
درگذشت ملکالشعرای بهار ادیب و سیاستمدار (1330 ش)
استاد محمدتقی بهار، پسر ملکالشعرا محمدکاظم صبوری در سال 1266 ش در مشهد به دنیا آمد. از 7 سالگی به سرودن شعر روی آورد و از مظفرالدین شاه در 18 سالگی لقب ملکالشعرایی گرفت. وی از محضر ادیب نیشابوری استفاده برد و بهرغم منع پدر از سرودن شعر، به دلیل علاقه و استعداد ذاتی، به این هنر گرایید. بهار فعالیتهای سیاسی خود را از آغاز نهضت مشروطه آغاز کرد و در این راه متحمل رنج زندان و تبعید و آوارگی گردید. در همه این احوال از آن روزها و شبها که ملکالشعرای بهار، عمر خود را در زدوخوردهای سیاسی و روزنامهنگاری و حبس و تبعید و خدمت در مجلس شورای ملی میگذرانید تا آن ساعتها که با لحن دلچسب و سخنان دلانگیز و اشارات دلنشین خود در کلاس درس اشتغال داشت، حتی در ایام بیماری و آخرین روزهای زندگی، ذهن خلاقش از آفرینش معانی و موضوعات جدید باز نایستاد و مجموعههای شعری پدید آورد. از لحاظ ادبی نیز اهمیت شعر بهار بیشتر از آن جهت است که او زبان فصیحِ پیشینیان را به بهترین و دلانگیزترین صورت در سخن خود به کار برده است. بهار با اطلاع وافری که از زبان فارسی و ادبیات قبل از اسلام داشت، به خلق ترکیبات جدید و وارد کردن بسیاری از لغات متروک لهجههای کهن درآثار خود توفیق یافت. تصحیح و حاشیه تاریخ سیستان و مجملُالتواریخ و تألیف سبکشناسی نثر فارسی و دیوان اشعار و چند نوشتار سیاسی از جمله آثار اوست. استاد محمدتقی بهار سرانجام در اول اردیبهشت 1330ش در 64سالگی به مرض سل درگذشت.
روز بزرگداشت شیخ اجلّّّ مصلحالدین سعدیشیرازی
شیخ مصلحالدین سعدیشیرازی در حدود سال 606 ق در میان خاندانی از عالمان دین در شیراز ولادت یافت. وی در اوان جوانی برای تحصیل علوم ادبی و دینی راهی نظامیه بغداد شد و سپس به عراق و شام و حجاز سفرکرد. سعدی در اواسط قرن هفتم به شیراز بازگشت و منظومه حِکمی بوستان را در سال 655 ق و گلستان را در مواعظ و حِکم به نثر مُسجّع و آمیخته با قطعات اشعار دلانگیز در سال 656 ق، نگاشت. وی از آن پس، قسمت عمده عمر خود را در زادگاه خود گذراند تا اینکه در سال 691 ق در 85 سالگی درگذشت و در خانقاه خود به خاک سپرده شد. در سخن سعدی، غزل عاشقانه آخرین حد لطافت و زیبایی را درک کرده و لطیفترین معانی در سادهترین، فصیحترین و کاملترین الفاظ آمده است. سعدی در حکمت و موعظه و ایراد حِکَم و امثال از هر شاعر پارسیگوی موفقتر است و نثر مزین و آراسته و شیرین و جذاب او در گلستان، بهترین نمونه نثرهای فصیح فارسی میباشد. در جمهوری اسلامی ایران، اول اردیبهشت به عنوان روز سعدی نامگذاری شده است که همهساله در مراسم ویژه، گرامی داشته میشود.
درگذشت علامه اقبال لاهوری، متفکر برجسته پاکستانی (1938م)
علامه محمد اقبال لاهوری، شاعر، سیاستمدار و متفکر برجسته پاکستانی در نهم نوامبر ۱۸۷۲م در ایالت پنجاب پاکستان و در یک خانواده مسلمان و معتقد بهدنیا آمد. اقبال در سال ۱۹۰۵م به تشویق اساتید خود به لندن رفت و در انگلستان و آلمان به تحصیل ادامه داد. وی همچنین در آنجا به مطالعات گسترده درباره تاریخ ادبیات ایران و متون اصیل فارسی و عربی همت گماشت و با وقوف به رموز ادبیات و عرفان ایرانی، در زبان فارسی به کمال رسید. اقبال لاهوری پس از بازگشت از اروپا بهسرعت در زمره پیشروان و اصلاحطلبان عمده مسلمان شبهقاره هند و در شمار بانیان تأسیس کشور مستقل پاکستان قرار گرفت. وی بهعنوان رهبر جامعه مسلمانان هند، سالها قبل از محمدعلی جناح، رهبر استقلال پاکستان، از فکر تشکیل پاکستان حمایت کرد و گامهای بلندی در جهت نجات مسلمانان هند برداشت. هدف اقبال اتحاد دنیای اسلام بود و برای بشریت، پیام محبت بههمراه داشت. آثار اقبال در مجموعههایی بهنام «پیام مشرق»، «اسرار خودی و رموز بیخودی»، «ارمغان حجاز»، «جاویدنامه» و... مکرراً به چاپ رسیده است. علامه محمد اقبال لاهوری، سرانجام در تاریخ بیست و یکم آوریل سال ۱۹۳۸ میلادی در سن 66 سالگی درگذشت.