اديبه اسدي: «باغ قرمز» را قبل از شروع جشنواره در دفتر امیر سمواتی کارگردان و تهیه‌کننده فیلم دیدم؛ وقتی که هنوز سکانس مربوط به تصادف فیلمبرداری نشده بود. امیر سمواتی که تهیه‌کننده فیلم‌هایی مثل «نفس عمیق»، «کافه ترانزیت»، «نجوا» و «مردی که همه گیلاس‌هایش را خورد» و پیش‌ترها هم برنامه‌ساز تلویزیون بوده، باغ قرمز نخستین تجربه کارگردانی‌اش در سینماست. در باغ قرمز فرامرز قریبیان، شقایق فراهانی، امین تاریخ، لیلا اوتادی، رامین راستاد، فریدالدین و نیکی نصیریان بازی می‌کنند که بنا به گفته امیر سمواتی در نقش‌های کلیشه‌ای اما جذاب ظاهر شده‌اند. فیلم، موضوعی اجتماعی– پلیسی دارد و بر مبنای فیلمنامه‌‌ای از پریچهر سهیلی ساخته شده است.
در این فیلم باز هم فرامرز قریبیان را در نقش پلیس می‌بینیم با همان شمایل همیشگی. فکر نمی‌کنید این تصویر دیگر برای مخاطب تکراری و بدون جذابیت است؟
من اعتقاد ندارم که کلیشه‌ها بد هستند. به نظر من یکی از چیزهایی که سینما را برای ما لذتبخش می‌کند، دیدن همین کلیشه‌هاست. این‌طور نیست که اگر کلیشه‌ها را کنار بگذاریم حتی می‌توانیم فیلم متفاوت و بهتری بسازیم. استفاده از کلیشه‌ها ممکن است گاهی آزاردهنده باشد اما جایی خوب است که در عین استفاده از آنها بتوانیم چیز جدیدتری نشان بدهیم. من فکر می‌کنم اینجا ابعاد دیگری از شخصیت قریبیان در نقش پلیس را شاهد هستیم. پلیس این داستان بعد انسانی برجسته‌تری دارد؛ همراه با مجرمش رنج می‌کشد و رابطه نزدیکی با آنها برقرار می‌کند. در همین مدت کوتاهی که فیلم کامل شده است، دوستانی که دیده‌اند هم، عقیده داشتند که این استفاده از کلیشه‌ها خوب درآمده است. در حقیقت من با اشراف به این موضوع این کار را کردم.
درباره امین تارخ چطور؟ برای استفاده از ایشان در نقش دکتر هم همین قصد را داشتید؟
بله، می‌خواستم تارخ هم چنین نقش آشنایی برای مخاطب داشته باشد که البته از نیمه‌های فیلم شخصیت این دکتر تغییر می‌کند و کارهای غیرمنتظره‌ای از همین تارخ آشنا سر می‌زند که این موجب جذابیت فیلم می‌شود. ولی درباره فریدالدین که بازی اولش بود بسیار اصرار داشتم که حضور متفاوتی نشان بدهد و در آن بستر آشنایی که دیگران فراهم کردند این آدم قرار بود خاص باشد.
درباره انتخاب فریدالدین بگویید که در نخستین کارش خوب ظاهر شد. او را به خاطر توانایی‌اش انتخاب کردید يا به واسطه آشنایی؟!
دوستان همه عقیده داشتند این نقش را باید یک هنرپیشه شناخته شده و مطرح بازی کند. اما من کار را به فریدالدین سپردم. تصور کنید اگر حیایی این نقش را بازی می‌کرد حتما تماشاچی دلش می‌خواست این شخصیت جایی برآمده شود و حضور بیشتری داشته باشد، ولی وقتی کسی بی‌نام است قصه را پیش می‌برد بدون اینکه از او توقع خاصی باشد و به مرور می‌فهمیم که این جدی‌ترین نقش فیلم است. چون عشق و دوست داشتنش را جایی نشان می‌دهد که انتظارش را نداریم. فریدالدین برای من نخستین گزینه بود و چون او را می‌شناختمش، در زمان بازنویسی فیلمنامه هم به ایشان فکر می‌کردم.
حالا که درباره دلیل انتخاب بازیگران صحبت شد، از شقایق فراهانی هم بگویید. به نظر من به‌رغم تکرار شدن در این مدل شخصیت‌ها، در فیلم باغ قرمز بازی خوبی ارائه کرد.
برای من خیلی مهم بود که اختلاف سنی میان داوود و مهناز را نشان بدهم. مضاف بر اینکه فکر می‌کردم زنی در مقابل داوود است که رهبر است و او را جلو می‌برد و با خود می‌کشاند پس باید سن بیشتر و زیبایی ظاهری داشته باشد و در کلامش تحکم باشد.خانم فراهانی همه اینها را داشت و کمک کرد که نقش مهناز در بیاید و باورپذیر جلوه کرد. باورپذیر شدن بازی و رابطه این 2 نفر است که بخش‌های دیگر فیلم را هم خوب پیش می‌برد.
درباره باورپذیری گفتید، فکر نمی‌کنید 2 نفری که پول و جای خواب ندارند و شب را در ترمینال می‌گذرانند، صبح نباید آنقدر اتو کشیده و مرتب آرایش شده باشند؟
اینجا سینماست، اینها پارامترهایی است که باید برای زیبایی فیلم رعایت شود. مثلا در فیلم‌های ایندیانا جونز می‌بینیم که از زیر میلگردها رد می‌شود ولی کلاهش میلیمتری کج نمی‌شود و نمی‌افتد. سینما یعنی خیال و دروغ‌پردازی چیزهایی که می‌فهمی دروغ است ولی خوشت می‌آید و لذت می‌بری.
در این فیلم قابلیت آدم‌ها برای قاتل و مجرم شدن به‌خوبی نشان داده شده، از ابتدا فیلمنامه به همین صورت بود یا در تحقیقاتی که بعدا انجام شد و بازنویسی که صورت گرفت به این نتیجه رسیدید که داستان آدم‌هایی باشد که موقعیت‌ها از آنها مجرم می‌سازد؟
نکته جالبی که برای من در فیلمنامه بود همین مظلومیت اجتماعی بزهکاران است. در واقع من علاقه خاصی به ساخت فیلم پلیسی نداشتم اما فیلمنامه جذاب بود؛ روابط انسانی که بین آدم‌هاست و در بعضی مواقع تبدیل به کینه، نفرت و پلشتی می‌شود و همه چیز را به فاجعه تبدیل می‌کند. من نمی‌خواستم این فیلم صرفا پلیسی باشد و ابعاد انسانی آن را پررنگ‌تر کردم. ما داوود را یک قربانی می‌دانیم که تماشاچی برای او دل می‌سوزاند و نسبت به او حس ترحم دارد. داوود می‌تواند یک نمونه واقعی از اجتماع بزهکاران باشد که با داشتن جثه و چهره خشن، قلبی پاک و ساده دارد. من این کنتراست را می‌خواستم نشان بدهم. یک وقتی برای کاری به دارالتأدیب می‌رفتم، در آنجا پسربچه‌ای از همه باهوش‌تر، فعال‌تر و خواستنی‌تر بود. وقتی پرسیدم که چرا در آنجا نگهداری می‌شود، گفت: مادرش را کشته است و من حیرت کردم که آدمی به این جذابیت می‌تواند یک جانی بالفطره باشد و این چیزی است که باید دیده شود و از زندگی اجتماعی ما منفک نشود چرا که ما همیشه فکر می‌کنیم این چیزها مال همسایه است و برای ما اتفاق نمی‌افتد.
اسم فیلم چرا باغ قرمز است؟
در ابتدا قرار بود اسم فیلم بابانوئل شود که چون خارجی بود با مخالفت ارشاد روبه‌رو شد، بعد از آن باغ قرمز را انتخاب کردیم که فکر می‌کنم بهتر از بابانوئل هم هست.
به کسب جایزه برای فیلم باغ قرمز در جشنواره امیدوارید؟
من برای هیچ فستیوالی فیلم نساخته‌ام و قصدم از ساختن این فیلم هم صرفا این بود که خودم را در گیشه سینما محک بزنم. البته نه به هر قیمتی بلکه می‌خواستم طبق سلیقه و اندیشه خودم فیلم بسازم و تصورم این است که ما در شرایط کنونی سینما می‌توانیم از جنس فیلم‌های دیگری هم بسازیم که از نظر داستان قوی‌تر و در عین حال از لحاظ تجاری هم سودمند باشند. نباید به قصد فروش بالا و کشاندن مردم به سینما به هر ورطه‌ای بیفتیم مثل خیلی فیلم‌های ضعیف و بی‌معنایی که در این چند سال روی پرده بودند. امیدوارم این فیلم در جشنواره خوب دیده شود و به آن چیزی که لایقش است، برسد، در گیشه هم خوب بفروشد
و گرنه ضرر بزرگی به من می‌زند.
برای همین هم در نخستین فیلم‌تان از بازیگران حرفه‌ای و مطرح استفاده کردید؟
من کار در حوزه سینما را بشدت حرفه‌ای می‌دانم و همه کسانی که در این عرصه هستند را حرفه‌ای می‌شناسم، چون من سال‌هاست در این فضا استشمام می‌کنم و دور و برم را افراد باتجربه و کاربلد گرفته‌اند. البته از ابتدا به ساکن به گیشه چشم ندارم. ببینید ما یک فیلمی داشتیم به نام «مردی که همه گیلاس‌هایش را خورد» که حامد بهداد، حسن پورشیرازی و آشا محرابی در آن بازی می‌کردند اما به آن نتیجه مطلوبی که در ذهن ما بود، نرسید. همین‌طور فیلم نفس عمیق که فیلم بسیار خوبی بود، اما اگر در آن شرایط ما می‌توانستیم از بازیگران مطرح و ستاره‌ها استفاده کنیم، حتما نفس عمیق بسیار موفق‌تر می‌شد. بینندگان سینما را با ستاره‌ها محک می‌زنند. ستاره‌سازی بخشی از سینماست. باید بگویم واژه سینماگر و فیلمساز کاملا متفاوت هستند. می‌شود با آدم‌های مختلف فیلم‌های زیادی ساخت ولی وقتی بحث سینما و سینماگری می‌شود باید حواست باشد که با مردم ارتباط خوبی برقرار کنی. در سینما اصول این است که از هنرپیشه‌هایی که مردم دوست دارند استفاده کنی، بنابراین فیلم بدون ستاره بی‌معناست.
فیلم شما در بخش مسابقه فیلم‌های اول و دوم حضور دارد. اصلا به‌عنوان یک تهیه‌کننده باسابقه نظرتان راجع به این دسته‌بندی چیست؟
نظر من این است که تعبیر فیلم اول و دوم کلا بی‌معناست و هیچ تعریف روشنی ندارد. در همه فستیوال‌های دنیا تمرکز در جذب فیلم‌های اول و دوم است و روی این بخش سرمایه‌گذاری خوبی می‌شود، اما در جشنواره ما این بخش بی‌معنی وجود دارد برای کمتر دیده شدن این فیلم‌ها. فیلم یا هست یا نیست. این بازی‌ها عوام‌فریبی است. مثلا 20 فیلم در بخش مسابقه است که با حضور این فیلم‌ها می‌شود 30 تا. دیگر تفکیک اینها با چه هدفی است من هنوز نفهمیده‌ام. اگر قرار است در جشنواره توجهی به این فیلم‌ها نشود پس مسؤولیت بررسی‌شان هم به مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی داده شود.
مدیر فیلمبرداری: غلامرضا آزادی
موسیقی: بهزاد عبدی
صدابردار: سعید احمدی
طراح چهره‌پردازی: مرتضی ضرابی
طراح صحنه و لباس: سیداحمد ساکت
تدوین: رضا فرساد
امیر سمواتی، کارگردان «باغ قرمز»:
کلیشه‌ها برایم جذاب‌ترند!
اديبه اسدي: «باغ قرمز» را قبل از شروع جشنواره در دفتر امیر سمواتی کارگردان و تهیه‌کننده فیلم دیدم؛ وقتی که هنوز سکانس مربوط به تصادف فیلمبرداری نشده بود. امیر سمواتی که تهیه‌کننده فیلم‌هایی مثل «نفس عمیق»، «کافه ترانزیت»، «نجوا» و «مردی که همه گیلاس‌هایش را خورد» و پیش‌ترها هم برنامه‌ساز تلویزیون بوده، باغ قرمز نخستین تجربه کارگردانی‌اش در سینماست. در باغ قرمز فرامرز قریبیان، شقایق فراهانی، امین تاریخ، لیلا اوتادی، رامین راستاد، فریدالدین و نیکی نصیریان بازی می‌کنند که بنا به گفته امیر سمواتی در نقش‌های کلیشه‌ای اما جذاب ظاهر شده‌اند. فیلم، موضوعی اجتماعی– پلیسی دارد و بر مبنای فیلمنامه‌‌ای از پریچهر سهیلی ساخته شده است.
در این فیلم باز هم فرامرز قریبیان را در نقش پلیس می‌بینیم با همان شمایل همیشگی. فکر نمی‌کنید این تصویر دیگر برای مخاطب تکراری و بدون جذابیت است؟
من اعتقاد ندارم که کلیشه‌ها بد هستند. به نظر من یکی از چیزهایی که سینما را برای ما لذتبخش می‌کند، دیدن همین کلیشه‌هاست. این‌طور نیست که اگر کلیشه‌ها را کنار بگذاریم حتی می‌توانیم فیلم متفاوت و بهتری بسازیم. استفاده از کلیشه‌ها ممکن است گاهی آزاردهنده باشد اما جایی خوب است که در عین استفاده از آنها بتوانیم چیز جدیدتری نشان بدهیم. من فکر می‌کنم اینجا ابعاد دیگری از شخصیت قریبیان در نقش پلیس را شاهد هستیم. پلیس این داستان بعد انسانی برجسته‌تری دارد؛ همراه با مجرمش رنج می‌کشد و رابطه نزدیکی با آنها برقرار می‌کند. در همین مدت کوتاهی که فیلم کامل شده است، دوستانی که دیده‌اند هم، عقیده داشتند که این استفاده از کلیشه‌ها خوب درآمده است. در حقیقت من با اشراف به این موضوع این کار را کردم.
درباره امین تارخ چطور؟ برای استفاده از ایشان در نقش دکتر هم همین قصد را داشتید؟
بله، می‌خواستم تارخ هم چنین نقش آشنایی برای مخاطب داشته باشد که البته از نیمه‌های فیلم شخصیت این دکتر تغییر می‌کند و کارهای غیرمنتظره‌ای از همین تارخ آشنا سر می‌زند که این موجب جذابیت فیلم می‌شود. ولی درباره فریدالدین که بازی اولش بود بسیار اصرار داشتم که حضور متفاوتی نشان بدهد و در آن بستر آشنایی که دیگران فراهم کردند این آدم قرار بود خاص باشد.
درباره انتخاب فریدالدین بگویید که در نخستین کارش خوب ظاهر شد. او را به خاطر توانایی‌اش انتخاب کردید يا به واسطه آشنایی؟!
دوستان همه عقیده داشتند این نقش را باید یک هنرپیشه شناخته شده و مطرح بازی کند. اما من کار را به فریدالدین سپردم. تصور کنید اگر حیایی این نقش را بازی می‌کرد حتما تماشاچی دلش می‌خواست این شخصیت جایی برآمده شود و حضور بیشتری داشته باشد، ولی وقتی کسی بی‌نام است قصه را پیش می‌برد بدون اینکه از او توقع خاصی باشد و به مرور می‌فهمیم که این جدی‌ترین نقش فیلم است. چون عشق و دوست داشتنش را جایی نشان می‌دهد که انتظارش را نداریم. فریدالدین برای من نخستین گزینه بود و چون او را می‌شناختمش، در زمان بازنویسی فیلمنامه هم به ایشان فکر می‌کردم.
حالا که درباره دلیل انتخاب بازیگران صحبت شد، از شقایق فراهانی هم بگویید. به نظر من به‌رغم تکرار شدن در این مدل شخصیت‌ها، در فیلم باغ قرمز بازی خوبی ارائه کرد.
برای من خیلی مهم بود که اختلاف سنی میان داوود و مهناز را نشان بدهم. مضاف بر اینکه فکر می‌کردم زنی در مقابل داوود است که رهبر است و او را جلو می‌برد و با خود می‌کشاند پس باید سن بیشتر و زیبایی ظاهری داشته باشد و در کلامش تحکم باشد.خانم فراهانی همه اینها را داشت و کمک کرد که نقش مهناز در بیاید و باورپذیر جلوه کرد. باورپذیر شدن بازی و رابطه این 2 نفر است که بخش‌های دیگر فیلم را هم خوب پیش می‌برد.
درباره باورپذیری گفتید، فکر نمی‌کنید 2 نفری که پول و جای خواب ندارند و شب را در ترمینال می‌گذرانند، صبح نباید آنقدر اتو کشیده و مرتب آرایش شده باشند؟
اینجا سینماست، اینها پارامترهایی است که باید برای زیبایی فیلم رعایت شود. مثلا در فیلم‌های ایندیانا جونز می‌بینیم که از زیر میلگردها رد می‌شود ولی کلاهش میلیمتری کج نمی‌شود و نمی‌افتد. سینما یعنی خیال و دروغ‌پردازی چیزهایی که می‌فهمی دروغ است ولی خوشت می‌آید و لذت می‌بری.
در این فیلم قابلیت آدم‌ها برای قاتل و مجرم شدن به‌خوبی نشان داده شده، از ابتدا فیلمنامه به همین صورت بود یا در تحقیقاتی که بعدا انجام شد و بازنویسی که صورت گرفت به این نتیجه رسیدید که داستان آدم‌هایی باشد که موقعیت‌ها از آنها مجرم می‌سازد؟
نکته جالبی که برای من در فیلمنامه بود همین مظلومیت اجتماعی بزهکاران است. در واقع من علاقه خاصی به ساخت فیلم پلیسی نداشتم اما فیلمنامه جذاب بود؛ روابط انسانی که بین آدم‌هاست و در بعضی مواقع تبدیل به کینه، نفرت و پلشتی می‌شود و همه چیز را به فاجعه تبدیل می‌کند. من نمی‌خواستم این فیلم صرفا پلیسی باشد و ابعاد انسانی آن را پررنگ‌تر کردم. ما داوود را یک قربانی می‌دانیم که تماشاچی برای او دل می‌سوزاند و نسبت به او حس ترحم دارد. داوود می‌تواند یک نمونه واقعی از اجتماع بزهکاران باشد که با داشتن جثه و چهره خشن، قلبی پاک و ساده دارد. من این کنتراست را می‌خواستم نشان بدهم. یک وقتی برای کاری به دارالتأدیب می‌رفتم، در آنجا پسربچه‌ای از همه باهوش‌تر، فعال‌تر و خواستنی‌تر بود. وقتی پرسیدم که چرا در آنجا نگهداری می‌شود، گفت: مادرش را کشته است و من حیرت کردم که آدمی به این جذابیت می‌تواند یک جانی بالفطره باشد و این چیزی است که باید دیده شود و از زندگی اجتماعی ما منفک نشود چرا که ما همیشه فکر می‌کنیم این چیزها مال همسایه است و برای ما اتفاق نمی‌افتد.
اسم فیلم چرا باغ قرمز است؟
در ابتدا قرار بود اسم فیلم بابانوئل شود که چون خارجی بود با مخالفت ارشاد روبه‌رو شد، بعد از آن باغ قرمز را انتخاب کردیم که فکر می‌کنم بهتر از بابانوئل هم هست.
به کسب جایزه برای فیلم باغ قرمز در جشنواره امیدوارید؟
من برای هیچ فستیوالی فیلم نساخته‌ام و قصدم از ساختن این فیلم هم صرفا این بود که خودم را در گیشه سینما محک بزنم. البته نه به هر قیمتی بلکه می‌خواستم طبق سلیقه و اندیشه خودم فیلم بسازم و تصورم این است که ما در شرایط کنونی سینما می‌توانیم از جنس فیلم‌های دیگری هم بسازیم که از نظر داستان قوی‌تر و در عین حال از لحاظ تجاری هم سودمند باشند. نباید به قصد فروش بالا و کشاندن مردم به سینما به هر ورطه‌ای بیفتیم مثل خیلی فیلم‌های ضعیف و بی‌معنایی که در این چند سال روی پرده بودند. امیدوارم این فیلم در جشنواره خوب دیده شود و به آن چیزی که لایقش است، برسد، در گیشه هم خوب بفروشد
و گرنه ضرر بزرگی به من می‌زند.
برای همین هم در نخستین فیلم‌تان از بازیگران حرفه‌ای و مطرح استفاده کردید؟
من کار در حوزه سینما را بشدت حرفه‌ای می‌دانم و همه کسانی که در این عرصه هستند را حرفه‌ای می‌شناسم، چون من سال‌هاست در این فضا استشمام می‌کنم و دور و برم را افراد باتجربه و کاربلد گرفته‌اند. البته از ابتدا به ساکن به گیشه چشم ندارم. ببینید ما یک فیلمی داشتیم به نام «مردی که همه گیلاس‌هایش را خورد» که حامد بهداد، حسن پورشیرازی و آشا محرابی در آن بازی می‌کردند اما به آن نتیجه مطلوبی که در ذهن ما بود، نرسید. همین‌طور فیلم نفس عمیق که فیلم بسیار خوبی بود، اما اگر در آن شرایط ما می‌توانستیم از بازیگران مطرح و ستاره‌ها استفاده کنیم، حتما نفس عمیق بسیار موفق‌تر می‌شد. بینندگان سینما را با ستاره‌ها محک می‌زنند. ستاره‌سازی بخشی از سینماست. باید بگویم واژه سینماگر و فیلمساز کاملا متفاوت هستند. می‌شود با آدم‌های مختلف فیلم‌های زیادی ساخت ولی وقتی بحث سینما و سینماگری می‌شود باید حواست باشد که با مردم ارتباط خوبی برقرار کنی. در سینما اصول این است که از هنرپیشه‌هایی که مردم دوست دارند استفاده کنی، بنابراین فیلم بدون ستاره بی‌معناست.
فیلم شما در بخش مسابقه فیلم‌های اول و دوم حضور دارد. اصلا به‌عنوان یک تهیه‌کننده باسابقه نظرتان راجع به این دسته‌بندی چیست؟
نظر من این است که تعبیر فیلم اول و دوم کلا بی‌معناست و هیچ تعریف روشنی ندارد. در همه فستیوال‌های دنیا تمرکز در جذب فیلم‌های اول و دوم است و روی این بخش سرمایه‌گذاری خوبی می‌شود، اما در جشنواره ما این بخش بی‌معنی وجود دارد برای کمتر دیده شدن این فیلم‌ها. فیلم یا هست یا نیست. این بازی‌ها عوام‌فریبی است. مثلا 20 فیلم در بخش مسابقه است که با حضور این فیلم‌ها می‌شود 30 تا. دیگر تفکیک اینها با چه هدفی است من هنوز نفهمیده‌ام. اگر قرار است در جشنواره توجهی به این فیلم‌ها نشود پس مسؤولیت بررسی‌شان هم به مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی داده شود.
مدیر فیلمبرداری: غلامرضا آزادی
موسیقی: بهزاد عبدی
صدابردار: سعید احمدی
طراح چهره‌پردازی: مرتضی ضرابی
طراح صحنه و لباس: سیداحمد ساکت
تدوین: رضا فرساد
ارسال نظر
پربیننده