ميترا صالحی: وقتی جی دی سلینجر نخستین اثر بلند خود یعنی«ناتور دشت» را نوشت، محبوبیت خود را همان زمان در آمریکا تثبیت کرد، هرچند هنوز راه درازی در پیش بود تا دیگران پی به نقاط درخشان اثر آقای نویسنده ببرند. شاید داستان کوتاه «جوانان» که در دهه 40 در مجله استوری آمریکا منتشر شد برای سلینجر به مثابه نقطه شروع بود اما همگان بر این باورند که ناتور دشت توانست سکوی پرتابی برای او به شمار رود. درباره ناتور دشت نقدهای بسیاری اینجا و آنجا نوشته شده است. بنگاه انتشاراتی«راندوم هاوس» در وقت انتشار از این کتاب به‌عنوان شصت و چهارمین رمان برتر قرن بیستم یاد کرد.
بعد از آن«فرانی و زویی» خلق شد. این کتاب هم در زمان خود توانست تاثیرات عجیب و مختلفی بر شهروندان آمریکایی بگذارد و حتی مجله«لایف» انتشار آن را یک حادثه در ادبیات آمریکا خواند؛ داستانی مملو از سرگشتگی‌ها و کند و کاوهای انسان معاصر در دنیای به اصطلاح مدرن. اما نکته تامل برانگیز در کارنامه سلینجر، اشتراک شخصیتی به نام«سیمور» در 2 کتاب «دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل و هشتم» و«تیرهای سقف را بالاتر بگذارید نجاران» است بویژه «دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل و هشتم» که مشتمل بر 9 داستان نه‌چندان بلند است و احمد گلشیری آن را به فارسی ترجمه کرده است. داستان‌های این مجموعه همگی از«یک روز خوش برای موزماهی» گرفته تا «پیش از جنگ با اسکیموها»، «مردخندان»، «تقدیم به ازمه با عشق و نکبت»، «دهانم سبز و چشمانم زیبا» و«دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل وهشتم» از یک مولفه مشترک برخوردارند و آن پیچیدگی و فراز و فرودهای مناسبات رفتاری آدم‌ها در جامعه‌ای است که سلینجر در آن ولی به دور از آن زندگی می‌کند.
اگرچه برخی اعتقاد دارند، داستان کوتاه «تدی» در این کتاب شباهت‌های زیادی به «فرانی و زویی» دارد اما واقعیت این است که هیچ کدام از داستان‌های این مجموعه به اندازه«یک روز خوش برای موزماهی» جذاب و سوال برانگیز نبوده است. او در داستان«یک روز خوش...» ضمن ترسیم آدم‌های بعد از جنگ در آمریکا به لابیرنت روحی آنها رسوخ می‌کند و می‌کوشد با پنهان شدن پشت سر آنها به نوعی در به تصویر کشیدن تبعات جنگ سهیم باشد.همان کاری که الیور استون با طرح شخصیت سربازی که بدون پا از جنگ برگشته و دستخوش تناقض‌های زیادی درون خود با جامعه‌اش است را در سینما و در فیلم«متولد چهارم جولای» به نمایش می‌گذارد یا همین‌طور در«راننده تاکسی» مارتین اسکورسیزی؛ راننده‌ای که بعد از جنگ ویتنام به خانه بازمی‌گردد درحالی که از پلشتی‌های جامعه وقت آمریکا به تنگ آمده است. سلینجر نیز در اثر«یک روز خوش برای موزماهی» ضمن قرار دادن سیمور به عنوان شخصیت اصلی داستان، او را به عنوان جوانکی وهم زده به مخاطب معرفی می‌کند که با«میوریل» همسرش به یک هتل ساحلی می‌آید اما آنجا هم نمی‌تواند حالتی متعادل و عادی داشته باشد.کاراکتر«سیمور» در پازلی که سلینجر به سرهم کردن آن می‌پردازد، به تدریج هاشورهای بیشتری می‌خورد و در کشاکش حوادث است که خواننده به سیمور نزدیک‌تر می‌شود و فراز و نشیب‌های روحی او را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد. در«دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل و هشتم» و به طور مشخص در داستان«یک روز خوش برای موزماهی»، سیمور صرف نظر از نداشتن شخصیتی نرمال و متعارف وقتی با میوریل به یک هتل ساحلی می‌آید، با پرسش‌های زیادی درون خود کلنجار می‌رود؛ پرسش‌هایی که بی‌‌آنکه به شکل مستقیم مطرح شوند، نشانگر ذهنیت خلاق و کندوکاوگر سلینجر است. انگار خلق شخصیت سیمور در«یک روز خوش برای موزماهی» به نوعی تبیین دغدغه‌های درونی و اجتماعی سلینجر از جامعه وقت است که به این شکل از زبان شخصیت ناتمام داستان جاری می‌شود؛ ناتمام از این جهت که سیمور بعد از اینکه«سیبل» 3 سال و نیمه را با قایق کم‌باد خود به شنا در اقیانوس می‌برد و موزماهی‌های زیادی را در آب به او نشان می‌دهد که در هر سوراخی که سرک می‌کشند، موزهای زیادی را می‌بلعند و ماحصل طمعشان، گرفتار آمدن به تب موز و در نهایت مرگ است، به اتاق خود در هتل بازمی‌گردد و با یک کالیبر 65/7 ارتگیز به زندگی خود خاتمه می‌دهد. در ناتور دشت نیز نویسنده با خلق شخصیت هولدن کالفیلد که در یک آسایشگاه روانی بستری بوده و به علت نمرات پایین از مدرسه شبانه‌روزی پنسیلوانیا اخراج شده است، نمایی از یاغی‌گری و از خودبیگانگی یک نوجوان آمریکایی را در گیر و دار بلوغ تصویر می‌کند؛ نوجوانی که روحیه آسیب‌پذیری‌اش را از دست می‌دهد و معصومیتش در مواد مخدر و الکل جا می‌ماند.
اما فقط اینها نیست که او را از فاکنر، ملویل، جیمز و دیگران جدا می‌کند. شناختن خود نویسنده نیز در خلال آثارش در نگاه اول آسان نیست، چنانچه در ناتور دشت مخاطب در مواجهه نخست از بد و بیراه‌هایی که در داستان از زبان شخصیت اصلی بازگو می‌شود خنده‌اش می‌گیرد و وامی‌خورد و رفته‌رفته به فکر فرومی‌رود یا همین‌طور در اثر ماندگار«یک روز خوش برای موزماهی» و بخش‌هایی از دیالوگ‌های سیمور و سیبل:
- تو موم و زیتون دوست داری؟
- هیچ وقت بدون اینها جایی نمی‌رم.
- من دوست دارم شمع بجوم.
- کی دوست نداره؟... . نگاهی به کتاب دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل و هشتم
بالاتر از هر بلندي
ميترا صالحی: وقتی جی دی سلینجر نخستین اثر بلند خود یعنی«ناتور دشت» را نوشت، محبوبیت خود را همان زمان در آمریکا تثبیت کرد، هرچند هنوز راه درازی در پیش بود تا دیگران پی به نقاط درخشان اثر آقای نویسنده ببرند. شاید داستان کوتاه «جوانان» که در دهه 40 در مجله استوری آمریکا منتشر شد برای سلینجر به مثابه نقطه شروع بود اما همگان بر این باورند که ناتور دشت توانست سکوی پرتابی برای او به شمار رود. درباره ناتور دشت نقدهای بسیاری اینجا و آنجا نوشته شده است. بنگاه انتشاراتی«راندوم هاوس» در وقت انتشار از این کتاب به‌عنوان شصت و چهارمین رمان برتر قرن بیستم یاد کرد.
بعد از آن«فرانی و زویی» خلق شد. این کتاب هم در زمان خود توانست تاثیرات عجیب و مختلفی بر شهروندان آمریکایی بگذارد و حتی مجله«لایف» انتشار آن را یک حادثه در ادبیات آمریکا خواند؛ داستانی مملو از سرگشتگی‌ها و کند و کاوهای انسان معاصر در دنیای به اصطلاح مدرن. اما نکته تامل برانگیز در کارنامه سلینجر، اشتراک شخصیتی به نام«سیمور» در 2 کتاب «دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل و هشتم» و«تیرهای سقف را بالاتر بگذارید نجاران» است بویژه «دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل و هشتم» که مشتمل بر 9 داستان نه‌چندان بلند است و احمد گلشیری آن را به فارسی ترجمه کرده است. داستان‌های این مجموعه همگی از«یک روز خوش برای موزماهی» گرفته تا «پیش از جنگ با اسکیموها»، «مردخندان»، «تقدیم به ازمه با عشق و نکبت»، «دهانم سبز و چشمانم زیبا» و«دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل وهشتم» از یک مولفه مشترک برخوردارند و آن پیچیدگی و فراز و فرودهای مناسبات رفتاری آدم‌ها در جامعه‌ای است که سلینجر در آن ولی به دور از آن زندگی می‌کند.
اگرچه برخی اعتقاد دارند، داستان کوتاه «تدی» در این کتاب شباهت‌های زیادی به «فرانی و زویی» دارد اما واقعیت این است که هیچ کدام از داستان‌های این مجموعه به اندازه«یک روز خوش برای موزماهی» جذاب و سوال برانگیز نبوده است. او در داستان«یک روز خوش...» ضمن ترسیم آدم‌های بعد از جنگ در آمریکا به لابیرنت روحی آنها رسوخ می‌کند و می‌کوشد با پنهان شدن پشت سر آنها به نوعی در به تصویر کشیدن تبعات جنگ سهیم باشد.همان کاری که الیور استون با طرح شخصیت سربازی که بدون پا از جنگ برگشته و دستخوش تناقض‌های زیادی درون خود با جامعه‌اش است را در سینما و در فیلم«متولد چهارم جولای» به نمایش می‌گذارد یا همین‌طور در«راننده تاکسی» مارتین اسکورسیزی؛ راننده‌ای که بعد از جنگ ویتنام به خانه بازمی‌گردد درحالی که از پلشتی‌های جامعه وقت آمریکا به تنگ آمده است. سلینجر نیز در اثر«یک روز خوش برای موزماهی» ضمن قرار دادن سیمور به عنوان شخصیت اصلی داستان، او را به عنوان جوانکی وهم زده به مخاطب معرفی می‌کند که با«میوریل» همسرش به یک هتل ساحلی می‌آید اما آنجا هم نمی‌تواند حالتی متعادل و عادی داشته باشد.کاراکتر«سیمور» در پازلی که سلینجر به سرهم کردن آن می‌پردازد، به تدریج هاشورهای بیشتری می‌خورد و در کشاکش حوادث است که خواننده به سیمور نزدیک‌تر می‌شود و فراز و نشیب‌های روحی او را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد. در«دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل و هشتم» و به طور مشخص در داستان«یک روز خوش برای موزماهی»، سیمور صرف نظر از نداشتن شخصیتی نرمال و متعارف وقتی با میوریل به یک هتل ساحلی می‌آید، با پرسش‌های زیادی درون خود کلنجار می‌رود؛ پرسش‌هایی که بی‌‌آنکه به شکل مستقیم مطرح شوند، نشانگر ذهنیت خلاق و کندوکاوگر سلینجر است. انگار خلق شخصیت سیمور در«یک روز خوش برای موزماهی» به نوعی تبیین دغدغه‌های درونی و اجتماعی سلینجر از جامعه وقت است که به این شکل از زبان شخصیت ناتمام داستان جاری می‌شود؛ ناتمام از این جهت که سیمور بعد از اینکه«سیبل» 3 سال و نیمه را با قایق کم‌باد خود به شنا در اقیانوس می‌برد و موزماهی‌های زیادی را در آب به او نشان می‌دهد که در هر سوراخی که سرک می‌کشند، موزهای زیادی را می‌بلعند و ماحصل طمعشان، گرفتار آمدن به تب موز و در نهایت مرگ است، به اتاق خود در هتل بازمی‌گردد و با یک کالیبر 65/7 ارتگیز به زندگی خود خاتمه می‌دهد. در ناتور دشت نیز نویسنده با خلق شخصیت هولدن کالفیلد که در یک آسایشگاه روانی بستری بوده و به علت نمرات پایین از مدرسه شبانه‌روزی پنسیلوانیا اخراج شده است، نمایی از یاغی‌گری و از خودبیگانگی یک نوجوان آمریکایی را در گیر و دار بلوغ تصویر می‌کند؛ نوجوانی که روحیه آسیب‌پذیری‌اش را از دست می‌دهد و معصومیتش در مواد مخدر و الکل جا می‌ماند.
اما فقط اینها نیست که او را از فاکنر، ملویل، جیمز و دیگران جدا می‌کند. شناختن خود نویسنده نیز در خلال آثارش در نگاه اول آسان نیست، چنانچه در ناتور دشت مخاطب در مواجهه نخست از بد و بیراه‌هایی که در داستان از زبان شخصیت اصلی بازگو می‌شود خنده‌اش می‌گیرد و وامی‌خورد و رفته‌رفته به فکر فرومی‌رود یا همین‌طور در اثر ماندگار«یک روز خوش برای موزماهی» و بخش‌هایی از دیالوگ‌های سیمور و سیبل:
- تو موم و زیتون دوست داری؟
- هیچ وقت بدون اینها جایی نمی‌رم.
- من دوست دارم شمع بجوم.
- کی دوست نداره؟... . ارسال نظر
پربیننده