایی نکردم. مدتی بود که به سمفونی آواهای ناهنجار از این ساختمان‌های نیمه‌تمام کوچه‌مان عادت کرده بودم، پرده‌ها را مثل همیشه کیپ کشیده بودم و خیالم راحت بود که کسی داخل خانه را نمی‌بیند. اما صدا ادامه پیدا کرد «خانم، خانم!». عصر شد، دخترم از مدرسه که آمد، صدا هنوز قطع نشده بود و شب و روز بعد... با ترس و انزجار، سرم را از پشت پرده بیرون می‌آورم. ساختمان روبه‌رو با نایلون صورتی زشتی پوشیده شده و کارگران بدون کلاه ایمنی، مثل برگ‌های درخت خشکیده‌ای روی آن مشغول کارند، کسی به ساختمان‌ها توجه ندارد، تازه اگر هم داشته باشد، در ساختمان ما کلی خانم هست! اما نمی‌دانم چه کسی در کجای یکی از این ساختمان‌های نیمه‌کاره خانمی را صدا می‌زند که هرگز نمی‌آید و این خانم اینقدر وجودش ضروری و مهم است؟ صدای کار کارگران درست روی اعصاب ما است. میخواهم غذا بپزم «خانم!» میخواهم بنویسم «خانم!»، میخواهم تلفن بزنم «خانم!» حتی وقتی میهمان داریم. «خانم!» صبرم تمام می‌شود. به کوچه می‌روم. سرکارگر را پیدا می‌کنم و از این صدا شکایت می‌کنم. می‌گوید: «به شما چه خانم؟ آن خانم، صاحب جدید کل این مجتمع است. شما چرا به خودتان می‌گیرید؟!» آسمانمان را که گرفته‌اند، هیچ، سکوتمان را هم آلوده می‌کنند. پس این خانم کجای جهان است که هرگز جواب نمی‌دهد؟
3- تئاتر ما
تئاتر ما در بخش چشم‌انداز جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر روی صحنه می‌رود برای همین در جشنواره فجر همه تماشاگران ما همان دانشجویان یا تئاتری‌هایی هستند که همیشه بلیت به دست می‌آورند. اما من دلم می‌خواهد به محوطه باز تئاتر شهر بروم و خیلی‌ها را صدا کنم، آنهایی که هرگز برای دیدن نمایشی به ساختمان گرد چهارراه ولی‌عصر نمی‌آیند؛ پلیس نیروی انتظامی، زنان خانه‌دار که برای خرید آمده‌اند، رفتگرانی که محوطه تئاتر شهر را تمیز مي‌کنند. میخواهم «دکتر» را صدا کنم، «نسترن» خانم را، کارگرهای ساختمان‌های نیمه‌کاره شهر و حتی «خانم» را که آنقدر همیشه درگیر سفر خارج است که کسی او را نمی‌بیند! دلم می‌خواهد من هم مثل آن کارگران ساختمان، اسم خیلی‌ها را ببرم. آقایان سیاستمدار،
صاحب منصبان فرهنگی و محیط زیست، تجار و سرمایه‌گذاران، مادران تمام وقت و نیمه‌وقت، افراد سازمان‌های خیریه، تشکیلات دولتی و غیردولتی، کودکان مدرسه، معلم‌ها، نمایندگان مجلس، سردبیران روزنامه‌ها، مدیران دولتی و خصوصی و خلاصه همه آنهایی که شاید به نظرشان تئاتر برای جامعه چندان ضروری نباشد یا اصلا به این هنر علاقه‌ای نداشته باشند، دلم می‌خواهد من هم آنها را با نام صدا کنم و بگویم: «بس است که ما تئاتری‌ها فقط نمایش‌های همدیگر را ببینیم! من این نمایش را برای شما کار کردم. با عشق و پشتکار برای شما وقت گذاشتیم و تمرین کردیم، آقایان، خانم‌ها!... شما که هرگز نمی‌آیید، این بار بیایید...».نه من جرات می‌کنم فریاد بزنم، نه آنها می‌شنوند، به سالن تاریک بازمی‌گردم که پر از چهره‌های آشنای همیشگی است. صدای خیلی از ما هرگز به گوش آن کس که باید، نمی‌رسد! از دکتر گرفته تا نسترن و آن خانم و دست‌اندرکاران کلان فرهنگی. همه چیز خوب است. چه بگویم؟ مطلب قابل عرضی نیست! مطلب قابل عرضی نیست!
چیستا یثربی
«عرض می‌شود که مطلبی قابل عرض ندارم...»
این آغاز یکی از نامه‌های روزنامه‌نگاران در دوران مشروطه است. همین یک سطر... و باقی کاغذ سپید است.اکنون روبه‌روی کاغذ سپید نشسته‌ام و صدها موضوع در این هفته شاهد بوده‌ام که نمی‌دانم کدامیک ارزش یادآوری داشته باشد، اما بین این همه اتفاق، 3 موضوع را نمی‌توانم فراموش کنم.
1ـ دکتر
در ساختمان روبه‌روی ما،زنی مدام دکتری را صدا می‌زند. روزهای اول فکر می‌کردم که به پزشک نیاز دارد و کمک می‌خواهد. بویژه اینکه خیلی وقت‌ها، لحن صدا کردنش، شبیه فریاد می‌شد اما بعدها فهمیدم که همسرش دکترای تاریخ یا علوم اجتماعی است و زن، مدام او را صدا می‌زند.نمی‌دانم در آن آپارتمان نقلی 2 اتاق‌خوابه، مرد کجای خانه است که هرگز صدای زن را نمی‌شنود و هرگز پاسخی به او نمی‌دهد. همیشه صبح و شب می‌شنوم که زن با صدای بلند شوهرش را ندا می‌دهد: دکتر! دکتر! و دکتر نمی‌دانم غرق تمرکز در چه کاری است که هرگز پاسخی از سمت او نیست و زن هم بعد از چند بار صدا کردن، دیگر ناامید می‌شود و گویی به خواب می‌رود یا از پنجره به بیرون خیره می‌شود. بارها نیمرخ زن را از پشت پنجره خانه‌شان دیده‌ام،ولی مرد را هرگز... کنجکاوی دیدن «دکتر» برای من آنقدر زیاد بود که کم‌کم من هم می‌خواستم یکی، دو بار همصدا با زن، این «دکتر خاموش» را صدا کنم و ببینم کیست و چرا پاسخ نمی‌دهد؟! پس به من حق دهید اگر صبح زود، ساعت 6، با صدای فریاد مردی از خواب بیدار شوم که نعره‌زنان زنی به نام «نسترن» را صدا می‌زند،تعجب می‌کنم. باید خودش باشد! صدا از واحد روبه‌رو است. حتماً دکتر است که خواب مانده یا صبحانه‌اش آماده نیست...، هرچه که هست،این بار او، همسرش «نسترن» را صدا می‌زند و از «نسترن» پاسخی نیست. سکوت نسترن به هر دلیل که باشد، مثل دیوارهای چرک راه‌پله، دلگیر و غمگین است. وقتی دکتر پاسخ نمی‌داد، برایمان عادی شده بود اما وقتی نسترن پاسخ نمی‌دهد، می‌ترسیم... او همیشه بود و آماده بود... پس پاسخ ندادنش حتماً معنای شومی دارد. آیا نسترن رفته است؟ آیا مریض است؟ آیا دکتر را ترک کرده یا مرده...؟ نه، دیگر نمی‌خواهم فکر کنم... زندگی مردم به من چه ربطی دارد، حتی اگر نویسنده باشم، مطلب قابل عرضی نیست... .
2ـ خانم!
قبلاً از 3 پنجره این خانه، آسمان پیدا بود و کمی هم کاج همسایه. حالا همه کوچه را کوبیده‌اند. هر روز یک خانه مثل خانه‌های شنی کودکان روی ساحل، فرو می‌ریزد و چند ماه بعد، اسکلت یک ساختمان بدقواره بلند قوزی جای آن سبز می‌شود که همان تکه کوچک سهم ما را هم از آسمان می‌گیرد. حالا هر پنجره را که بازکنی، آجرها و بلوک‌های سیمانی گویی از تو عکس‌های فوری می‌اندازند و مجبوری سریع پنجره را ببندی اما همین چند‌روز پیش بود که صدای فریادی از یکی از همین مجتمع‌های نیمه‌ساز بلند شد، کسی با فریاد می‌گفت: «خانم، خانم!» در ابتدا اعتنایی نکردم. مدتی بود که به سمفونی آواهای ناهنجار از این ساختمان‌های نیمه‌تمام کوچه‌مان عادت کرده بودم، پرده‌ها را مثل همیشه کیپ کشیده بودم و خیالم راحت بود که کسی داخل خانه را نمی‌بیند. اما صدا ادامه پیدا کرد «خانم، خانم!». عصر شد، دخترم از مدرسه که آمد، صدا هنوز قطع نشده بود و شب و روز بعد... با ترس و انزجار، سرم را از پشت پرده بیرون می‌آورم. ساختمان روبه‌رو با نایلون صورتی زشتی پوشیده شده و کارگران بدون کلاه ایمنی، مثل برگ‌های درخت خشکیده‌ای روی آن مشغول کارند، کسی به ساختمان‌ها توجه ندارد، تازه اگر هم داشته باشد، در ساختمان ما کلی خانم هست! اما نمی‌دانم چه کسی در کجای یکی از این ساختمان‌های نیمه‌کاره خانمی را صدا می‌زند که هرگز نمی‌آید و این خانم اینقدر وجودش ضروری و مهم است؟ صدای کار کارگران درست روی اعصاب ما است. میخواهم غذا بپزم «خانم!» میخواهم بنویسم «خانم!»، میخواهم تلفن بزنم «خانم!» حتی وقتی میهمان داریم. «خانم!» صبرم تمام می‌شود. به کوچه می‌روم. سرکارگر را پیدا می‌کنم و از این صدا شکایت می‌کنم. می‌گوید: «به شما چه خانم؟ آن خانم، صاحب جدید کل این مجتمع است. شما چرا به خودتان می‌گیرید؟!» آسمانمان را که گرفته‌اند، هیچ، سکوتمان را هم آلوده می‌کنند. پس این خانم کجای جهان است که هرگز جواب نمی‌دهد؟
3- تئاتر ما
تئاتر ما در بخش چشم‌انداز جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر روی صحنه می‌رود برای همین در جشنواره فجر همه تماشاگران ما همان دانشجویان یا تئاتری‌هایی هستند که همیشه بلیت به دست می‌آورند. اما من دلم می‌خواهد به محوطه باز تئاتر شهر بروم و خیلی‌ها را صدا کنم، آنهایی که هرگز برای دیدن نمایشی به ساختمان گرد چهارراه ولی‌عصر نمی‌آیند؛ پلیس نیروی انتظامی، زنان خانه‌دار که برای خرید آمده‌اند، رفتگرانی که محوطه تئاتر شهر را تمیز مي‌کنند. میخواهم «دکتر» را صدا کنم، «نسترن» خانم را، کارگرهای ساختمان‌های نیمه‌کاره شهر و حتی «خانم» را که آنقدر همیشه درگیر سفر خارج است که کسی او را نمی‌بیند! دلم می‌خواهد من هم مثل آن کارگران ساختمان، اسم خیلی‌ها را ببرم. آقایان سیاستمدار،
صاحب منصبان فرهنگی و محیط زیست، تجار و سرمایه‌گذاران، مادران تمام وقت و نیمه‌وقت، افراد سازمان‌های خیریه، تشکیلات دولتی و غیردولتی، کودکان مدرسه، معلم‌ها، نمایندگان مجلس، سردبیران روزنامه‌ها، مدیران دولتی و خصوصی و خلاصه همه آنهایی که شاید به نظرشان تئاتر برای جامعه چندان ضروری نباشد یا اصلا به این هنر علاقه‌ای نداشته باشند، دلم می‌خواهد من هم آنها را با نام صدا کنم و بگویم: «بس است که ما تئاتری‌ها فقط نمایش‌های همدیگر را ببینیم! من این نمایش را برای شما کار کردم. با عشق و پشتکار برای شما وقت گذاشتیم و تمرین کردیم، آقایان، خانم‌ها!... شما که هرگز نمی‌آیید، این بار بیایید...».نه من جرات می‌کنم فریاد بزنم، نه آنها می‌شنوند، به سالن تاریک بازمی‌گردم که پر از چهره‌های آشنای همیشگی است. صدای خیلی از ما هرگز به گوش آن کس که باید، نمی‌رسد! از دکتر گرفته تا نسترن و آن خانم و دست‌اندرکاران کلان فرهنگی. همه چیز خوب است. چه بگویم؟ مطلب قابل عرضی نیست! ارسال نظر
پربیننده