سیدمحمد مشکوه‌الممالک: سال‌ها از جنگ تحمیلی می‌گذرد اما هنوز اثرات جنگ تمام نشده و نیروهای مهندسی رزمی با پاکسازی مناطق آلوده به انواع مین، گلوله‌های عمل نکرده و تله‌های انفجاری سعی دارند مناطق مرزی را برای عموم مردم به صورت قابل استفاده درآورند. پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و بازگشت یگان‌های رزمی از خطوط مرزی به پادگان‌ها، یگان مهندسی ارتش بنا به ماموریتی که به آن محول شد، در خطوط مرزی کشور ماندگار شد و از سال ۶۷ پاکسازی مناطق آلوده را آغاز کرد. شرهانی، عین خوش، منطقه عمومی فکه، کوشک و طلائیه هنوز هم بعد ازگذشت سال‌ها، شاهد تلاش بی‌امان نیروی زمینی ارتش در پاسداری از مرزها و حفظ امنیت برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی در این مناطق هستند. به جهت آشنایی بیشتر با چگونگی فعالیت ادامه‌دهندگان راه شهدا که پس از گذشت ۲۵ سال از جنگ، همچنان به پاکسازی میادین مین می‌پردازند، گفت‌و‌گویی با سرهنگ بهرام بهرامی، فرمانده کمیته پاکسازی مین استان خوزستان ترتیب دادیم.
به عنوان فرمانده تخریب، مین را چطور معرفی می‌کنید؟
طبق تعریف تجربی مین‌ها نگهبانان خاموشی هستند که نه خسته می‌شوند، نه می‌خوابند، نه اشتباه می‌کنند و نه صلح را به ارمغان می‌آورند و طبق تعریف علمی مین مقداری ماده منفجره داخل جعبه‌هایی با شکل‌های مختلف است که تحریک و واکنش‌هایی که در آن انجام می‌شود باعث انفجار آن خواهد شد.
با توجه به شرایط تحریم، آیا ما در مین‌روبی به خودکفایی رسیده‌ایم؟
بعد از پایان جنگ تحمیلی و تصمیمات دولتمردان وقت مبنی بر بازسازی مناطق جنگ‌زده، بزرگ‌ترین مشکل بر سر راه بازسازی این مناطق، مین‌گذاری حجم وسیعی از این مناطق است که ماموریت پاکسازی مناطق مین‌گذاری شده به قرارگاه نزاجا و یگان‌های مهندسی رزمی واگذار شد. بعد از جنگ تحمیلی، از سال 67 جنگ جدیدی به نام جنگ پنهان و جنگ با مین برای یگان‌های مهندسی و قرارگاه پاکسازی نزاجا شروع شد که تا به امروز 25 سال به طول انجامیده است و یگان‌های رزمی با اقتدار و صلابت ایستاده و بدون خستگی بند پوتین‌ها را محکم بسته‌ایم و تا زمانی که آخرین مین را از دل خاک خارج نکنیم و مرزهای امنی را به عشایر عزیز و غیور این مناطق تحویل ندهیم از پا نمی‌نشینیم. طی این سال‌ها با تجربه‌ای که پرسنل نزاجا به‌دست آورده‌اند در حال حاضر پاکسازی و مین‌زدایی‌ها در قرارگاه به‌گونه‌ای انجام می‌شود که مورد تایید حوزه بین‌الملل است به طوری که نمایندگان صلیب سرخ جهانی به صراحت اعلام کردند، پاکسازی و مین‌زدایی در ایران در حدی صورت می‌گیرد که به‌راحتی می‌توانند در این حوزه درحد بین‌المللی فعالیت کنند. در واقع می‌توان گفت در زمینه مین‌زدایی به خودکفایی رسیده‌ایم. در رابطه با تجهیزات نیز به‌کار‌گیری تجهیزات نوین در امر پاکسازی در روند رو به رشد پاکسازی کمک شایانی می‌کند و یکی از این تجهیزات تانک مین‌کوب mrt است که توسط وزارت دفاع و صنایع شهید کلاهدوز طراحی شد و مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نیروی زمینی در چه عمقی می‌تواند عملیات مین‌روبی داشته باشد؟
ما تجهیزاتی در اختیار داریم که بسته به نوع ماموریت و نوع زمین در عمق 6 متری هم می‌توانیم برداشت مین داشته باشیم.
مصدومیت در مین‌روبی بیشتر مربوط به چه قسمت‌هایی از بدن است؟
چون سال‌های زیادی است از کاشت مین‌ها می‌گذرد مین‌ها کاملا تغییر وضعیت دادند و شرایط آب و هوایی، خاک و زمین روی آنها اثرگذار بوده و این موضوع کار پاکسازی را خیلی مشکل می‌کند. حتی به جرات می‌توان گفت که مین‌های ضدتانک آنقدر تغییر وضعیت داده‌اند که به تعبیر ما به ضد نفر تبدیل شده‌اند و این روند پاکسازی را مشکل و درصد خطرات را بالا می‌برد، در مواردی هم مین‌ها منفجر شده و عزیزان ما شهید یا مجروح شده‌اند که اینها همه به نوع مین و وضعیت آن بستگی دارد. مصدومین ما از ناحیه چشم، دست،سر و...هستند. ما توسط گروه پزشکی و تجهیزاتی که در مناطق درحال پاکسازی داریم اقدامات اولیه را انجام داده و فرد آسیب‌دیده را توسط اولین آمبولانس به مناطق درمانی نزدیک اعزام می‌کنیم، در مواردی که حاد باشد نیز بالگردی را برای فرد آسیب‌دیده به مناطق اعزام می‌کنیم.
پاکسازی مناطق چه مراحلی دارد؟
پاکسازی از مراحل مختلفی تشکیل شده است که ابتدا عملیات پاکسازی دستی شروع می‌شود و در آن شناسایی میدان مین، نوع مین، تراکم آن و تعداد نوار مین مشخص می‌شود، پس از آن عملیات مکانیزه آغاز می‌شود که با همین تانک مین‌کوب که در اختیار داریم کوبش انجام شده و پس از آن توسط بولدوزر شخم زده می‌شود که اگر مینی جا مانده باشد بیرون بیاید، سپس این مین‌ها را جمع‌آوری و منهدم می‌کنیم.
اعضای گروه مین‌روبی از لحاظ حسی چطور وارد میدان‌های مین می‌شوند؟
کار پاکسازی مناطق آلوده به مین، بدون استعانت از خدا و ائمه (ع) انجام‌پذیر نیست و افراد از رده‌های بالا، پاسدار و حتی سرباز هر روز که سوار بر ماشین می‌شوند تا به سمت یگان‌ها حرکت کنند با دعا و نیایش روز خود را آغاز می‌کنند و هر کسی با دل صاف خود وارد مناطق شده وکار را شروع می‌کند حتی گاهی با زبان روزه وارد کار می‌شوند. در کار پاکسازی اولین اشتباه آخرین اشتباه است و عزیزانی که در این حیطه فعالیت می‌کنند هربار که از خانه خارج شده و به قصد این کار می‌آیند رفتنشان با خود و برگشتن‌شان با خداست چرا که بسیاری از عزیزان ما در این حوزه گلچین و آسمانی می‌شوند و به خیل شهدا و تعدادی هم به کاروان جانبازان می‌پیوندند.
تعداد شهدا و جانبازان امر پاکسازی و همچنین مناطق پاکسازی شده، چه تعداد بوده است؟
بعد از جنگ تحمیلی تا به امروز 170 نفر شهید و 750 جانباز در این مناطق داشته‌ایم. در 25 سال گذشته 40 هزارکیلومتر از 42 هزار کیلومتر نوار مرزی ایران که آلوده به مین و مواد منفجره هستند، پاکسازی شده است.می توان گفت که جنگ تحمیلی هنوز تمام نشده است.
پس از پاکسازی مناطق چه حسی دارید؟
در مناطق مرزی عشایر و مردم عادی ساکن هستند که بر اثر جنگ آواره شده و زندگی خود را ازدست دادند و ارتش عراق با فرصتی که در اختیار داشت کل این مناطق را مین‌گذاری کرده بود. ما هر مینی را که از زمین بیرون می‌آوریم این مین می‌تواند جان یکی از هموطنان ما را بگیرد و تصور اینکه ما با درآوردن این مین از کشته شدن یکی از هموطنان خود جلوگیری می‌کنیم حس غیر‌قابل وصفی را به ما می‌دهد. ما این مناطق را پاکسازی و زمین را تحویل کشاورزان مرزنشین می‌دهیم و بعد از اندک زمانی می‌بینیم که این زمین احیا شده و زیر کشت رفته است. دیدن این مناظر احساس شعف فراوانی به ما می‌دهد که بسیار خوشحال‌کننده است.
سخن پایانی؟
باید به فرمایشات اخیر مقام معظم رهبری اشاره کنم که فرمودند «تحریم‌های غرب دیگر از تحریم گذشته و به یک جنگ تمام عیار تبدیل شده است و ما باید در مقابل این جنگ تمام عیار و دشمن مصونیت‌سازی کنیم به این معنا که از تولید داخل در بخش صنعت، کشاورزی و اقتصاد حمایت کنیم و قرارگاه پاکسازی نزاجا و نیروی زمینی ارتش در راستای همین فرمایش رهبری فعالیت می‌کنند. پس از جنگ در مناطق موسیان یا قصر شیرین دشمن مناطق مسکونی مردم را تخریب کرده و در خود شهر و معابرعمومی میدان مین ایجاد کرده بود که شخصاً شاهد این مساله بودم و پاکسازی را انجام دادیم. تصور کنید زمینی که پاکسازی شده در واقع زندگی در آنجا احیا شده و آن منطقه به زمین کشاورزی تبدیل می‌شود که این خود کمکی به صنعت و اشتغالزایی است یا در مناطقی دیگر پس از پاکسازی پروژه‌های مختلف نفتی و غیره اجرا می‌شود که اینها همه در راستای مصونیت‌سازی جمهوری اسلامی ایران است. حرف آخر بنده این است «به امید روزی که شاهد دنیایی عاری از مین باشیم».